CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - ETFAL onderbouwing d.d. 23-10-2025

Raadsvergadering 11 december 2025, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Bindend advies aanvraag omgevingsvergunning voor de realisatie van Zonnepark Voorpeel aan de Voorpeel in Odiliapeel30.521 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

regionaal is overeengekomen in de Regionale Energie Strategie Noordoost Brabant (RES NOB 1.0 , 2021). Conform het bepaalde in het Klimaatakkoord - dat een uitwerking is van de Klimaatwet - moet deze opgave uiterlijk 2025 vergund zijn , zodat deze vóór 2030 gerealiseerd kan worden. Het Nationaal Programma RES (NPRES) ondersteunt en monitort deze opgave en gaat ervan uit dat deze opgave wordt ingevuld met grootschalig zon op gebouw , grootschalig zon op veld en grootschalig wind. De lokale opwekopgave vanuit de Regionale Energiestrategie Noordoost Brabant (RES NOB) Nederland wil in 2030 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990. Daarom is er afgesproken dat er in 2030 35 TWh aan duurzame energie zal worden opgewekt. Dertig regio’s geven invulling aan dit doel. De gemeente Maashorst behoort tot de Regionale Energie Strategie (RES) Noordoost-Brabant , die 16,

TWh zal bijdragen. De opgave voor de gemeente Maashorst binnen de RES is 015 , TWh in 2030 , waarvan bij aanvang van in het RES-bod 2021 al 003 , TWh gerealiseerd was. Voor het realiseren van de RES-opgave worden de uitgangspunten van de zonneladder gehanteerd. Dat wil zeggen dat ingezet wordt om de daken van bedrijven , agrarische gebouwen en restgronden (o. a. parkeerplaatsen , waterpartijen , geluidswallen , etc. ) zoveel mogelijk te benutten voor het opwekken van duurzame energie. De inschatting voor het RES bod was dat hiermee binnen de gemeente Maashorst 006 , TWh gerealiseerd kan worden. Daarnaast blijft een restopgave van 006 TWh (55 hectare) over die gerealiseerd dient te worden door , grondgebonden zonneparken of windenergieparken. De mogelijkheden voor windenergie voor onze gemeente zijn beperkt door de hoogtebeperkingen en radarverstoring van Vliegbasis Volkel. In de volgende paragrafen volgt een verdere onderbouwing de potenties voor zon (en wind). De energiebehoefte voor Maashorst op langere termijn Voor de RES 1. 0 is berekend dat de totale elektriciteitsvraag in Maashorst (Landerd en Uden) in 2030 uitkomt op 1165 TJ. De verwachting is dat de elektriciteitsvraag verdubbelt richting 2050. Dit wordt

inmiddels bevestigd door het onderzoek van de Energiesysteemverkenning voor de regio Noordoost Brabant waarin de verwachte elektriciteitsvraag voor 2050 wordt geraamd op 1974 TJ , uitgaande van de aanwezigheid van duurzame warmtebronnen. De verwachte warmtevraag voor 2050 is 1578 TJ. Indien er geen , of slechts in beperkte mate , duurzame warmtebronnen beschikbaar zijn , dient deze warmtevraag deels door elektriciteit gerealiseerd te worden. Dit betekent dat de verwachte vraag naar elektriciteit verder kan toenemen (tot maximaal 3552 TJ in 2050). Mogelijkheden voor windenergie Bij de voortgangsrapportage van de RES NOB uit 2023 is een onderzoek van Generation Energy uitgevoerd , waarin de potentiegebieden van zon en wind in de regio worden geconcretiseerd. 57

door To70 een onderzoek uitgevoerd naar de luchtvaartbelemmeringen voor in windenergie de regio. Uit het onderzoek van To70 blijkt dat de theoretische potentie van gebieden buiten radar en luchtvaarttoetsingsvlakken geen mogelijkheden zijn om windturbines te plaatsen. De mogelijkheden voor Maashorst binnen de radar- luchtvaartoetsingsvlakken zijn zeer beperkt (nihil) , Daarnaast

is

door de aanwezigheid van Vliegbasis Volkel in onze gemeente. Mogelijkheden voor geothermie Recentelijk is er een proefboring gedaan om de potentie voor geothermie in de regio te onderzoeken. De resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekend bij de gemeente en er is op dit moment dus nog geen reden om aan te nemen dat dit een (grote) bijdrage zal kunnen leveren aan de RES-opgave tot 2030.

Potentieonderzoek zonneladder trede 1 , 2 en 3 Maashorst heeft in 2024 een potentieonderzoek gedaan naar de mogelijkheden van opwek voor zon op basis van de zonneladder. Hierbij zijn de potenties van opwek op daken , restgronden , parkeerterreinen en water in beeld gebracht in relatie met de totale elektriciteitsvraag van onze gemeente.

De grafiek toont de potentie voor verschillende mogelijkheden voor zonne-energie. De potentie voor “zon op dak klein” is geen onderdeel van het RES-bod , maar telt mee voor onze

energiebesparingsdoelstellingen. Voor de RES 1. 0 is berekend dat de totale elektriciteitsvraag in Maashorst (Landerd en Uden) in 2030 uitkomt op 1165 TJ (340 MW). Rekening houdend met bovenstaande grafiek zou bij een volledige benutting van alle bovenstaande mogelijkheden , ongeacht of dit praktisch uitvoerbaar is , 93% van de totale elektriciteitsvraag gehaald kunnen worden tot 2030. Tot 2050 zou dit naar verwachting voor ongeveer 46% van de elektriciteitsvraag kunnen voldoen. Nadere onderbouwing per trede staat hieronder beschreven. Anderzijds , om het volledige resterende deel (012 , TWh/432 TJ) van onze RES-opgave voor 2030 te realiseren , zou van de potentie voor zon op dak groot , op restgronden , parkeerplaatsen en water , voor 40% benut moeten worden. In de onderbouwing die hieronder wordt gegeven , wordt duidelijk waarom dit niet uitvoerbaar wordt geacht en daarmee , waarom aanvullend aan het bovenstaande , grootschalige opwek van zonne-energie op trede 4 van de zonneladder noodzakelijk is om de doelstelling uit de RES 1. 0 in zicht te houden. Uitleg van de realistische opwek: Bij de realistische potentie is gekeken naar de haalbaarheid van zonne-energie projecten uit het verleden. Aangezien alleen zon op dak een veel toegepaste categorie is hebben we alleen hiervan de realistische potentie doorgerekend.

Bij de andere categorieën is de realistische potentie hetzelfde als de economische potentie.

58

Zon op daken

Zonnepanelen op het dak zijn een no-regret keuze volgens de zonneladder. Op deze manier wordt de ruimte efficiënt benut. De zonnepanelen zijn makkelijk te installeren en hebben vaak een goede business case. Bovendien is er ook brede maatschappelijke steun vergeleken met andere duurzame energiebronnen , zoals windturbines of grote zonneparken.

Voor de analyse is de RVO-dataset met peildatum 1 april 2021 gebruikt (beschikbaar voor RES-regio’s en gemeenten). Op daken ligt momenteel 613, MW aan zonnepanelen , waarvan 372, MW op grote

daken en 241, MW op kleine daken. De resterende realistische potentie is vooral te vinden op panden met het type woonfunctie , industriefunctie , en bijgebouwen. Daarbij is duidelijk te zien dat het bij het type woonfunctie vooral gaat om kleine daken (494, MW) , bij industriefunctie om grote daken (312, MW) en bij bijgebouwen (panden zonder eigen adres , zoals schuurtje achter woonhuizen en loodsen bij bedrijven) is het een mix van grote daken (29 MW) en kleine daken (165, MW). Op de andere type daken is relatief weinig potentie voor zon op daken. Dit betekent dat de resterende potentie voor grote daken nog 978, MW is.

