CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Programmabegroting 2026 (pdf) (oude versie)

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Programmabegroting 2026-202933.229 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

• De inrichting van de omgeving wat betreft groen, beweging, hygiëne (afval, riolering, toezicht op risicovolle gebouwen, etc.), milieu (geluid, licht, etc.) en het binnenmilieu van openbare voorzieningen (zoals scholen met goede ventilatie). Dit is onderdeel van de werkwijze volgens de Omgevingswet, die vanaf 1 juli 2023 wordt toegepast. De GGD heeft als belangrijkste taak ervoor te zorgen dat kinderen gezond zijn, en staat aan de lat om problemen vroegtijdig op te sporen en ouders te ondersteunen. De taken van de GGD die op maat gemaakt zijn voor individuele gevallen, vallen onder programma 6. We hebben als gemeente een grote verantwoordelijkheid om de omgeving gezond en veilig te houden. We verzamelen en verwerken bijvoorbeeld afval en afvalwater en zorgen voor een goede leefomgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen. We concentreren ons op vermindering van de hoeveelheid afval en afvalwater en op verbetering van de kwaliteit van het afval. Naast problemen zoals wateroverlast en droogte, heeft ook extreme hitte een grote invloed op de gezondheid en het comfort van onze leefomgeving. Door meer groen in de buurt, kunnen we bijdragen aan de aanpak van grotere uitdagingen zoals klimaatverandering, hitte, waterbeheer, biodiversiteit en gezondheid.

Bij het ontwerpen en bouwen van onze woonomgeving kijken we dan ook zorgvuldig naar geschikte oplossingen, zodat na periodes van zware regenval, hitte en droogte de leefomgeving snel en gemakkelijk kan herstellen. Ook aan de sociale kant van klimaatverandering en hitte besteden we aandacht met het Lokaal Hitteplan. We streven ernaar om in 2050 energieneutraal te zijn. Ook promoten we maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) onder ondernemers en passen dit zelf toe in onze eigen organisatie. In 2020 hebben we als onderdeel van de Regio Noordoost-Brabant een plan ingediend bij de Rijksoverheid: de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Daarin staat beschreven hoe we gaan bijdragen aan de nationale doelstelling 78

van CO2-reductie. Momenteel werken we aan een RES 2.0 om te voldoen aan onze regionale afspraken in de RES.

7.1 Volksgezondheid Gemeenten hebben een wettelijke taak op het gebied van volksgezondheid. Tot dat taakveld behoren maatregelen om de gezondheid te beschermen van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen. Het gaat om de volgende maatregelen: •

Het monitoren van de gezondheidssituatie.

•

Uitvoering van preventieprogramma's en vroegtijdige signalering van specifieke stoornissen en gezondheidsbedreigende factoren.

•

Uitvoering van programma's voor gezondheidsbevordering en maatregelen tegen bedreigingen van de gezondheid.

•

Bestrijding van infectieziekten en aanbod van vaccinaties.

•

Het geven van voorlichting, advies en begeleiding.

•

Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders.

•

Het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen.

•

Het bevorderen van medisch milieukundige zorg.

•

Het bevorderen van technische hygiënezorg.

•

Het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen en ambulance.

•

Het laten uitvoeren van het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg.

Ontwikkelingen Volksgezondheid Onze gezondheid is geen vanzelfsprekendheid. Dat de kwaliteit van ons voedsel en drinkwater is toegenomen, betekent niet automatisch dat we er een gezondere leefstijl op nahouden. Overgewicht, te weinig beweging, geen voedzame voeding, en infectieziektes behoren ook tot de kenmerken van deze tijd. Die kenmerken - in combinatie met de manier waarop we tegenwoordig (digitaal) met elkaar zijn gaan communiceren- hebben invloed op onze mentale veerkracht. Door de inzet van preventieve voorzieningen kunnen we een aantal van deze ontwikkelingen ombuigen. We doen dat in het belang van onze inwoners, maar ook vanuit de overtuiging dat voorkomen -in alle opzichten- beter is dan genezen. Daarom is gezondheid speerpunt van ons beleid. We willen dit onderwerp integraal (= vanuit alle mogelijke invalshoeken) benaderen en onderdeel maken van ál ons gemeentelijk beleid in samenwerking met de relevante partners. In het fysieke domein is gezondheid al een integraal onderdeel van de Omgevingsvisie. We sturen hierbij nadrukkelijk op schone lucht en zuiver water. In het sociaal domein zien we eenzelfde beweging naar een integrale benadering van gezondheid. We werken op verschillende bestuurlijke niveaus aan versterking van netwerken en aanleg van dwarsverbanden tussen de domeinen wonen, zorgen en leven.

De projecten en acties die hieruit voortkomen, zouden dan ook op diverse plekken in deze programmabegroting moeten landen.

79

Wat willen we bereiken? Vitaal oud(er) worden, mentale gezondheid versterken en gezondheidsverschillen verkleinen De gemeente Maashorst wil activiteiten en netwerken stimuleren die een bijdrage leveren aan: •

vitaal oud(er) worden in een gezonde leefomgeving.

•

versterking van mentale gezondheid.

•

verkleining van gezondheidsverschillen tussen inwoners.

Wat gaan we ervoor doen? Toewerken naar integraal gezondheidsbeleid In 2026 geven we een vervolg aan de verdere implementatie en uitvoering van het integraal gezondheidsbeleid. We werken hierbij aan een gezonde leefomgeving, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van een gezonde leefstijl van onze inwoners. Uitvoeringsprogramma Ja Verder ontwikkelen van goede gezondheidspreventieprogramma's Ook vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) werken we op regionaal en subregionaal niveau met de brede benadering van gezondheid. Het transformatieplan van het samenwerkingsverband Samen in Gezondheid (SIG) richt zich op drie speerpunten: 1. vitaal oud(er) worden, 2. mentale gezondheid en 3. werken vanuit de principes van positieve gezondheid. Die brede benadering zien we ook terug in de sterke sociale basis die lokaal gericht is op uitvoering van 'het Gezond en actief leven akkoord' (GALA). Hiermee sturen we op lokaal niveau op sterke gemeenschappen en een gezonde samenleving door de wisselwerking tussen formele en informele netwerken optimaal te benutten. In deze aanpak wordt op alle niveaus gewerkt aan versterking van de samenwerking met partners en de bouw van een netwerk met partijen binnen het sociaal en medisch domein. Hiermee leggen de landelijke akkoorden (IZA en GALA) ook een directe lijn naar het rijksprogramma 'Wonen en Zorg voor ouderen' (WOZO).

Uitvoeringsprogramma Nee

7.2 Riolering Uit het oogpunt van volksgezondheid en veiligheid zorgen wij voor de afvoer van stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater, en voor het grondwater. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor: • inzameling en transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater. • inzameling, transport en verwerking van hemelwater. • voorkomen van grondwaterproblemen, onder meer door afvoer van overtollig grondwater. • bestrijding van verontreiniging van oppervlaktewater. • de baten van riool- en waterzorgheffing voor niet-woningen en voor woningen. • de kosten en invordering van de riool- en waterzorgheffing. In het Programma Omgevingswet Water & Riolering (POW&R) staat omschreven hoe we invulling geven aan de plicht die we hebben voor het zorgen voor het riool en de taken voor water.

