CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Toegevoegd door griffie - Bijlage bij Begeleidende mail van de Molen van Jetten Uden - Park Moleneind en honk_en softbalvelden vademecum_terreincommissie_2025

Raadsvergadering 26 februari 2026, gemeente MaashorstBij agendapunt: Motie vreemd aan de orde van de dag CDA - Toekomst Park Moleneind en honk- en softbalvereniging Red Sox16.788 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De wedstrijd kan ongehinderd verder gaan. Tevens kan het spelmateriaal, zoals slagknuppels en ballen en de bescherm materialen van de achtervanger in een separate deel van de dug-out worden opgeborgen zodat deze uitrustingsstukken niet hinderlijk op het speelveld aanwezig zijn. Hierdoor zou volgens de spelregels ‘hinderen’ kunnen ontstaan.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

18 | P a g i n a

d Spel tactische redenen De coach heeft in de dug-out de gelegenheid, zonder dat de tegenpartij en/of het publiek zich ermee kan bemoeien, tactische aanwijzingen te geven of vervanging van spelers door te spreken. WBSC : Voor internationale honkbalwedstrijden dienen de dug-outs zitplaatsen te geven aan 25 tot 30 personen met een banklengte van tenminste 12,5 meter.

3.6

Lijnen

De lijnen dienen wit van kleur te zijn met een breedte van minimaal 0,05 meter, maximaal 0,10 meter. Het belijningmateriaal is van kalk, krijt of verf. De lijnen die een bepaald gebied begrenzen, maken deel uit van dat gebied. De maatvoering is langs de buitenzijde van die lijnen. De foutlijnen bijvoorbeeld behoren tot het goed gebied.

3.7

Eindpalen

Aan het eind van beide foutlijnen, buiten het speelveld, staat de eindpaal (diameter ≥ 0,10 meter) met een hoogte van minimaal 5,00 meter en tenminste 1,00 meter boven het buitenveldhek uitsteken en de kleur geel of geel/zwart geblokt, beneden te beginnen met geel (blok hoogte 0,50 meter). Deze palen dienen op afdoende wijze in de grond en eventueel aan de buitenzijde aan de afrastering te zijn verankerd. Voor honkbalwedstrijden in de Hoofdklasse hebben de eindpalen een hoogte van minimaal 8,00 meter en zijn ze geel van kleur of geel/zwart geblokt, beneden te beginnen met geel (blok hoogte 0,50 meter), waarbij aan de zijde van goed gebied een zijflap van 0,5 meter is bevestigd. Er mogen geen wit gekleurde reclame uitingen en dergelijke in de onmiddellijke omgeving van de eindpaal aangebracht zijn. De eindpaal dient geheel zichtbaar en in het verlengde van de foutlijnen te zijn gesitueerd, waarbij de buitenzijde van de paal correspondeert met de buitenzijde van de foutlijn. De eindpaal dient bij voorkeur tegen (achter), maar mag niet verder dan 0,3 meter achter het verreveldhek staan. In geval van speelveldverlichting dient de eindpaal en het omliggend gebied goed aangelicht te zijn door de speelveldverlichting, en/of de eindpaal is zelf voorzien van verlichting.

WBSC: Voor internationale honkbalwedstrijden hebben de eindpalen een hoogte 13,5 meter en geel van kleur, waarbij aan de zijde van goed gebied een zijflap van 0,5 meter is bevestigd. Er mogen geen wit gekleurde reclame uitingen en dergelijke in de onmiddellijke omgeving van de eindpaal aangebracht zijn.

3.8

Bullpen

De bullpen voor het ingooien van werper en achtervanger, dient bij voorkeur gesitueerd te worden nabij de hoeken van het linker-buitenveld en rechter-buitenveld, achter de veldhekken en met hekken rondom. Voor de lengte van een omrasterde bullpen wordt een afstand van tenminste 22 meter voor honkbal en 20 meter voor softbal, met een breedte van 5 meter bij honkbal en 4,5 meter bij softbal, gehanteerd (bij twee pitchers is de minimum breedte 6 meter voor honkbal en 5 meter voor softbal). De honkbal bullpen heeft een werpheuvel met een hoogte van 25,4 cm over de gehele breedte en een helling gelijk als de werpheuvel in het speelveld. De bullpens dienen een directe afsluitbare verbinding met het speelveld te hebben. De lange zijde van de bullpen kan hetzelfde hek zijn als het zijveld- of buitenveld-hekwerk. De sportvloer dient gelijk te zijn aan die van

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

19 | P a g i n a

het speelveld. Overigens is het verstandig het totale oppervlak van de bullpen volledig uit halfverhard materiaal te laten bestaan, waarbij het door middel van een overkapping tevens geschikt kan worden gemaakt als slagtunnel. Indien overdekte bullpens als slagtunnel worden gebruikt, dient hij 2 meter langer te zijn en 6 meter breed en een elektrische aansluiting zodat er ook een werpmachine gebruikt kan worden. De bullpen dient buiten het speelveld te zijn aangebracht. NOOT: let op dat in de bullpen(s) ook verdiepte delen aangebracht dienen te worden zoals in het veld bij de heuvel en de thuisplaat(en) !!

3.9

Slagtunnels

Slagtunnels zijn bij honkbal (inwendig) 24 meter lang en 6 meter breed en 4 meter hoog, inwendig voorzien van netwerk in verband met veiligheid. In de slagtunnel dient een beveiligde wandcontactdoos te zijn geplaatst ten behoeve van een werpmachine. NOOT: let op dat in de slagtunnel(s) ook verdiepte delen aangebracht dienen te worden in het gebied waar de slagmensen staan !! WBSC: Voor internationale honkbalwedstrijden dienen de bullpens plaats te bieden aan de gelijktijdige warming-up voor twee pitchers en twee achtervangers. In dit kader zal de breedte minimaal 6,10 meter dienen te bedragen. De pitcher platen moeten vanuit het midden gemeten 2,44 meter uit elkaar liggen.

4.0 Tribune Een tribunefaciliteit is belangrijk, de afmeting is afhankelijk van de te verwachten bezoekersaantallen. Voor het ontwerp dienen naast de normen van NOC*NSF de normen van de plaatselijke overheid in acht te worden genomen. De plaats van de tribune is het best achter de backstop en daarna uitbreiding langs de zijveldhekken tot eerste - en derde honk of verder indien nodig. WBSC: Het aantal zitplaatsen dient te zijn afgestemd op het te verwachten aantal bezoekers. Een minimaal van 2500 zitplaatsen wordt aanbevolen.

5.0 Zitgelegenheid voor speaker, officiële scorers en pers Ten behoeve van de officiële scorers en de speaker (tenminste vier personen voor scorers en speaker) dient een overdekte zitgelegenheid met schrijftafel aanwezig te zijn, deze overdekte ruimte is voorzien van een zodanige constructie dat met de computerapparatuur, vochtvrij kan worden gewerkt. Deze zitplaats dient een onbelemmerd zicht te bieden over het gehele speelveld. (raam of luik minimaal 2,00m breed) Daarom geplaatst bij voorkeur op de as van het speelveld achter de backstop en met een vloerhoogte van tenminste twee meter boven het speelveld. Deze gelegenheid dient bij hoofdklasse wedstrijdvelden uitgebreid te kunnen worden voor pers en radio- en/of tv-verslaggeving. In deze ruimte zijn aansluitingspunten voor elektra, datanet en verlichting aanwezig.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

20 | P a g i n a

WBSC: Voor internationale honkbalwedstrijden dient de ruimte tenminste 16 m2 te zijn buiten de plaats die nodig is voor scorebordapparatuur en andere apparatuur. Data aansluiting is verplicht. Voor internationale softbalwedstrijden dient er plaats te zijn voor tenminste zes personen.

5.1

Geluidssysteem en scorebord

Indien top-competitieteams gebruik maken van de accommodatie dient een akoestisch uitgebalanceerd geluidssysteem aanwezig te zijn. Ook een scorebord leesbaar vanaf de tribune waarop tenminste: slag; wijd; uit; inning en aantal runs aangegeven is, dient aanwezig te zijn. Elk deel van het scorebord met de bijbehorende verlichting en advertenties dient meer dan 15 meter verwijderd te zijn van de as van het speelveld. WBSC: Het scorebord dient tenminste de volgende zaken aan te geven: runs per inning en het totaal aantal runs, het aantal wijd – slag – uit, de naam van de slagman met eventueel zijn nummer. Ook dient er een klok of tijdsaanduiding aanwezig te zijn.