Inmiddels is een routekaart opgesteld voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed en lopen er intensieve gesprekken met bedrijven(terreinen) voor verdere verduurzaming en problematiek rondom de netcongestie. De potentie wordt echter beperkt door een aantal belemmeringen , zoals eigendomsbeperkingen , dakconstructies die onvoldoende belastbaar zijn met zonnepanelen en congestie bij grootverbruikaansluitingen. Door deze belemmeringen verwachten we de potentie voor zon op grote daken voor 2030 voor een groot deel niet te kunnen benutten , echter blijven wij ons inzetten voor het

maximaal gebruiken van de ruimte die er is op trede 1 van de zonneladder. De potentie op gevels is ten tijde van het onderzoek niet meegenomen , omdat hiervoor geen data of kentallen beschikbaar waren , maar de verwachting is dat de potentie hiervan geen significante bijdrage kan leveren aan onze opgave voor 2030. Zon op parkeerplaatsen 59

De potentie voor zon op parkeerplaatsen kan benut worden door de realisatie van zogenaamde solar carports. Naast het opwekken van duurzame elektriciteit zorgt een solar carport ervoor dat auto’s op zonnige dagen in de schaduw staan. Ook biedt het kansen voor het uitbreiden van laadinfrastructuur , gezien de verwachte groei van elektrische voertuigen.

De potentie voor het opwekken van zonne-energie op parkeerplaatsen is 391, MW. In bovenstaande grafiek is duidelijk te zien dat de potentie op parkeerplaatsen redelijk gelijk is verdeeld over drie categorieën (500 – 5. 000 m² , 5. 000 – 10. 000 m² , groter dan 10. 000 m²). Op dit moment lopen er informele gesprekken om te kijken naar de mogelijkheden voor een solar carport bij een maatschappelijke instelling. De eerst inschatting is dat hier mogelijk 3 MW opwek gerealiseerd kan worden. Hier is tevens sprake van een afnemer van de elektriciteit. Bij een ander initiatief is sprake van 08, MW aan opwek. Voor dit initiatief is op dit moment geen afnemer van de geproduceerde elektriciteit en kan door netcongestie niet geleverd worden aan het

elektriciteitsnet. Andere concrete initiatieven zijn (nog) niet van de grond gekomen en een aantal parkeerplaatsen zijn na verkenning ongeschikt bevonden. De realisatie voor zon op parkeerplaatsen wordt beperkt door de dubbelfunctie van parkeerplaatsen met bijvoorbeeld evenementen en aanwezigheid van bomen – dit betreft op het oog al zo’n 80% van de parkeerplaatsen. Daarnaast is er onduidelijkheid over teruglevering , business case of eigendomspositie. Restgronden Uit de analyse komt naar voren dat de realistische potentie van restgronden 141, MW is. In onderstaande grafiek is de potentie voor zon op restgronden uitgesplitst in verschillende groottes van de percelen.

Hieruit blijkt dat binnen onze gemeente weinig restgronden aanwezig zijn. Daarnaast zijn deze gronden in veel gevallen ook beoogd voor andere opgaven rond de energietransitie , zoals de realisatie 60

of trafohuisjes , of betreft het bufferzones tussen bedrijventerreinen en woningen met afspraken over het onbebouwd laten van deze gronden. Dit maakt de potentie op deze restgronden zeer laag. van een MS-station

Zon op water

Kansrijke locaties voor zon op water betreffen vaak binnenwater met weinig stroming en golven , zoals reservoirs en zandwinningsplassen. De realistische potentie van zon op water komt uit op 298, MW. De potentie van zon op water is vooral te vinden op een paar grotere waterplassen , welke deels een recreatiefunctie hebben.

Met name de kosten voor de techniek , realisatie en onderhoud op water , aantasting landschappelijke kwaliteit , negatief effect voor natuur en biodiversiteit zorgen voor een belemmering in de realisatie.

Opwek Energie op Rijksgronden Naast de onderdelen uit het potentieonderzoek die hierboven zijn omschreven , is er mogelijk ook potentie voor energieopwekking op Rijksgronden binnen de gemeente Maashorst. Voor beide projecten die hiervoor in aanmerking komen (A50 en Volkel) geldt dat de (mogelijke) procedures naar verwachting te laat zijn om mee te tellen voor ons RES-bod tot 2030. A50 Onze

bij het programma Opwek Energie Rijksgronden (OER) voor het realiseren van zonneparken langs de Rijksweg A50 is gehonoreerd. Hierbij trekken wij samen met de gemeenten Bernheze , Oss en Meierijstad op. De startfase voor dit project begint waarschijnlijk in 2028. De potentie voor onze gemeente betreft ongeveer 13 MW. aanvraag

Defensieterrein Volkel Daarnaast wordt op dit moment een Quickscan uitgevoerd door het programma OER voor de mogelijkheden voor opwek van zonne-energie op het Defensieterrein Volkel. De potentie van het defensieterrein is nog niet bekend. De mogelijkheden in omliggende gemeenten In deze grafiek is de progressie van de opwek per gemeente binnen de RES NOB weergegeven. Deze grafiek toont dat er duidelijke verschillen tussen de gemeenten zijn , maar dat iedere gemeente nog een grote uitdaging heeft om hun eigen doelstellingen te realiseren. Daarnaast is in de RES regio NOB vastgelegd dat iedere gemeente verantwoordelijk is voor zijn/haar eigen opgave.

61

Conclusie trede 1 tot en met 3 De zonneladder biedt een afgewogen strategie voor de inzet van zonne-energie in Maashorst. Ondanks een sterke focus op zon op dak en multifunctionele zonne-energie , blijft de realisatie van grondgebonden zonneparken noodzakelijk om de duurzaamheidsdoelstellingen en het RES-bod van de gemeente te halen. Bovenstaande pagina’s onderbouwen waarom grondgebonden zonneparken door de gemeente noodzakelijk worden geacht , naast de inspanningen voor opwek van energie op trede 1 , 2 en 3 van de zonneladder en de inspanningen van omliggende gemeenten. De gemeente Maashorst zet zich in om de ontwikkeling van deze zonneparken zorgvuldig en met oog voor landschap , ecologie en maatschappelijke betrokkenheid te realiseren.

Beleid grondgebonden zonneparken Om grondgebonden zonneparken te kunnen realiseren , passend bij de wensen en eisen vanuit de gemeente is in 2021 en 2022 het beleid “grootschalige zonne- en windenergie gemeente Maashorst i. o. ” opgesteld , en aangevuld met een addendum met sociaal maatschappelijke voorwaarden voor grootschalige opwekking zonne- en windenergie. In het beleid zijn 5 pijlers als uitgangspunt genomen: Potentie • • • • •

Landschap Maatschappelijke kosten en baten Koppelkansen Maatschappelijke acceptatie

In het addendum zijn extra sociaal-maatschappelijke voorwaarden meegegeven , zoals het streven naar minimaal

50% lokaal eigendom van de te realiseren zonneparken.

In het beleid en het addendum zijn de kaders meegegeven waaraan een initiatief dient te voldoen. Hierbij wordt ruim aandacht besteed aan de omgevingskwaliteit , de meerwaarde per landschapstype , meekoppelkansen en meervoudig ruimtegebruik. Een extern deskundigenpanel heeft alle initiatieven op bovengenoemde

62

kaders en pijlers beoordeeld.

Tevens zijn in het beleid de zoekgebieden opgenomen en gerangschikt van meest naar minst gewenst en zijn er richtlijnen voor optimale inpassing in het landschap per zoekgebied opgenomen. Eén van de richtlijnen voor de zoekgebieden , is dat door de gemeenteraad is uitgesproken dat deze niet wenselijk zijn in de nabijheid van kernen , waardoor deze optie is uitgesloten. De tender Zon-op-Land is op 11 oktober 2023 opengesteld voor initiatieven voor grondgebonden zonneparken. Deze tender is gestart vóórdat de aangescherpte regels vanuit Den Haag voor zonneparken in landelijk gebied op 23 oktober bekend werden gemaakt. Op 5 februari 2024 is met de Provincie gesproken over deze aangescherpte regels en de doorvertaling naar deze tender. De Provincie gaf toen toestemming om de beoordelingsprocedure van de initiatieven ongewijzigd voort te zetten. Er is destijds aangegeven dat de Provincie de aanscherping in het najaar 2024 zou verwerken in de nieuwe omgevingsverordening , waarbij een geleidelijke overgang naar de aangescherpte regels

werd beoogd. Bij de 1e openstellingsronde van de Tender Zon-op-Land zijn acht initiatieven binnengekomen voor de ontwikkeling van een zonnepark. In deze eerste tender is in totaal 30 ha beschikbaar gesteld. In totaal wordt voor de RES-opgave tot 2030 maximaal 60 ha opengesteld en vergund , mede om te

borgen dat de oppervlakte voor zon-op-landbouwgrond-projecten beperkt blijft tot datgene , wat nodig is om de RES-doelstellingen te behalen. Een extern deskundigenpanel heeft de initiatieven beoordeeld op basis van een toetsingskader (afgeleide van beleid en addendum) en de twee best beoordeelde initiatieven bevinden zich op dit moment in de vergunningverleningsprocedure , waarvan het voorliggende initiatief er een is. Het initiatief in relatie tot de provinciale omgevingsverordening

