CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - BOPA onderbouwing 8 augustus 2025

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Bindend advies aanvraag omgevingsvergunning voor de realisatie van Zonnepark Schapendrift aan de Hemelrijkstraat in Odiliapeel25.141 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

,

,

,

,

4. 3. 2 Omgevingsvisie Noord-Brabant De Omgevingsvisie van de provincie Noord – Brabant is vastgesteld in december 2018. In de Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant’ worden de ambities voor de fysieke leefomgeving in 2050 geschetst. Voor de toekomst is het doel een slimmer groener en duurzamer Noord – Brabant te realiseren waar kwaliteit boven kwantiteit gaat en meerwaarde boven één enkel belang en het goed wonen werken en recreëren is. Het doel is dat Noord-Brabant in 2050 energieneutraal is. Gezond en klimaatbestendig bouwen is in de toekomst de standaard. Hiermee kan worden ingespeeld op de gevolgen van de klimaatverandering zoals de uitschieters in droogte én extreme neerslag. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met landschap natuur en recreatie. De vier hoofdopgaven om te komen tot een welvarend verbonden en klimaatproof Brabant zijn: 1. Werken aan de Brabantse energietransitie 2. Werken aan een klimaatproof Brabant 3. Werken aan de slimme netwerkstad 4. Werken aan een concurrerende duurzame economie ,

,

,

,

,

,

De provincie richt zich op het verknopen en verweven van opgaven en het zoeken naar synergie en meerwaarde. Bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke opgaven dient er vanuit meerdere richtingen naar een ontwikkeling te worden gekeken:

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 27

•

De ‘diepe’ manier van kijken: Niet alleen kijken naar de effecten in het hier en nu in de bovenste lagen maar ook de dynamiek en randvoorwaarden uit onderste lagen meenemen. Wanneer een vraagstuk er om vraagt kijken op verschillende schaalniveaus en ook kijken naar de historie van de locatie. De ‘ronde’ manier van kijken: Niet alleen sectoraal naar een opgave kijken maar opgaven en kansen combineren zodat ontwikkelingen optimaal bijdragen aan een sterk en sociaal Brabant. Vanuit een gebiedsgerichte insteek kijken naar een balans tussen people planet en profit. De ‘brede’ manier van kijken: Niet vanuit één perspectief kijken maar veel partijen betrekken bij toekomstige ontwikkelingen. In welke mater er diep rond en breed wordt gekeken kan van geval tot geval verschillen afhankelijk van de situatie. ,

•

,

,

• •

,

,

,

Op het gebied van de energietransitie heeft de provincie als doel gesteld om in 2050 volledig op grotendeels in de provincie opgewerkte duurzame energie te draaien. Voor 2030 is het doel dat 50% van de totale energiebehoefte wordt voorzien in duurzame energie en er tenminste 50% reductie van broeikasgassen ten opzichte van 1990 is gerealiseerd. Hiertoe zet de provincie vol in op het mogelijk maken van zoveel mogelijk zon- en windprojecten binnen de huidige spelregels. Draagvlak en sociale randvoorwaarden zijn hierbij belangrijk. De energieopgave wordt zoveel als mogelijk is verbonden met andere maatschappelijke opgaven. Bij een energieproject dient na te worden gegaan hoe dit past binnen en bijdraagt aan de ruimtelijke- en sociaal maatschappelijke context. De provincie streeft naar meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik. Een integrale benadering moet zorgen voor een zo beperkt mogelijke claim op schaarse ruimte. Aandachtspunten hierbij zijn onder meer beleefbaarheid van het landschap verbetering van de biodiversiteit en het realiseren van energielandschappen. ,