6.0 Kleed- en wasvoorzieningen De aanwezigheid van kleed-, wasruimten en toilet is verplicht volgens het KNBSB Reglement van Wedstrijden. (zie ook de planningsnorm). Het vereiste aantal kleedkamers voor teams en scheidsrechters is beschreven in de planningsnorm (Bijlage I). Er dienen afzonderlijke ruimtes voor scheidsrechters (minimaal twee scheidsrechters per wedstrijd) aanwezig te zijn. Er dient rekening te worden gehouden met het feit dat er zowel vrouwelijke als mannelijke scheidsrechters zijn, die gezamenlijk wedstrijden leiden. In dit verband is een extra kleedgelegenheid voor scheidsrechters noodzakelijk. Voor de stroefheid van de vloeren dient de norm NEN 14411 te worden aangehouden. De onderstaande eisen zijn overgenomen uit de door de NOC*NSF gestelde normen voor sportaccommodaties. Het vloeroppervlak dient te voldoen aan de daarvoor gestelde normen en voorschriften zoals NEN-EN 14411, of volgens DIN norm met R9 kleedkamer en R11 natte ruimte. Het gebouw en zijn inrichting dient te voldoen aan het bouwbesluit. De oppervlakte van de kleedruimte dient minimaal 25 m2 te bedragen. De ruimten dienen plaats te bieden aan minimaal 20 personen.

De indeling is als volgt: circa 14 meter banklengte; met minimaal 50 kledinghaken; • de banken dienen vrij van de vloer te zijn; • er is een whiteboard of schoolbord aanwezig; • indien er een aantal kledinglockers aanwezig zijn dient de totale oppervlakte evenredig te worden vergroot. De oppervlakte van de wasruimte dient minimaal 16 m2 te bedragen. De wasruimte dient verder te worden voorzien van minimaal zes douchekoppen; een wastafel met spiegel; een waterkraan ten behoeve van het schoonmaken. Bij de afwerking van de kleed- en wasruimte dient rekening te worden gehouden met het volgende: • minimaal één schrobput met voldoende capaciteit in de wasruimte en minimaal één schrobputje in de kleedruimte;

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

21 | P a g i n a

•

dubbelhard gebakken tegels op de kleedruimtevloer afgewerkt met een sanitaire plint;

•

dubbelhard gebakken vloertegels in een antislipuitvoering op de wasruimte vloer afgewerkt met een sanitaire plint;

•

de kleedruimtewanden uitvoeren in schoonmetselwerk in een niet hygroscopische steensoort; vandaalbestendige en vochtbestendige plafonds;

•

vandaalbestendige doucheknoppen en drukknoppen;

•

kozijnen in de kleed- en wasruimte vrijhouden van de vloer massieve en stompe binnendeuren voorzien van een kunststof coating;

•

tot het plafond betegelde wanden in de wasruimten;

•

de wand achter de wastafel voorzien van tegelwerk;

•

een goede afscheiding tussen de wasruimte en de kleedruimte (afschot geen dorpel) die voorkomt dat er water naar de kleedruimte kan vloeien.

Verwarming De verwarmingscapaciteit dient zodanig te zijn dat een temperatuur van minimaal 220C gerealiseerd moet kunnen worden. De installatie moet ten aanzien van de ontwerp- uitgangspunten te voldoen aan het bouwbesluit en aan de NEN 5125 en ten aanzien van de veiligheidsvoorschriften aan de NEN 3028. Ventilatie De ventilatie dient overeenkomstig de eisen van het bouwbesluit te zijn uitgevoerd. Warmwaterinstallatie De warmwaterinstallatie moet per persoon zes liter water per minuut met een temperatuur van 39 à 41 0C minimaal gedurende drie minuten kunnen leveren. Ook de douchekop dient een capaciteit van zes liter per minuut te kunnen verwerken. Gezien de wijziging van het gedragspatroon ten aanzien van de persoonlijke hygiëne van de laatste jaren bij voorkeur de totale capaciteit echter opvoeren tot circa tien liter per minuut gedurende vijf minuten. Teneinde vernieling te voorkomen dient het leidingsysteem zoveel mogelijk in de wanden weggewerkt te worden. Het verdient aanbeveling te werken met een vooringestelde watertemperatuur met een individuele bediening en drukknopsysteem (c.q. infrarood sensoren) met automatische beëindiging. Er dienen bij voorkeur systemen toegepast te worden die vandaalbestendig zijn. Controle op aanwezigheid van legionella in de drinkwaterinstallatie is één maal per jaar verplicht.

Verlichting van de kleed- en wasruimte De verlichting dient bij voorkeur ingebouwd te worden in verband met vandalisme. De te installeren verlichting in de ruimten moet vochtbestendig zijn. In verband met energiebesparing wordt geadviseerd bewegingsmelders toe te passen. In de kleedruimte dient een randaarde wandcontactdoos te worden opgenomen. Kleed- en wasruimte ten behoeve van scheidsrechters Er dienen minimaal twee kleed- en wasruimten voor scheidsrechters te worden opgenomen, één voor vier personen en één voor twee personen.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

22 | P a g i n a

De totale afmeting van de kleed- en wasruimten is respectievelijk 16 en 10 m2, waarin per ruimte is opgenomen: • twee douches voor de grote en één douche voor de kleine kleedruimte; • een wastafel met spiegel; • een toilet; • 4,0 respectievelijk 2,0 m zitbanken en minimaal acht respectievelijk vier kledinghaken een tafel met enkele stoelen. De afwerking van de scheidsrechter kleed- en wasruimte komt overeen met de afwerking van de kleed- en wasruimten voor spelers en coaches. WBSC: Zie hiervoor de specifieke eisen beschreven in ‘WBSC Facility Standards and inspection procedures’.

7.0 Specifieke faciliteiten 7.1

Ontvangstruimte officials

Er dient een ontvangstruimte aanwezig te zijn voor ontvangst van officials (scheidsrechters, scoorders, etc). Een eventueel aanwezige bestuurskamer of vergaderruimte mag ook gebruikt worden als ontvangstruimte voor officials. NOOT: bovenstaande is verplicht voor verenigingen die één of meerdere teams in een topsport klasse hebben. Voor teams die de ambitie hebben om in een topsport klasse te gaan spelen, is het zeker iets om rekening mee te houden.

7.2

EHBO- / massagefaciliteit / dopingcontrole ruimte

Er dient een faciliteit ten behoeve van EHBO-, dan wel massageactiviteiten aanwezig te zijn, met een totale oppervlakte van minimaal 16 m2. Deze ruimte kan ook dienen voor dopingcontrole. Deze dopingcontrole ruimte dient van binnenuit afsluitbaar te zijn. Voor specifieke eisen zie: “https://www.dopingautoriteit.nl/dopingcontroles/dopingcontrolestation”. In de ruimte dient minimaal aanwezig te zijn: een massagetafel, een paar stoelen en een tafel, een toilet, een wastafel (koud- en warm stromend water) met spiegel, een dubbel geaarde wandcontactdoos, een EHBO kist met verbandmiddelen, een brancard, enz.