Netcongestie en afspraken netbeheerder Voor de ontwikkelingen op alle treden van de zonneladder geldt dat er sprake is van netcongestie. De transportvraag voor stroom is groter dan de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk op het hoofdstation in Uden. Volgens de planning zal dit station pas in de periode 2031-2033 uitgebreid worden. Er is door de netbeheerder een offerte afgegeven voor een aansluiting , welke voor 10% is aanbetaald. Er is doorlopend contact met de netbeheerder. Door het plaatsen van batterijen kan het zonnepark

bijdrage leveren aan het verminderen van de druk op het elektriciteitsnet. De netbeheerder zal t. z. t nadere afspraken met de initiatiefnemer maken omtrent de aansluitmogelijkheden en voorwaarden. een

Artikel 5.54 , lid 2: Uitzonderingen voor zonneparken op landbouwgrond In artikel 25 is opgenomen dat het recht van toepassing blijft zoals dat gold op 1 januari 2024 voor zonneparken die vóór 1 juli 2025 vergund zijn. In lid 2 zijn drie uitzonderingsgronden opgenomen op basis waarvan zonneparken op landbouwgrond zijn toegestaan. Ervan uitgaande dat de vergunningen voor de zonneparken uit de tender verleend kunnen worden vóór 1 juli 2025 , zijn deze uitzonderingen dus niet van toepassing op de zonneparken in de eerste tender.

63

Meervoudig ruimtegebruik In lid 2 onder a is opgenomen dat er sprake moet zijn van meervoudig ruimtegebruik doordat het zonnepark in combinatie met of ten dienste van een andere functie wordt ontwikkeld. In de toelichting staat verder dat het uitgangspunt daarbij is dat primair gezocht wordt naar mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik door de plaatsing te combineren met een aanwezige agrarische functie , bijvoorbeeld in combinatie met stellingenteelt of boven weilanden , of andere functies (bijvoorbeeld klimaatdoelen). Het voorliggend initiatief voldoet aan een combinatie met de functie van klimaatdoelen. Daarnaast wordt gecombineerd met functies voor verbetering van bodem- , water- en luchtkwaliteit en wordt sterk ingezet op een vergroting van de biodiversiteit , in navolging van de ontwikkelingsrichting zoals uiteengezet in de gemeentelijke Omgevingsvisie. Het onderwerp van meervoudig ruimtegebruik is in meer detail behandeld in paragraaf 3. 2. 2. Transitiegronden In lid 2 onder b is opgenomen dat er een voorkeur is voor landbouwgronden waarvan beleidsmatig is vastgelegd dat het landbouwkundig gebruik wordt beëindigd. Zonneparken worden doorgaans met een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) vergund voor een periode van 25 jaar.

In de BOPA is het niet goed mogelijk om op te nemen dat het landbouwkundig gebruik wordt beëindigd na 25 jaar , omdat de BOPA is gericht op het opnieuw in gebruik nemen van de landbouwgrond na de periode van 25 jaar.

Verzachten van netcongestie Verder is in lid 2 onder c opgenomen dat de ontwikkeling van het zonnepark bijdraagt aan de vermindering van netcongestie of zorgt voor vergroting van een efficiënter netwerkgebruik , wat blijkt uit een advies van de netwerkbeheerder. Hierover wordt opgemerkt dat het verkrijgen van een advies van de netwerkbeheerder niet past binnen de termijn waarin vergunningen onder het oude recht verleend kunnen worden , maar dat er wel van wordt uitgegaan dat de zonneparken alleen prioriteit krijgen voor een aansluiting op het netwerk als na vergunningverlening een dergelijk advies wordt verkregen. In die zin wordt verwacht dat het voorliggend initiatief aan deze uitzondering zal voldoen. Artikel 5.54 , lid 3: voorwaarden omgevingsplannen voor zonneparken Onder a van lid 3 is opgenomen dat zonneparken passen binnen de gewenste ontwikkelingsrichting van het gebied. Dit is in Maashorst het geval: de ontwikkeling van zonneparken is opgenomen in de vastgestelde Omgevingsvisie van de gemeente , de locatie aan de Voorpeel ligt in een voorkeursgebied en het project is in de gemeentelijke tender geselecteerd. Een meer gedetailleerde kijk op de ontwikkelingsrichting is te vinden in paragraaf 6. 6. 1.

Onder b en c van lid 3 is opgenomen dat geborgd is dat het zonnepark tijdelijk , voor ten hoogste 25 jaar , wordt toegelaten en dat de ontmanteling van het park hierna wordt geborgd. Voor de ontmanteling wordt in de omgevingsvergunning zowel een voorwaarde alsook een borgstelling opgenomen. In de anterieure overeenkomst wordt hiervoor een financiële zekerheidstelling opgenomen.

Onder d van lid 3 is opgenomen dat de ontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde geeft , waaronder de mogelijkheid voor de omgeving om te participeren in het project. De zonneparken uit de tender zijn gericht op het streven om minimaal 50% lokaal eigendom te realiseren. De inspanning 64

hiervoor wordt anterieur overeengekomen met de aanvrager. In die zin hebben de ontwikkelingen een maatschappelijke meerwaarde doordat lokaal zeggenschap verkregen kan worden over de lokale opwekopgave. Daarnaast zijn initiatiefnemers verplicht om een deel van de opbrengsten van het park te investeren in een gemeentelijk energiefonds en een omgevingsfonds dat ten goede komt aan de omgeving. Voor zonnepark Voorpeel is met de lokale energiecoöperatie ULECO een samenwerkingsovereenkomst afgesloten waarin wordt gecommitteerd aan de 50% lokaal eigendom. Ook is aan ULECO de mogelijkheid tot 100% eigenaarschap voorgelegd. Dit hangt op de vraag of ULECO hiervoor financiering kan verkrijgen. Onderzoek hiernaar , als ook gesprekken over de aandeelhoudersovereenkomst vinden op dit moment plaats. Dit is verder beschreven in paragraaf 4. 2. 4.

Onder e van lid 3 is opgenomen dat de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken. Hieraan wordt voldaan doordat in de RES NOB 1. 0 afspraken zijn gemaakt over de lokale opwekopgave van de 10 gemeente in regio Noordoost Brabant voor de realisatie van het RES-doel voor 2030. Vanwege de radar en luchtvaartbelemmeringen in de regio zijn de mogelijkheden voor windenergie beperkt en is de regio voor een groot deel aangewezen op zonneparken op landbouwgronden. Daarnaast ontbreken regionaal de mogelijkheden om middels samenwerking met andere gemeenten de doelstelling voor 2030 te behalen. Onder f van lid 3 is opgenomen dat dient te zijn aangetoond dat de ontwikkeling binnen redelijke termijn kan worden aangesloten op het elektriciteitsnetwerk. Het project heeft van Enexis een offerte ontvangen en hierop is reeds aanbetaald. De offerte mag volgens ACM-beleid niet worden verstrekt indien er geen zicht is op realisatie binnen een redelijke termijn , wat onder congestieomstandigheden doorgaans een horizon van enkele (3-5) jaren betreft. Zie ook paragraaf 8. 2. Onder g van lid 3 is opgenomen dat de ontwikkeling met de netbeheerder is afgestemd. Dit is het geval , getuige de ondertekende offerte met Enexis. 6. 2. 4 Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies De basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies worden uiteengezet in artikel 5. 7 tot en met 5.

10.