,

,

,

Voor 2050 stelt de provincie in de omgevingsvisie als doel dat Noord – Brabant klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Brabant handelt sinds 2020 reeds klimaatbestending en water-robuust. In 2030 zijn de eerste grote gebiedsopgaven die hier aan bijdragen reeds gerealiseerd. Nederland wordt warmer droger maar ook natter. Om in 2050 klimaatproof te zijn dienen de gevolgen van weersextremen aanvaardbaar draagbaar en beheersbaar te zijn. Samen met waterschappen en de gemeenten zet de provincie zich in om te komen tot een klimaatbestendig en water-robuust inrichting van Brabant. In agrarische- en natuurgebieden is er een gemeenschappelijk belang om de gevolgen van extremiteiten in het weer (pieken in neerslag en droogte) op te vangen. Dit kan onder meer door het verbeteren van de sponswerking van de bodem en het vertragen van de afvoersnelheid van het water. Klimaatadaptatie gaat over meer dan alleen een water-robuuste inrichting. Het raakt ook sterk aan de opgaven voor de energietransitie een prettige leefomgeving en waardevolle natuur met een hoge biodiversiteit ,

,

,

,

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan de realisatie van Zonnepark Schapendrift sluit aan bij de provinciale ambities voor 2030 en 2050 zoals deze zijn opgesteld in de omgevingsvisie. Door de opwekking van duurzame energie door middel van zonne-energie te combineren met natuurontwikkeling het ontwikkelen van landschapselementen en het toepassen van agri-pv om het agrarisch karakter in de omgeving te behouden is er sprake van meervoudig ruimtegebruik. De landschappelijke inpassing van het zonnepark draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit en beleefbaarheid van het landschap. Zo wordt onder andere ingezet op het ontwikkelen van een heidevegetatie wat aansluit bij de karakteristieke vegetatie die historisch gezien – voor de ontginning ten behoeve van de landbouw - in het gebied aanwezig is. Daarnaast is het voor recreanten mogelijk om aan de noordkant van het zonnepark te wandelen en te verblijven waardoor zij het zonnepark kunnen beleven. Hiermee wordt de ontwikkeling van het zonnepark vanuit verschillende perspectieven benaderd. Er wordt niet alleen gekeken naar de opwek van duurzame energie het plan ziet toe op een synergie tussen energie-opwek de transitie van de landbouw en de versterking van de biodiversiteit. ,

,

,

,

,

,

,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 28

Hiermee past het voorgenomen plan binnen de omgevingsvisie van Noord-Brabant.

4. 3. 3 TAM-Omgevingsverordening Noord-Brabant De TAM-Omgevingsverordening van Noord-Brabant is vastgesteld op 5 december 2023. In de omgevingsverordening is het beleid van de provincie Noord-Brabant juridisch vastgelegd. Vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving zijn opgenomen in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening milieu water verkeer en bodem. ,

,

,

Voor het plangebied zijn enkele artikelen van toepassing waar hier nader op in wordt gegaan. Artikel 5. 7 Zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit 1.

Een omgevingsplan geeft bij de evenwichtige toedeling van functies aan locaties invulling aan een veilige , gezonde leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit.

2.

Voor het realiseren van een veilige , gezonde leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit wordt toepassing gegeven aan: a.

zorgvuldig ruimtegebruik als bedoeld in Artikel 5. 8;

b.

de lagenbenadering , bedoeld in artikel 5. 9; en

c.

meerwaardecreatie als bedoeld in artikel 5. 10.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plan voor Zonnepark Schapendrift creëert een veilige gezonde leefomgeving door het stoppen van intensieve landbouwactiviteiten (bemesten gifgebruik) en introduceert natuurinclusief beheer met extensief mede agrarisch gebruik waardoor de bodemherstelcapaciteit toeneemt. Bodem- en waterkwaliteit worden versterkt via natuurlijke infiltratie en buffering door vegetatie onder panelen. De panelen(constructies) bestaan uit niet-uitlogende materialen waardoor de bodem optimaal de kans krijgt om te herstellen en er geen sprake is van (nieuwe) negatieve gevolgen voor de bodemkwaliteit. De maatschappelijke meerwaarde (sociale ecologische én economische) blijkt uit de combinatie van duurzame energieopwekking natuurherstel en recreatieve toegankelijkheid via een beleefbaar wandelnetwerk. Daarmee is een evenwichtige functietoedeling gerealiseerd met duidelijke aandacht voor omgevingskwaliteit. ,

,

,

,

,

,

,

Artikel 5. 8 Zorgvuldig ruimtegebruik 1.

