Bijlage 1 Strategische visie Werk en Inkomen Digitaal

Strategische visie Werk en Inkomen 2022 / 2025

Voorwoord

Een derde trend vormt de noodzaak om verder te investeren in samenwerking. Als gemeenten en als Stroomopwaarts kunnen we de ambities, in deze visie en de opgaven in onze steden, alleen tot een goed einde brengen als we samenwerken binnen het

Voor u ligt de visie werk en inkomen van de gemeenten Maassluis, Vaardingen en

brede sociaal domein, met onderwijs en met ondernemers. De grote uitdagingen in

Schiedam.

onze steden vragen een multidisciplinaire aanpak van overheid, maatschappelijke partners en private partijen. Onze inwoners kunnen alleen met zo’n brede aanpak

In een intensief en gezamenlijk traject formuleerden we binnen een aantal maanden

effectief worden ondersteund en duurzaam zelfredzaam worden.

onze ambities voor de komende vier jaar. Hierbij lieten we de belangrijkste partners in onze regio: maatschappelijke organisaties, ondernemers, adviesraden,

De realiteit is dat de frictie tussen ambities en daadwerkelijk budget binnen dit

cliëntenparticipatie en politici opnieuw kennis maken met de uitvoeringsorganisatie

werkdomein groot blijft. Ieder jaar wordt in de begroting van Stroomopwaarts

Stroomopwaarts. In werkbezoeken en ophaalsessies bespraken we hoe zij naar de

aangegeven welke (financiële) middelen nodig zijn om de ambities te realiseren. Via de

uitdagingen van de komende tijd kijken.

reguliere P&C-cyclus, in de Kadernota en Begroting, worden de gemeenteraden ieder jaar meegenomen.

Ook verwerkten we in de visie de geleerde lessen van zes jaar Stroomopwaarts en keken we naar de maatschappelijke trends. De belangrijkste trend is dat zoveel mogelijk inwoners de komende jaren moeten

Sjoerd Kuiper

kunnen profiteren van de kansen op de arbeidsmarkt. Door de aantrekkende economie

wethouder Maassluis

na de COVID-pandemie, is de vraag naar arbeid enorm. De gevolgen van de vergrijzing zetten door. De economische groei in verschillende sectoren en de toenemende aandacht en inspanningen op maatschappelijk verantwoord ondernemen bieden unieke

Bart de Leede

kansen voor (arbeids)participatie, ook voor degenen waarvoor dat eerder niet haalbaar

wethouder Vlaardingen

was. We zullen dit momentum moeten benutten om al onze inwoners de kans te bieden te participeren naar vermogen.

Duncan Ruseler wethouder Schiedam

Een tweede trend is het blijvende belang van het leveren van kwaliteit in de dienstverlening. Gelukkig is de kwaliteit die we in de afgelopen jaren met Stroomopwaarts aan inwoners hebben geboden verbeterd, maar we zijn ambitieus

Nicole van der Wekken

en willen verder gaan op deze weg. Het vertrouwen van burgers in de overheid staat

directeur Stroomopwaarts MVS

onder druk door zaken als de Kinderopvangtoeslagaffaire. Bovendien is de complexiteit van de problematiek bij een deel van de inwoners groot. Daarom moet er meer ruimte zijn voor een echt luisterend oor en het leveren van maatwerk. We willen nog beter gebruikmaken van digitale mogelijkheden in de dienstverlening. En we willen inzetten op vroegsignalering. Hierdoor kunnen we voorkomen dat mensen diep in de problemen komen, bijvoorbeeld met schulden.

2

Samenvatting

substantiële groep mensen in de MVS-regio voor wie de afstand tot de arbeidsmarkt groot is. Bij deze groep is er vaak is sprake van een optelsom van problemen: armoede en schulden, wonen in multiprobleemwijken, achterstanden met de Nederlandse taal,

Deze visie gaat over werk en inkomen en geeft daarmee voor de komende vier jaar

gezondheidsproblemen. Ook voor deze cliënten geldt dat meedoen door werk een

richting aan de opdracht van Stroomopwaarts, het Participatiebedrijf van de drie

belangrijk einddoel blijft, ook als dat doel ver weg is en veel ondersteuning vraagt.

gemeenten. Ook geeft de visie richting aan de samenwerking met de andere partners die rollen vervullen op het gebied van werk en inkomen en op een belangrijk, maar

Samenvattend zetten wij het volgende in:

beperkt, deel van het brede sociaal domein.

•

Iedere cliënt is goed in beeld door frequent, intensief en persoonlijk contact.

•

Er is sprake van een sluitende keten door nauwe samenwerking is met

De bedoeling

ketenpartners. •

De bedoeling van de MVS gemeenten en Stroomopwaarts in deze visie, sluit aan op de

We slaan een brug tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt door:

bedoeling van de Participatiewet: iedereen doet mee naar vermogen. Dit is waarom we

- Ontwikkeling van vak- en werknemersvaardigheden;

het doen. Hoe we bereiken dat mensen mee doen naar vermogen? We maken mensen

- In te zetten op kansrijke sectoren;

zoveel mogelijk zelfredzaam op het gebied van werk en inkomen. Door het bieden

- Gezamenlijk een sluitende aanpak te realiseren met ondernemers, onderwijs en overheid;

van hulp bij werk en de weg daar naartoe en door het bieden van een vangnet als die

- Maatschappelijk verantwoord ondernemen te stimuleren.

zelfredzaamheid er nog niet is. Wat we precies doen, kan verschillen per inwoner. In •

deze visie staat het ‘wat’ op hoofdlijnen genoemd. Per jaar zullen tijdens de looptijd

De banenafspraak wordt ingevuld met overheden en partners binnen het sociaal domein.

van deze visie de specifieke accenten worden gelegd. Deze landen in de begroting en dus in de opdracht van Stroomopwaarts.

•

Er worden meer beschutte banen gerealiseerd.

•

Er wordt geëxperimenteerd met (nieuwe) effectievere vormen van re-integratie

Voor de vorming van de strategische visie Werk en Inkomen maakten we gebruik van de

door de inzet van basisbanen en het voortzetten van de SOW-route. (Co-)

onderstaande leidende principes. Deze dienen als vuistregels die richting geven aan het

financiering vanuit ondernemers en/of het Rijk is een voorwaarde.

beleid en de uitvoering: 1.

De cliënt en de bedoeling staan altijd voorop en het aanbod is realistisch

2.

Zorgen dat het voor elkaar komt, maar niet overnemen

3.

Wij zijn betrouwbaar en transparant

4.

We werken met lef, anticiperend en preventief

•

We zetten in op vergroting van het aanbod, zowel binnen het Werkleerbedrijf als door inzet op maatschappelijke participatie.

•

De behoefte van de cliënt staat centraal. In het belang van de cliënt combineren we de instrumenten voor werk en inkomen met die van andere partijen binnen het sociale en fysieke domein.

•

Er wordt onderzoek gedaan naar het versterken van methodisch werken met partners en naar het formeren van kleine budgetten voor multidisciplinaire teams

De weg naar werk

op wijkniveau.

Het is in de samenleving voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt,

•

bijvoorbeeld omdat zij een arbeidsbeperking hebben, lastig om aan de slag te komen.

We experimenteren gezamenlijk om participatie te vergroten en de maatschappelijke effecten beter in zicht te brengen.

Het is noodzakelijk te investeren in een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen duurzaam aan het werk gaan. Ook is het belangrijk om de mogelijkheden die de Participatiewet biedt optimaal te benutten en voortdurend te innoveren. Er is een

3

Inkomen

Stroomopwaarts

Stroomopwaarts biedt een inkomensvangnet vanuit de Participatiewet. Het streven is

Om de doelen van de visie te realiseren zijn kwaliteit van uitvoering en dienstverlening

om zo goed en zo snel mogelijk een uitkering te regelen voor de cliënt. Bij het eerste

belangrijke voorwaarden. Wij investeren in de periode ‘22-’25 in de kwaliteit van

contact voor het aanvragen van een uitkering worden alle leefgebieden van de cliënt

Stroomopwaarts, en in het continu verbeteren daarvan. De cliënt staat centraal en wordt

in kaart gebracht, de zogenoemde ‘brede uitvraag’. Er wordt dan direct gekeken of er

met respect behandeld. Snelheid en kwaliteit zijn uitgangspunten bij het aanvragen

(andere) vormen van problematiek spelen. Waar nodig worden contacten gelegd met

van een uitkering, bij telefonische dienstverlening, het betalen van de uitkering en het

partners, zoals zorgaanbieders en woningcorporaties. Tegelijkertijd is het belangrijk om

aanbieden van een passende re-integratievoorziening. Daarnaast blijft voor een deel

mensen zoveel mogelijk te motiveren om te gaan werken. We focussen daarom op werk

van de meest kwetsbare inwoners een publieke infrastructuur nodig om te kunnen

en talent. We streven naar financiële zelfredzaamheid van inwoners en het voorkomen

werken. Stroomopwaarts is daarmee werkgever voor een grote groep werknemers met

van (problematische) schulden. Ook blijven wij continu innoveren. Experimenten in het

een grote afstand tot de arbeidsmarkt en een hoge begeleidingsbehoefte.

kader van armoede en schulden worden in het Schuldenlab MVS verder uitgewerkt. Samenvattend zetten wij het volgende in: Samenvattend zetten wij het volgende in: •

•

•

arbeidsmarkt en (tijdelijk) verminderde loonwaarde.