Artikel 5. 7 stelt dat een omgevingsplan invulling moet geven aan een veilige , gezonde leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit , en dat dit dient te worden gedaan door toepassing te geven aan de 3 daaropvolgende artikelen 5.8 , 5. 9 en 5. 10. Artikel 5. 8 beschrijft de voorwaarden voor zorgvuldig ruimtegebruik. Artikel 5. 9 gaat over de lagenbenadering , waarbij dient te worden gekeken naar de ondergrond , het netwerk en de bovengrondse lagen , inclusief gebruik van de factor tijd. • •

65

Ondergrond – omvat de bodem , het grondwater , archeologische- en aardkundige waarden. Netwerklaag – omvat infrastructuur (wegen , spoorwegen , vervoersnetwerken) , het natuurnetwerk (zoals natuurconnectiviteit) , energienetwerken , waterwegen en andere systemen die (multimodaal) vervoer of ecologie verbinden.

•

Bovenste laag – omvat zichtbare waarden zoals cultuurhistorische en landschappelijke

kwaliteiten , functionele omvang en bebouwing , effecten op bestaande en toekomstige functies , volksgezondheid , veiligheid en milieu. Artikel 5. 10 gaat over meerwaardecreatie , bijvoorbeeld middels verbetering van de omgevingskwaliteit , ecologie , watermanagement of landschappelijke waarden. Toetsing

Zorgvuldig ruimtegebruik (art. 5. 8) Op grond van artikel 5. 54 lid 2 TAM‑OV‑NB is de toetsing aan artikel 5.8 , eerste lid , onder a , niet van toepassing op het onderhavige plan. In plaats daarvan ligt de nadruk op de specifieke voorwaarden van artikel 5.54 , waaraan wij in de onderbouwing zorgvuldig voldoen. Lagenbenadering (art. 5. 9) • Ondergrond: o Huidige situatie: De locatie wordt gekenmerkt door een combinatie van gooreerd- en veldpodzolgronden met leemarm en zwak lemig fijn zand , wat wijst op een minder vruchtbare bodem voor landbouwkundig gebruik. Volgens de Atlas Natuurlijk Kapitaal is ecologisch kapitaal van de bodem op deze locatie afwezig. De gemiddelde grondwaterstand ligt op circa 065 , meter , en de locatie valt binnen een grondwaterdeelgebied waar beperkingen gelden voor grondwateronttrekking en de toename van verhard oppervlak. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Uden wordt het gebied aangeduid als bestaande uit natte dalen en laagtes , met grotendeels een lage archeologische verwachting , behalve in de zuidoosthoek , waar sprake is van een middelhoge verwachting. Tenslotte maakt de locatie deel uit van een aardkundig waardevol gebied , namelijk het Peelrandbreukenstelsel met wijstgronden. o Nieuwe situatie: De bodem blijft onverdicht en water kan hierin weglopen. Dit geldt ook voor de interne weg , waarvoor menggranulaat wordt gebruikt.

Er wordt geen gebruik gemaakt van uitlogende materialen (paragraaf 7. 11). Middels de aanleg van brede plas-dras zone wordt een verbetering van het watersysteem een bewerkstelligd. Op de locatie is sprake van wijst-verschijnselen , maar door het Waterschap is aangegeven dat hier geen extra maatregelen op hoeven te worden genomen (paragraaf 7. 7). Binnen het ontwerp is onvoldoende ruimte om de Peelrandbreuk fysiek zichtbaar te maken in het landschap. Daarom zal op de informatiepanelen aan de noordwestzijde aandacht worden besteed aan de Peelrandbreuk (paragraaf 3. 2. 2). Er is onderzoek uitgevoerd naar archeologische waarden , en deze worden niet verstoord (paragraaf 7. 12). Tenslotte worden de voorwaarden voor natuurinclusiviteit vanuit de SDE++ aangehouden , welke vereisen dat een nulmeting , monitoring en eventuele bijstelling van beheer wordt gedaan voor de bodem , het water en de ecologie; • Netwerken: o Huidige situatie: De ecologische verbindingen in de omgeving worden gevormd door het Duitse Lijntje , dat onderdeel is van het Natuurnetwerk Brabant. Uit de ecologische quickscan blijkt dat het zonnepark dit Natuurnetwerk niet zal aantasten. Middels de 66

•

•

plas-dras zone met aanplant van een nieuwe bomenrij wordt aansluiting bij dit netwerk gezocht (paragraaf 7. 10. 1). Binnen het projectgebied zelf is geen ecologische verbindingszone aanwezig. Wat betreft het energienetwerk ligt op circa 22, kilometer afstand , in Trent , een middenspanningstation van Enexis dat in verbinding staat met het hoogspanningsstation in Uden. De infrastructuur rondom de projectlocatie bestaat uit zandwegen langs de zuid- en westzijde; de verharde Voorpeelweg eindigt op de zuidoosthoek van het gebied. Het waternetwerk wordt gevormd door sloten aan de noord- , zuid- en westzijde van het perceel. Dit betreft secundaire watergangen die in beheer zijn bij de aangrenzende grondeigenaren. o Nieuwe situatie: Er wordt aangesloten op het bestaande waternetwerk en dit wordt versterkt middels de plas-dras zone (paragraaf 7. 7). Ecologische verbindingen worden behouden en op verschillende manieren versterkt (paragraaf 3. 2. 2). Het zonnepark wordt aangesloten op het energienet (paragraaf 3. 2. 4). De ontsluiting vindt plaats via een aansluiting op de bestaande infrastructuur (paragraaf 7. 8); Bovengrond: o Huidige situatie: De locatie ligt in het open landschap van de Peelkernontginningen en wordt op dit moment agrarisch gebruikt. De projectlocatie bevindt zich niet in cultuurhistorisch waardevol gebied.

De belangrijkste cultuurhistorische elementen in de omgeving zijn het Duitse Lijntje en de Peelrandbreuk. o Cultuurhistorische (paragraaf 7. 13) en landschappelijke (paragraaf 7. 14) waarden worden behouden en versterkt middels informatiepanelen , een robuuste landschappelijke inpassing die hierop aansluit , alsmede de realisatie van erf- en laanbeplanting in de omgeving (paragraaf 3. 2. 1 C). De omvang van de functie en bebouwing is afgemeten op de gemeentelijke eisen voor het gebied. De effecten op de leefomgeving zijn uitgebreid behandeld in hoofdstuk 7 en afgestemd met ODBN; Tijd: Het zonnepark bestaat tijdelijk voor een periode van 25 jaar , de omkeerbaarheid is gegarandeerd via herstelplannen die zijn geborgd in de anterieure overeenkomst alsmede de overeenkomsten met de grondeigenaar.

Meerwaardecreatie (art. 5. 10) Het plan levert zichtbare meerwaarde op: de biodiversiteit neemt toe , het landschap wordt versterkt , er is sprake van klimaatmitigatie (CO₂-reductie) , de waterbuffering wordt verbeterd , en de bijdrage aan de energietransitie is aantoonbaar. Erf- en laanbeplanting in de omgeving maken dat het plan ook een bredere invloed heeft op de kwaliteitsverbetering van het landschap. 6. 2. 5 Kwaliteitsverbetering landschap Artikel 5. 11 van de Omgevingsverordening gaat over de kwaliteitsverbetering landschap. De landschapsanalyse is te vinden in hoofdstuk 2 , en in het landschapsplan in bijlage D. De verschillende maatregelen voor landschappelijke inpassing en kwaliteitsverbetering van het landschap zijn uiteengezet in hoofdstuk 3. Tevens is in paragraaf 6. 6. 4 gekeken naar de gemeentelijke uitvoeringsregel kwaliteitsverbetering landschap. Met het inrichtingsplan en beheerplan wordt ingezet op een natuurinclusief zonnepark met een ecologische opwaardering en het herstellen van de biodiversiteit.