80

Ontwikkelingen Riolering Het klimaat verandert. Met als gevolg meer hitte, droogte en wateroverlast. In 2020 hebben we gekeken op welke plekken onze (woon)omgeving kwetsbaar is voor extreem weer. Het nationale Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) verplicht gemeenten om elke zes jaar dit onderzoek naar kwetsbare plekken te doen. In 2025 zijn we gestart met een nieuwe ronde stresstesten, zoals we die onderzoeken noemen. De uitkomsten gebruiken we bij overleggen met de omgeving en belanghebbenden, in onze gemeente en in de regio. De klimaatmonitor is een hulpmiddel om kwetsbare plekken in kaart te brengen. Wat willen we bereiken? Verbeteren van het functioneren van drukriolering en het lokaal vasthouden van regenwater in het buitengebied. In het buitengebied ligt een ander soort riool dan in de gebouwde omgeving. Het vuile water wordt hier via pompen naar het riool in het centrum geduwd. Er is in deze buizen geen ruimte om ook regenwater mee te nemen. Daarom is het verboden regenwater aan te sluiten op dit riool. We weten door onderzoek in welke gebieden er nog verboden aansluitingen voor regenwater zitten. We laten eigenaren deze verbindingen afsluiten.

Wat gaan we ervoor doen? Waar in het buitengebied nog regenwateraansluitingen zijn op het riool, gaan we op bezoek We gaan het gesprek aan met de bewoners en leggen uit waarom het belangrijk is het regenwater op eigen grond op te vangen. Als de verbinding van het regenwater niet wordt afgesloten, leggen we een boete op. Uitvoeringsprogramma Nee Wat willen we bereiken? Een klimaat veerkrachtige inrichting van onze fysieke leefomgeving We kijken samen waar het nodig is om maatregelen te treffen. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat maatregelen nut hebben en dat ze betaalbaar zijn. Het belangrijkste punt bij hoe we omgaan met regenwater (hemelwaterbeleid), is dat we ‘water neutraal ontwikkelen'. Dit betekent dat er voor elke extra vierkante meter aan daken, tegels en inritten (verhard oppervlak) berging van water moet worden aangelegd. De berging moet minimaal 60 mm water (60 liter) per vierkante meter verhard oppervlak aan inhoud hebben. Vanuit deze berging moet het water in de bodem weg kunnen zakken. Het werkt goed om het regenwater niet meer direct naar het riool te laten stromen. Daardoor verminderen de gevolgen van klimaatverandering . We bedoelen hier de regen die op onze daken en inritten valt, maar ook op de wegen en voetpaden. We leggen projecten aan om het regenwater te verzamelen, te bergen en in de bodem te laten zakken.

Of als dit niet snel genoeg lukt, om dit water naar een plek te laten stromen waar het geen overlast geeft. Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken of onze leefomgeving weerbaar is tegen extreem weer We doen in 2026 stresstesten van onze fysieke leefomgeving. Dit zijn modelmatige analyses over hoe onze fysieke leefomgeving reageert bij extreme weersomstandigheden als waterveiligheid, wateroverlast en droogte. Dit zijn de drie thema’s die impact hebben op het water er riolering. We bouwen verder op de eerste stresstesten van 6 jaar geleden (2020) en actualiseren dit naar de laatste stand van het klimaat. Het rapport van het IPCC uit 2022 over ‘wereldwijde klimaatverandering 2022’ is door KNMI in 2023 vertaald naar de situatie voor Nederland. Er zijn een aantal klimaatscenario’s uitgewerkt, die als uitgangspunt dienen 81

voor onze nieuwe ronde van stresstesten. Naast klimaatdoelstellingen zal er de komende jaren veel aandacht uitgaan naar de doelen van Europese Kader Richtlijn Water (KRW). We gebruiken de stresstesten ook om inzicht te krijgen in voortgang op doelen van de KRW. Uitkomsten van de stresstesten geven input voor het in samenhang prioriteren van maatregelen. Uitvoeringsprogramma Nee

7.3 Afval Het inzamelen en laten verwerken en/of recyclen van huishoudelijk afval is onderdeel van onze dienstverlening. We heffen voor deze dienstverlening de afvalstoffenheffing. Ontwikkelingen Afval De wereld is in beweging. De wereldbevolking neemt toe en ook onze welvaart groeit. Voor onze materiële behoeften en de technologische ontwikkelingen doen we een steeds groter beroep op grondstoffen en materialen. Dat beroep is veel groter dan de planeet ons kan bieden. Het laat onze kwetsbaarheid en afhankelijkheid zien. We zijn bovendien ook vaak afhankelijk van grondstoffen uit andere landen en dat maakt ons extra kwetsbaar. Dat dwingt ons tot actie. We moeten slimmer en efficiënter omgaan met grondstoffen en materialen. Omschakeling naar een circulaire economie, waarin sprake is van volledig hergebruik, helpt hierbij. Daarom werkt de Rijksoverheid samen met het bedrijfsleven en kennisinstituten om zuiniger en slimmer met grondstoffen om te gaan. Het doel: Nederland is volledig circulair in 2050. Dat is haalbaar. Bijvoorbeeld door producten beter te ontwerpen en produceren, door milieubelastende producten niet meer te kopen, door ze te delen, en door ze langer en intensiever te gebruiken, bijvoorbeeld door reparatie.

Ook helpt het als we de grondstoffen van de producten recyclen en niet-hernieuwbare grondstoffen of grondstoffen met een grote milieudruk vervangen door hernieuwbare grondstoffen, secundaire grondstoffen of andere primaire meer algemeen beschikbare grondstoffen met minder milieudruk. Sinds 2019 wordt jaarlijks het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie gepubliceerd. Daarin staat beschreven welke acties we moeten uitvoeren om de transitie te realiseren naar een circulaire economie. Voor ons als gemeenten staat daar bijvoorbeeld in: • We moeten méér, maar ook beter (kwalitatief) huishoudelijk afval scheiden. • We moeten zelf ook secundaire grondstoffen gaan toepassen. • We moeten afval voorkomen. Zo kunnen wij als gemeente een bijdrage leveren aan de gewenste verandering om te komen tot een circulaire economie. Wat willen we bereiken? We willen onze afvalinzameling uniformiseren en dat er meer afval wordt gescheiden en voor recycling beschikbaar komt. Belangrijk is dat de gescheiden grondstoffen van voldoende kwaliteit zijn om gerecycled te kunnen worden. In 2028 willen we dat de hoeveelheid restafval per inwoner is verminderd van 158 tot 80 kilo – een eerste stap richting een circulaire economie in 2050.

82

Wat gaan we ervoor doen? Optimaliseren papierinzameling We gaan de papierinzameling in Maashorst in 2026 evalueren. We kijken hierbij naar de efficiëntie en of de kosten in verhouding zijn met de in te zamelen hoeveelheden. We gaan beoordelen of de huidige inzamelmethode de meest geschikte is om zo optimaal mogelijk papier gescheiden in te zamelen. En we gaan daar waar nodig een verbeterplan opstellen. Uitvoeringsprogramma Nee Optimaliseren afvalinzameling bij hoogbouw We gaan de afvalinzameling bij de hoogbouw in 2026 evalueren. We kijken hierbij naar de efficiëntie en of de kosten in verhouding zijn met de in te zamelen hoeveelheden. We gaan beoordelen of de huidige inzamelmethode de meest geschikte is om zo optimaal mogelijk alle afvalstromen gescheiden in te zamelen. En we gaan daar waar nodig een verbeterplan opstellen. Uitvoeringsprogramma Nee Uitvoering uitvoeringsprogramma Van Afval naar Grondstof We voeren het uitvoeringsprogramma 'Van Afval Naar Grondstof' uit, waarin we invulling geven aan het doel om de hoeveelheid afval per inwoner terug te dringen.