Bij het eerste klantcontact is er direct een brede uitvraag: -

(Multi-)problematiek wordt direct in beeld gebracht;

-

Waar nodig wordt direct contact gelegd met partners.

•

kloof naar regulier werk te groot is. •

ontwikkeling en sociale activering van mensen staan daarbij voorop.

Onmiddellijk bij de aanvraag van een uitkering wordt ingezet op fraudebestrijding door duidelijke informatievoorziening en eventueel directe handhaving.

•

Er wordt ingezet op het vergroten van financiële zelfredzaamheid van onze cliënten, •

Bestrijding van armoede onder kinderen is een speerpunt. Hierbij zetten we, onder

•

•

We zetten structureel in op professionalisering, door te investeren in actuele kennis

Om (verdere) schulden, armoede en mogelijk zelfs dakloosheid te voorkomen

van wet- & regelgeving en door de bejegening en menselijke maat centraal te

wijken we, binnen de grenzen van de wet, af van de kostendelersnorm.

stellen.

Om nog meer preventief te handelen en bestaande of te verwachten financiële

•

problemen van cliënten te beperken of voorkomen, intensiveren we de inzet op

Stroomopwaarts is een goede werkgever voor zowel werknemers in het Werkleerbedrijf als het ambtelijk personeel. De organisatie biedt uitdagingen en

vroegsignalering. •

Het proces van het aanvragen van een uitkering richten we laagdrempelig en gebruiksvriendelijk in. Digitaal waar mogelijk, maar tegelijkertijd ook fysiek.

meer, in op preventie. •

We investeren met zelfreflectie in de kwaliteit van Stroomopwaarts en het continu verbeteren hiervan.

onder meer door de inzet van regelingen, ontheffingen en informatievoorziening. •

Om een toekomstbesteding Werkleerbedrijf te hebben, investeren we in productielijnen en de begeleiding van werkgevers en cliënten. Optimale

- Maximale vrijlating van (parttime) inkomsten uit arbeid.

•

We bieden duurzame dienstbetrekkingen aan de doelgroepen Wsw, Beschut werk en aan een specifieke groep mensen uit de doelgroep banenafspraak, wanneer de

Werk wordt gestimuleerd door: - Aandacht voor talent en kennismaking met diverse werkvormen;

•

We bieden tijdelijke dienstbetrekkingen aan bij een grote afstand tot de

geeft het gevoel van ‘thuis’.

We zijn innovatief en experimenteren binnen het Schuldenlab MVS met effectieve

•

Harmonisatie is het uitgangpunt. Waar nodig is couleur locale mogelijk.

aanpakken voor armoede en schulden.

•

Er wordt verder geïnvesteerd in de relatie met de gemeenteraden.

4

Middelen Waar mogelijk vult Stroomopwaarts de in deze visie verwoorde ambities in binnen de bestaande middelen. Op een aantal onderdelen is dat niet mogelijk: •

Sociaal akkoord banenafspraak;

•

Basisbanen;

•

Intensivering contact doelgroep, een passend aanbod voor iedereen.

Per onderwerp wordt een business case worden opgesteld en worden voorstellen meegenomen in de reguliere P&C cyclus (Kadernota en Begroting).

5

Inhoudsopgave Voorwoord - 2 Samenvatting - 3 Hoofdstuk 1 Inleiding - 7 1.1 Aanleiding en achtergrond - 7 1.2 Scope van de visie - 7 1.3 Klant, burger, inwoner, mens, cliënt - 8 1.4 Samenwerking binnen het sociaal domein - 8 1.5 Leeswijzer - 8

Hoofdstuk 2 De bedoeling - 9 2.1 De bedoeling, wat willen we bereiken - 9 2.2 Leidende principes - 9

Hoofdstuk 3 De weg naar werk - 11 3.1 Iedereen in beeld - 11 3.2 Uitstroom en sectorbenadering - 11 3.3 Werk met behulp van Loonkostensubsidies - 12 3.4 Basisbaan - 12 3.5 Meedoen - 13 3.6 Samenvattend - 14

Hoofdstuk 4 Inkomen - 15 4.1 Meer dan alleen inkomen - 15 4.2 Voorkomen van geldproblemen - 15 4.3 Innovatie - 16 4.4 Samenvattend - 17

Hoofdstuk 5 Stroomopwaarts - 18 5.1 Een gezond en toekomstbestendig Werkleerbedrijf - 18 5.2 Stroomopwaarts als dienstverlener - 19 5.3 Stroomopwaarts als de beleidsafdeling van de gemeenten - 20 5.4 Samenvattend - 21

Hoofdstuk 6 Middelen - 22 6. 1 Algemeen - 22 6.2 Financiële vertaling ambities - 23

6

Hoofdstuk 1 Inleiding

Daarnaastww speelt een rol dat, door de beperking van de financiële bijdrage vanuit het Rijk, de krimp van het re-integratiebudget en de wetgeving op dit gebied, de infrastructuur, zoals Stroomopwaarts die biedt: met een Werkleerbedrijf met daarin

1.1 Aanleiding en achtergrond

de verschillende doelgroepen (SW, beschut, Participatiewet), onder druk staat. Een sterke regionale positie is destijds één van de redenen geweest tot oprichting van

De MVS gemeenten werken sinds 1 juli 2015 samen bij de uitvoering van de

Stroomopwaarts.2 Om de infrastructuur voor de gemeenten te behouden, is, met oog op

Participatiewet in de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts. Stroomopwaarts is

de landelijke, regionale en financiële ontwikkelingen, een toekomstgerichte visie nodig

een fusieorganisatie van de drie sociale diensten en de drie sociale werkvoorzieningen

op het Werkleerbedrijf.

van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. De fusie in 2015 ging gepaard met de invoering van de Participatiewet en met een businesscase die een kader gaf voor de

Last but not least: de maatschappelijke problemen en ambities zijn altijd groter

opdracht van de MVS gemeenten aan Stroomopwaarts. De businesscase liep tot 1

dan de financiële mogelijkheden. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. Deze

juli 2020 en is met succes ingevuld. De integratie van de organisatieonderdelen is

keuzes willen we niet alleen maken op basis van geld, maar juist op de te bereiken

met succes afgerond en de financiële doelstellingen zijn bereikt. In 2020 realiseerde

maatschappelijke doelen.

Stroomopwaarts conform opdracht een positief eigen vermogen.