67

Met de inrichting en het beheer wordt ingezet op de creatie van verschillende nieuwe natte , halfnatte en droge biotopen , welke een sterke opwaardering betekenen voor reeds aanwezige soorten en leefgebieden maakt die het gebied ook voor niet-aanwezige soorten aantrekkelijk maakt. De getroffen voorzieningen en genomen maatregelen versterken de biodiversiteit van het projectgebied ,

komen ook de directe omgeving ten goede. De biodiversiteit heeft onder meer plaats door samenspel van dieren en planten (te denken valt aan de verspreiding van zaden van diverse kruiden via de uitwerpselen van dieren) binnen de grote oppervlakte van vele hectaren van het projectgebied. Dit zal ook positieve effecten hebben op het omringende landelijk gebied over de projectgrenzen heen. De maatregelen voor waterberging dragen bij aan het grotere watersysteem. maar

Na de periode van 25 jaar zal het zonnepark worden verwijderd. De gemeente wil graag dat de landschappelijke elementen worden behouden. Met de grondeigenaren is afgesproken dat de grond

de oorspronkelijke staat wordt terug geleverd. Wel is met de grondeigenaren een intentieovereenkomst gesloten waarin ze aangeven open te staan voor een overleg met de gemeente wanneer de tijd daar is om dit onderwerp te bespreken (bijlage K). Om dit verder te borgen zal in de anterieure overeenkomst worden opgenomen dat exploitant en grondeigenaar zich in de laatste 5 jaar van de exploitatie zullen inspannen om te zien of er op dat moment mogelijkheden zijn om (een deel van) de inpassing permanent te maken. Zie ook paragraaf 3. 2. 5. in

Door de toevoeging van erfbeplanting bij Voorpeel 5 (Peelpigs) en Voorpeel 2 wordt ook in een breder gebied buiten het zonnepark ingezet op een landschappelijke kwaliteitsverbetering. Hierbij gaat het om permanente

maatregelen.

Artikel 5. 78 Niet-agrarische activiteiten & Artikel 5. 5 Algemene maatwerkbepaling Artikel 5. 78 gaat in op niet-agrarische activiteiten. Lid 1 spreekt over de ontwikkeling van een nietagrarische activiteit binnen een bestaand bouwperceel. Lid 2 geeft aan dat een omgevingsplan moet bestaan , waaronder een niet-agrarische activiteit kan toegestaan mits deze past binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied. Artikel 5. 5 stelt dat een omgevingsplan een bouw- of gebruiksactiviteit mogelijk kan maken buiten bestaand ruimtebeslag als dit vanuit het algemeen belang nodig is voor: a. het transporteren en leveren van energie , gas of water; b. communicatiedoeleinden; of c. de bouw van waterstaatswerken. Er is op deze locatie geen sprake van een bestaand bouwperceel. De ontwikkelingsrichting van het gebied wordt door gemeenten bepaald. De gemeente Maashorst heeft de ontwikkelingsrichting beschreven in de Omgevingsvisie. Het zonnepark valt binnen het overgangsgebied tussen Schil 2 en 3 , en past goed binnen de daar geldende ontwikkelingsrichting. Een uitgebreide toetsing hieraan is terug te vinden in paragraaf 6. 6. 1. Dit initiatief is een niet-agrarische activiteit in Landelijk Gebied en vindt plaats buiten een bestaand bouwperceel. Dit plan doet daarom een beroep op artikel 5. 5. Dit artikel stelt namelijk dat een

omgevingsplan een bouw- of gebruiksactiviteit mogelijk kan maken buiten bestaand ruimtebeslag als

68

dit vanuit het algemeen belang nodig is voor het transporteren en leveren van energie. Met dit initiatief wordt duurzame energie geleverd , waardoor er sprake is van een algemeen belang. Dit initiatief is hiermee in lijn met de bepalingen uit de Provinciale Omgevingsverordening.

6. 3 Omgevingswaarden Een

omgevingswaarde is een van de instrumenten waarmee overheden het beleid van een omgevingsvisie kunnen uitvoeren. Hiermee kan de gemeente , provincie of het Rijk de kwaliteit vastleggen die ze voor de fysieke leefomgeving wil bereiken. Deze kwaliteit moet objectief vast te stellen en meetbaar zijn. Omgevingswaarden van het Rijk volgen vaak uit Europese of andere internationale verplichtingen. De rijksomgevingswaarden staan in hoofdstuk 2 van het Besluit kwaliteit (Bkl). Het Rijk heeft in het Bkl , op grond van artikel 2. 15 lid 1 van de Omgevingswet , omgevingswaarden vastgesteld voor: • • • • •

Luchtkwaliteit Kwaliteit van het oppervlaktewater en het grondwater Zwemwaterkwaliteit Veiligheid primaire waterkeringen Veiligheid van andere dan primaire waterkeringen in beheer bij het Rijk

De provincie is verplicht om omgevingswaarden te stellen voor watersystemen. Dit staat in artikel 2. 13 van de Omgevingswet. De provincie stelt omgevingswaarden vast in de omgevingsverordening. Het gaat om: •

De veiligheid van andere dan primaire waterkeringen , die niet in beheer zijn bij het Rijk

•

De gemiddelde

kans op overstroming per jaar van aangewezen bergings- en afvoercapaciteit van regionale wateren

gebieden vanwege de

Los van deze verplichtingen mogen gemeenten , Rijk en provincies ook voor andere onderwerpen omgevingswaarden stellen. Gemeenten mogen alleen omgevingswaarden vaststellen op terreinen waar Rijk of provincie geen omgevingswaarden hebben vastgesteld. De gemeente zet de omgevingswaarden in het omgevingsplan. Een andere mogelijkheid die de regelgeving biedt is dat een gemeente of provincie voor luchtkwaliteit aanvullende of strengere omgevingswaarden vastlegt dan die het Rijk heeft vastgesteld. Voor omgevingswaarden voor waterkwaliteit die het Rijk heeft vastgesteld mag alleen de provincie

aanvullende waarden vastleggen. Wanneer een overheid een omgevingswaarde heeft vastgesteld dan is die overheid verplicht om te meten en te beoordelen of aan die waarde wordt voldaan (artikel 20. 1 Omgevingswet). Wordt de waarde niet gehaald of dreigt niet te worden gehaald , dan moet de overheid een zogenoemd

bij (dreigende) overschrijding vaststellen. In dat programma staan dan de acties van de overheid om de omgevingswaarde alsnog te halen. programma

69

Uitgangspunt is dat de gemeente (of het waterschap) verantwoordelijk is voor het opstellen van een programma bij dreigende overschrijding van de omgevingswaarde. Ook als het Rijk of de provincie die

waarde heeft vastgesteld. Toetsing De verschillende omgevingswaarden en hun toetsing zijn terug te vinden in de paragrafen van hoofdstuk 7.

6. 4 Regionaal beleid 6. 4. 1 RES 1. 0 De RES is een regionale samenwerking waarin verschillende gemeentes gezamenlijk doelstellingen bepalen voor 2030 en 2050 om daarmee energieneutraliteit te behalen.

Afbeelding 30: Uitsnede RES NOB 1. 0 definitief, februari 2020

Maashorst valt binnen de regio Noordoost Brabant. Volgens de RES 1. 0 is het energieverbuik van de regio circa 583, PJ per jaar. Voor Maashorst specifiek is dit circa 5. 386 TJ , een aandeel van zo’n 93%. , Er is voor Maashorst nog een te realiseren opgave van 011TWh , , waarvan 002TWh , in de pijplijn zit. De resterende opgave zal door middel van grote zonnedak projecten en zon op land worden gerealiseerd. De conclusie , welke ook in paragraaf 6. 1 en bijlage ‘Toelichting zonneladder’ is te lezen , 70

is dat grootschalige opwek van duurzame energie nodig is om de doelstellingen te behalen. Bovendien moet rekening worden gehouden met een stijgende elektriciteitsvraag.

6. 4. 2 RES Voortgangsrapportage In juni 2023 is de Voortgangsrapportage RES Noordoost Brabant gepubliceerd. De 10 gemeenten in de regio bevinden zich in verschillende stadia van uitvoering. Gemeenten sturen in de uitvoering met name op het realiseren van het eigen deel van het RES-bod. Om het bod te realiseren ligt de nadruk

land en zon op dak en waar mogelijk wind. De mogelijkheden voor wind zijn in sommige gemeenten beperkt door luchtvaartbeperkingen , door de impact op de omgeving , of door het ontbreken van maatschappelijk draagvlak. Er moet worden gecontinueerd en versneld. Op dit moment is het nog te vroeg om te zeggen of de regio het bod van 16, TWh wel of niet gaat halen. op zon op

6. 4. 3 RES Noordoost-Brabant: Achtergronddocument landschap het achtergronddocument landschap worden vanuit de RES richtlijnen gesteld voor landschappelijke inpassing. Deze volgen op die van de provincie. Gemeentes wordt aangespoord een solide eigen beleid op te stellen. In

Toetsing Het project Zonnepark Voorpeel draagt bij aan de doelstellingen in de RES. De aanbevelingen voor het

landschap worden gevolgd op basis van het gemeentelijk beleid.