Zorgvuldig ruimtegebruik houdt in dat: a. een ontwikkeling plaatsvindt binnen bestaand ruimtebeslag; b.

de mogelijkheden voor intensivering van bestaand ruimtebeslag en meervoudig ruimtegebruik zijn afgewogen en betrokken bij een ontwikkeling;

c.

bij stedelijke ontwikkeling toepassing wordt gegeven aan de ladder voor duurzame verstedelijking , bedoeld in artikel 5. 129g van het Besluit kwaliteit leefomgeving;

d.

2.

gebouwen , bijbehorende bouwwerken en andere permanente voorzieningen worden geconcentreerd binnen een bouwperceel; en

splitsing van een bestaand bouwperceel niet is toegestaan. e. Als uit een zorgvuldige afweging blijkt dat een ontwikkeling niet binnen bestaand ruimtebeslag mogelijk is , is uitbreiding van ruimtebeslag mogelijk onder de in dit hoofdstuk opgenomen voorwaarden.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Hoewel het project een ontwikkeling buiten bestaand stedelijk ruimtebeslag betreft is zorgvuldig afgewogen dat binnen stedelijk gebied geen voldoende capaciteit is (zoals aangetoond in paragraaf 4. 2. 1 via de zonneladder en de separate ‘Onderbouwing Zonneladder voor de Gemeente Maashorst’). De locatie ligt binnen ,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 29

gemeentelijk aangewezen zoekgebied voor duurzame energie (tot 20 ha. ). Hiermee is het voorgenomen plan passend als alternatief voor onhaalbare opties binnen stedelijk gebied en de ruimtelijke gevolgen zijn beperkt door koppeling aan agrarisch medegebruik natuur- en landschapsherstel en een tijdelijk karakter (25 jaar). een

,

,

Met de realisatie van zonnepanelen binnen het plangebied is er sprake van zorgvuldig ruimtegebruik waarbij geen afbreuk wordt gedaan aan het gebruik en de inrichting van de huidige percelen. De omvang en de vorm van het plangebied is afhankelijk geweest van de beschikbaarheid van percelen. De percelen wisselen in afmeting en hebben verschillende eigenaren. De vorm van het ontwerp is daarom afhankelijk geweest van welke grondeigenaren aan het initiatief mee wilden werken. Daarbij zijn de percelen van dezelfde grondeigenaar niet altijd aangrenzend. Om die reden toont het plangebied een afwijkende vorm vanuit vogelvluchtperspectief. ,

De mindere mate van clustering is iets wat voornamelijk van bovenaf ervaren wordt wanneer het plangebied met een kaart bekeken wordt. Deze verschillen in grondgebruik worden niet opgemerkt langs de randen van het plangebied. Daarbij worden in de huidige situatie op de verschillende percelen al verschillende type gewassen verbouwd. Ondanks het verschil in agrarisch grondgebruik wordt op dit moment geen gebrek aan eenheid ervaren in het gebied. ,

Artikel 5. 9 Toepassing van de lagenbenadering 1.

Het toepassen van de lagenbenadering biedt inzicht in: a.

welke effecten een ontwikkeling heeft op de lagen afzonderlijk , de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd; en

b. 2.

hoe negatieve effecten worden voorkomen.

Voor de toepassing van het eerste lid worden de volgende lagen onderscheiden: a.

de ondergrond , zoals het bodem- en watersysteem , aardkundige- en archeologische waarden;

b.

de netwerklaag , zoals natuurnetwerk , energienetwerk , infrastructuur inclusief waterwegen , en een goede , multimodale afwikkeling van het personen- en goederenvervoer; en

c.

de bovenste laag , zoals cultuurhistorische- en landschappelijke waarden , de omvang van de functie en de bebouwing , de effecten op bestaande en toekomstige functies , de effecten op lucht , milieu , veiligheid en een gezonde leefomgeving.