8.0 Verlichting honkbal- en softbalaccommodaties 8.1

Toepassingsgebied

De in artikel 8.2.1.1 vermelde verlichtingsnormen gelden voor alle honkbal- en softbalvelden waarop wordt getraind en door de KNBSB uitgeschreven competitiewedstrijden worden gespeeld.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

23 | P a g i n a

8.2 Eisen inzake de veldverlichting Nederlandse competitie (zie ook bijlage III) 8.2.1 Horizontale verlichtingssterkte Om speltechnische- en veiligheidsredenen worden aan de verlichting van het binnenveldgebied hogere eisen gesteld dan aan de verlichting in het overig bespeelbaar gebied. Voor de definiëring van deze gebieden, zie bijlage III: ‘Veldverlichting’. Hierbij dient vooral gelet te worden op het feit, dat het binnenveldgebied groter is dan het gebied tussen de honken. Gezien de hoge eisen die aan de visuele waarneming worden gesteld, zal het sterkste lichtniveau zich moeten bevinden in het binnenveld in de zone van werpheuvel en thuisplaat. Vanuit die zone mag het lichtniveau geleidelijk in sterkte afnemen, zowel naar alle drie de honken, als naar de afrasteringen. 8.2.1.1 Wedstrijden en trainingsactiviteiten Een geslagen bal die bij training en/of wedstrijd omhoog geslagen wordt dient altijd goed zichtbaar te blijven, ongeacht het type armatuur/lamp dat wordt toegepast. De waarde van de lichtniveaus overeenkomstig de eisen van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV), uitgedrukt in horizontale verlichtingssterktes (Egem) mogen op de hoogte van het maaiveld gemiddeld nooit lager zijn dan: Binnenveld 500 lux,

Overig bespeelbaar gebied 300 lux

Bij (nieuwe) aanleg van een lichtinstallatie c.q. vervanging van armaturen dienen de lichtwaarden hoger te zijn in verband met de te verwachten terugval in lichtwaarde over de levensduur van lampen en armaturen (± 20 jaar). Deze terugval is zo’n 20% voor gasontladingslampen en 5% voor LED lampen. Voor traditionele gasontladingslampen komt de nieuwwaarde daarmee op 625 lux voor het binnenveld en 375 lux voor het overig bespeelbaar gebied. Voor LED verlichting zijn de nieuwwaarden dan 527 lux voor het binnenveld en 316 lux voor het overig bespeelbaar gebied. Als er een of meerdere bullpens zijn aangelegd dient dat gebied dezelfde verlichtingssterkte te hebben als het ‘Binnenveld gebied’. Voor installaties van voor 2021 is voor de bullpens een waarde gelijk aan het ‘Overig bespeelbaar gebied’ voldoende. Door veroudering, of vervuiling kan een aanzienlijke lichtterugval verwacht worden, daarom is het noodzakelijk dat er goed onderhoud wordt gepleegd, de lampen tijdig worden vervangen en reflectoren en ruiten regelmatig worden schoongemaakt. Geadviseerd wordt bij te houden wanneer welke lampen zijn vervangen. Hiertoe is het handig om de armaturen te nummeren. Lichtmetingen moeten worden uitgevoerd volgens de lichtmeetrasters zoals aangegeven in afbeeldingen 5a en 5b. !! LET OP: de gemeten waarden moeten aan de norm voldoen.

Er wordt geen marge naar beneden aangehouden en bij berekeningen wordt ook niet naar boven afgerond. WBSC: Voor internationale honkbalwedstrijden worden gemiddelde minimale horizontale verlichtingssterkte van 1077 lux voor het binnenveld en 754 lux voor het buitenveld gevraagd, na 100 branduren.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

24 | P a g i n a

Voor internationale softbalwedstrijden wordt een horizontale lichtsterkte gevraagd van 750 lux in het binnenveld, 500 lux in het buitenveld en 300 lux in het backstop gebied. 8.2.1.2 Toeschouwers gebied Voor het visueel comfort van de toeschouwers en hun veiligheid in het bijzonder in geval van noodgevallen is een minimaal lichtniveau vereist van 10 lux in het publieksgebied. 8.2.2 Verticale verlichtingssterkte / montagehoogte armaturen De verticale verlichtingssterkte dient zodanig te zijn dat geslagen ballen op grote hoogte zichtbaar blijven. Derhalve is het van belang dat de masthoogten, vooral die achter de buitenveld afrastering zijn gesitueerd, zo groot mogelijk zijn. In dit kader worden masthoogten van minimaal 27 meter geadviseerd. Bij het plaatsen van de lampen moet rekening gehouden worden met de milieueisen ten aanzien van lichthinder en verblinding. Honkbal

De montagehoogte van de onderste lampen achter het buitenveldhek is minimaal 22 meter boven het maaiveld, voor de lampen in de overige masten is een minimale hoogte van 20 meter voorgeschreven. !! In verband met het minder naar boven uitstralen van licht bij LED verlichting is het aan te raden om masten van 27 meter te gebruiken.

Softbal

De hoogte van alle onderste lampen is minimaal 18 meter boven het maaiveld.

8.2.3 Gelijkmatigheid van de verlichting De minimale gelijkmatigheid van verlichtingssterkte (E) moet aan de volgende waarden voldoen: Voor binnenveld gebied: Voor binnenveld gebied: Voor overig bespeelbaar gebied:

quotiënt van Emin. en Emax. quotiënt van Emin. en Egem. quotiënt van Emin. en Egem.

≥ 0,50 ≥ 0,70 ≥ 0,50

WBSC: Voor het binnenveld honkbal is de minimale gelijkmatigheid: quotiënt van Emin. en Emax. 0,80 en voor het buitenveld 0,50. 8.2.4 Illuminatie verhoudingen en verblindingbegrenzing Gezorgd moet worden voor een rustige achtergrond met een goed contrast tussen spelers, spelmateriaal en omgeving, alsmede voor het zoveel mogelijk beperken van verblinding door de lichtbronnen van de verlichting. De verblindingsfactor mag niet meer zijn dan 50 Gr. De meetpunten zijn de normale velderposities op 1,80 meter boven het maaiveld. 8.2.5 Lichtkleur en kleurweergave Aanbevolen een kleurtemperatuur tussen 3000 en 6500 K(elvin) en lampen met een algemene kleurweergave index (Ra) van tenminste 65. 8.2.6 Verlichting voor beeldreportages en video-opnamen Met de in deze norm beschreven verlichtingssterkte is geen rekening gehouden met de vereiste lichtsterkte ten behoeve van televisieopnamen. Voor een goede televisieopname kunnen andere waarden en andere normen worden vereist.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

25 | P a g i n a

8.3

Lichtaccommodatie

8.3.1 Lampen In het algemeen is de hogedruk kwiklamp met halogenen, met name in de 2000 W uitvoering, het meest geschikt voor de verlichting van honkbal- en softbalaccommodaties. Sinds kort is het ook mogelijk om met LED verlichting honkbal- als softbalvelden te verlichten. 8.3.2 Armaturen / gelijkmatigheid Afhankelijk van de benodigde lichtsterkteverdeling, dient een type armatuur te worden gekozen, dat in de betreffende klasse een zo gunstig mogelijk armatuurrendement geeft. De gelijkmatige spreiding van het licht op het speelveld is van groot belang. Er moet vooral ook rekening worden gehouden met het aanlichten van hoog-geslagen ballen. Dit kan gerealiseerd worden door enkele lichtarmaturen een spreiding naar boven te geven. Daarbij dient mogelijke hinder voor eventueel in de nabijheid van het veld aanwezige objecten, verkeerswegen, en dergelijke te worden vermeden. 8.3.3 Dug-out verlichting In beide dug-outs dient verlichting te zijn aangebracht die bij voorkeur apart geschakeld kan worden ten opzichte van de veldverlichting. De gemiddelde lichtsterkte dient tenminste 100 lux te zijn.

8.3.4 Noodverlichting / straatverlichting in het sportpark Voor de veiligheid van de toeschouwers en de spelers is het noodzakelijk dat bij uitval van de veldverlichting (hoofdverlichting) er te allen tijde een lichtniveau van minimaal 10 lux in het publieksgebied (vluchtwegen) moet zijn gegarandeerd. 8.3.5 Eindpalen Eindpalen dienen bij een verlicht speelveld, voorzien van eigen verlichting of door de veldverlichting voldoende te worden aangestraald of te zijn voorzien van reflecterende gele verf, zeer goed zichtbaar te zijn bij gebruik van kunstlicht.

8.4

Nieuwe installaties

Van elke nieuwe lichtinstallatie dient, voordat de eerste competitiewedstrijd onder kunstlicht kan worden vastgesteld, een lichtmeting te worden gedaan door een daarvoor erkend bedrijf. De lichtmeetgegevens dienen te worden overlegd aan de KNBSB Terreincommissie (zie bijlage III). Na ontvangst van de lichtmeetgegevens zal de KNBSB Terreincommissie berekenen of de installatie voldoet aan de normen en dit in een lichtmeetrapport weergeven. Als de KNBSB Terreincommissie de installatie goedkeurt, geeft het KNBSB Bondsbestuur toestemming voor het spelen van door de KNBSB georganiseerde competitiewedstrijden onder kunstlicht, overeenkomstig het Reglement van Wedstrijden.