In 2025 zijn een aantal zaken uitgevoerd: de afvalinzameling in Reek, Schaijk en Zeeland is gelijkgetrokken met de rest van Maashorst, is de textielinzameling vanwege wetgeving onder de loep genomen, is de meerjarig 'Bewust minder afval' campagne gestart, en is in alle kernen de mobiele milieustraat ingevoerd om het scheiden van recyclebare materialen te vergemakkelijken. In 2026 evalueren we in de inzamelresultaten. Uitvoeringsprogramma Nee

7.4 Milieubeheer Tot onze gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu en het realiseren van een duurzame leefomgeving behoren onder meer: • (kwalitatieve) Bescherming en sanering van de bodem. • Bescherming van de atmosfeer. • Beheersing van geluidhinder. • Bescherming tegen straling. • Verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven. • Ongediertebestrijding. • Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) . • Treffen van maatregelen om de effecten van klimaatverandering te beperken (klimaatadaptatie). • Werken volgens de principes van de circulaire economie. • Uitvoering 'Schone lucht-akkoord'. • Regie op de uitvoering van de energietransitie. We houden toezicht op bedrijfsactiviteiten en zorgen voor de inzameling van afval en afvalwater. Ook bij ruimtelijke ontwikkelingen krijgt milieu veel aandacht, bijvoorbeeld op het gebied van geluid, luchtkwaliteit,

83

volksgezondheid in relatie tot veehouderijen, bodemkwaliteit, externe veiligheid (bv. transport en opslag gevaarlijke stoffen, straling door hoogspanningsmasten). Ontwikkelingen Milieubeheer Gezondheid is een belangrijk thema in onze leefomgeving. Dit komt terug in de transitie van de landbouw, maar ook in onze omgevingsvisie. In deze visie zijn bodem en water leidende principes bij het vormgeven van ruimtelijke ontwikkelingen. Gerelateerd aan gezondheid zijn geluid en geluidbeleving belangrijke onderwerpen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde langs autowegen, maar ook bij de vliegbewegingen rondom vliegbasis Volkel. Omdat het stikstofvraagstuk te groot is om als gemeente zelfstandig op te pakken, trekken we hierbij op met de regio, de provincie en het Rijk. We proberen daarbij optimaal gebruik te maken van de (financiële) mogelijkheden die worden geboden. Zelf zorgen we ervoor dat het 'Schone lucht-akkoord' een vast onderdeel is van al onze beleidskeuzes. Het is verder een gemeentelijke taak om te zorgen voor de opvang van zwerfdieren en bestrijding van ongedierte. Hierover hebben we afspraken gemaakt met partijen die hierin voorzien. De internationale Sustainable Development Goals (SDGs), ofwel duurzaamheidsdoelen, en het Nationaal Klimaatakkoord vormen minimaal de uitgangspunten voor ons duurzaamheidsprogramma. Daarmee geven we breed invulling aan de duurzaamheidsagenda’s.

De SDGs vormen in de opzet en de monitoring het vertrekpunt. Naast Energie en Warmte focussen we op thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit, grondstoffen en materialen. Woningen, bedrijven en vervoer moeten duurzamer worden, met een lager energieverbruik. Ook moet de gebruikte energie hernieuwbaar zijn. Dat is een grote opgave die we moeten combineren met andere grote opgaven, zoals de adaptatie aan een ander klimaat, de transitie van het landelijk gebied, de herstructurering van woonwijken en bedrijfsterreinen en het versterken van de biodiversiteit. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat we inwoners bij deze veranderingen betrekken en samen vorm en invulling geven aan deze opgaven. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds belangrijker voor bedrijven, omdat opdrachtgevers hier steeds hogere eisen aan stellen. Ook wij geven daar invulling aan. We treffen maatregelen om de invloed van klimaatverandering op ons dagelijks leven zoveel mogelijk te beperken. Wat willen we bereiken? Duurzame ontwikkeling Samen met onze inwoners willen we van Maashorst een duurzame en groene gemeente maken. We hechten belang aan inclusiviteit (= iedereen kan meedoen). Daarom besteden we speciale aandacht aan inwoners met een laag inkomen en het voorkomen van energiearmoede.

Bij de uitvoering van ons energieprogramma werken we samen met de regio aan de Regionale Energie Strategie (RES). Binnen de mogelijkheden van de huidige beperkte netwerkcapaciteit, richten we ons op oplossingen voor zowel inwoners als bedrijven. Voor wat betreft de gebouwde omgeving zetten we in op zowel energiebesparing (bijvoorbeeld door gerichte isolatie en het dichten van kieren) als de overgang naar duurzame warmte. We bieden extra ondersteuning in lijn met het nationale isolatieprogramma en we verkennen de mogelijkheden van andere energiedragers. Als gemeente streven we ernaar om zelf het goede voorbeeld te geven door ons gemeentelijk vastgoed energieneutraal te maken. Klimaatadaptatie is een overkoepelend thema dat we belangrijk vinden. We ontwikkelen instrumenten waarmee we kunnen beoordelen of onze maatregelen effectief zijn.

84

Wat gaan we ervoor doen? We brengen de mogelijkheden voor een lokaal energiebedrijf in beeld De beweging naar lokale duurzame energie is in ontwikkeling. Een lokaal energiebedrijf kan mogelijk een waardevolle bijdrage leveren aan onze energietransitie. Daarom brengen we momenteel de mogelijkheden van een dergelijk bedrijf in beeld. Dit traject zal, afhankelijk van de verdere ontwikkelingen rondom lokaal opgewekte duurzame energie voldoende handvatten bieden om op termijn een zorgvuldige afweging te kunnen maken. Uitvoeringsprogramma Nee We maken ons eigen gemeentelijke vastgoed energieneutraal We stellen in 2025 een uitvoeringsplan op voor verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen. Verduurzaming wordt hierdoor een onderdeel van het meerjaren-onderhoudsplan en de meerjaren-begroting. We ronden het project ‘verduurzaming sporthal de Stigt’ af. Uitvoeringsprogramma Ja We zorgen voor lokale initiatieven voor zonneparken in onze gemeente, bij voorkeur op daken. Eind 2025 openen we de tweede opstellingsronde 'tender zon-op-land'. Daarnaast hebben we de potenties in beeld gebracht voor alle treden van de zonneladder, zoals zon op grote daken, parkeerplaatsen, restgronden en water. Ondanks de problematiek rondom de netcongestie gaan we bekijken wat er mogelijk is op deze treden van de zonneladder.