1.2 Scope van de visie

In 2019 is – zoals afgesproken bij de oprichting van Stroomopwaarts – een onderzoek

Deze visie gaat over werk en inkomen en geeft daarmee voor de komende vier jaar

ingesteld door Berenschot naar vijf jaar Stroomopwaarts. Bij het vaststellen van de

richting aan de opdracht van Stroomopwaarts, het Participatiebedrijf van de drie

aanbevelingen die voortkwamen uit het evaluatieonderzoek van Berenschot is door de

gemeenten. Ook geeft de visie richting aan de samenwerking met de andere partners

drie gemeenteraden opdracht gegeven om een strategische visie voor Stroomopwaarts uit te werken.

die rollen vervullen op het gebied van werk en inkomen.3

Bij de bespreking van de Beleidsvisie Stroomopwaarts ‘Samen zorgen dat het werkt’

Voor zowel het onderdeel ‘werk’ als ‘inkomen’ in de titel van deze visie hanteren wij een ruime scope. ‘Werk’ gaat over de medewerker die op een beschutte werkplek werkt,

in de MVS gemeenteraden in het voorjaar van 2021 is afgesproken een strategische

over de inwoner met een uitkering die op het werkplein komt en re-integreert naar

visie te ontwikkelen met meerjarige ambities op het gebied van werk en inkomen

werk, en over de arbeidsmarkt. ‘Inkomen’ gaat over de uitkering, bijzondere bijstand,

(inclusief armoederegelingen en schuldhulpverlening), als leidraad voor de

armoederegelingen en schuldhulpverlening.

uitvoeringsorganisatie Stroomopwaarts MVS.1 Aanvullend op bovenstaande aanleidingen speelt dat verschillende organisaties – waaronder Stroomopwaarts - betrokken zijn bij de aanpak van multiproblematiek

2. Het voornaamste uitgangspunt bij de oprichting van Stroomopwaarts was dat de inrichting van een sterke

en dat de kosten soms op een andere plek liggen dan waar maatschappelijke baten

regionale samenwerking zou leiden tot een beter antwoord op de opgave uit de Participatiewet. Het zou door

zijn te verwachten. Werk en inkomen is onderdeel van het brede sociaal domein,

een kostenbesparing tevens een antwoord bieden op de grote bezuinigingsopdracht die er lag, terwijl ook

de verschillende onderdelen overlappen waar sprake is van multiproblematiek.

aan de opgave om de dienstverlening kwalitatief hoog te houden kon worden voldaan. Rand voorwaardelijk voor de samenvoeging was, als vanzelfsprekend, het uniformiseren en harmoniseren van werkprocessen. De uitgangspunten zijn vertaald in een dienstverlening waarin de zelfredzaamheid van inwoners, een groepsgewijze

1. Er is gevraagd om het concretiseren van een aantal zaken waaronder de initiatieven die worden genomen (basisbanen, werkgeversbenadering en uitstroom), de toekomst van het Werkleerbedrijf,

aanpak (ipv individueel) en digitale dienstverlening centraal staan.

organisatieveranderingen, de impact op lokale wijknetwerken, de samenwerking met lokale partners, de ambitie

3. Hierbij moet worden gedacht aan werkgevers en ondernemers, maatschappelijke instellingen en organisaties,

op het gebied van schuldenpreventie, —aanpak en de ontwikkeling van het Schuldenlab en op welke manier dit

het onderwijs, lokale en regionale netwerken en de regionale samenwerking buiten de MVS regio, zoals die in het

alles samenhangt met de lokale situatie in de drie gemeenten.

Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid.

7

1.3 Klant, burger, inwoner, mens, cliënt

Binnen de MVS regio zijn er lokale verschillen op onderdelen binnen het sociaal domein en in welke mate er wordt samengewerkt.5 De hier gepresenteerde strategische visie op

In de scope op ‘werk en inkomen’ vallen verschillende wetten en gemeentelijke

werk en inkomen sluit aan op de lokale visies.6

verordeningen die uit gaan van verschillende definities van de doelgroepen die door middel van die wet geholpen worden. De Wsw-ers en beschut werkers

Ook worden, tijdens de looptijd van deze visie, ontwikkelingen ten aanzien van het

zijn ‘werknemers’ van Stroomopwaarts. Brede voorlichting in het kader van

multidisciplinair werken in wijken, waar verschillende sociale problemen spelen,

Schuldhulpverlening en preventieve schuldenaanpak, gaat vaak uit van ‘inwoner’. In het

integraal aangepakt. Wat de gemeente daar vanuit werk en inkomen aan kan bijdragen

kader van de Participatiewet wordt vaak gesproken van ‘klant’. In deze visie gebruiken

vindt haar basis in deze visie. Op verschillende andere onderdelen kunnen we de visie

we daarom het neutrale en algemene woord ‘cliënt’ om daarmee de burger, inwoner,

op werk en inkomen niet los zien van het brede sociaal domein. Daar waar dat moet en

klant of betrokkene te duiden die de dienstverlening krijgt of voor wie in de visie een

kan worden de koppelvlakken met andere onderdelen van het sociaal domein expliciet

positieve stap wordt gezet op het terrein van werk en inkomen.

benoemd.

1.4 Samenwerking binnen het sociaal domein

1.5 Leeswijzer

De uitvoering van de Participatiewet, de Banenafspraak, de Wsw, armoederegelingen en schuldhulpverlening en de visie daarop, gaat over een belangrijk, maar tegelijkertijd beperkt deel van het brede sociaal domein.4 Stroomopwaarts wil samen, met onze partners in het sociaal domein, een betekenisvolle bijdrage leveren aan het participeren naar vermogen van de cliënten. Om de ambitie van opgavegericht werken te kunnen uitvoeren hanteert Stroomopwaarts het leidend principe “zorgen dat het voor elkaar komt, maar niet overnemen.” In de huidige setting wordt op onderdelen waargenomen dat de dienstverlening van Stroomopwaarts niet altijd even goed aansluit op die van een samenwerkingspartner. Met als risico dat de dienstverlening in de keten onvoldoende integraal is en de cliënt tussen wal en schip dreigt te vallen.

In deze visie gaan we in hoofdstuk 2 in op wat we willen bereiken en hoe we dat doen, Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 de weg naar werk uiteengezet. Hoofdstuk 4 bevat de visie op inkomen. In hoofdstuk 5 wordt nader ingegaan op de organisatie Stroomopwaarts. Tenslotte wordt de visie in hoofdstuk 6 afgesloten met de inzet van middelen.

Voor de (kwetsbare) burger die in het sociaal domein is aangewezen op de gemeente en de andere partijen die daarin hulp en dienstverlening bieden, is het belangrijk dat er breed wordt samengewerkt met elkaar en dat visies en beleid op elkaar aansluiten. Dat geldt daarom ook voor deze visie. Wij streven nadrukkelijk de nauwe samenwerking in het sociaal domein na. Gemeenschappelijke regelingen zoals Stroomopwaarts en ROGplus van gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam moeten in het belang van de inwoners zeer nauw samenwerken met elkaar en de gemeenten. Maar ook de samenwerking met partijen als de woningbouwcorporaties, het UWV, onderwijs,

5. Voor jeugd en WMO is er tripartiete samenwerking. Op andere terreinen is dat anders. Maassluis en Vlaardingen hebben een visie op het sociaal domein (resp. ‘Samen doen’ en ‘De inwoner voorop’). Schiedam stelt

werkgevers en het maatschappelijk middenveld zijn cruciale samenwerkingspartners.

in de nabije toekomst een visie op het sociaal domein vast. 6. Daarnaast wordt door de MVS-gemeenten gewerkt aan discussienota’s over en prioriteiten en

4. Stimulansz geeft de volgende definitie van het sociaal domein: onder de term ‘sociaal domein’ verstaan we

doorontwikkeling van de armoede en schulden. Deze volgen een separaat traject. Datzelfde geldt voor de

alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd, op basis

uitvoering van de wet Inburgering in de MVS-regio door Stroomopwaarts. Hiervoor is door de raden beleid

van de Wmo 2015, de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

vastgesteld, waarop deze visie aansluit.

8

Hoofdstuk 2 De bedoeling 2.1 De bedoeling, wat willen we bereiken De bedoeling van de MVS gemeenten en Stroomopwaarts in deze visie sluit aan op de bedoeling van de Participatiewet: iedereen doet mee naar vermogen. Dit is waarom we het doen. In het vervolg van de visie werken we uit hoe we hier invulling vanuit werk en inkomen en Stroomopwaarts aan geven en wat

Waarom

we daarvoor zullen doen Hoe we bereiken dat mensen mee doen naar vermogen? We maken mensen zoveel mogelijk zelfredzaam op het gebied van werk en inkomen. Door het bieden van hulp bij werk en de

Hoe Wat

weg daar naartoe en door het bieden van een vangnet als die zelfredzaamheid er nog niet is. Wat we precies doen, kan verschillen per inwoner. In deze visie staat het ‘wat’ op hoofdlijnen genoemd. Per jaar zullen tijdens de looptijd van deze visie de specifieke accenten worden gelegd. Deze landen in de begroting en dus in de opdracht van Stroomopwaarts.

2.2 Leidende principes Voor de vorming van de strategische visie Werk en Inkomen maakten we gebruik van de onderstaande leidende principes. Deze dienen als vuistregels die richting geven aan het beleid en de uitvoering. 1.

De cliënt en de bedoeling staan altijd voorop en het aanbod is realistisch

2.

Zorgen dat het voor elkaar komt, maar niet overnemen

3.