8.5

Bestaande installaties

Elke bestaande installatie dient op gezette tijden te worden gekeurd. Deze keuring kan worden uitgevoerd door een erkend ingenieursbureau op basis van een door de KNBSB aangegeven opnameformulier en meetraster. Zie bijlage III voor de termijnen waarbinnen lichtmetingen uitgevoerd dienen te worden.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

26 | P a g i n a

!! Bij een gedeeltelijke meting (na het bijstellen van een beperkt aantal armaturen) mag er niet meer dan twee maanden zitten tussen de laatste volledige meting en de gedeeltelijke meting !! !! De KNBSB behoudt zich het recht voor om een controlemeting te doen.

8.6

Lichthinder

Bij de aanleg en het gebruik van de lichtinstallatie dient gelet te worden op de mogelijkheid van lichthinder die de installatie kan veroorzaken. De Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) heeft hiervoor een richtlijn geschreven. Deze richtlijn geeft de mogelijkheden aan die belangrijk zijn voor het gebruik van de lichtinstallatie

8.7

Algemeen

De minimumcondities die in 8.2 zijn vastgelegd, gelden voor alle lichtingsinstallaties op de honkbalen softbalvelden in Nederland. !! Bij een gedeeltelijke meting (na het bijstellen van een beperkt aantal armaturen) mag er niet meer dan twee maanden zitten tussen de laatste volledige meting en de gedeeltelijke meting !!

9.0 Technische aanleg en onderhoud 9.1

Literatuur

Wat betreft de technische aanleg en het dagelijks/jaarlijks onderhoud van een honkbal- en softbalveld kan onder meer verwezen worden naar de literatuur uitgegeven door NOC*NSF, postbus 302, 6800 AH, Arnhem en de publicatie ‘Leidraad voor onderhoud van Honkbal- en Softbal accommodatie’ verkrijgbaar via de website van de KNBSB.

9.2

Vrije strook buiten het speelveld

Indien er zich achter het hekwerk een strook gras bevindt is het raadzaam deze strook in verband met transport van materieel en met machinale grasmaaier minimaal 4 meter breed te houden. Voor de ruimte rondom het speelveld zie ook het hoofdstuk betreffende de veiligheid rondom het speelveld hoofdstuk 3.1.2

10.0 Oefenmaterialen en Hulpmiddelen Verrijdbare slagkooien, werpmachines, oefenwerpplaten en andere hulpmiddelen dienen buiten alle hekwerken te worden geplaatst tijdens de wedstrijden. Een backstop, die tevens middels een netoverkapping een slagkooi functie heeft, wordt uit spelregeltechnische, speltechnische en veiligheids overwegingen niet toegestaan.

11.0 Reclameborden en reclame(zeil)doeken Reclame uitingen kunnen aan de hekwerken worden geplaatst, echter op een dusdanige wijze dat (indien in het veld gesitueerd) geen ballen achter de borden e.d. kunnen vallen, dan wel klem kunnen blijven zitten. Ten behoeve van een goede visuele horizon voor scheidsrechters en spelers dienen in ieder geval geen reclame-uitingen in het gebied van de batters-eye te worden geplaatst. In het

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

27 | P a g i n a

algemeen dienen de reclame-uitingen dusdanig te zijn gesitueerd dat spelers en scheidsrechters er tijdens het spel geen hinder van kunnen ondervinden. Bij plaatsing van reclame-uitingen dient verder rekening gehouden met de gemeentelijke aanwijzingen, zoals hoogte, afmetingen, en dergelijke.

12.0 Bijzondere regelingen Voor verenigingen uitkomend in een internationale competitie kan de KNBSB of de organiserende organisatie ten aanzien van de veldaccommodatie in ruimere zin bijzondere eisen stellen, welke niet in dit Vademecum zijn opgenomen.

13.0 Tekeningen / Afbeeldingen 13.1 Tekeningen Voor tekeningen wordt verwezen naar de ‘Bestektekening Honkbalveld’ en ‘Bestektekening Softbalveld’ te verkrijgen via het KNBSB bondsbureau. Voor overige tekeningen, schetsen en schema’s zie de afbeeldingen aan het eind van dit document. NOOT: let op dat voor nieuw aan te leggen accommodaties c.q. voor renovaties de meest recente tekeningen gebruikt worden!!!

13.2 Toelichting afbeeldingen Alle in dit Vademecum opgenomen afbeeldingen zijn niet op schaal en geven derhalve slechts een schematisch beeld.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

28 | P a g i n a

Bijlage I Planning Honkbal De omvang van het wedstrijdgebruik wordt bepaald door het KNBSB Reglement van Wedstrijden. Uitgaande van een honkbalaccommodatie met verharde looppaden is de bespelingschade aan de toplaag niet bepalend voor de hoeveelheid wedstrijden die door de weeks en in het weekeinde kunnen worden gespeeld. Voor zover er beperkende factoren zijn, zijn deze organisatorisch van aard. Van belang hierbij is de tijdsduur van de wedstrijden in de te onderscheiden speelcategorieën. Daarnaast speelt het gegeven dat teams in de beide hoogste klassen meestal twee wedstrijden per weekeinde spelen een belangrijke rol. Voor de duur van de wedstrijden, eventuele verlengingen en eventuele Mercy Rule, zie de regelkaart van de betreffende sport en leeftijdscategorie. Men heeft een seniorcompetitie team (ook wel normteam genaamd) uitkomend in de wedstrijdsportcompetitie op een gebruikscoëfficiënt van 1,0 gesteld, en de overige teams afhankelijk van de tijdsduur en het aantal te spelen wedstrijden per weekeinde daaraan gerelateerd. HONKBALVELD Competitiecategorie

Gebruikscoëfficiënt

Hoofdklasse en 1e klasse

2,0

Overige senioren

1,0

Regionale Baseball Academies

1,5

U21 1,0 De planningsnorm voor honkbal bedraagt acht normteams per wedstrijd honkbalveld. Jeugdhonkbal Conform het KNBSB Reglement van Wedstrijden geldt dat de jongere jeugdcategorieën (U15 en U12) hun wedstrijden op een specifiek daartoe uitgerust jeugd honkbalveld dienen in te vullen. Vanwege de aanwezige werpheuvel is het niet mogelijk deze wedstrijden plaats te laten vinden op een standaard honkbalveld. Indien er geen jeugdhonkbalveld aanwezig is, kunnen wedstrijden ook op een softbalveld worden gespeeld. Zie hiervoor de verdere uitwerking bij softbal. Ook hierbij spelen de tijdsduur van de wedstrijden in de onderscheiden speelcategorieën en het gegeven dat teams in de hoogste klassen meestal twee wedstrijden per weekeinde spelen een rol. Men heeft U15 en U12teams uitkomend in de wedstrijdsportcompetitie op een gebruikscoëfficiënt van 1,0 gesteld, en de overige teams afhankelijk van de tijdsduur en het aantal te spelen wedstrijden per weekeinde daaraan gerelateerd. SOFTBALVELD / JEUGDHONKBALVELD Competitiecategorie

Gebruikscoëfficiënt

e

U15 1 klasse

1,5

e

U12 1 klasse

2,0

U15 en U12 overige klassen

1,0

BeeBall e.d.