6. 5 Beleid Waterschap Het beleid van het Waterschap is vastgelegd in de Waterschapsverordening , welke is gekoppeld aan de Legger. Hierin staan regels die de watersituatie in Nederland in stand houden en bevorderen. Om

het toetsen aan deze regels gemakkelijk te maken is de Digitale Watertoets ontwikkeld. Voor de projectlocatie is een Watertoets uitgevoerd. Hieruit komen drie aandachtspunten: 1. Geen gebruik maken van uitlogende materialen 2. Advies vertraagd afvoeren van eventueel geborgen water 3.

Advies inrichtingsmaatregelen ter verbetering van de oppervlaktewaterkwaliteit

Toetsing Bij het zonnepark wordt geen gebruik gemaakt van uitlogende materialen. Zie voor een toelichting hierop ook paragraaf 7. 11 over bodemkwaliteit , en de bijbehorende bijlagen over Verontreiniging. De adviezen voor het vertraagd afvoeren van geborgen water zijn niet van toepassing omdat de

waterberging die wordt toegepast op het paneelveld en in de plas-dras zone en de sloten gebeurt in plaats van in een grootschalige borgingseenheid. Het advies voor de inrichtingsmaatregelen ter verbetering van oppervlaktewaterkwaliteit worden gevolgd bij de inrichting van de waterpartijen. De bestaande watergangen worden behouden. Voor het onderhoud hiervan worden onderhoudsstroken vrijgelaten langs de randen. Tenslotte is met het Waterschap gesproken over het project , en hebben zij aangegeven geen verdere belangen te hebben.

71

6. 6 Gemeentelijk beleid 6. 6. 1 Omgevingsvisie Maashorst In de Omgevingsvisie wordt uitgegaan van de vier thema’s Natuur , Transitie landelijk gebied , Mobiliteitstransitie en Recreatie. De gemeente wordt vervolgens opgedeeld in zeven omgevingen. Dit zijn bewust “omgevingen” in plaats van “gebieden” , omdat de grens niet zo hard kan worden aangegeven.

Het projectgebied bevindt zich in de omgeving Odiliapeel; tussen vliegbasis Volkel ten zuiden , het Duitse Lijntje ten noorden en de N277 ten oosten. Het laat zich kenmerken als een vooral agrarische

enclave , een voormalig landbouwontwikkelingsgebied waar weinig beperkingen zijn opgelegd ten aanzien van de agrarische bezigheden. Er heeft hier herkaveling en schaalvergroting plaatsgevonden. Als gevolg hiervan wordt het gebied gedomineerd door de grote agrarische erven en stallen. De gemeentelijke ambities in omgeving Odiliapeel zijn: • Behoud van de historische ontginningsstructuren met laanbomen , met herstel van biodiversiteit; • Versterken van de verbinding van de Odiliapeelse bossen met de omgeving , m. n. richting Volkel; • Ten oosten van Odiliapeel wordt primair kringlooplandbouwgebied. Wel zal ook hier de landbouw anders moeten (o. a. aanpak geurhinder , ontwatering); • Experimenteren met voedselproductie gebeurt nog meer dan nu in de AgroProeftuin. Dit mag meer gezien worden; • Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad , behoud voorzieningen en stimulering van de sociale cohesie in de dorpsgemeenschap; • Aanhaken bij intensieve en extensieve recreatienetwerken , o. a. door uitlichten cultuurhistorie. Voor de 4 specifieke thema’s gelden de volgende aandachtspunten: Natuur We willen , meer

dan nu , een natuurlijke gemeente worden. De biodiversiteit krijgt een kwaliteitsimpuls en bij ontwikkelingen zijn ‘bodem en water’ leidend. Groene woonkernen en gevarieerde landschappen lopen vanzelfsprekend over in onze natuurgebieden. Transitie landelijk gebied De agrarische sector heeft zich in de loop van de tijd opgeschaald en zich verder kunnen ontwikkelen. In dit gebied zijn grote agrarische bedrijven aanwezig. De grootschalige landbouw is zichtbaar in het landschap. Het gaat om monotone , uitgestrekte akkers , waar landschapselementen minder

voorkomen. We zien ook dat het agrarisch grondgebruik een negatief effect heeft op bodem , natuur , water en het woon- en leefklimaat. De Omgevingsvisie onderscheidt drie soorten agrarische schillen , die van elkaar verschillen door de fysieke ondergrond , de netwerken (infrastructuur) en de occupatie (wonen , werken en recreëren). De locatie bevindt zich in het overgangsgebied tussen schil 2 (gemend samenleven) en schil 3 (agrarische productie). Voor schil 2 in dit deelgebied geldt dat het belangrijk is dat de landbouw zich goed

verhoudt tot de woonkern en het Ontginningsbos. In het algemeen dienen in deze schil de landbouwontwikkelingen bij te dragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit en het verminderen 72

geurhinder. Ook dient de biodiversiteit verbeterd te worden. De natuurkern van de bossen van Odiliapeel wordt sterk aangetast door de lage grondwaterstanden en de landbouwkundige invloeden (stikstof). Toekomstige agrarische ontwikkelingen rondom deze bossen moeten erop zijn gericht deze negatieve invloeden zoveel mogelijk te verminderen. In de tweede schil liggen kansen voor extensivering van de landbouw , met nevenactiviteiten op het gebied van recreatie , educatie en zorg gerelateerde activiteiten. Voor schil 3 geldt dat er in de toekomst ruimte is voor kringlooplandbouw , en dat nieuwe ontwikkeling geen verslechtering van de milieusituatie mogen betekenen. Belangrijk hierbij zijn de vermindering van geurhinder , en het niet toevoegen van nieuwe wateronttrekkende activiteiten. Het bufferen van water wordt gestimuleerd , en de aanwezige breuken mogen niet worden verstoord. Net als in schil 2 wordt ingezet op verbetering van bodem , luchtkwaliteit en biodiversiteit. De landbouw zal zich in dit gebied daarom moeten verbreden. Een mogelijke verbredingsactiviteit is de grootschalige opwek van duurzame energie , het liefst in combinatie met teelten. van

Mobiliteitstransitie Het lokale (MKB- en ZZP) netwerk blijven faciliteren. We koesteren de bestaande bedrijvigheid door (binnen de bebouwde omgeving) groeiruimte te faciliteren. Tekenend voor het lokale netwerk is de actieve ondernemersvereniging , die van alles organiseert voor het dorp. We stimuleren hen , en andere initiatieven op gebied van kleinschalige bedrijvigheid , om daarmee de leefbaarheid op peil te houden. Hiervoor is het cruciaal dat de huidige sterke sociale binding in de dorpsgemeenschap , de vanzelfsprekende ‘gemoedelijkheid’ en het actieve verenigingsleven behouden blijven. Het dorpshuis , de bibliotheek en de school zijn goede basisvoorzieningen waar de mensen elkaar kunnen (blijven) ontmoeten. Hierin willen we blijven faciliteren , zodat de leefkwaliteit in het dorp wordt behouden. Ook blijven we het actieve verenigingsleven ondersteunen. Recreatie

Maashorst is een dynamische gemeente met een levendige samenleving en een grote aantrekkingskracht door het diverse aanbod in vrijetijdsvoorzieningen , natuur en cultuurhistorie. We zetten in op een sterke en gevarieerde recreatieve en toeristische sector. Voor de inwoners is het belangrijk dat in de directe leefomgeving gerecreëerd kan worden. Daar bieden wandelpaden door de agrarische gronden (bijvoorbeeld klompenpaden) een mogelijkheid voor. De Oudedijk en de Beukenlaan zijn van oorsprong de ontginningswegen , van waaruit Odiliapeel is ontstaan. Deze karakteristieke ontginningsstructuur wordt behouden en waar mogelijk versterkt. Dit geldt ook voor de laanbeplantingen ten noordoosten van Odiliapeel. Een belangrijk cultuurhistorisch element in de gemeente Maashorst is het Duits Lijntje , de voormalige spoorlijn van Boxtel naar Wesel. De ambitie is om de recreatieve functie , en daarmee de verbinding naar de omgeving en de regio van deze route te versterken. Schillen De beoogde locatie valt in het overgangsgebied tussen schil 2 (gemengd samenleven) en schil 3 (agrarische productie). Hierbij is van belang dat het woon- en leefklimaat verbeterd wordt. Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan het verminderen van geuremissie en het verbeteren van de bodem- lucht- en waterkwaliteit en de volksgezondheid.