Wij zijn betrouwbaar en transparant

4.

We werken met lef, anticiperend en preventief

Deze leidende principes worden op de volgende pagina toegelicht.

9

1. De cliënt en de bedoeling

2. Zorgen dat het voor

3. We zijn betrouwbaar en

4.We werken met lef,

staan altijd voorop en het

elkaar komt, maar niet

transparant

anticiperend en preventief

aanbod is realistisch

overnemen

Daaronder verstaan we dat de vraag,

Cliënten worden met respect

In de uitvoering van de visie laten we

In de uitvoering van de visie zijn we

problematiek of situatie van de cliënt

behandeld en in hun waarde gelaten.

problemen niet ontstaan, maar worden

wendbaar & voortvarend, innovatief

leidend is. Daarnaast staat altijd de

Er wordt ondersteuning geboden

deze juist vroegtijdig gesignaleerd en

& inspirerend, professioneel &

bedoeling voorop. Dat betekent dat we

aan mensen die dat nodig hebben.

wordt hier handelend in opgetreden.

procesgestuurd, efficiënt & effectief.

de cliënt kennen. We voegen waarde

De ondersteuning is erop gericht om

Er worden duidelijke resultaten

Er wordt gebruik gemaakt van goede

toe aan de situatie van de cliënt, om

cliënten op weg te helpen om een plek

gedefinieerd, deze worden gemeten

automatisering. Zo borgen we kwaliteit

zo stappen te zetten naar (vergrote)

in de maatschappij te vinden en (waar

en ondersteund. Het duidelijk is

en maken we ruimte voor maatwerk.

participatie.

mogelijk) zelfstandig te behouden.

wat cliënten en partijen van ons

We gaan vanuit de bedoeling

Waar nodig en mogelijk gebeurt dat

mogen verwachten. We gaan uit

continu op zoek naar verbeteringen

binnen het brede sociale domein. Wij

van vertrouwen en wederkerigheid

in de uitvoering en het beleid.

staan voor een sluitende ketenaanpak.

(afspraak = afspraak).

Stroomopwaarts volgt nauwlettend de

Niet het aanbod vanuit de wet- en regelgeving of vanuit de organisaties staat centraal, maar de vraag van de cliënt. Wat er aan ondersteuning en dienstverlening komt is realistisch, zowel vanuit het perspectief van de cliënt, als vanuit de gemeenten en Stroomopwaarts. Soms zijn de

Dit betekent ook dat er pas wordt

wet- en regelgeving, experimenteert

losgelaten wanneer de juiste zorg

hierop en stelt zich agenderend op.

geboden is. We gaan niet op de stoel van de cliënt zitten. Hij of zij heeft en houdt een eigen verantwoordelijkheid.

mogelijkheden van de mensen of de organisatie beperkt en zullen keuzes worden gemaakt op professionele, rechtmatige of doelmatige gronden. Er kan sprake zijn van maatwerk7 als de standaardwerkwijze of –oplossing niet volstaat. Multiproblematiek wordt integraal (in samenwerking met partners in het sociaal domein) aangepakt. 7. Het proces van besluitvorming waarbij men, binnen het sociaal domein, komt tot een oplossing op maat voor het individu.

10

Hoofdstuk 3 De weg naar werk

Arbeidsvermogen wordt eerder herkend en is er een verbeterde signalering van fraude. Daarnaast zijn er bewezen brede maatschappelijke baten, echter slaan die niet altijd terug op het gemeentelijk budget.

3.1 Iedereen in beeld

3.2 Uitstroom en sectorbenadering

Momenteel is landelijk ruim 70% van de mensen in de bijstand daar langer dan twee

Met langdurige afhankelijkheid van een uitkering worden niet alleen mensen

jaar van afhankelijk, en ruim 40% zelfs langer dan vijf jaar. Voor de MVS-gemeenten

tekortgedaan, maar ook onze economie en samenleving. Er staan nog steeds te veel

zijn deze cijfers nog ongunstiger. Medio 2021 was bijna 50% van ons uitkeringsbestand

mensen aan de kant, ook in onze regio. Mensen die langdurig werkloos zijn en niet

langer dan 5 jaar aangewezen op een uitkering. De MVS-gemeenten hebben te 8

zonder intensieve investering duurzaam kunnen uitstromen naar betaald werk.

maken met grootstedelijke problematiek, waaronder een relatief grote groep mensen met een laag inkomen c.q. uitkering en een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit

Om de brug te slaan tussen vraag en aanbod, investeren wij enerzijds in het

weerspiegelt zich in de doeluitkering BUIG-middelen die zij krijgen voor de dekking van

ontwikkelen van vak- en werknemersvaardigheden van de cliënt en anderzijds door

bijstandslasten.

in te zetten op kansrijke sectoren, om daar de gezamenlijke inzet van ondernemers, onderwijs en overheid aan te koppelen. Deze lijn zetten we versterkt door, met als

Het is realiteit, dat niet alle uitkeringsgerechtigden direct klaar zijn voor een stap naar

doel om de zes tot acht meest kansrijke sectoren te voorzien van een gezamenlijke

de arbeidsmarkt. Vaak moet eerst een stabilisatie van de (gezins-)situatie worden

sluitende aanpak die leidt tot zo veel mogelijk kansen op werk. We zetten hierbij in op

bereikt. Dat kan te maken hebben met schuldenproblematiek, maar ook met allerhande

werkleerakkoorden voor deze kansrijke sectoren in de lokale en regionale arbeidsmarkt.

maatschappelijke en sociale problematiek. De aard van de problematiek bepaalt of

We werken samen met onderwijs en ondernemers en met de arbeidsmarktregio. Het

Stroomopwaarts, of een andere sociale partner (zoals het wijkteam), een voortrekkende

opleidingsaanbod wordt continu afgestemd op de steeds veranderende arbeidsmarkt

rol heeft bij een huishouden. Maar altijd geldt, dat Stroomopwaarts actief betrokken is

en behoeften van de lokale ondernemers. Het Opleidingshuis van Stroomopwaarts sluit

bij de aanpak.

hier bij aan.

Er moet sprake zijn van een sluitende keten. Gegevensuitwisseling met de

Door aan een werkleertraject altijd een binnen- (Stroomopwaarts) en buitencomponent

ketenpartners, het maken van een gemeenschappelijk plan van aanpak en het bundelen

(reguliere werkgevers) toe te kennen, kunnen mensen weer wennen aan werk bij

van de financiële middelen (in de vorm van kleine budgetten die ingezet kunnen

reguliere werkgevers. Dit proces wordt samen met onze werkgevers verder ontwikkeld.

worden door sociaal domein brede teams) is essentieel in geval van complexe en meervoudige sociale problematiek bij cliënten. In de komende jaren vergroten we op

In het Ondernemerslab werkt Stroomopwaarts samen met startende ondernemers om

die manier de effectiviteit van de gemeenschappelijke inzet van de partners in het

hun kansrijke sociale initiatieven te ontplooien. Zo bekijken wij of de infrastructuur

brede sociaal domein. De wensen, belangen en mogelijkheden van de cliënt staan

en mogelijkheden van het Werkleerbedrijf van Stroomopwaarts benut kunnen worden

hierbij voorop. Daarbij is het essentieel onze cliënten goed in beeld te hebben.

om hun eigen productieproces in onder te brengen of om werk uit te besteden. Zo investeren wij in duurzame relaties met actieve maatschappelijk betrokken

Om dit te bereiken zetten wij in op frequent, intensief en persoonlijk contact. Cliënten

ondernemers. De inzet van Stroomopwaarts in het Sociaal Economisch Netwerk

worden blij van het persoonlijk contact. Ook is er sprake van een aanmerkelijke

en de andere lokale en regionale netwerken, waarin ondernemers, onderwijs,

verbetering van maatschappelijke participatie.

maatschappelijke organisaties en overheid participeren, wordt bestendigd en uitgebouwd, om kennisbundeling en zichtbare resultaten, zoals het werkpact, te stimuleren en te laten zien.