0,5

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

29 | P a g i n a

De planningsnorm voor U15honkbal en U12honkbal bedraagt 10 normteams per jeugdhonkbalveld Softbal Voor een softbalaccommodatie geldt dat de bespelingsschade aan de toplaag niet bepalend is voor de hoeveelheid wedstrijden die per weekeinde kunnen worden gespeeld. Voor zover er beperkende factoren zijn, zijn deze organisatorisch van aard. Hierbij spelen met name de tijdsduur van de wedstrijden in de onderscheidende speelcategorieën (maximaal 90 minuten voor een seniorenteam die niet uitkomen in de top-competitie) en het gegeven dat teams in de hoogste klassen twee wedstrijden per dag spelen en bij gelijke eindstand de wedstrijd verlengen, een belangrijke rol. Daarnaast dient rekening gehouden worden met dat bij afwezigheid van een specifiek jeugd honkbalveld de jongste honkbalcategorieën eveneens hun wedstrijden op een softbalveld spelen. Voor een softbal damesteam en softbal herenteam uitkomend in de wedstrijdsportcompetitie is een gebruikscoëfficiënt van 1,0 vastgesteld. De overige teams zijn afhankelijk van de tijdsduur en of ze al dan niet meerdere competitiewedstrijden per week spelen daaraan gerelateerd. SOFTBALVELD Competitiecategorie

Gebruikscoëfficiënt

Dames: Hoofdklasse, 1e klasse, 2e klasse en Heren hoofdklasse

2,0

U15 1e klasse bij dubbele wedstrijden

2,0

Senioren regionaal

1,0

U15 en U12 regionaal

1,0

De planningsnorm voor softbal bedraagt 10 normteams per wedstrijd softbalveld Indien een honkbalvereniging de beschikking heeft over een jeugdhonkbal wedstrijdveld vervult dit tevens de functie van trainingsveld. Wanneer een vereniging de beschikking heeft over een softbal wedstrijdveld vervult dit eveneens de functie van trainingsveld. Kleed- en wasruimte Voor kleed- en wasruimte is de norm per wedstrijdveld twee kleed- en wasruimten voor de spelers en twee kleed- en wasruimten voor scheidsrechters (één grote en één kleinere ) per één tot vier wedstrijdvelden aanwezig dienen te zijn. De softbalsport (spelers en scheidsrechters) wordt door zowel mannen als vrouwen beoefend. Als er op een accommodatie meerdere wedstrijdvelden aanwezig zijn, geldt een aantal van twee kleed- en wasruimten per wedstrijdveld voor de spelers. Voor de scheidsrechters kan worden volstaan met het vergroten van tenminste één van de twee kleed- en wasruimten, zodat er meer mensen gebruik van kunnen maken. Er dient rekening te worden gehouden met het feit dat er per wedstrijd vier scheidsrechters nodig kunnen zijn, afhankelijk van het speelniveau.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

30 | P a g i n a

Bijlage II Halfverharding, gras en afrasteringen Halfverharding : De constructie van de halfverharding, op afschot, is als volgt: • Een drainerend pakket van minimaal 25 cm zand, behalve bij de plaatsen waar de toplaag 10 cm is daar is het pakket 20 cm zand, volgens de normen van NOC*NSF. • Een lavafundering 0-16 van 10 cm afgewalst, een en ander volgens de normen van NOC*NSF. • Een toplaag van halfverhard ongebonden mineraal 0-4 van minimaal 5 cm maximaal 10 cm, eveneens volgens de normen van NOC*NSF. • Een toplaag van 10 cm halfverhard ongebonden mineraal 0-4. Bij de honken over een afstand van 4,50 meter met een breedte van 2 meter. Achter het eerste honk (tussen eerste - en tweede honk) en vóór het tweede honk (tussen het eerste - en tweede honk) en vóór het derde honk (tussen het tweede - en derde honk). Op het honkbalveld ter plaatse van de werpheuvel en op het softbalveld/jeugdhonkbalveld ter plaatse van werpplaten, in het catcherperk en de slagperken. De dikte van de lava dient ook op deze plaatsen 10 cm te blijven. Zie voor exacte plaatsing en afmetingen van de verdiepte delen afbeelding 8a en 8b. • De helpersvakken bestaan bij honkbal uit drie lijnen op het gras (zie 3.2.9). NOOT: Bij verschillende grondsoorten schrijft het NOC*NSF voor een andere dikte van het zandpakket te kiezen, afhankelijk van die grondsoort.

Het is daarom aan te raden bij twijfel eerst contact op te nemen met ISA Sport voordat men begint aan de aanleg van halfverharding. Als op een combinatieveld honkbal wordt gespeeld is de werpheuvel ook mogelijk door een verplaatsbare werpheuvel te gebruiken in plaats van een vaste werpheuvel. Als bij een bestaand veld het gravel in het coachvak wordt vervangen door gras dan is de kleur van het nieuwe gras altijd anders van kleur. Het is niet verplicht de coachvakken en dergelijke van gras te voorzien. Voordelen van gras is geen hoogte verschillen. Voordelen van gravel is gebruik bij slagtraining en batting-practice. Gras : Het overige niet verharde gedeelte dient van een grasmat te zijn voorzien volgens de normen van NOC*NSF. Ten einde het grasbestand op een goed bespeelbare lengte te houden is het noodzakelijk dit regelmatig mechanisch te maaien. De ontwatering moet goed zijn; een neerslag van 15 mm per etmaal moet zonder stagnatie door het bodemprofiel, al dan niet door middel van een goed functionerend drainage systeem kunnen worden afgevoerd. Speelveldafrastering : Veelal wordt bij de vervaardiging van de hekwerken gebruik gemaakt van geplastificeerd vierkant vlechtwerk (harmonica gaas). De KNBSB Terreincommissie beveelt voor de backstop stevig nylon netwerk aan met een maaswijdte van ten hoogste 50 x 50 mm.

In het hekwerk dient een poort, 6 meter breed, ten behoeve van het doorlaten van onderhoudsmachines en een slagkooi te zijn. In beide zijveldhekken dienen nabij de dug-outs

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

31 | P a g i n a

poortjes geplaatst te worden. Deze poorten dienen naar buiten draaiend te zijn en mogen geen uitstekende delen zoals een kruk aan de speelzijde te hebben. NB: Netwerken, vervaardigd van gaas en/of nylon, dienen aan de veldzijde van de staanders bevestigd te zijn. NOOT: Metalen- of kunststof bevestigingsdraad dient aan de onderzijde van een buis te worden afgekort en met de afkortingseinden naar beneden te wijzen. Alle hekwerken mogen geen punten of andere scherpe of harde (zoals deurkrukken) uitstekende delen bovenop of aan de speelveldzijde hebben. (Wel mogen bij poorten hoger dan 1,2m ronde deurknoppen, die naar alle kanten ook afgerond zijn, aan de veldzijde worden gebruikt.) De veiligheid van de spelers wordt hierdoor beter gewaarborgd. Het aanbrengen van paddings op onveilige plaatsen wordt sterk aanbevolen.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

32 | P a g i n a

Bijlage III A.

Veldverlichting

De normen voor de verlichting van de honkbal- en softbalvelden zijn mede gebaseerd op de publicatie van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde voor honkbal- en softbalvelden, de norm NEN-EN 12193 verlichting sportvelden honkbal klasse II en softbal klasse II, alsmede de nader te noemen publicaties en normen die te maken hebben met de aanleg en controle van lichtinstallaties. Delen van de genoemde normen zijn letterlijk overgenomen voor zover deze relevant zijn ter toelichting van de eisen met betrekking tot aanleg en onderhoud van de verlichtingsinstallatie. NB: het vademecum 2018 loopt voor op de NEN-EN 12193 norm. Deze laatste wordt in de loop van 2018 aangepast aan de normen zoals in dit vademecum vermeld. De in artikel 8 genoemde installatiewaarden zijn de absoluut minimale waarden die vereist zijn voor het beoefenen van de honkbal- en softbalsport onder kunstlicht. DEFINITIES : Veld:

Het totale oppervlak binnen de afrasteringen

Binnenveld:

Het gebied ten behoeve van lichtmeetpunten bestaande uit het terrein binnen de foutlijnen en tot aan de overgang gravel naar gras. Zie afbeelding 5a en 5b.

Overig bespeelbaar:

Het gebied ten behoeven van lichtmeetpunten binnen de veldafrastering exclusief het binnenveld. (voorheen werd gesproken over buitenveld en backstopgebied).

Berekeningsraster:

Een raster van denkbeeldige lijnen op het veld waarvan de x-as parallel loopt aan de foutlijn in het rechtsveld en de y-as in het linksveld. Op het snijpunt van de lijnen liggen de punten waar de verlichtingssterkte moet worden berekend.

Meetraster:

Een raster van denkbeeldige lijnen op het veld waarvan de x-as parallel loopt aan de foutlijn in het rechtsveld en de y-as in het links veld. Op het snijpunt van de lijnen liggen de punten waar de verlichtingssterkte moet worden gemeten.

Foutgebied:

Het gebied tussen de foutlijnen en de afrastering.