Uitvoeringsprogramma Nee We gaan ons aanpassen aan een veranderend klimaat Vanaf 2026 geven we verdere uitvoering aan de doelen uit duurzame doelenagenda 'Veerkrachtig & Soortenrijk'. Dat doen we door uitgangspunten en maatregelen mee te nemen in lopende projecten. Daarnaast wordt ingezet op communicatie om inwoners te informeren en stimuleren bij te dragen aan de gestelde doelen. Ook krijgt klimaat(adaptatie) een plek in de verschillende nog op te stellen programma's. Uitvoeringsprogramma Nee We ontwikkelen een lokale aanpak voor isolatie en energiebesparing In 2026 zetten we vol in op de isolatie van woningen. Maashorst neemt deel aan het regionale isolatieprogramma Meerjarig Collectief Ontzorgen (MCO-aanpak), die in 2025 is ontwikkeld. Het isoleren gebeurt in lijn met het Nationaal Isolatieprogramma en binnen de kaders van het Natuurvriendelijk Isoleren. Met communicatiecampagnes brengen we nut en noodzaak van energiebesparing en isolatiemogelijkheden onder de aandacht en activeren we onze inwoners om, met de ontzorging en steun van de MCO-aanpak, hun woning te verduurzamen.

85

Uitvoeringsprogramma Nee We gaan gebouwen natuurvriendelijk isoleren In 2026 ontwikkelen we ons 'Soortenmanagementplan' (SMP) verder door. Dit plan volgt uit een verplichting vanuit de Omgevingswet Natuur. De verblijfplaatsen van diersoorten die gebruik maken van daken en spouwen (mus, huis- en gierzwaluw en verschillende soorten vleermuizen) worden aangetast bij de uitvoering van isolatiemaatregelen. Het SMP leidt tot een collectieve vrijstelling voor het uitvoeren van isolatiemaatregelen. De huidige planning is dat die collectieve vrijstelling in 2026 van kracht wordt. Uitvoeringsprogramma Nee We gaan samen met wijken en buurten uitvoeringsplannen maken voor duurzame verwarming. Gemeenten hebben de regie in het gebiedsgericht en planmatig verduurzamen en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Een (Wijk)uitvoeringsplan in dit kader is een plan om de gebouwen in een wijk (of ander gebied) aardgasvrij te maken, met voldoende isolatie als tussenstap. In 2026 zetten we het ingezette werk aan wijkuitvoeringsplannen Reek en Melle in participatie met deze wijken voort en pakken we minimaal één nieuw wijkuitvoeringsplan op. Welke wijk wordt opgestart moet nog worden bepaald. Uitvoeringsprogramma Nee We versterken onze samenwerking met de woningbouwcorporaties In 2025 is het duurzaamheidsakkoord met onze woningcorporaties gesloten.

In 2026 gaan we de acties uit het Duurzaamheidsakkoord met de woningcorporaties verder vormgeven en uitvoeren. Uitvoeringsprogramma Nee We brengen de mogelijkheden voor het stimuleren van bio-based en circulaire materialen in beeld. De opinienota Biobaed bouwen is opgesteld en aangeboden aan de commissie REF. Op 19 juni heeft de commissie REF de opinienota Biobased bouwen besproken. De input van deze bespreking wordt meegenomen in de Duurzame Doelen Agenda 'Materialen en Grondstoffen'. Uitvoeringsprogramma Nee We stimuleren het integraal werken aan duurzame ontwikkelingsdoelen. De Sustainable Development Goals (SDG's) zijn het kompas voor het werken aan duurzame ontwikkeling en brede welvaart. Ze helpen om in samenhang te werken aan duurzame doelen. Momenteel wordt er gewerkt aan een projectopdracht om te komen tot een implementatieplan voor het werken aan de SDG’s. De directie heeft daar eind juni randvoorwaarden voor meegegeven. In het implementatieplan wordt aangegeven hoe de SDG's worden geborgd in de organisatie, waarbij ook aandacht is voor de bestuurlijke organisatie. Uitvoeringsprogramma Nee

86

We stellen een warmteprogramma op ‘Gemeente Maashorst werkt aan een plan om woningen en gebouwen stap voor stap beter te isoleren om uiteindelijk uiterlijk in 2050 van het aardgas af te halen. Dit plan heet het warmteprogramma, de opvolger van de Transitievisie Warmte uit 2021. Het biedt duidelijkheid en handelingsperspectief voor professionele partners, en voor bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren. Het warmteprogramma moet uiterlijk 31 december 2026 door het college worden vastgesteld en wordt vervolgens elke 5 jaar geactualiseerd.’ Uitvoeringsprogramma Nee We stellen een update van het uitvoeringsplan verduurzaming gebouwde omgeving op Het Warmteprogramma (Wp) zal in 2026 worden vastgesteld. Dit is een verplichting die volgt uit de Omgevingswet. Het Wp is de opvolger van de Transitievisie Warmte (TVW) uit 2021. Als gevolg van deze beleidsupdate zal het Uitvoeringsplan Verduurzaming Gebouwde Omgeving 2023 tot en met 2026 aan de hand van het Warmteprogramma worden geupdate. In 2026 zal hiermee een start worden gemaakt. Uitvoeringsprogramma Nee Wat willen we bereiken? Transitie van het landelijk gebied We zoeken naar een nieuwe balans tussen wonen, werken en recreëren in het buitengebied. Daarbij staat de kwaliteit van de fysieke leefomgeving (leefbaarheid en gezondheid) voorop.

De transformatie van het landelijk gebied kan in onze ogen alleen slagen als we verbinding creëren en samenspel tussen de bewoners en gebruikers. We willen -in samenwerking met partners– goede gesprekken over de stikstofproblematiek mogelijk maken met het gebied en de sector, en waar nodig daarvoor het initiatief nemen. We willen oplossingen realiseren voor de knelpunten rond ammoniak, stank en gezondheid van mens en dier. We richten ons als eerste op de voormalige Landbouw Ontwikkel Gebied (LOG)-gebieden Graspeel en Odiliapeel. Wat gaan we ervoor doen? We blijven in gesprek met belanghebbenden over stikstof e.d. Omdat het stikstofvraagstuk te groot is om als gemeente zelfstandig op te pakken, trekken we hierbij op met de regio, de provincie en het Rijk. We maken daarbij gebruik van gezamenlijke processen zoals NOVEX de Peel, de Brabantse Aanpak Landelijk Gebied en de financiële mogelijkheden die daaruit voorkomen. Om de doelen voor het landelijk gebied concreet te maken en om opgaven en initiatieven te verbinden, wordt met de gemeente Land van Cuijk een integraal gebiedsproces gestart voor het noordelijke deel van de Peel, oftewel De Noordelijke Peelpoort. Uitvoeringsprogramma Nee We zorgen voor een beleidsprogramma Landelijk Gebied We hebben voorbereidingen gestart om te komen tot een Programma 'Integraal werken aan een Vitaal Landelijk Gebied".