8. Circa 80% langer dan 2 jaar.

11

3.3 Werk met behulp van Loonkostensubsidies

indicatie beschut werk heeft mag wettelijke loonkostensubsidie worden verstrekt. Voor een grote groep mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt geldt echter dat

In het sociaal akkoord van 11 april 2013 hebben het kabinet en sociale partners

zij ook profijt hebben van het inzetten van loonkostensubsidie. Deze doelgroep heeft

(werkgevers en werknemers) afgesproken dat ze banen gaan creëren bij reguliere

doordat zij of langdurig niet hebben gewerkt, of bijvoorbeeld te kampen hebben met

werkgevers voor mensen met een arbeidsbeperking. Volgens de banenafspraak moeten

taalproblematiek, tijdelijk een verminderde loonwaarde. Stroomopwaarts zet voor deze

in 2026 landelijk 100.000 banen in de marktsector en in 2024 al 25.000 banen bij

doelgroep tijdelijke loonkostensubsidie in.

de overheid gerealiseerd zijn. Die banen zullen in de toekomst mede nodig zijn door de sterke beperking van de Wajong ingaande 2015. Deze cliënten (jongeren met een

3.4 Basisbaan

ernstige en blijvende arbeidshandicap) stromen sindsdien in de reguliere bijstand in.

Het is in de samenleving voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt,

De evenredige bijdrage van de MVS-gemeenten in de landelijke banenafspraak is

bijvoorbeeld omdat zij een arbeidsbeperking hebben, lastig om aan de slag te komen.

circa 1% (1.250 banen, waarvan 250 banen bij de overheid). Ook de gemeenten

Het is noodzakelijk te investeren in een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen

zullen, vanuit hun voorbeeldrol als publieke werkgever, een aandeel in de landelijke

duurzaam aan het werk gaan. Ook is het belangrijk om de mogelijkheden die de

banenafspraak uiterlijk in 2024 moeten invullen. In totaal gaat het om ca. 100

Participatiewet biedt optimaal te benutten en voortdurend te innoveren.11 De wetgever

arbeidsplaatsen in de vorm van banen bij de drie gemeenten in het kader van de Wet

zal die mogelijkheden verder moeten vergroten, bijvoorbeeld bij het inzetten van de

banenafspraak. Ook de overige overheden (rijk en provincie) en de partners in het

BUIG-middelen voor basisbanen.

sociaal domein dienen hun aandeel in deze doelstelling te leveren.

In afwachting van nieuwe wetgeving zetten de MVS-gemeenten en Stroomopwaarts

De daadwerkelijke realisatie van de banenafspraak is nog maar een beperkt deel van

in op het experimenteren met nieuwe effectievere vormen van re-integratie, die

de ambitie om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Ook biedt

de mogelijkheden van werk en ontwikkeling voor mensen met een afstand tot de

Stroomopwaarts banen aan mensen met een indicatie beschut werk. Deze mensen

arbeidsmarkt vergroten. Vanuit het breed gedeelde inzicht, dat werk te verkiezen

hebben zodanige beperkingen dat van een reguliere werkgever niet kan worden

is boven de afhankelijkheid van een uitkering is de afgelopen periode de term

verwacht dat zij de juiste begeleiding kunnen bieden op de werkplek.

‘basisbanen’ op veel plekken gelanceerd.12 Ook hebben verschillende andere gemeenten een beperkt aantal gecreëerde banen die door bijstandsgerechtigden zijn

Om de doelstellingen te halen, realiseert Stroomopwaarts, samen met de gemeenten

ingevuld gelabeld met de term ‘basisbaan’. Met die invulling blijft het uitkeringsregime,

en werkgevers, meer beschutte banen, meer banen in het kader van de banenafspraak,

mede door de bestaande wettelijke beperkingen, echter nog bestaan.

en vooral meer matches met werkgevers voor duurzame uitstroom. Stroomopwaarts zorgt hierbij voor de selectie, plaatsing en begeleiding van deze medewerkers, zodat

Wij willen blijvend inzetten op basisbanen, de SOW-route en overige re-integratie-

maatwerk kan worden geleverd.

instrumenten bedoeld voor werkzoekenden voor wie de arbeidsmarkt vooralsnog geen plek biedt en voor de mensen die zelf de stap naar de arbeidsmarkt (nog) niet kunnen

Daarnaast verstrekt Stroomopwaarts loonkostensubsidies voor de doelgroepen beschut

maken. Soms liggen hier tijdelijke belemmeringen aan ten grondslag, soms ook heeft

werk9 en de banenafspraak.10 In beide gevallen gaat het om kwetsbare doelgroepen.

het een meer structureel karakter. Het gaat in ieder geval om iedereen die in de huidige

Mensen uit de bijstand vallen niet vanzelfsprekend onder één van de doelgroepen.

situatie in aanmerking komt voor een bijstandsuitkering.

Pas wanneer iemand is opgenomen in het zogenaamde doelgroepenregister of een 11. Eindevaluatie van de Participatiewet, SCP, Den Haag, november 2019. 9. In 2022 is de vastgestelde doelstelling 100.

12. Bijvoorbeeld in rapporten van de WRR en de commissie Borstlap, die het begrip noemen zonder het verder

10. In 2022 gaat dit om 262 klanten.

uit te werken.

12

Dergelijke re-integratietrajecten zijn gericht op persoonlijke ontwikkeling, hulp bij

formuleren en aan de slag te gaan. Onze doelstellingen ‘iedereen in beeld, iedereen

bijvoorbeeld schulden- en taalproblematiek en uiteindelijk doorstroming naar een

een passend aanbod om binnen zijn of haar mogelijkheden mee te doen’, gelden

reguliere baan. Daartoe is samenwerking tussen Stroomopwaarts en de overige

juist óók voor de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Nu na de

maatschappelijke partners (denk aan de wijkteams en jeugdzorg) noodzakelijk. Op

Coronacrisis de arbeidsmarkt zich lijkt te herstellen en tegelijkertijd de signalen

dit moment worden bij wijze van proef al 30 basisbanen vervuld. De ambitie is om dit

van maatschappelijke tweedeling toenemen voor grote groepen kwetsbaren in de

te continueren en daarbij meer basisbanen te realiseren en in te vullen. Om de deze

samenleving, is de urgentie groot en liggen daar kansen.

vorm van re-integratie te laten slagen en de ambitie na te kunnen jagen is financiering vanuit het rijk en co-financiering vanuit ondernemers noodzakelijk. Hier ligt aldus een

Dit doen wij door het aanbod van mogelijkheden te vergroten, deels binnen de

gezamenlijke opgave voor overheid en ondernemers.

infrastructuur van Stroomopwaarts, namelijk binnen het Werkleerbedrijf, en deels door in te zetten op maatschappelijke participatie, zoals bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of

3.5 Meedoen

sport. Tegelijkertijd wordt, samen met de partners in het maatschappelijk veld, ingezet op het oplossen van multiproblematiek. Het uitgangspunt hierbij is uitgaan van de

Passende ondersteuning voor wie nog niet naar werk kan

behoeften van de cliënten niet van het aanbod van de verschillende organisaties.

Er is een substantiële groep mensen in de MVS-regio voor wie de afstand tot de arbeidsmarkt groot is. In de MVS-regio gaat het hierbij om 4500 mensen. Bij deze groep

Om inwoners met multiproblematiek optimaal te kunnen ondersteunen, worden, waar

is er vaak is sprake van een optelsom van problemen: armoede en schulden, wonen in

nodig, de instrumenten op het terrein van werk en inkomen met die van de andere

multiprobleemwijken, achterstanden met de Nederlandse taal, gezondheidsproblemen.

partijen binnen het sociale en het fysieke domein gecombineerd. Dat kan betekenen

In veel gevallen gaat het om gezinnen, waardoor een grote groep kinderen ook te

dat we inzet plegen vanuit werk en inkomen, terwijl dat niet direct leidt tot een

maken hebben met deze problemen.

besparing op de uitkeringen.

Ook voor deze cliënten geldt dat meedoen door middel van werk een belangrijk

In dit kader verrichten wij de komende periode onderzoek naar het versterken van

einddoel blijft, ook als dat doel ver weg is en veel ondersteuning vraagt. Werk, al dan

methodisch werken en het spreken van dezelfde taal met de partners die – binnen hun

niet in aangepast vorm, biedt immers een vaste invulling, structuur en vervulling. Werk

eigen vakgebied – met dezelfde inwoners te maken hebben. Ook worden mogelijkheden

zorgt ervoor dat mensen zich gezien voelen, leren, zich ontwikkelen en een bijdrage

verkend naar het formeren van kleine budgetten om de multidisciplinaire teams op

kunnen leveren aan de samenleving.

wijkniveau de slagkracht te geven om handelend op te kunnen treden als het aanbod van de organisaties niet toereikend is en koppelen wij waar mogelijk gegevens, zodat

Bij de evaluatie van de Participatiewet is forse kritiek geuit op de mate waarin

mensen niet meer op meerdere plekken hun verhaal hoeven te doen, en preventief en

de Participatiewet ondersteunend is aan deze groep mensen. Kort gezegd zou de

proactief kan worden samengewerkt.