Lux:

Eenheid voor verlichtingssterkte (lumen/ m2)

Gr:

Glare = Eenheid verblinding hinder (zie publicatie CIE 112-1994)

Ra:

Kleurweergave index

Eh:

Horizontale verlichtingssterkte

Ev:

Verticale verlichtingssterkte

E min.:

Laagst voorkomende verlichtingssterkte

E max.:

Hoogst voorkomende verlichtingssterkte

E gem.:

Gemiddelde verlichtingssterkte over een gebied

G Eh:

Gelijkmatigheid van horizontale verlichtingssterkte (bv. E min/E gem.)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

33 | P a g i n a

B.

Berekeningen en aanbesteding verlichtingsinstallatie

De verlichtingsinstallatie zal in vele gevallen door de leverancier/aannemer worden berekend. De controle van de lichtberekeningen is een zaak van ervaring, deskundigheid en onafhankelijkheid. De KNBSB Terreincommissie heeft de kennis en ervaring om de verenigingen bij te staan in deze fase van het project. Het verdient aanbeveling om vóór het sluiten van de aannemingsovereenkomst eerst de concepten van de berekeningen, tekeningen en de contracten aan de terreincommissie te zenden voor een beoordeling en controle op de normen.

C.

Berekeningsraster

Het berekeningsraster is te zien in afbeelding 5a en 5b. De berekeningspunten zijn alle kruisingen van alle (grijze) rasterlijnen. Dus de gekleurde meetpunten en alle overige, niet gekleurde, kruisingen.

D.

Toestemming gebruik lichtinstallatie

Het gebruik van een lichtinstallatie voor competitiedoeleinden is onderhevig aan de toestemming van het bondsbestuur. De geldigheidsduur van deze toestemming hangt af van de gemeten overwaarde van de betreffende lichtinstallatie en van het uitgevoerde onderhoud. Een en ander is terug te vinden in de tabellen in sectie M.

E.

Controles lichtniveau, enz.

Elke lichtinstallatie dient regelmatig te worden gecontroleerd. De termijnen voor verplichte lichtmetingen zijn terug te vinden in de tabellen in Sectie M. Deze controle dient tenminste twee weken voor aanvang van de competitie te zijn uitgevoerd. Op basis van het inleveren van het opnameformulier kan goedkeuring worden verkregen voor het spelen van competitiewedstrijden voor eerstvolgende seizoenen. De metingen moeten uitgevoerd worden door een daartoe erkend installatiebureau. De kosten voor de meting zijn voor rekening van de vereniging c.q. de eigenaar van de accommodatie. De terreincommissie beschikt weliswaar over apparatuur om de metingen te verrichten, echter deze zal alleen meting verrichten ter controle. Als het meetrapport is opgesteld in de laatste competitieweek van het seizoen (voorafgaande aan het seizoen waar de goedkeuring voor wordt aangevraagd), kan dit meetrapport gelden voor de goedkeuring van het daarop volgende seizoen, mits er tussen dit tijdstip en de aanvang van de competitie geen wijziging(en) in enig deel van de installatie heeft of hebben plaats gevonden.

F.

Nieuwe installatie

Lichtberekening en definitieve inbedrijfstelling meting geschieden op basis van een gelijkluidend meetraster, als aangegeven in punt C. Er is dan bij de definitieve inbedrijfstelling meting een vergelijking met de theoretische berekeningen mogelijk en kan de opdrachtgever bovendien controleren of de geleverde installatie voldoet aan de specificaties. Bij de lichtberekening en de inbedrijfstelling meting dient te worden uitgegaan van de nominale spanning (400 V) en van alle meetpunten op het raster binnen de afrastering (dus in het speelveld), zoals aangegeven op de afbeeldingen 5a en 5b.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

34 | P a g i n a

Het aantal meetpunten in het binnenveld is 46 voor honkbalvelden en 44 voor softbalvelden, voor het overig bespeelbaar gebied is dat aantal afhankelijk van de veldgrootte. De inbedrijfstellings meting dient te worden uitgevoerd nadat de lampen circa 100 uur hebben gebrand. Derhalve is het aan te bevelen in de opdracht tot levering van de installatie vast te leggen dat de overname plaats zal vinden nadat de lampen 100 uur of langer hebben gebrand.

G.

Metingen, etc.

Meetrapport Het formulier voor het invullen van de lichtmeetresultaten is van de site van de KNBSB te downloaden (hier). Er is een formulier voor honkbalvelden en een formulier voor softbalvelden. Het is van belang om steeds de nieuwste versie van dit formulier te downloaden en te gebruiken daar anders mogelijke wijzigingen (lees: extra vragen) over het hoofd gezien worden. Het formulier dient volledig ingevuld te worden en doorgestuurd naar het bondsbureau. Het bondsbureau zal de meting laten beoordelen door de terreincommissie die vervolgens een eindrapport op zal stellen waarin aangegeven staat of de betreffende installatie is goed- dan wel afgekeurd. Bij afkeuring betekent dit dat er geen door de bond vastgestelde avondwedstrijden op het betreffende veld mogen worden gespeeld tot de installatie is aangepast en wel voldoet aan de eisen. Het is dan ook aan te bevelen om een keuring (lichtmeting) zo snel mogelijk na het einde van de competitieperiode te laten uitvoeren, zodat er nog voldoende tijd is om eventueel geconstateerde problemen voor het eerstvolgende seizoen op te lossen. Meetapparatuur De spanning op het voedingspunt met een voltmeter klasse 0,5 bepalen. De verlichtingssterkte met een gekalibreerde luxmeter klasse B met de maximale afwijking 2%, de lichtopnemer moet voorzien zijn van een cosinus correctie.

Meting De metingen van de verlichtingssterkte ten behoeve van de lichtberekening, de definitieve in bedrijfstellingmeting en de controlemetingen dienen volgens het van tevoren vastgelegde meetraster plaats te vinden. De metingen mogen worden gestart nadat de lampen minimaal 20 minuten branden en er geen invloed van daglicht meer is. Controlemeting Voor de meetpunten van het controlerapport voor tussentijdse metingen door de KNBSB Terreincommissie wordt verwezen naar afbeelding 5a en 5b.

H. Verlichtingsschema’s, armatuuropstelling, hoogte armaturen en plaatsing lichtmasten etc. Het is niet mogelijk schema’s voor verlichtingsinstallaties op te stellen die overal en altijd geldig zijn. De afbeeldingen 4a en 4b zijn dan ook uitsluitend als voorbeeld bedoeld. Bij het ontwerp van installaties is het, vanwege voortgaande technische ontwikkelingen, steeds gewenst recente technische documentatie te raadplegen. In verband met de vorm van het veld is het aan te bevelen de lichtmasten rondom het veld aan beide rechthoekszijden en achter het buitenveldhek te plaatsen: zie de afbeeldingen 4a en 4b.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

35 | P a g i n a

I

Hoogte armatuur honkbal

Voor honkbal dienen de lichtarmaturen aan masten achter de buitenveld-afrastering tenminste 22 meter en armaturen aan de andere masten minimaal 20 meter boven het maaiveld/speelveld gesitueerd te zijn. Voor de masten rond het buitenveld wordt een grotere masthoogte geadviseerd. De redenen hiervoor zijn: a. Geslagen ballen worden beter aangestraald, waardoor het zicht en daarmee de veiligheid voor de buitenvelders, maar vooral ook de binnenvelders aanzienlijk wordt verhoogd. b.

J

Hoog geslagen ballen kunnen door de buitenvelders beter worden beoordeeld, omdat de verticale verlichtingssterkte wordt verbeterd.

Hoogte armatuur softbal

Evenals bij honkbal wordt een opstelling van de lichtmasten rondom het veld aanbevolen. De hoogte van de onderste lichtarmaturen dient tenminste 18 meter te zijn, gemeten vanaf het maaiveld. Ook hier wordt aanbevolen de masthoogten rond het buitenveld te vergroten.

K

Eindpalen

Het gebied rond en boven de eindpalen dient in verband met het zicht, en daarmee de beoordeling van goed, of fout geslagen ballen, goed verlicht te zijn.