3.

Bij het actief benutten van de factor tijd wordt rekening gehouden met de herkomstwaarde van de lagen , het verleden , de onomkeerbaarheid van optredende effecten op de lagen door de gewenste ontwikkeling en de toekomstwaarde van de ontwikkeling vanuit het perspectief van duurzaamheid en toekomstbestendigheid

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Ondergrondlaag Het gebied rond Odiliapeel maakt deel uit van de Peel een oud veenmoerasgebied dat is ontstaan door breuken in de aardkorst. In dit gebied kon het water beperkt wegstromen naar de Maas waardoor het gebied bestond uit uitgestrekte veenmoerassen en natte heidevelden. Dit veranderde toen het gebied in de twintigste eeuw door turfwinning stelselmatig ontgonnen werd. Langs de randen zoals bij Odiliapeel werd de ontginning gestart vanuit het oude land een werd een regelmatige verkaveling uitgezet met erven en percelen. De arme zandgronden werden bewerkbaar gemaakt met kunstmest en in de gebieden waar dit niet lukte werd er bos aangeplant. Door de verbeterde afwatering en het wegvallen van de waterbuffer van het veenmoeras ontstond er droogte in de zomer en wateroverlast in de natte winters. ,

,

,

,

De huidige bodem bestaat uit een veldpodzolgrond die weinig water vasthoudt. Door intensief agrarisch gebruik waaronder bijvoorbeeld lelieteelt is de bodemstructuur verslechterd. De percelen worden vaak ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 30

geploegd bevatten weinig diversiteit en veel meststoffen. In de winter wordt het water door drainage afgevoerd en in de zomer moet er intensief gesproeid worden. ,

In het gebied is er behoefte voor duurzamer gebruik. Het zonnepark is een nieuwe stap richting een gevarieerder en kleinschaliger gebruik van het gebied met een verbetering voor de biodiversiteit en bodemkwaliteit. De bodem wordt na ontmanteling van het zonnepark juist in betere staat achtergelaten doordat de huidige intensieve agrarische bemesting wordt stopgezet. De komende jaren ontstaat dus de mogelijkheid voor natuurlijke regeneratie van de bodem. Het ecologisch beheer dat wordt toegepast waaronder extensieve agrarisch de bodemgezondheid bevorderd op lange termijn en versterkt de sponswerking en biodiversiteit van de ondergrond.

,

,

Netwerklaag De ontwikkeling versterkt zowel de ecologische als de technische netwerken. Ecologische verbindingen worden verbeterd door de aanleg van struweelbeplanting bomenrijen hooiland heischraal grasland en poelen. Deze ingrepen dragen bij aan een robuustere lokale ecologische structuur en faciliteren soorten zoals de das. ,

,

,

De netaansluiting van het zonnepark wordt optimaal benut en er kan volgens een gewenst patroon over de hele dag stroom worden geleverd. Dit komt omdat de panelen deels op zuid en deels oost -west -worden geplaatst. Hierdoor ontstaat er een breed opwekkingspatroon verspreid over de hele dag. Dit wordt gecombineerd met een grote batterij die op piekdagen de opgewekte stroom kan vasthouden en later kan leveren. Zo kan er ook stroom geleverd blijven worden buiten de piekmomenten wanneer de behoefte het grootst is. De technische werken– zoals het batterijopslagsysteem (BESS) de transformator en de netaansluiting – worden zoveel mogelijk ruimtelijk geconcentreerd op twee locaties locatie aan de rand van het terrein en in het midden zo veel mogelijk uit het zicht. Deze voorzieningen worden landschappelijk ingepast met streekeigen beplanting zodat ze visueel nauwelijks opvallen en geen barrière vormen voor fauna of recreatieve beleving. ,