Participatiewet mislukt zijn. Berenschot heeft in opdracht van de VNG in 202113 Maatschappelijke kosten en baten

onderzocht dat voor de doelgroep die niet meteen aan het werk kan, 6.500 euro per traject structureel nodig is, terwijl de gemiddelde trajectprijs nu ca. 4.000 euro

We weten al geruime tijd dat langdurig in een uitkering of in armoede zitten, grote

bedraagt. De verwachting is dat het kabinet in de komende jaren met een aanpassing

gevolgen heeft voor mensen op allerlei leefgebieden, en dat door multiproblematiek

van de Participatiewet komt en hiervoor middelen ter beschikking zal stellen.

vicieuze cirkels ontstaan. Omgekeerd betekent dat ook dat ingrepen daarin, positieve effecten kunnen hebben op meerdere terreinen. Meedoen, ook bijvoorbeeld door

In de MVS-regio kiezen we ervoor om, vooruitlopend daarop, stevige ambities te

middel van vrijwilligerswerk, heeft een positief effect op welzijn en welbevinden (minder eenzaamheid, minder stress), op gezondheid, op betrokkenheid op de

13. Analyse Beschikbare en benodigde financiële middelen voor de Participatiewet, Berenschot, 27 april 2021.

13

leefomgeving, op participatie op andere terreinen dan werk en inkomen. Een aanpak om zo ver te komen kost tijd en geld en het effect is pas later zichtbaar. Wat we

3.6 Samenvattend

willen bereiken is dat we gezamenlijk experimenteren om participatie groter te maken en de maatschappelijke effecten beter in zicht te brengen. Vanuit ‘werk en inkomen’ wordt de aansluiting gerealiseerd op de ‘aanpak kwetsbare

•

Iedere cliënt is goed in beeld door frequent, intensief en persoonlijk contact.

•

Er is sprake van een sluitende keten door nauwe samenwerking is met ketenpartners.

wijken’ in de MVS-regio en worden de ervaringen en aanpak waar mogelijk vertaald

•

naar, en toegepast op, alle kwetsbare cliënten van Stroomopwaarts.

- Ontwikkeling van vak- en werknemersvaardigheden; - In te zetten op kansrijke sectoren;

De volgende acties worden daarop ondernomen: •

Stroomopwaarts doet actief mee met de aanpak kwetsbare wijken

•

Binnen de MVS-regio doen we (mee aan) experimenten en nader onderzoek naar

We slaan een brug tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt door:

- Gezamenlijk een sluitende aanpak te realiseren met ondernemers, onderwijs en overheid; - Maatschappelijk verantwoord ondernemen te stimuleren. •

maatschappelijke kosten en baten

De banenafspraak wordt ingevuld met overheden en partners binnen het sociaal domein.

•

Er worden meer beschutte banen gerealiseerd.

•

Er wordt geëxperimenteerd met (nieuwe) effectievere vormen van reintegratie door de inzet van basisbanen en het voortzetten van de SOWroute. (Co-)financiering vanuit ondernemers en/of het Rijk is een voorwaarde.

•

We zetten in op vergroting van het aanbod, zowel binnen het Werkleerbedrijf als door inzet op maatschappelijke participatie.

•

De behoefte van de cliënt staat centraal. In het belang van de cliënt combineren we de instrumenten voor werk en inkomen met die van andere partijen binnen het sociale en fysieke domein.

•

Er wordt onderzoek gedaan naar het versterken van methodisch werken met partners en naar het formeren van kleine budgetten voor multidisciplinaire teams op wijkniveau.

•

We experimenteren gezamenlijk om participatie te vergroten en de maatschappelijke effecten beter in zicht te brengen.

14

Hoofdstuk 4 Inkomen

dat in een later stadium een terugvordering van de uitkering noodzakelijk is (met alle negatieve gevolgen voor de inwoner van dien). Het aanbieden van duidelijke, vindbare en leesbare informatie (vraagbaak, checklists) over rechten en plichten is hierbij

4.1 Meer dan alleen inkomen

cruciaal. Stroomopwaarts voorziet hier uitdrukkelijk in.

Stroomopwaarts biedt een inkomensvangnet vanuit de Participatiewet. Het streven

4.2 Voorkomen van geldproblemen

is om zo goed en zo snel mogelijk een uitkering te regelen voor de cliënt. Binnen vier

De MVS-gemeenten hebben in 2020 de Regionale visie Armoede en Schulden 2020-

weken na de eerste aanvraag geven we duidelijkheid over de uitkering, zoveel als

2023 vastgesteld. Doel van deze regionale visie is om armoede en schulden te

mogelijk digitaal. Bij het eerste contact voor het aanvragen van een uitkering worden

voorkomen, de gevolgen van armoede en schulden te verzachten en zo mogelijk op te

alle leefgebieden van de cliënt in kaart gebracht, de zogenoemde ‘brede uitvraag’.14 Er

heffen en toe te werken naar financiële zelfredzaamheid van inwoners. Deze visie wordt

wordt dan direct gekeken of er (andere) vormen van problematiek spelen. Waar nodig worden contacten gelegd met partners, zoals zorgaanbieders en woningcorporaties.

in 2024 geëvalueerd.

Stroomopwaarts is daarmee een belangrijke schakel bij het constateren en oplossen

We streven naar financiële zelfredzaamheid van inwoners en het voorkomen van (problematische) schulden. Binnen de MVS-gemeenten hebben relatief veel mensen

van (multi-) problematiek binnen het brede sociale domein. Door het zo snel mogelijk

een kwetsbare financiële positie, het gaat om circa 12% van de inwoners, terwijl dit

in beeld brengen en aanpakken van belemmeringen op meerdere leefgebieden,

landelijk op gemiddeld 8% ligt.16

ontstaat een basis van waaruit de inwoner de stap naar werk en financiële en sociale zelfredzaamheid kan maken. In de praktijk kan dit dus betekenen dat andere

De ambitie is om de financiële zelfredzaamheid van onze cliënten te vergroten. We

leefgebieden eerst moeten worden aangepakt.

kunnen uit diverse regelingen en ontheffingen bij een laag inkomen extra’s bieden. Er wordt ingezet op informatievoorziening en ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van

Tegelijkertijd is het belangrijk om mensen zoveel mogelijk te motiveren om te

een budgetcursus, gericht op financiële zelfredzaamheid. We streven ernaar om het

gaan werken. We focussen daarom op werk en talent. Dit kan bijvoorbeeld door

gebruik van het aanbod te vergroten en er meer bekendheid aan te geven door goede

bijstandsgerechtigden kennis te laten maken met verschillende werksoorten. Maar

voorlichting. Ook brengen we cliënten zo snel mogelijk in contact met aanbieders van

ook door een maximale invulling te geven aan de vrijlating van inkomsten uit

advies en begeleiding bij geldzaken.

(parttime) arbeid van bijstandsgerechtigden. Cliënten ervaren daarmee niet alleen het sociaal-maatschappelijke, maar ook het financiële voordeel van werken. De huidige

Ieder kind heeft recht om op te groeien in een gezin waarin geen armoede aanwezig is.

Participatiewet bevat op dit punt te weinig ruimte voor stimulansen, iets wat moet

Onze inzet focust zich daarop. De inzet op preventie begint via lesprogramma’s rondom

veranderen.15 Parttime werk moet lonen!

‘verantwoord om gaan met geld’ in het lager- en middelbaar onderwijs al vroeg.

Om ervoor te zorgen dat de publieke middelen (uitkeringen) terecht komen bij

Het bereik van de Kindregelingen moet omhoog. Stroomopwaarts heeft deze doelgroep

de inwoners die hier recht op hebben, wordt bij de aanvraag direct ingezet op

(voor zover mogelijk) in beeld en doet (binnen de wettelijke kaders) actief een aanbod.

fraudebestrijding. Door daar waar nodig hier direct op te handhaven, wordt voorkomen

Daarvoor wordt breed samengewerkt met de partners in de stad: ‘It takes a village to raise a child’. Waar nodig wordt actieve “bemoeizorg” aangeboden.