L

Algemene aspecten verlichting

Energieverbruik Maatregelen om het energieverbruik door reductie van het geïnstalleerd vermogen en het aantal bedrijfsuren te beperken zijn beschreven in de algemene grondslagen van de uitgave ‘verlichting sportaccommodaties’ van het NOC*NSF. De energiebedrijven die de energie leveren voor de verlichting hanteren diverse tarieven. Het verdient daarom aanbeveling hierover met het energiebedrijven te onderhandelen. Een alternatief voor de levering van de energie zou de aanschaf van een aggregaat kunnen zijn. Hierbij moet men zich eerst op de hoogte stellen van de milieueisen in de betreffende gemeente. Aan de opslag van brandstof worden hoge eisen gesteld, geluidshinder voor de omgeving zal moeten worden bepaald vooral omdat deze optreedt in de avonduren en mogelijk zelfs in de nachtelijke uren. Bovendien zal het altijd noodzakelijk zijn een elektrische aansluiting te hebben zodat een deel van de verlichtingsinstallatie in bedrijf blijft als het aggregaat in storing gaat. Onderhoud Reiniging en technisch onderhoud zijn noodzakelijk, opdat de installatie aan de gestelde eisen blijft voldoen. Voor het opstellen van een onderhoudsschema wordt verwezen naar de informatie van het NOC*NSF.

Voorschriften, Wettelijke bepalingen De elektrotechnische installatie moet in overeenstemming zijn met de normen beschreven in NEN 1010 en met de aansluitvoorwaarden van het energie leverende bedrijf. De geïnstalleerde verlichtingsinstallatie mag niet in strijd zijn met de wettelijke milieueisen ten aanzien van hinder voor de omgeving die wordt veroorzaakt door de verlichtingsinstallatie.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

36 | P a g i n a

Kosten Na een technische analyse van verschillende verlichtingssystemen verdient het aanbeveling een kostenanalyse te maken. Een uitgewerkt voorbeeld is te vinden in de algemene grondslagen verlichting sportaccommodaties van het NOC*NSF.

M

Termijnen voor lichtmetingen

Verplichte lichtmeting bij gebruik van gasontladingslampen: Goedgekeurd voor

Minimale lichtsterkte binnenveld

Minimale lichtsterkte overig bespeelbaar

gelijkmatigheid

8 jaar

≥ 570 lux

≥ 342 lux

Voldoet aan norm

4 jaar

≥ 535 lux

≥ 321 lux

Voldoet aan norm

1 jaar

≥ 500 lux

≥ 300 lux

Voldoet aan norm

Verplichte lichtmeting bij gebruik van LED lampen: Goedgekeurd voor

Minimale lichtsterkte binnenveld

Minimale lichtsterkte overig bespeelbaar

gelijkmatigheid

8 jaar

≥ 516 lux

≥ 310 lux

Voldoet aan norm

4 jaar

≥ 508 lux

≥ 305 lux

Voldoet aan norm

1 jaar

≥ 500 lux

≥ 300 lux

Voldoet aan norm

Gelijkmatigheid moet (tijdens meting) aan de eis voldoen. Indien deze niet meer dan 2% onder de norm zit kan dispensatie voor de duur van maximaal 1 seizoen gegeven worden. Bij afwijking van meer dan 2% onder de norm volgt afkeuring. Bij goedkeuring voor 4 en 8 jaar is wel vereist dat er jaarlijks onderhoud gepleegd wordt aan de lichtinstallatie en dat de club een schriftelijk bewijs, opgesteld door de installateur, hiervan overlegd aan de terreincommissie. Ontbreekt dit bewijs, dan wordt geen goedkeuring verleend voor gebruik van deze lichtinstallatie.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

37 | P a g i n a

Bijlage IV Accommodatie-eisen

Accommodatie-eisen Honkbal en Softbalaccommodaties Hoofdklasse honkbal

1e klasse honkbal

Speelveld, zoals omschreven in het Vademecum.

vereist

vereist

vereist

Verlichting

vereist

gewenst

Dopingcontrole ruimte

vereist

Officiële scorer ruimte

1e klasse softbal

Overige klassen softbal

vereist

vereist

vereist

n.v.t.

vereist

gewenst

n.v.t.

gewenst

n.v.t.

vereist

gewenst

n.v.t.

vereist

gewenst

n.v.t.

vereist

gewenst

n.v.t.

Tribune met minimaal 50 zitplaatsen

vereist

gewenst

gewenst

vereist

gewenst

gewenst

Kleiheuvel

gewenst

gewenst

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Scorebord

vereist

gewenst

gewenst

vereist

gewenst

gewenst

Kleedlokalen minimaal twee per veld

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

Toiletvoorziening dames en heren

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

Kleedlokaal scheidsrechter

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

vereist

kantine / clubhuis

vereist

vereist

gewenst

vereist

vereist

gewenst

Omschrijving

Overige klassen Hoofdklasse honkbal softbal

N.B.: Voor de niet-top-competitie, zowel voor softbal als honkbal, zijn er qua speelvelden afwijkingen mogelijk afhankelijk van de klasse waarin gespeeld wordt. E.e.a. in overleg met de terreincommissie.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

38 | P a g i n a

Bijlage V Maattabel Maten in meters (tenzij anders aangegeven) Afst. Punt thuispl. – afrast. linksveld Minimaal ,, midveld Minimaal ,, rechtsveld Minimaal ,, linksveld Maximaal ,, midveld Maximaal ,, rechtsveld Maximaal Afstand punt thuisplaat tot backstop Minimaal ,, Aanbevolen ,, Maximaal Afstand punt thuisplaat tot voorste grasrand buitenveld Afstand punt thuisplaat tot midden werpcirkel Straal halfverharding vanuit veldas, hart 18m van thuispl. ,, hart 20m van thuispl. Warning-track bij zijveldhek en backstop Minimaal ,, Maximaal Warning-track bij buitenveldhek Minimaal ,, Maximaal Werpafstand Honkafstand Diagonaal afstand van de honken 1-meter lijn lengte tot 1e honk Straal werpcirkel (werpheuvel) Werpheuvel hoogte (centimeter) Werpheuvel hellinghoek (centimeter per meter) Werpplaat afstand voorkant tot hart werpcirkel Werpplaat afmetingen Helpersvak afmetingen Helpersvak afstand tot foutlijn Slagperk cirkel diameter Slagperk lengte x breedte Slagperk afstand tot thuisplaat Thuisplaat breedte Vangersperk lengte x breedte Vangersperk afstand tot midden thuisplaat Inslacirkel doorsnede Bullpen Minimaal Br. bij 2 pitch. Dug-out (afst. van doorgetr. foutlijn tot ingang) Minimaal ,, Aanbevolen ,, maximaal Ruimte bij zijveldhek tussen staafmatten en grond Aanbevolen ,, Maximaal Ruimte bij zijveldhek tussen staafm. en bovenbuis Aanbevolen ,, Maximaal

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

Honkbal

Softbal

Nation. Intern. Dames Heren 98,00 100,00 67,00 70,00 115,00 122,00 67,00 70,00 98,00 100,00 67,00 70,00 100,00 80,00 84,00 122,00 80,00 84,00 100,00 80,00 84,00 18,00 18,30 7,60 7,60 18,30 18,30 8,00 8,00 18,60 9,15 9,15 Zie bestek tekening

Zie bestek tekening

18,00 29,00

18,00 29,00

5,00 5,00 5,00 8,00 18,45 27,50 38,89 13,75 2,75 25,4 8,333 0,45

5,00

Zie bestek tekening

Zie bestek tekening

16,00 3,60 4,60 3,60 4,60

16,00 3,60 4,60 3,60 4,60

8,00 8,00 18,45 12,19/13,11/14,02 27,50 18,30 18,30 38,89 25,87 25,87 13,75 9,15 9,15 2,75 2,50 2,50 25,4 8,333 0,45 0,00 0,00 0,61 x 0,152 6,00 x 1,00 4,50 x 1,00 4,50 4,50 3,50 3,50 8,00 8,00 8,50 8,50 1,80 x 1,20 2,20 x 1,00 0,15 0,43 1,80 x 1,20 3,00 x 2,73 0,90 1,00 1,50 22,00 x 5,00 20,00 x 4,50 6,00 5,00 5,00 5,00 6,00 6,00 8,00 7,00 0,00 0,05 0,00 0,05

39 | P a g i n a

Hoogte verreveldhek ,,

Maattabel Maten in meters Afst. Punt thuispl. – buitenveldhek Min. Warning-track Min. ,, Max. Afstand punt thuisplaat tot midden werpc. Werpafstand ,, ,, Honkafstand

1e klasse 2e klasse 3e klasse

Minimaal Aanbev./Max.