De gevraagde budgetten zijn in de begroting opgenomen en deze zetten we in voor verbetering en versnelling van de uitvoering. Uitvoeringsprogramma Ja

87

We blijven aangehaakt bij de landelijke, provinciale en regionale stikstofaanpak We maken gebruik van gezamenlijke processen zoals NOVEX de Peel en het Brabantse Aanpak Landelijk Gebied (ALG) en de financiële mogelijkheden die daaruit voorkomen. Uitvoeringsprogramma Ja We putten uit twee pilots voor meting en streefwaardebepaling van milieubelasting (geur en ammoniak). Daarbij benutten we de kennis uit de regio Een mobiel meetstation in de Graspeel heeft onverklaarbare pieken ammoniak gemeten. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat nieuwe metingen geen werkbare oplossingsrichtingen biedt voor het terugdringen van de ervaren geurhinder in het gebied. Om de ervaren overlast beter in kaart te brengen en mogelijke oplossingen te verkennen, wordt onderzocht of er draagvlak is voor een belevingsonderzoek. Uitvoeringsprogramma Ja

7.5 Begraafplaatsen en crematoria Tot dit taakveld behoren taken op het gebied van: • Lijkbezorging: begraven, herbegraven en opgraven op de begraafplaatsen in Schaijk en Uden. • Asbezorging op de begraafplaatsen in Schaijk en Uden. • Vergunningverlening opgravingen algemene begraafplaatsen en parochiebegraafplaatsen. • Vergunningverlening grafbedekkingen en gedenkplaten urnennissen. • Verloven tot lijkbezorging en verloven tot crematie. • Lijkschouw (het vaststellen dat de betrokkene is overleden). • Baten begraafplaatsrechten. • Baten afkoopsommen onderhoud. Ontwikkelingen Begraafplaatsen en crematoria De laatste jaren neemt de voorkeur om overledenen te begraven op traditionele begraafplaatsen af. De vraag naar crematies is nog altijd hoog en de behoefte aan natuur(lijker) begraven neemt toe. Dat geldt ook voor de wens om nabestaanden niet of minder te belasten met het onderhoud van de graven. Door het lagere aantal traditionele begrafenissen staat de gewenste mate van kostendekking van de gemeentelijke begraafplaats steeds meer onder druk. Wat willen we bereiken? Vanuit een geharmoniseerde begraafplaatsverordening willen we onze begraafplaatsen toekomstbestendig maken. Onderzoeken naar de mogelijkheden om de begraafplaatsen op een andere manier vorm te geven en in te spelen op de ontwikkelingen.

Bij de huidige ontwikkelingen is de trend te zien dat steeds minder mensen worden begraven en veel bestaande graven worden geruimd. In 2025 zijn de eerste stappen gezet in de aanpassing van de begraafplaats in Uden, met als doel deze toekomstbestendiger te maken.

88

Wat gaan we ervoor doen? In 2025 wordt vervolg gegeven van de herinrichting van de Udense begraafplaats die inspeelt op de veranderende tendensen. De laatste jaren neemt het begraven op traditionele begraafplaatsen af. De vraag naar crematies is nog altijd hoog en de behoefte aan natuur(lijker) begraven neemt toe. Dat geldt ook voor de wens om nabestaanden niet of minder te belasten met het onderhoud van de graven. Door het lagere aantal traditionele begrafenissen staat de gewenste mate van kostendekking van de gemeentelijke begraafplaats steeds meer onder druk. In 2025 is gestart met het ontwerp van de herinrichting en de uitwerking daarvan. De tweede helft van 2025 wordt de uitvoering opgestart en zal doorlopen tot maart 2026. Het project loopt daarmee door in 2026. Uitvoeringsprogramma Nee Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025 incl. wijzigingen

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten 7.1 Volksgezondheid

3.364

3.579

3.588

3.578

3.578

3.578

7.2 Riolering

5.913

6.375

6.351

6.380

6.379

6.377

7.3 Afval

9.227

8.328

8.443

8.422

8.421

8.421

7.4 Milieubeheer

5.722

12.433

5.663

5.463

5.463

5.288

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

535

400

409

411

408

404

Totaal Lasten

24.762

31.116

24.454

24.255

24.249

24.069

414

349

245

235

235

235

7.2 Riolering

6.586

6.901

6.920

6.950

6.950

6.950

7.3 Afval

8.788

8.762

8.963

8.943

8.943

8.943

7.4 Milieubeheer

1.578

7.147

1.064

1.064

1.064

1.064

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

245

283

287

287

287

287

Totaal Baten

17.612

23.442

17.478

17.479

17.479

17.479

Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves

7.150

7.674

6.975

6.776

6.770

6.590

Stortingen in reserves

159

0

0

0

0

0

Onttrekkingen uit de reserves

1.096

82

13

13

13

13

Totaal mutaties reserves

-937

-82

-13

-13

-13

-13

Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves

6.213

7.591

6.962

6.763

6.757

6.577

Baten 7.1 Volksgezondheid

89

Verbonden partijen Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Gemeenschappelijke regelingen •

GGD Hart voor Brabant

•

Regionale Ambulance Voorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV Brabant MWN)

•

Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN)

Rechtspersonen •

Niet van toepassing

Overige verbonden partijen •

Niet van toepassing

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partijen verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de volgende beleidsnota’s: •

Beleidsplan Van Afval naar Grondstof, Maashorst

•

Duurzame Doelen Agenda Warm & Comfortabel

•

Duurzame Doelen Agenda Veerkrachtig & Soortenrijk

•

Uitvoeringsregel voor kleinschalige zonne-energie installaties, windwokkels en kleinschalige windturbines

•

Verordening fysiek leefomgeving

Verplichte BBV - indicatoren Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Hieronder vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren: •

Omvang huishoudelijk restafval

•

Hernieuwbare elektriciteit

Hieronder vind je hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Maashorst. •

Duurzame leefomgeving

•

Energietranisatie

•

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

90

Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Bij ruimtelijke beleidsontwikkeling werken we aan omgevingsplannen en beleidsontwikkeling op het gebied van wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Daarnaast maken ook onderwerpen als de grondexploitatie, de Omgevingswet en 'vergunningverlening, toezicht en handhaving' (VTH) deel uit van dit programma.

8.1 Ruimtelijke ordening Dit taakveld gaat over de ruimtelijke ordening, de implementatie van de Omgevingswet (die op 1 januari 2024 in werking is getreden) en gebiedsontwikkelingen. De Omgevingswet vervangt diverse wetten en zorgt voor een integrale én gebiedsgerichte benadering, waarbij de leefomgeving centraal staat. Bij gebiedsontwikkeling gaat het om het verbinden van functies, disciplines, partijen, belangen en geldstromen, met het oog op de (her)ontwikkeling van een gebied. Het gaat daarbij niet om één specifiek omgevingsaspect, maar om verschillende aspecten die we in samenhang, integraal tegen elkaar af moeten wegen. Het uiteindelijke resultaat moet voldoen aan een goede ruimtelijke ordening. Ontwikkelingen Ruimtelijke ordening De invoering van de Omgevingswet heeft grote impact op de manier waarop ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving vorm krijgen. De Omgevingswet gaat namelijk uit van uitnodigingsplanologie, waarbij initiatieven niet op voorhand worden uitgesloten. Als gemeente geven we op hoofdlijnen aan waar we ruimtelijk gezien veranderingen willen en waar niet. Daarmee beschermen we omgevingswaarden voor de langere termijn. We nodigen burgers en ondernemers uit om met initiatieven te komen en stellen ons daarbij faciliterend op.