In dit gebied wordt de toon gevoerd door de zoektocht naar agrarische innovatie en verbreding. Ook is versterking van biodiversiteit van groot belang. 73

Toetsing Dit initiatief sluit aan bij de ontwikkelingsrichting van het gebied rondom Odiliapeel. Met dit project wordt een sterke bijdrage geleverd aan de natuurontwikkeling in de omgeving. Hiermee ontstaat een

verbetering van bodem- en waterkwaliteit , een herstel van de biodiversiteit en daarmee een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Door de ontwikkeling van een zonnepark wordt een deel van de agrarische activiteiten in de omgeving voor 25 jaar gestopt , waardoor de bodem tot rust kan komen en de waterkwaliteit verbetert. Een zorgvuldig beheer in samenwerking met lokale partijen zorgt ervoor dat deze maatregelen ook toekomstbestendig zijn. In relatie tot het Duitse Lijntje zal het project niet alleen de natuurontwikkeling ten goede komen , maar ontstaat er ook voor recreanten een nieuwe bezienswaardigheid waar het gaat om de lokale opwek van duurzame energie , waar de gemeente trots op kan zijn. Dit wordt verder versterkt door

het plaatsen van informatiepanelen Door het zonnepark natuurinclusief in te richten , waarbij onder andere een kruidenrijk grasland ontstaat en een plas-draszone wordt ontwikkeld , wordt de biodiversiteit van het projectgebied hersteld. Ook respecteert dit initiatief de bestaande verkavelingsstructuur. Hiermee sluit dit initiatief aan bij de doelstelling om historische ontginningsstructuren met laanbomen , met herstel van

biodiversiteit te behouden. Dit initiatief grenst aan het Duitse Lijntje , waar in dit deel enige extensieve recreatie voorkomt van wandelaars. Bij het bestaande bankje aan de noordwesthoek worden informatiepanelen geplaatst met informatie over het zonnepark en het gebied. Hiermee sluit dit initiatief aan bij de doelstelling om aan te haken bij extensieve recreatienetwerken. Het

initiatief draagt bij aan de agrarische innovatie in het gebied doordat het een nieuwe en betrouwbare inkomstenbron biedt aan de agrariërs op deze percelen , waarmee hun bestaanszekerheid wordt vergroot. Met dit initiatief wordt de landbouw (tijdelijk) stopgezet. Hierdoor zijn er geen bestrijdingsmiddelen meer nodig , waardoor geuroverlast vermindert en de bodem- luchten waterkwaliteit verbetert. Ook de diverse natuurinclusieve maatregelen die worden genomen dragen hieraan bij. Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat een deel van de agrarische enclave rondom het projectgebied een andere bestemming krijgt , waarbij meer natuurwaarden worden ontwikkeld en kansen voor recreatie en educatie (middels informatiepanelen) worden benut. Er wordt een nieuwe bomenrij aangeplant langs de grootschalige agrarische gebouwen van Peelpigs. Dit zorgt ervoor dat het gebied een prettiger aanzicht krijgt , waardoor het woon- en leefklimaat wordt verbeterd. Tenslotte is het zo dat de opwek van duurzame energie zelf een verbetering van woon- en leefklimaat betekent doordat het bijdraagt aan de strijd tegen klimaatverandering , en daarnaast zorgt voor een verbreding van de agrarische activiteiten in het gebied. 6. 6. 2 Beleidsnota grootschalige opwekking zonne- en windenergie Maashorst In 2021 is de beleidsnota vastgesteld door de gemeente Maashorst.

Doel van dit document is om duidelijkheid te schappen over de opgave van de gemeente Maashorst en ‘waar’ en ‘hoe’ grootschalige energieopwekking mogelijk is.

74

In het beleid is opgenomen dat er in Maashorst 55 ha aan zonneparken nodig is in 2030 om aan de doelstellingen te voldoen. In 2050 is 156 ha aan zonneparken nodig. De subzonneladder in het beleid maakt onderscheid tussen welke landschapstypen ‘geschikter’ zijn voor zonneparken en welke minder. Boven aan de subzonneladder staat het landschapstype

‘Peelkernontginningen’. Dit landschapstype kenmerkt zich door grootschaligheid en openheid , waardoor het geschikt is voor de grootschalige opwek van zonne-energie. Daarnaast is er een inpassingsmatrix opgenomen waarin criteria staan waaraan de landschappelijke inpassing moet voldoen. Toetsing Het zonnepark draagt bij aan de doelstellingen van de gemeente Maashorst , welke zijn geformuleerd in de beleidsnota grootschalige opwekking zonne- en windenergie. Verder is bij de landschappelijke

rekening gehouden met de inpassingscriteria uit dezelfde beleidsnota. De maximale paneelhoogte van 15m , wordt aangehouden. Bij de locatiekeuze voor het zonnepark is de subzonneladder toegepast en gekozen voor een zonnepark in de Peelkernontginningen. De maat en schaal van het landschap kunnen dit zonnepark zonder problemen dragen. De schaalvergroting die de laatste jaren in dit gebied heeft plaatsgevonden wordt hierdoor tevens iets ingeperkt , en er wordt divers groen toegevoegd om de oorspronkelijke kavelstructuren verder te benadrukken en het cultuurlandschap in ere te herstellen. Ook de toevoeging van een bomenrij langs de grootschalige stallen van Peelpigs draagt bij aan het terugbrengen van de schaalvergroting. inpassing

Afbeelding 31: De locatie binnen de landschappenkaart

6. 6. 3 Addendum beleidsnotitie Een belangrijk onderdeel van grootschalige energieopwekking is de maatschappelijke kant. Hiervoor heeft de gemeente Maashorst een addendum vastgesteld waarin sociaal- maatschappelijke voorwaarden voor grootschalige opwekking van zonne- en windenergie zijn opgenomen. Het addendum geeft aan welke inspanningen de gemeente van initiatiefnemers verwacht. Hier heeft

de gemeente acht sociaal- maatschappelijke voorwaarden voor geformuleerd.

75

1. 2. 3. 4.

5. 6. 7. 8.

gemeenteraad bepaalt de voorwaarden en uitgangspunten voor zonne- en/of windenergieparken; Zonne- en windenergieparken worden met minimaal 50% eigendom van de lokale omgeving ontwikkelt en geëxploiteerd; De gemeente verleent desgewenst planologische medewerking aan een projectvoorstel op basis van een voorkeursvolgorde; De ontwikkeling van zonne- en windenergieparken genereren maatschappelijke meerwaarde voor mens , dier , plant en klimaat. De ontwikkeling van zonne- en windenergieparken gebeurt hierbij integraal met de dan geldende gebiedswaarden en -opgaven; De omgeving van een toekomstig zonne- of windenergiepark heeft een actieve en betrokken rol bij de ontwikkeling en de exploitatie van het zonne- of windenergiepark; Er wordt een sociale verdeelsleutel opgesteld ‘door en voor’ de inwoners en grondeigenaren van de omgeving in de kleine kring; De financiële opbrengsten van zonne- en windenergieparken moeten maximaal terugvloeien in de gemeenschap; De initiatiefnemer sluit een greendeal met de gemeente Maashorst. De

Toetsing Dit zonnepark zet in op de sociaal- maatschappelijke voorwaarden die door de gemeente zijn opgesteld in het addendum. Hieronder wordt per voorwaarde uiteengezet op welke manier het

zonnepark hieraan voldoet. 1. 2. 3. 4.

De

6.

7. 8.