2,50 3,00

2,00 3,00

Jeugdhonkbal Jeugdsoftbal U15 U12 U21 U15 U12 70,00 67,00 70,00 70,00 67,00 3,60 4,60 16,00 =werpaf 13,11 11,50 10,00

HB/SB BeeBall 30,00

st

16,45 15,00 15,00 23,00

14,02 13,11 * 12,19 ** 13,11 11,50 12,19 18,30 18,30 18,30

Afstand punt thuisplaat tot backstop Min. ,, Aanb. ,, Max. * bij softbal U21 die enkels spelen is de werpafstand 12,19 ** bij softbal U15 die enkels spelen is de werpafstand 11,50

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

7,60 8,00 9,15

10,00 10,00 10,00 16,50

16,50 / 15,00 5,00

40 | P a g i n a

Bijlage VI Afbeeldingen 1 tot en met 13 Afbeelding 1a: Benamingen (op basis van schematisch honkbalveld)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

41 | P a g i n a

Afbeelding 1b: Benamingen (op basis van schematisch softbalveld)

NB: voor plaatsing van en afmetingen tot SB-U12 en HB-U15 honken zie ‘Bestektekening Softbalveld’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

42 | P a g i n a

Afbeelding 2a: Afmetingen honkbalveld (afstanden in meters) H=hoogte R=straal

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

43 | P a g i n a

Afbeelding 2b: Afmetingen softbalveld voor dames-, heren- en jeugdsoftbal, jeugdhonkbal en BeeBall (gele lijnen, voor Beeball Minors) (afstanden in meters) H=hoogte R=straal

De in bovenstaande honkafstanden zijn voor softbal dames senioren, softbal U15 en honkbal U12. Voor overige honkafstanden zie de tabel in bijlage V. BeeBall: De afstand tussen foutlijnen en hekwerk is minimaal 5m en de diepte van het veld minimaal 30m. De honkafstand voor Rookies is 15,00m en voor Majors 16,50m. Alleen foutlijnen zijn noodzakelijk. Overige lijnen (cirkels, vakken, etc.) zijn niet noodzakelijk.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

44 | P a g i n a

Afbeelding 3a: Maatvoering honkbalveld (afstanden in meters)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

45 | P a g i n a

Afbeelding 3b: Maatvoering softbalveld (afstanden in meters)

NB: voor plaatsing van en afmetingen tot SB-U12 en HB-U15 honken zie de tabel in Bijlage V of de ‘Bestektekening Softbalveld’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

46 | P a g i n a

Afbeelding 4a: Plaatsingsschema lichtmasten honkbalveld (aanduidingen in meters respectievelijk graden)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

47 | P a g i n a

Afbeelding 4b: Plaatsingsschema lichtmasten softbalveld (aanduidingen in meters respectievelijk graden)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

48 | P a g i n a

Afbeelding 5a: Meetraster/berekeningsraster verlichting honkbalveld Infield: Overig: Bullpen:

46 meetpunten / 177 berekeningspunten 72 meetpunten / 294 berekeningspunten (voor veld 100/122/100 meter, bij veld 98/115/98 meter: 69 meetpunten / 281 berekeningspunten) 4 meetpunten / 4 berekeningspunten per bullpen (indien bullpen aanwezig)

Op de website van de KNBSB is een formulier te downloaden waarop, tijdens een lichtmeting, alle benodigde gegevens voor een keuring kunnen worden ingevuld.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

49 | P a g i n a

Afbeelding 5b: Meetraster/berekeningsraster verlichting softbalveld Infield: Overig: Bullpen:

44 meetpunten / 155 berekeningspunten 60 meetpunten / 203 berekeningspunten (veld met diepte van 80 meter, bij diepte van 70 meter: 45 meetpunten / 157 berekeningspunten) 4 meetpunten per bullpen (indien bullpen aanwezig)

Op de website van de KNBSB is een formulier te downloaden waarop, tijdens een lichtmeting, alle benodigde gegevens voor een keuring kunnen worden ingevuld.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

50 | P a g i n a

Afbeelding 6a: Gevoelig gebied voor foutgeslagen ballen honkbalveld (95% zekerheid, op basis van een 100/122/100 veld)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

51 | P a g i n a

Afbeelding 6b: Gevoelig gebied voor foutgeslagen ballen softbalveld (95% zekerheid, op basis van een 80/80/80 veld)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

52 | P a g i n a

Afbeelding 7a: Beregeningsinstallatie honkbalveld (dit plan is slechts een voorbeeld!!)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

53 | P a g i n a

Afbeelding 7b: Beregeningsinstallatie softbalveld (dit plan is slechts een voorbeeld!!)

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

54 | P a g i n a

Afbeelding 8a: Verdiepte delen honkbalveld Halfverharding normal: 25 cm zand + 10 cm lava + 5 cm gravel Halfverharding verdiepte delen (rood gearceerd): 20 cm zand + 10 cm lava + 10 cm gravel

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

55 | P a g i n a

Afbeelding 8b: Verdiepte delen softbalveld Halfverharding normal: 25 cm zand + 10 cm lava + 5 cm gravel Halfverharding verdiepte delen (rood gearceerd): 20 cm zand + 10 cm lava + 10 cm gravel

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

56 | P a g i n a

Afbeelding 10: Verrijdbaar tweede honk scherm

Afmetingen: breedte x hoogte: zijstukken bxh: lengte poten:

2,20 x 2,20 meter 1,00 x 2,10 meter (zijstukken zitten met las-paumelles bevestigd) 0,80 meter

net: niet strak gespannen, maaswijdte ≤ 50 mm, draaddikte ≥ 4 mm Hoe het net op de buizen vast geknoopt kan worden staat beschreven in de ‘Leidraad Onderhoud van de Honkbal- en Softbalaccommodaties’. Dit model is te vinden in het Sketchup 3D Warehouse onder de naam ‘Baseball/Softball 2nd base screen’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

57 | P a g i n a

Afbeelding 11: Verrijdbaar honkbal werpersscherm

Afmetingen: breedte x hoogte: uitsparing in hek: lengte poten:

2,20 x 2,20 meter 0,80 x 0,80 meter 0,80 meter

net: niet strak gespannen, maaswijdte ≤ 50 mm, draaddikte ≥ 4 mm Hoe het net op de buizen vast geknoopt kan worden staat beschreven in de ‘Leidraad Onderhoud van de Honkbal- en Softbalaccommodaties’. Dit model is te vinden in het Sketchup 3D Warehouse onder de naam ‘Baseball pitcher screen’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

58 | P a g i n a

Afbeelding 12: Verrijdbaar softbal werpersscherm

Afmetingen: breedte x hoogte: uitsparing in hek: lengte poten:

2,20 x 2,20 meter 1,00 x 1,00 meter (0,20 vanaf onderkant) 0,80 meter

net: niet strak gespannen, maaswijdte ≤ 50 mm, draaddikte ≥ 4 mm Hoe het net op de buizen vast geknoopt kan worden staat beschreven in de ‘Leidraad Onderhoud van de Honkbal- en Softbalaccommodaties’. Dit model is te vinden in het Sketchup 3D Warehouse onder de naam ‘Softball pitcher screen’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

59 | P a g i n a

Afbeelding 13: Verrijdbaar pepper scherm / eerste honk scherm

Afmetingen: breedte x hoogte: lengte poten:

2,20 x 2,20 meter 0,80 meter

net: niet strak gespannen, maaswijdte ≤ 50 mm, draaddikte ≥ 4 mm Hoe het net op de buizen vast geknoopt kan worden staat beschreven in de ‘Leidraad Onderhoud van de Honkbal- en Softbalaccommodaties’. Dit model is te vinden in het Sketchup 3D Warehouse onder de naam ‘Baseball/Softball 1st base screen’.

Vademecum Accommodaties 2025 Honkbal en Softbal

60 | P a g i n a

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=ea69a362-cff8-42b2-ab60-8ae1d905d7b0