14. Daarbij wordt gekeken naar inkomsten en bezittingen. Maar ook wordt bezien wat de mogelijkheden van de inwoner zijn op de arbeidsmarkt zijn, of er schulden zijn, of (het huishouden van) de inwoner te maken heeft met

16. In januari 2021 had circa 8% van de Nederlandse huishoudens te malen met problematische schulden. Bij

sociale en/of maatschappelijke problematiek en bekend is bij het wijkteam. Het gaat dus niet alleen om wel of

relatief veel van deze huishoudens (circa 45%) is er sprake van één of meer inwonende kinderen. In de MVS-

niet recht hebben op een uitkering.

gemeenten lag het aantal huishoudens blijkens gegevens van het CBS met problematische schulden rond 12%. Maassluis 8,5%, Vlaardingen 11,4%, Schiedam 13,7%.

15. Hier staat het Rijk voor aan de lat.

15

4.3 Innovatie

Om (verdere) schulden, armoede en mogelijk zelfs dakloosheid te voorkomen wijken we, voor zover de huidige wetgeving hier mogelijkheden toe biedt, af van

Om te komen tot de volgende stappen in een effectieve aanpak, moet buiten het

de kostendelersnorm. De (wettelijke) mogelijkheden om van de kostendelersnorm

eigen (financiële en wettelijke) kader gedacht kunnen worden. In 2021 is daarom,

af te wijken zouden daarnaast moeten worden verruimd door het Rijk. Dit zou een

in samenwerking met publieke partners, het Schuldenlab MVS opgericht. Vanuit het

belangrijke bijdrage aan de gemeenschappelijke opgave binnen het sociaal domein

Schuldenlab wordt geëxperimenteerd met niet reguliere methoden en worden positieve

leveren.

experimenten uit andere regio’s naar de MVS-regio gehaald. De projecten kunnen alleen slagen als er sprake is van een brede coalitie van maatschappelijke partners en

Ook het vrijlaten van giften tot een bepaald bedrag is een voorbeeld van het zoeken

private partijen. Daar waar een project effectief blijkt, wordt de werkwijze toegevoegd

naar de mogelijkheden binnen de wet om cliënten financieel tegemoet te komen. We passen daar onze verordeningen op aan.

aan het reguliere aanbod van Stroomopwaarts. Wij blijven continu innoveren.

Met de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is

verder uitgewerkt.

Experimenten in het kader van armoede en schulden worden in het Schuldenlab MVS

vroegsignalering van schulden een wettelijke taak voor gemeenten geworden.

Allianties en samenwerkingen buiten het reguliere sociale domein zijn cruciaal bij deze

Deze aanpak intensiveren wij om meer preventief te kunnen zijn en bestaande of te verwachten financiële problemen van cliënten zo snel mogelijk op te lossen.

innovaties. De negatieve effecten van armoede en schulden slaan neer op meerdere

Sinds januari 2021 ontvangt Stroomopwaarts (automatisch) signalen van de vaste

(met dakloosheid als gevolg), opvoedingsproblematiek, slechtere baankansen en hoger

lasten partners (energie, water, huur en zorg) bij een (oplopende) betalingsachterstand.

ziekteverzuim. Armoede- en schuldenproblematiek zijn een maatschappelijk probleem

Op basis van deze signalen wordt de inwoner een passend ondersteuningsaanbod

en dit moet als zodanig ook geagendeerd worden.17

terreinen: hogere zorgkosten, slechtere (geestelijke) gezondheid, huisuitzettingen

gedaan, waardoor verdere escalatie voorkomen kan worden. Hierbij wordt samengewerkt met de vaste lasten partners en partners binnen het maatschappelijk veld. Eind 2025 moet het totaal aantal huishoudens met problematische schulden binnen de MVS-gemeenten met tenminste 5% zijn teruggedrongen. Dit doen we door bestaande problemen aan te pakken, maar ook door nieuwe problemen te voorkomen. In veel gevallen is nazorg noodzakelijk om een terugval in oude patronen te voorkomen.

17. Een essentiële rol is daarbij weggelegd voor partijen zoals woningbouwverenigingen, (ziektekosten) verzekeraars, energiebedrijven. Gestreefd wordt naar het afsluiten van een samenwerkingsconvenant met deze partijen en de inzet op verdergaande vernieuwingen.

16

4.4 Samenvattend •

Bij het eerste klantcontact is er direct een brede uitvraag: - (Multi-)problematiek wordt direct in beeld gebracht; - Waar nodig wordt direct contact gelegd met partners.

•

Werk wordt gestimuleerd door: - Aandacht voor talent en kennismaking met diverse werkvormen; - Maximale vrijlating van (parttime) inkomsten uit arbeid.

•

Onmiddellijk bij de aanvraag van een uitkering wordt ingezet op fraudebestrijding door duidelijke informatievoorziening en eventueel directe handhaving.

•

Er wordt ingezet op het vergroten van financiële zelfredzaamheid van onze cliënten, onder meer door de inzet van regelingen, ontheffingen en informatievoorziening.

•

Bestrijding van armoede onder kinderen is een speerpunt. Hierbij zetten we, onder meer, in op preventie.

•

Om (verdere) schulden, armoede en mogelijk zelfs dakloosheid te voorkomen wijken we, binnen de grenzen van de wet, af van de kostendelersnorm.

•

Om nog meer preventief te handelen en bestaande of te verwachten financiële problemen van cliënten te beperken of voorkomen, intensiveren we de inzet op vroegsignalering.

•

We zijn innovatief en experimenteren binnen het Schuldenlab MVS met effectieve aanpakken voor armoede en schulden.

17

Hoofdstuk 5 Stroomopwaarts

We doen dat door binnen het Werkleerbedrijf voor deze verschillende doelgroepen een activerend aanbod te creëren en begeleiding te geven aan cliënten en aan werkgevers. We gaan hierbij uit van de sectorbenadering en van de mogelijkheden en talenten van

5.1 Een gezond en toekomstbestendig Werkleerbedrijf

de cliënten (hoofdstuk werk, paragraaf 3.2). Afhankelijk van de ontwikkeling van de cliënt en afhankelijk van de branche, vervult het Werkleerbedrijf verschillende rollen:

Voor een deel van de meest kwetsbare inwoners blijft een publieke infrastructuur

soms als productiebedrijf, soms als partner van andere ondernemers, soms als regisseur,

nodig om te kunnen werken. Stroomopwaarts is daarmee werkgever voor een

jobcoach en begeleider en soms als werkgever. Welke rol, wordt steeds bepaald door de

grote groep werknemers met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en een hoge

ontwikkeling en talenten van de cliënten en de mogelijkheden binnen de sector.

begeleidingsbehoefte.

Om deze verschillende rollen goed te combineren gaan we uit van:

Wij bieden duurzame dienstbetrekkingen aan de doelgroepen Wsw, Beschut werk en aan een specifieke groep mensen uit de doelgroep banenafspraak, waarvan is gebleken dat de kloof naar werk bij een reguliere werkgever te groot is. Daarnaast bieden wij tijdelijke dienstbetrekkingen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt

•

Een balans tussen publieke en private middelen;

•

Het niet verstoren de markt: we werken met eerlijke prijzen die uitgaan van de actuele loonwaarde van de cliënten en van eerlijke prijzen ten opzichte van de

met een (tijdelijk) verminderde loonwaarde en werkleertrajecten aan mensen die naar

markt;

verwachting sneller kunnen doorstromen naar regulier werk. Goed werkgeverschap staat hierbij voorop!

•

Het samenwerken met ondernemers, dagbesteding en onderwijs;

•

Het experimenteren met nieuwe werksoorten en startups. We werken graag samen met ondernemers die maatschappelijk verantwoord ondernemen, en naast oog

In 2020 waren ruim 800 personen werkzaam in het Werkleerbedrijf. De omvang

voor mensen en goed werkgeverschap, zich inzetten voor nieuwe economieën en

van de doelgroepen binnen de Participatiewet wordt in de komende jaren naar

duurzame werkwijzen;

verwachting echter groter. Er zal met name sprake zijn van de instroom van jongeren

•

met een arbeidsbeperking door de aanzienlijke beperking van de Wajong die in

Een gezonde organisatie waar rendabele en minder rendabele werksoorten in balans zijn met elkaar;

2015 is doorgevoerd. Deze inwoners zijn nu aangewezen op een uitkering. Dit maakt

•

dat het Werkleerbedrijf van Stroomopwaarts de komende jaren te maken heeft met veranderingen in doelgroepen, die zowel in talenten en mogelijkheden als in bekostigingssystematiek verschillende kansen en risico’s met zich meebrengen. Er wordt op basis van (sluitende) business cases geïnvesteerd in productielijnen bij het Werkleerbedrijf. De ontwikkeling en sociale activering van mensen staat daarbij voorop. Stroomopwaarts ziet zichzelf niet als commerciële marktpartij en streeft niet naar winst- of omzetmaximalisatie, wel naar optimalisatie van de toegevoegde waarde per werknemer. Het doel is om binnen de beschikbare middelen een toekomstbestendig Werkleerbedrijf te hebben waarin alle doelgroepen tot hun recht komen en de voor hen hoogst haalbare groei kunnen doormaken en zo veel als mogelijk richting zelfstandig werk te gaan.