We maken daarbij gebruik van verschillende instrumenten, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan, vergunningverlening en toezicht en handhaving. En we kijken ook naar andere aspecten van de leefomgeving, zoals gezondheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie, natuur, wonen en werken. Dat doen we om de omgevingskwaliteit te verbeteren. Participatie en de omgevingsdialoog maken deel uit van het proces om tot goede afwegingen te komen. Wat willen we bereiken? Daadkrachtige ruimtelijke ontwikkeling In de omgevingsvisie van Maashorst hebben we een beeld van de toekomst van onze gemeente geschetst. De omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving: alles wat we buiten zien, horen, ruiken of op een andere manier ervaren. In de omgevingsvisie liggen onze ambities en beleidsdoelen vast voor de fysieke leefomgeving. De visie is daarmee een overkoepelende visie. Wat gaan we ervoor doen? We actualiseren de archeologische verwachtingskaarten We gebruiken nieuwe methodes waarmee we de te verwachten archeologische waarden beter kunnen voorspellen dan de huidige, verouderde kaarten. Door deze actualisatie zorgen we dat we bij ontwikkelingen gerichter archeologisch onderzoek kunnen laten uitvoeren. Zo maken we het voor inwoners en ontwikkelaars makkelijker om nieuwe ontwikkelingen voor elkaar te krijgen.

We zorgen er ook voor dat de archeologische verwachtingskaarten en de bijbehorende regels in het omgevingsplan verwerkt worden.

91

Uitvoeringsprogramma Nee We stellen een ontwikkelperspectief op voor de kern Volkel De kern Volkel wil, aldus de Dorpsraad Volkel, graag aan de slag met de leefbaarheid van de kern Volkel. Hiervoor bestaat al lange tijd de wens om een visie voor de kern Volkel te maken die ingaat op leefbaarheid, woningbouw, sociale cohesie, voorzieningenniveau enzovoort. Deze wens is ook onderdeel van het KernenCV Volkel. In 2025 hebben we een start gemaakt met de totstandkoming van dit ontwikkelperspectief. In 2026 vindt de nadere uitvoering van het 'Ontwikkelperspectief Volkel' plaats. Uitvoeringsprogramma Nee Wat willen we bereiken? Implementatie van de Omgevingswet We zorgen voor een soepele invoering van de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. Daarbij nemen we alle aspecten in de fysieke leefomgeving mee. Onze speerpunten daarbij zijn: vormgeving van participatie in ruimtelijke processen, digitalisering, vereenvoudiging van processen en deregulering. En ook zetten we vervolgstappen in het ‘Anders Werken’, waarbij we vanuit een positieve houding proberen initiatieven mogelijk te maken.

Wat gaan we ervoor doen? Regels voor verbouwingen zijn versoepeld We zorgen voor een goede voorlichting vanuit de frontoffice en begeleiding vanuit omgevingsadviseurs om de initiatiefnemer wegwijs te maken in de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor verbouw Uitvoeringsprogramma Ja We blijven ‘Anders Werken’ • We gaan vastgestelde omgevingsvisie uitwerken naar beleidsprogramma's. • Vanuit het tijdelijk omgevingsplan bouwen we verder aan een casco-omgevingsplan (naar verwachting eind 2026 gereed) en daarna aan eerste definitief omgevingsplan, inclusief verordeningen en beleidsregels (eind 2031 moet het omgevingsplan gereed zijn). • We blijven het nieuwe proces ruimtelijke initiatieven monitoren, evalueren en stroomlijnen. Het verloopt volledig digitaal. • We voeren toezicht en handhaving uit zoals is voorgeschreven door de in werking getreden Wet Kwaliteitsborging. • Het anders werken heeft vorm gekregen in onder meer de Intake- en Omgevingstafel. Die gaan we verder doorontwikkelen. Uitvoeringsprogramma Nee

92

8.2 Grondexploitatie (woningbouw) Dit taakveld heeft betrekking op de grond die bestemd is voor woningbouw (bedrijventerreinen staan beschreven onder programma 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur). Alle activiteiten die een gemeente daarvoor uitvoert, vatten we samen onder de term grondexploitatie (afgekort grex). Het gaat dan specifiek om activiteiten waarbij de gemeente zelf de regie voert. Bij een nieuwe gebiedsontwikkeling maakt de gemeente onder andere een begroting. Hierin staan alle verwachte kosten en opbrengsten. Alle bedragen worden in de tijd geplaatst. Daarbij houden we rekening met prijsontwikkelingen en rente-effecten. Een grondexploitatie loopt over meerdere jaren. Een nieuwe grondexploitatie wordt door de gemeenteraad vastgesteld, en jaarlijks geactualiseerd in het Meerjarenjarenperspectief Grondbedrijf (MJP). Ontwikkelingen Grondexploitatie (woningbouw) Het Grondbedrijf van onze gemeente heeft per 1 januari 2026 13 actieve grondexploitaties voor woningbouw. Naast de projecten van de gemeente worden ook woningbouwlocaties ontwikkeld door andere partijen. Die worden met een zogenaamde anterieure overeenkomst vastgelegd. De uitvoeringfase is per locatie anders. De samenstelling van het woningbouwprogramma staat beschreven onder programma 8.3 Wonen en Bouwen.

De voortgang van de gemeentelijke locaties lichten we jaarlijks twee keer toe aan de gemeenteraad: in het begin van het jaar door het MJP en in het najaar met een voortgangsrapportage. Een grondexploitatie start nadat de gemeenteraad deze heeft vastgesteld. Dat is vaak direct verbonden met een omgevingsplanwijziging. Dit betekent dat zowel het bouwprogramma als de gebiedsinrichting worden vastgelegd. De grondexploitatie is de financiële onderbouwing van de ambities die in het omgevingsplan zijn beschreven. Het Grondbeleid is faciliterend voor gemeentelijke beleidsdoelen. Dit betekent dat het Grondbedrijf geen zelfstandige beleidsdoelen heeft, maar ondersteunt om beleidsdoelen te realiseren. De voortgang van alle grondexploitaties beschrijven we in het Meerjarenprogramma (MJP) Grondbedrijf. Voor strategische grondaankopen heeft de gemeenteraad een speciaal krediet beschikbaar (dat noemen we: revolverend krediet). De gemeente kan dit krediet gebruiken om strategische ontwikkellocaties te kopen en tot het moment van ontwikkelen te beheren (de strategische grondvoorraad). Zoals in het grondbeleid is vastgelegd, wordt de gemeenteraad actief geïnformeerd als er sprake is van een strategische aankoop.

8.3 Wonen en bouwen Onze taken op het gebied van Wonen en bouwen hebben betrekking op: • omgevingsrecht, ofwel vergunningsverlening, toezicht en handhaving (VTH) • wonen. Dat wil zeggen: woningmarkt, demografie, woningbehoefte en woningbouw • transformatie van gebieden • locaties en leegstand, evenals herbestemming van vastgoed. Ontwikkelingen Wonen en bouwen Belangrijke demografische ontwikkelingen voor het thema 'wonen' zijn: •

de vergrijzing van de bevolking

•

de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens

•

de beweging vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) om steeds meer ‘zorg aan huis’ te leveren, zodat verhuizing naar een instelling niet nodig is.