,

,

,

,

Bovenste laag De bovenste gebruikslaag van het landschap blijft herkenbaar en beleefbaar. Kenmerkende landschapselementen zoals de afwatering langs de kenmerkende perceelstructuur blijven behouden. Door een zuid-oriëntatie en beperkte hoogte van de panelen blijft het open karakter van het landschap grotendeels intact. De paneelopstelling volgt de kavelstructuur en behoud daarmee en daarmee de kenmerkende structuren van het peelontginninglandschap. Het zonnepark is daarom geen losstaand project maar een zorgvuldige stap van een intensieve landbouw naar een meer duurzame multifunctionele inrichting. De planvorming van het zonnepark is in overleg met de grondeigenaren omwonenden en andere belanghebbenden opgesteld. Er is daarbij gekozen voor een zorgvuldige inpassing waardoor de zichtbaarheid van de panelen tot een minimum beperkt worden. Enkel vanuit een vogelvluchtperspectief kan het zonnepark wellicht ervaren worden als onsamenhangend. Dit heeft te maken met het verschil in perceelgrootte en de afhankelijkheid van grondeigenaren die mee willen doen met het project. Deze verschillen in grondgebruik worden niet opgemerkt indien je langs het plangebied loopt. Daarnaast wordt de veiligheid geborgd via een goed ingepast hekwerk en een begrijpelijk ontsluitingsplan voor hulpdiensten en onderhoud. ,

,

,

,

Factor tijd De ontwikkeling benut de tijdsdimensie door binnen de exploitatieduur van circa 25 jaar een herstelproces op gang te brengen in bodem vegetatie en ecologische samenhang. Doordat het een tijdelijke ingreep betreft is het mogelijk om het gebied na afloop van de exploitatie terug te brengen naar een agrarische of natuurgerichte functie. Alle fysieke ingrepen zoals verhardingen en installaties zijn tijdelijk en kunnen volledig worden verwijderd. Zo ontstaat er in de loop van de tijd niet alleen een energielandschap maar ook een robuuster en meer biodivers systeem dat op lange termijn nieuwe functies kan ondersteunen. ,

,

,

,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 31

Algehele conclusie De ontwikkeling van het zonnepark is passend en zorgvuldig binnen het landschap volgens de lagenbenadering. De locatie maakt onderdeel uit van een voormalige veenontginning. De bodem van dit landschap is door intensief agrarisch gebruik waaronder bijvoorbeeld lelieteelt verslechterd. De percelen worden momenteel vaak geploegd de bodem bevat veel meststoffen en weinig diversiteit en er is in het gebied sprake van een verstoorde waterhuishouding. Door het zonnepark ontstaat er meer rust in de bodem en is er ruimte voor natuurlijke regeneratie waardoor de bodemkwaliteit en waterberging kunnen verbeteren. ,

,

,

Binnen de netwerklaag is door de ontwikkeling van het zonnepark zowel sprake van een ecologische als technische versterking. Met het zonnepark worden er ecologische verbindingen aangelegd doormiddel van struwelen poelen en bloemrijke graslanden. Daarnaast wordt de opwek van energie efficiënt ingericht doormiddel van de plaatsing van de panelen en de realisatie van een batterij. Dit zorgt ervoor dat het opwekkingspatroon wordt verspreid over de gehele dag en hierbij bijdraagt aan een efficiënt energienetwerk. ,

In de bovenste laag wordt het karakteristieke open landschap gerespecteerd en blijft de huidige kavelstructuur behouden. Doormiddel van een landschappelijk inrichtingsplan is er zorgvuldig gekeken naar het inpassen van de panelen zonder dat deze duidelijk aanwezig zijn in het landschap. Daarbij is de planvorming in samenspraak met belanghebbenden tot stand gekomen en stimuleert het plan een multifunctioneel landgebruik die niet alleen gericht is op de opwek van zonne-energie. Artikel 5. 10 Meerwaardecreatie 1.