76

voor

het zonnepark

zijn

opgesteld

op

basis van

de voorwaarden

en

uitgangspunten; De lokale energiecoöperatie ULECO heeft de mogelijkheid om tot 50% mede-eigenaar van het zonnepark te worden; Het project is als eerste geëindigd in de voorkeursvolgorde; Er wordt meerwaarde gecreëerd door het verbeteren van de leefomgeving voor mens en dier ,

het plan is integraal met gebiedsopgaven opgesteld , zoals op andere punten in dit document uiteengezet; Er is een uitgebreid en zorgvuldig participatietraject doorlopen met de omgeving. Daarnaast zal de omgeving betrokken worden door ULECO , ten minste middels de mogelijkheid tot lidmaatschap; Een sociale verdeelsleutel is een onderwerp dat van toepassing is op windparken , zoals dit ook terug te lezen is in de omschrijving van deze voorwaarde in het beleid. Bij een zonnepark is het niet gebruikelijk dat uitzichtvergoedingen worden betaald , omdat het project met behulp van landschappelijke inpassing volledig aan het zicht wordt ontnomen. Geen van de omwonenden heeft om een uitzichtvergoeding verzocht. Mochten vanuit bijvoorbeeld een beroepsprocedure toch dergelijke wensen kenbaar worden , dan zal hierover met de betreffende omwonende(n) worden gesproken; De omgeving profiteert via de samenwerking met ULECO en de middelen die worden gestort in het Omgevingsfonds en Energiefonds; Er zal een Greendeal met de gemeente worden afgesloten. en

5.

plannen

6. 6. 4 Uitvoeringsregel kwaliteitsverbetering landschap gemeente Maashorst uitvoeringsregel geeft aan hoe de gemeente Maashorst invulling geeft aan Artikel 5. 11 Kwaliteitsverbetering Landschap van de Omgevingsverordening Noord-Brabant. Het beschrijft de eisen voor kwaliteitsverbetering van het landschap bij ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied. Hierbij worden drie categorieën gehanteerd: De

Categorie 1: Initiatieven met een lichte impact op de omgeving; Categorie 2: Initiatieven met een beperkte impact op de omgeving; Categorie 3: Initiatieven van relatief grote omvang met een aanzienlijke impact op de omgeving en

het landschap. Bij ontwikkelingen in categorie 3 moet minimaal 10% van of aangrenzend aan het bouwvlak of bestemmingsvlak in worden gevuld als landschappelijke inpassing. Daarnaast dient minimaal 20% van de meerwaarde van de bestemmingswinst te worden geïnvesteerd in landschappelijke inpassing. Voor zonneparken is het moeilijk om de nieuwe bestemmingswaarde te bepalen , omdat het een tijdelijke

bestemming betreft. Voor zonnepanelen wordt uitgifteprijs gehanteerd. Toetsing De inpassing

daarom als forfaitair bedrag van 1% van de

voldoet aan de Uitvoeringsregeling kwaliteitsverbetering landschap voor 10% landschappelijke inpassing. In de afbeelding hieronder is kort uiteengezet wat het percentage inpassing is bij dit initiatief.

Afbeelding 32: Percentage inpassing

77

6. 6. 5 Ruimtelijk

Interim

beleid niet-agrarische ontwikkelingen

buitengebied

gemeente

Maashorst Het doel van dit interimbeleid is om vooruitlopend op een definitief beleid voor het buitengebied , daar waar mogelijk en wenselijk initiatiefnemers alvast vooruit te helpen. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om continuering van het al geldende beleid , aangevuld met enkele (beperkte)

aanvullende mogelijkheden op basis van dit interimbeleid. Dit interimbeleid doet de volgende voorstellen: 1. We bieden meer mogelijkheden voor de realisering van woningen en wooneenheden in het buitengebied wanneer dat bijdraagt aan de verbetering van de omgevingskwaliteit in de gemeente Maashorst. 2. We staan open voor de realisering van kleinschalige nieuwe woonvormen in sommige delen van het buitengebied , wanneer daarmee voorzien wordt in een specifieke woonbehoefte die alleen in het buitengebied mogelijk is. Dit vraagt maatwerk. 3. We bieden meer ruimte voor niet-agrarische functies in het buitengebied , zoals voor bepaalde vormen van bedrijven , recreatieve en maatschappelijke voorzieningen. Voor nieuwe initiatieven gelden de volgende algemene voorwaarden: •

De ontwikkeling dient te passen binnen de beoogde ontwikkelingsrichting van de deelgebieden. Hieronder wordt verstaan de ontwikkelingsrichting zoals die in de Omgevingsvisie Uden 2015 en Structuurvisie Buitengebied Landerd 2013 is beschreven , dan wel de ontwikkelingsrichting zoals die op grond van de nieuwe Omgevingsvisie Maashorst gaat gelden;

•

De maximaal toegestane oppervlakte van (bedrijfs)bebouwing en het perceel moet passen binnen de verhoudingen van de bestaande ruimtelijke structuur van de omgeving;

•

Initiatieven

• •

•

•

•

leiden tot belemmering van de bedrijfsvoering ontwikkelingsmogelijkheden van (agrarische) bedrijven in de omgeving; Het initiatief mag geen onevenredige verkeers/publieksaantrekkende werking hebben mogen

niet

en

Ieder initiatief moet landschappelijk ingepast worden en leiden tot een kwaliteitsverbetering op basis van de gemeentelijke landschapsinvesteringsregeling; De ontwikkeling moet door meerwaardecreatie bijdragen aan verbetering van de omgevingskwaliteit en algemene belangen zoals sloop van overtollige bebouwing , de aanleg van natuur en bos , de verbetering van het woon- en leefklimaat , het terugdringen van de emissie van milieuhinderlijke stoffen , het behoud van cultuurhistorische waarden , herstel van landschap , klimaatadaptatie , waterhuishouding; Het initiatief mag niet belemmerend werken voor de grote ruimtelijke opgaven voor het buitengebied: zoals de grootschalige energieopwekking (RES) , omschakeling naar kringlooplandbouw , klimaatadaptatie , robuuste watersystemen , vergroten biodiversiteit; Conform het gemeentelijke beleid moet er een Omgevingsdialoog gevoerd zijn met de Omgeving voordat een officiële aanvraag wordt ingediend.

Toetsing Dit initiatief sluit aan bij het voorstel uit het Ruimtelijk Interim beleid niet-agrarische ontwikkelingen in het buitengebied om meer ruimte te bieden voor niet-agrarische functies , zoals voor bepaalde vormen van bedrijven , recreatieve en maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast houdt dit initiatief

ook rekening met de algemene voorwaarden die in dit interimbeleid worden genoemd. Zo past dit initiatief in de ontwikkelingsrichting zoals deze voor dit gebied in de Omgevingsvisie is geschreven (zie 78

hiervoor paragraaf 6. 6. 1). Gezien het grootschalige landschap past een zonnepark van deze schaal in de ruimtelijke structuur van de omgeving. Verder wordt dit zonnepark landschappelijk ingepast , waarbij aandacht is besteed aan meerwaardecreatie (o. a. de aanleg van natuur). Het ontwerp is naar aanleiding van een uitgebreid participatietraject tot stand gekomen. Het initiatief heeft geen verkeers/publieksaantrekkende werking , geeft invulling aan andere ruimtelijke opgaven (de RES) en werkt niet belemmerend voor agrarische bedrijven in de omgeving.

7. Aspecten fysieke leefomgeving 7. 1 Milieueffectrapportage (M. E. R. ) Op 1 augustus 2018 is het “gewijzigde besluit milieueffectrapportage” in werking getreden. Een belangrijke wijziging betreft het indicatief maken van de drempelwaarden in onderdeel D (betreft de M. E. R. - beoordeling) van de bijlage bij het besluit. Concreet betekent dit dat het bevoegde gezag zich er nog steeds van dient te vergewissen dat activiteiten geen aanzienlijke milieugevolgen kunnen hebben (ook wel genoemd de 'vergewisplicht'). Dit komt erop neer dat voor elk besluit of voor elk plan dat betrekking heeft op activiteiten die

voorkomen op de D-lijst , moet worden nagegaan of de verplichting bestaat ten aanzien van die activiteiten om een M. E. R. op te laten stellen. Voor projecten of activiteiten die onder de drempelwaarden vallen moet een toets worden uitgevoerd om te zien of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Voor deze toets wordt de term ‘vormvrije M. E. R. beoordeling’ gehanteerd. Deze vormvrije M. E. R. -beoordeling kan tot twee conclusies leiden: A. Belangrijke nadelige milieugevolgen zijn uitgesloten: in dat geval is geen M. E. R. -beoordeling vereist; of B. Belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn niet uitgesloten: in dat geval moet wel een M. E. R. -beoordeling plaatsvinden of kan direct een M. E. R. opgesteld worden. De toetsing in het kader van de vormvrije M. E. R. -beoordeling dient te geschieden aan de hand van de selectiecriteria in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. In deze bijlage staan drie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=8bb8dd76-53b4-46ce-91a0-484b4d2b8338