Een belangrijke ontwikkeling op het gebied van ruimtelijke ordening is de Verstedelijkingsstrategie. Die beschrijft op hoofdlijnen de koers voor de ontwikkeling van Brabantse steden en dorpen. Voor het bewaken van de leefbaarheid in de dorpen wordt ook gewerkt aan een dorpenstrategie. Beide documenten besteden aandacht voor verduurzaming en efficiënt ruimtegebruik. 93

Bij de thema's herstructurering en verduurzaming van het bestaande aantal woningen in Maashorst (ook wel 'woningvoorraad' genoemd), richten we ons niet alleen op verdichting van bebouwd gebied, maar ook op verlichting van de woonlast voor bewoners. Vanuit de Regionale Woondeal werken we samen met andere partijen om de druk op de woningmarkt te verlichten en veranderingen in wet- en regelgeving (zoals de Wet versterking regie op de volkshuisvesting en de Huisvestingswet) gezamenlijk te vertalen naar een huisvestingsverordening met onderliggend urgentiebeleid. Deze ontwikkelingen komen voort uit het Rijksprogramma Wonen en Zorg voor ouderen (WOZO). Daarmee is er een basis voor het koppelen van wonen aan zorg. Wonen omvat immers meer dan volkshuisvesting. Wat willen we bereiken? Een circulaire woonomgeving en circulaire woningbouw(projecten) We hebben oog voor toekomstige generaties. We bouwen duurzaam en CO2-neutraal en we creëren een leefbare en klimaatbestendige woonomgeving. Dat betekent dat we onder meer kansen pakken om onze groene identiteit te versterken. We borgen ruimtelijke kwaliteit. En we pakken kansen om circulariteit te vergroten en onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Ook marktpartijen met wie we samenwerken, dagen we uit tot het leveren van maatschappelijke meerwaarde en kwaliteit.

Wat gaan we ervoor doen? We stimuleren het bouwen van circulaire woonmilieus en woningbouw(projecten) In 2025 hebben we een duurzaamheidsakkoord gesloten. In 2026 voeren we het duurzaamheidsakkoord uit. Uitvoeringsprogramma Ja Er is ruimte voor innovatie (vernieuwende initiatieven) op het gebied van levensloopbestendigheid en klimaatneutraal bouwen We faciliteren innovatieve woningbouwinitiatieven op het gebied van levensloopbestendigheid en klimaat neutraal bouwen. We benutten kansen om circulariteit te vergroten en onze ecologische footprint te verkleinen. We zijn daarbij afhankelijk van initiatieven die we van buiten ontvangen. Uitvoeringsprogramma Nee We onderzoeken de cultuurhistorische waarden binnen de gemeente Maashorst, met een voorstel tot bescherming We willen op gepaste wijze voor ons erfgoed zorgen. We hebben daarom in 2024 eerst een cultuurhistorische inventarisatie uitgevoerd. Die inventarisatie laat zien wat we aan cultuurhistorische waarden in de gemeente hebben. Dit biedt de basis voor de bescherming van ons erfgoed. Volgens de werkwijze van de Omgevingswet laten we erfgoedbeleid onder het thema ruimtelijke kwaliteit vallen. In de uitwerking van het beleid voor ruimtelijke kwaliteit zorgen we daarom dat de juiste cultuurhistorische waarden beschermd worden, en dat dit op de juiste manier geborgd wordt.

Daarnaast stellen we eisen op voor het aanwijzen van beeldbepalende panden in de gemeente, in verband met de mogelijkheden voor splitsing in het buitengebied.

94

Een ander onderdeel van het beschermen van de cultuurhistorische waarden in de gemeente is het behouden van kerkgebouwen. Zo behouden we niet alleen een mooi aanbod van kunst en cultuur, maar ondersteunen en faciliteren we ook herbestemming van kerken. Uitvoeringsprogramma Ja Wat willen we bereiken? Een meer gevarieerd en bijzonder woonaanbod per kern voor alle doelgroepen We sturen op kwalitatieve aspecten van de woningen én de omgeving ervan. De ‘klant’ staat daarbij centraal. We noemen dat vraaggericht ontwikkelen en bouwen. We zetten in op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en verbetering van aspecten waarin de bestaande voorraad nu nog niet of onvoldoende voorziet. Wat gaan we ervoor doen? We professionaliseren de huisvesting van arbeidsmigranten in Maashorst Het geactualiseerde beleid 'Uitvoeringsregels huisvesting van internationale werknemers' is vastgesteld en gaan verder met de implementatie van het opgenomen vergunningstelsel en gebruik Digitaal Nachtregister. Uitvoeringsprogramma Ja We stimuleren bewonersinitiatieven en initiatieven voor de behoefte aan kleinschalige woningbouw voor onder meer jongeren en starters, (vitale) senioren en kwetsbare groepen Op basis van het 'Beleidsprogramma wonen en zorg' (ook wel woonzorgvisie genoemd) toetsen we woningbouwinitiatieven. Daarbij zijn we afhankelijk van woningbouwinitiatieven die we (hebben) ontvangen.

We sturen ook hierop met onze actieve grondpolitiek. Uitvoeringsprogramma Ja We stimuleren vraaggericht ontwikkelen en bouwen door ontwikkelende partijen In lijn met het 'Beleidsprogramma wonen en zorg' stimuleren we ontwikkelende partijen om vraaggericht te ontwikkelen en te bouwen. Uitvoeringsprogramma Nee We verkennen nieuwe mogelijkheden voor woningsplitsing en zetten die indien gewenst om in nieuw beleid We onderzoeken de mogelijkheden hiervoor bij het nieuwe woonbeleid. Uitvoeringsprogramma Ja 95

We zetten de starterslening voort We blijven de ontwikkelingen op de woningmarkt volgen om te bepalen of de huidige koppeling met de betaalbaarheidsgrens in de ‘Verordening Starterslening' nog steeds voldoet. Uitvoeringsprogramma Nee We zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor specifieke doelgroepen, zoals mensen die zorg en wonen willen combineren Bij de vorming van nieuwe plannen houden we rekening met mogelijkheden voor specifieke doelgroepen. We sturen erop door initiatiefnemers daarop te attenderen. Uitvoeringsprogramma Nee We gaan sommige woonwagenlocaties herinrichten en/of uitbreiden en bereiden een nieuwe locatie voor We gaan de twee bestaande woonwagenlocaties uitbreiden met in totaal drie standplaatsen. We gaan verder met de uitvoering van de herinrichting van De Berkendonk. Zo gaan we nieuwe bergingen plaatsen, waar nodig beplanting toevoegen en de begrenzing van standplaatsen herzien. Voor ’t Oliemeulen in Schaijk voeren we de ruimtelijke procedure om een standplaats te kunnen toevoegen. Om te voldoen aan de behoefte gaat de zoektocht naar een nieuwe locatie voor extra standplaatsen door en worden de eerste stappen gezet om tot één locatie te komen. Uitvoeringsprogramma Nee Wat willen we bereiken? Stevige groei van het aantal woningen We willen dat alle inwoners en woningzoekenden die daarvoor belangstelling hebben een plek kunnen vinden in onze gemeente.