18

Goed werkgeverschap en inzet op maatschappelijke doelen als duurzaamheid.

5.2 Stroomopwaarts als dienstverlener

De focus op dienstverlening wordt zichtbaar in de klanttevredenheid. Uitgangspunt is dat de klanttevredenheid over de dienstverlening bovengemiddeld (een 7 of hoger)

Om de doelen van de visie te realiseren zijn kwaliteit van uitvoering en dienstverlening

is. Dit wordt gemeten aan de hand van klanttevredenheidsonderzoeken. Een andere

belangrijke voorwaarden. Wij investeren in de periode ‘22-’25 in de kwaliteit van

indicator is het aantal klachten, waarbij de doelstelling is het aantal klachten te

Stroomopwaarts, en in het continu verbeteren daarvan. Door te werken met een

laten dalen (< 237 per jaar.) Kwaliteit van de dienstverlening zit ook in kwaliteit van

kwaliteitsmanagementmodel blijft scherp welke resultaten Stroomopwaarts neerzet bij

besluiten en in rechtmatigheid. Een dalend aantal bezwaarschriften dat ambtelijk

klanten en partners, in de maatschappij en voor haar medewerkers.18 Er wordt daarnaast

wordt herzien of gegrond verklaard (maximaal 35%) en minder interne fouten bij de

regelmatig met zelfreflectie naar het eigen handelen gekeken, waarbij aanpassing van

rechtmatigheidscontroles (minimaal 70% van de controles zijn bij de eerste meting

beleid en/of de uitvoering tot de mogelijkheden behoort.

goed) zijn dan ook indicatoren.

Dienstverlening aan cliënten

Door standaardisatie meer ruimte voor maatwerk

De cliënt staat centraal en wordt met respect behandeld. De kinderopvangtoeslagaffaire

Goede en efficiënte dienstverlening vraagt om slanke processen, waarin verspilling

leert wat kan gebeuren als de cliënt uit het oog wordt verloren, wanneer een

wordt voorkomen. Veel van het werk bestaat uit administratieve en repeterende

overheidsinstantie handelt vanuit wantrouwen en cliënten als gevolg daarvan vermalen

handelingen die grotendeels gestandaardiseerd kunnen worden uitgevoerd. Door

worden. We blijven daarom continu kritisch en alert op (het voorkomen van) eventuele

de digitale frontoffice (onder andere een burgerportaal) zet Stroomopwaarts een

misstanden. Cliënten wachten ook niet langer dan strikt noodzakelijk. Voor wie een

volgende stap in de standaardisatie van de processen en gaat met behulp van

uitkering nodig heeft, moet het makkelijk zijn om deze aan te vragen. Het proces

procesautomatisering de afhandeling meer standaardiseren dan nu het geval is. Hierbij

van het aanvragen van een uitkering wordt laagdrempelig en gebruiksvriendelijk

is de verwachting dat 80% van het werk gestandaardiseerd afgehandeld kan worden.

ingericht. Digitaal waar mogelijk, maar tegelijkertijd ook fysiek. Immers zal er altijd

Standaardisering mag enkel niet leiden tot een geautomatiseerd fout systeem. Kwaliteit

een groep blijven waarvoor digitale dienstverlening niet haalbaar is, ook voor deze

van dienstverlening, informatieveiligheid en menselijk maat blijven ook hierbij

groep zorgen wij voor toegang. Dit laatste doen we, onder andere, door in de wijk

uitgangspunt. Er zullen altijd meerdere kanalen naast elkaar blijven bestaan.

aanwezig en vindbaar te zijn. Ook kan een inwoner persoonlijk geholpen worden bij de Formulierenbrigade19 met het invullen van een papieren of een digitale aanvraag.

Kwaliteit van de organisatie

Het besluit op een (volledige) uitkeringsaanvraag wordt in afwijking van de wettelijke

Het bieden van goede dienstverlening vraagt om kwalitatief goed personeel dat weet

termijn – als het aan ons ligt – al binnen 4 weken afgehandeld.

wanneer het standaard kan en situaties herkent (en handelt) waarbij maatwerk geboden

Snelheid en kwaliteit zijn ook uitgangspunten bij telefonische dienstverlening, het

is. Structurele inzet op professionalisering is noodzakelijk: investeren in actuele kennis

betalen van de uitkering en het aanbieden van een passende re-integratievoorziening.

van wet- & regelgeving (de ruimte in de wet weten te gebruiken), bejegening, de

Hierbij wordt gewerkt met servicenormen, zodat het voor cliënten duidelijk is wat zij

menselijk maat centraal stellen. Niet alleen door middel van opleiding maar ook door

kunnen verwachten. Betrouwbare en duidelijke communicatie is hierbij essentieel.

middel van intervisie en coaching. Met de doorontwikkeling van de organisatie in 2021 wordt een belangrijke stap gezet om de cliënt meer centraal te zetten. Niet alleen door de processen beter op elkaar te laten aansluiten, maar ook door multidisciplinaire teams te vormen,

18. Bron: https://www.ink.nl/modellen/ink-managementmodel/

waarbinnen de integraliteit van onze dienstverlening aan de cliënten centraal staat. De

19. Daarnaast kunnen mensen bij de formulieren terecht bij het aanvragen van huur-, zorg- en

doorontwikkeling is hiermee het startpunt van een organisatorisch groeitraject.

kinderopvangtoeslag.

19

Onderdeel van kwaliteit van de organisatie is ook goed werkgeverschap voor

jaren voortgezet en waar mogelijk geïntensiveerd, niet enkel tijdens formele maar

de werknemers van het Werkleerbedrijf en de ambtelijke medewerkers van

ook tijdens informele contactmomenten. Er wordt meer aandacht gegeven aan de

Stroomopwaarts. Medewerkers voelen zich thuis en worden uitgedaagd in hun werk.

evaluatie van beleid. Met betrekking tot de circa 20% van het beleid dat wel meer

Ook de medewerkerstevredenheid wordt gemeten en de ambitie is om hoger dan een

lokaal of integraal karakter heeft, vindt beleidsontwikkeling plaats onder de regie

7 te scoren. Ten aanzien van ziekteverzuim wil Stroomopwaarts het beter doen dan de

van de gemeente(n) en vindt de afstemming tussen de MVS-gemeenten plaats om

landelijke benchmark.20

beleidsvoorstellen op elkaar af te stemmen.

5.3 Stroomopwaarts als de beleidsafdeling van de gemeenten Stroomopwaarts is niet alleen een uitvoeringsorganisatie, maar ook een “beleidsrijke” gemeenschappelijke regeling die (in opdracht van colleges en raden) beleid ontwikkelt op het gebied van participatie, re-integratie, minimabeleid, schuldhulpverlening en inkomensondersteuning. Voor laatstgenoemde onderwerpen is Stroomopwaarts de bijzondere beleidsafdeling van de drie gemeenten. Door het beleid op de hier bovengenoemde gebieden, voor de drie gemeenten, gezamenlijk bij Stroomopwaarts onder te brengen – met uitgangspunt zoveel mogelijk harmonisatie – kan efficiënter en effectiever worden gewerkt. De standaardisatie van uitvoeringsbeleid geeft grote voordelen voor cliënten: uniformer, begrijpelijker, kwalitatiever en draagt in belangrijke mate bij aan een efficiënter uitvoeringsproces. De beleidscoördinatie vanuit Stroomopwaarts zorgt voor een optimalisatie van de harmonisatie van het gevoerde beleid. Harmonisatie is een belangrijke voorwaarde om de ambitieuze doelstellingen in de businesscase uit 2015 te kunnen blijven realiseren. Daarbij moet worden opgemerkt dat een groot deel van het gemeentelijk beleid een vertaling van landelijk beleid betreft. Voor de resterende beleidsontwikkelingen zijn lokale afwijkingen mogelijk (de zogenaamde couleur locale).