Meerwaardecreatie omvat een evenwichtige benadering van de economische , ecologische en sociale aspecten die in een gebied en bij een ontwikkeling zijn betrokken , waaronder: a. de mogelijkheid om opgaven en ontwikkelingen te combineren; en b.

de bijdrage van een ontwikkeling aan andere opgaven en belangen dan die rechtstreeks met de ontwikkeling gemoeid zijn.

2.

De fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit , bedoeld in artikel 5. 11 Kwaliteitsverbetering landschap kan deel uitmaken van de meerwaardecreatie

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 32

Artikel 5. 11 Kwaliteitsverbetering landschap 1. Een omgevingsplan dat de ontwikkeling van activiteiten mogelijk maakt in Landelijk gebied bepaalt dat die ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. 2. Het omgevingsplan onderbouwt dat de fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit past binnen de gewenste ontwikkeling van het gebied bedoeld in artikel 5.12 en dat de uitvoering is geborgd door: a. financiële juridische en feitelijke vastlegging in het plan; of b. nakoming van de afspraken uit het regionaal overleg bedoeld in Afdeling 7. 2 Regionaal samenwerken. 3. Een verbetering van de landschappelijke kwaliteit kan de volgende aspecten omvatten: a. de op grond van deze verordening verplichte landschappelijke inpassing; b. het toevoegen versterken of herstellen van landschapselementen die een bijdrage leveren aan de versterking van de landschapsstructuur of de relatie stad-land; c. het behoud of herstel van cultuurhistorische waarden en kenmerken; d. het wegnemen van verharding; e. het slopen van bebouwing; f. de realisering van het Natuur Netwerk Brabant of een ecologische verbindingszone; of g. het aanleggen van extensieve recreatieve mogelijkheden. 4.

Als toepassing wordt gegeven aan het tweede lid onder b wordt een passende financiële bijdrage in een landschapsfonds verzekerd en wordt over de besteding van dat fonds periodiek verslag gedaan in het regionaal overleg bedoeld in Afdeling 7. 2 Regionaal samenwerken. ,

,

,

,

,

,

,

,

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling van het zonnepark creëert meerwaarde op economisch ecologisch en sociaal vlak en draagt tegelijkertijd bij aan een duurzame kwaliteitsverbetering van het landschap. De maatregelen die binnen het plan zijn getroffen zijn niet enkel functioneel maar versterken tevens de landschappelijke structuur biodiversiteit en belevingswaarde van het gebied zowel tijdens de exploitatieperiode als daarna. Het zonnepark wekt op lokaal niveau duurzame energie op mede dankzij de integratie van een batterijopslagsysteem (BESS) dat de energieopbrengst stabiliseert en daarmee bijdraagt aan het voorkomen van een overbelast net. Deze technische netwerken zijn landschappelijk zorgvuldig ingepast op één centrale locatie en visueel afgeschermd met streekeigen beplanting. Het streven is dat 50% van het eigendom komt in handen van lokale partijen wat bijdraagt aan regionale economische versterking én betrokkenheid. Financiële en juridische borging van de landschappelijke kwaliteit is verzekerd via een beheerplan met afspraken over instandhouding en nazorg ook na beëindiging van de exploitatie. Ecologie en agrarisch medegebruik staat centraal met de landschappelijke inrichting. In paragraaf 2. 3 wordt ingegaan op de landschappelijke inpassing.