Dat vraagt met name om een versnelling van de productie van woningbouw en in beperkte mate om nieuwe locaties. We bouwen passend en betaalbaar in elke kern voor iedereen. Bouwen voor de eigen behoefte (= de vraag naar nieuwe woningen vanuit onze inwoners) staat daarbij centraal. Een mogelijke groei boven op die eigen behoefte met nieuwe plannen faciliteren we als eerste in de kern Uden. We willen gemiddeld 250 nieuwe woningen per jaar bouwen gedurende onze bestuursperiode. Om de gewenste versnelling van woningbouw mogelijk te maken, kijken we buiten de bestaande kaders. Ook maken we concrete afspraken met de woningbouwcorporaties en we dagen marktpartijen uit om te komen met versnellingsmogelijkheden. Daarbij voeren we een actiever grondbeleid dan in de vorige bestuursperiode en maken we optimaal gebruik van de beschikbare instrumenten. Wat gaan we ervoor doen? Kansen in bestaand stedelijk gebied (herstructurering) en bestaand vastgoed benutten we beter We benutten kansen in bestaand stedelijk gebied en in bestaand vastgoed. Denk hierbij aan de gebiedsontwikkeling Kastanjeweg-Oost, herontwikkeling van de Pius X-kerk, herbestemming van het voormalige gemeentehuis in Zeeland en de gemeentewerf in Schaijk, en dergelijke.

96

Uitvoeringsprogramma Ja Versnelling van het woningbouwprogramma realiseren we aan de hand van een versnellingsagenda Jaarlijks streven we nog steeds naar het realiseren van (gemiddeld) 250 woningen (start bouw). Uitvoeringsprogramma Nee Vrijkomende gemeentelijke panden zoals het voormalige gemeentehuis in Zeeland vormen we om naar (sociale) woningbouw Het Ontwikkelperspectief Centrum Zeeland is in juni 2025 vastgesteld. Daarin is de mogelijkheid opgenomen om in het voormalige gemeentehuis woningen (in het nieuwe deel) en een zorgcentrum (in het oude deel) te ontwikkelen. We hebben daarover al gesprekken met woningcorporatie Mooiland en het Initiatief Zorgcentrum. Daarin onderzoeken we wat er in het oude gemeentehuis Zeeland mogelijk is. Dit zal in 2026 verder zijn vervolg krijgen. Uitvoeringsprogramma Ja We maken versnellingsafspraken met corporaties, die we ook hebben opgenomen in de prestatieafspraken We hebben afspraken vastgelegd in onze samenwerkingsovereenkomsten (de zogenaamde prestatieafspraken) met woningcorporaties over versnelling van woningbouw. In 2025 zijn we het proces gestart om de (meerjarige) prestatieafspraken te actualiseren. In 2026 voeren we de uitvoeringsagenda voor 2026 uit.

Uitvoeringsprogramma Ja We voeren actieve grondpolitiek met lef en beter gebruik van het beschikbare instrumentarium, zoals onteigening of de Wet Voorkeursrecht Gemeenten Het vorige kabinet heeft de 'Wet regie versterking volkshuisvesting' aangenomen. Deze wet schrijft voor dat bij woningbouwplannen 67% gebouwd moet worden in het betaalbare segment tot € 355.000 vrij-op-naam (VON). Dit betekent dat het complexer wordt voor een ontwikkelaar om tot een financieel haalbaar en kwalitatief goed plan te komen. Dit vraagt om duidelijke kaders en meer creativiteit in projecten. Het wordt daarom nog harder nodig dat wij als gemeente actieve grondpolitiek gaan voeren. De Omgevingswet is in werking getreden. Dit betekent een aangepaste werkwijze voor het indienen van omgevingsplannen en omgevingsvergunningen. Ook wordt de bevoegdheid voor onteigening bij de gemeenteraad gelegd. De onteigening van gronden kan de gemeente gericht als instrument inzetten om de woningbouwdoelstellingen te realiseren als de markt niet tot ontwikkeling over gaat. Uitvoeringsprogramma Nee We zetten in op tijdelijke huisvesting We onderzoeken de haalbaarheid van diverse locaties voor tijdelijke/flexibele huisvesting. Daar waar mogelijkheden zijn, werken we concrete plannen uit.

97

Uitvoeringsprogramma Ja Betaalbaar bouwen De strekking van de motie is een voorstel voor een ‘out of the box’-onderzoek naar de mogelijkheden om minimaal 10 woningen te realiseren die betaalbaar zijn voor gezinnen met één modaal inkomen. We verwachten in het najaar 2025 te starten met het uitvoeren van de motie. De werkzaamheden ronden we naar verwachting in het eerste kwartaal 2026 af. Uitvoeringsprogramma Nee Wat willen we bereiken? Vitale, krachtige, inclusieve kernen en wijken We willen dat onze inwoners kunnen vertrouwen op een sterke en zelfredzame gemeenschap, waarin ze zoveel mogelijk in hun eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. Hiervoor is meer nodig dan alleen woningbouw. Zo zetten we in op (behoud van) goede voorzieningen in de centra van de kernen, want die vergroten de aantrekkingskracht. Daarnaast willen we kwetsbaardere gebieden versterken (buurten, wijken en/of kernen). Wat mag het kosten? Een groot deel van de lasten en baten binnen de grondexploitatie (b.v. plankosten, rente) worden op de boekwaarden van de verschillende grondexploitaties gemuteerd. Deze lasten en baten zijn derhalve niet in onderstaande cijfers opgenomen. Voor 2026 betreft het 6,2 miljoen aan begrote lasten.

98

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025 incl. wijzigingen

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening

4.718

5.673

4.620

4.442

4.432

4.431

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

1.238

423

436

433

433

320

8.3 Wonen en bouwen

3.477

3.463

3.551

3.561

3.549

3.541

Totaal Lasten

9.433

9.559

8.607

8.435

8.414

8.293

873

2.241

1.196

1.285

1.196

1.196

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

1.890

738

674

442

13

5

8.3 Wonen en bouwen

2.191

2.200

2.227

2.215

2.215

2.215

Totaal Baten

4.954

5.178

4.097

3.942

3.424

3.416

Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves

4.479

4.381

4.510

4.493

4.989

4.877

Stortingen in reserves

2.972

2.454

836

883

248

197

Onttrekkingen uit de reserves

3.212

2.413

820

1.007

889

734

Totaal mutaties reserves

-240

41

16

-123

-641

-537

Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves

4.239

4.422

4.526

4.370

4.348

4.340

Baten 8.1 Ruimtelijke ordening

Verbonden partijen Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Gemeenschappelijke regelingen •

Niet van toepassing

Rechtspersonen •

Niet van toepassing

Overige verbonden partijen •

Niet van toepassing

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partijen verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de volgende beleidsnota’s: •

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

•

Nota Grondbeleid Maashorst 2022

99

•

Doelgroepenverordening Maashorst

•

Beleidsregels uitgifte grond en vastgoed gemeente Maashorst 2023

•

Beleidsnota uitgifte groen- en reststroken gemeente Maashorst 2024

•

Welstandsnota gemeente Maashorst 2023

•

Nota Archeologie gemeente Maashorst 2023

Verplichte BBV - indicatoren Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Hieronder vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren: •

Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro)

•

Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)

•

Demografische druk in %

•

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden in euro's

•

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro's

Hieronder vind je hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Maashorst. •

Bouwen en wonen

•

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=899138a8-5d8e-4b36-bb6d-7571b9a08af7