Het deel van het plangebied langs de Scheidingsweg wordt ingericht als agro-solarpark met agri-pv en houdt een meer agrarisch karakter in de natuurzoom met voedselveldjes en patrijzenstruweel. Hier staat de landbouwproductie centraal en hier combineert de boer het werk ter ondersteuning van de voedselvoorziening op zijn land met het opwekken van duurzame energie. De percelen tussen de Kwabbestraat en de Hemelrijkstraat zijn niet direct met erven verbonden en vormen de overgang naar het bosgebied aan de noordzijde. De natuurzones zijn op vegetaties met heide gericht en verschillen onderling door de aanwezigheid van bomenrijen (Kwabbestraat) struweel met verspreid staande bomen en struweel met bosjes. De natuurzone langs de Kievitlaan is een verbindingszone (met schaapsdrift) tussen de bovengenoemde zones en heeft een natuurlijk karakter. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

De landschappelijke en maatschappelijke inpassing van het zonnepark draagt bij aan de transitie van de landbouw met behoud van het grootschalige cultuurlandschap. Hoewel het zonnepark tijdelijk van aard is worden er blijvende ruimtelijke en ecologische kwaliteiten gecreëerd. Daarbij draagt het plan bij aan een ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 33

versterking van het bovenliggende NNB-gebied. Op basis van de ambitiekaart van de provincie gelden er verschillende doelstellingen voor NNB-gebieden waaronder ook voor Peelveen gebieden. Hieronder valt het behouden versterken en herstellen van karakteristieke en/of zeldzame natuur- en landschapswaarden. In de Peelvenen is dit gericht op het herstel en de ontwikkeling van hoogvenen natte heiden vochtige en soortenrijke schraalgraslanden en het herstel van droge en natte verbindingszones. In het landschappelijk inrichtingsplan zijn verschillende maatregelen opgenomen die kunnen bijdragen aan een versterking van het NNB-netwerk. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door extensiever bodemgebruik waardoor meer natuurlijke vegetatie op groeit met daaronder meer bodemleven. Daarnaast wordt er aan de randen (waaronder tegen het NNB aan) natte heidevegetatie ontwikkeld met heideschraal grasland struweel bos en enkele vennen. De herintroductie van heide bossen en vennen is passend binnen de ambities voor het NNB en onderdeel van het landschap van voor de ontginning. In de randen en onder en rond de opstelling wordt het beheer gedaan met schapen die ingezet worden door een plaatselijke herder. Ruimtelijk en ecologisch gezien zal het landschap door de beplantingssingels en de randen een groener karakter krijgen en een natuurvriendelijker habitat voortbrengen.

Alle industriële elementen zoals batterijen en trafo’s zullen door groene hagen worden ingepast. Hier zullen ook nestkasten worden aangebracht. Verharding wordt vermeden: tijdelijke bouwelementen worden geplaatst op halfverharding of gras zodat de bodem zich na beëindiging kan herstellen. Door het beëindigen van agrarisch mestgebruik en toepassing van ecologisch beheer verbetert de bodemkwaliteit al tijdens de exploitatie. Ook zijn er geen emissies die de bodem lucht of water negatief beïnvloeden. Onderdelen van landschappelijke versterkingen (zoals weergegeven in figuur 8) wenst de initiatiefnemer ook na de exploitatieperiode behouden wat exact in lijn is met het kwaliteitsprincipe van artikel 5. 11. De gemeente en initiatiefnemer maken hierover concrete afspraken en dit wordt juridisch geborgd in de anterieure overeenkomst. Het zonnepark toont hoe de energietransitie op een zorgvuldige manier kan samengaan met natuurontwikkeling economische participatie en landschappelijke beleving. Door deze integrale benadering worden opgaven rond klimaat biodiversiteit energie en recreatie in samenhang aangepakt. Het project voldoet daarmee aan het vereiste van meerwaardecreatie (artikel 5. 10) en aan het criterium van structurele kwaliteitsverbetering van het landschap (artikel 5. 11). ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

Artikel 5. 12 Ontwikkelingsrichting 1.

Een omgevingsplan dat de uitbreiding mogelijk maakt van een bestaande activiteit of dat een nieuwe functie of activiteit toedeelt in Landelijk gebied , bevat een onderbouwing dat die ontwikkeling past binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied. Een ontwikkelingsrichting wordt opgesteld met toepassing van de basisprincipes , bedoeld in Paragraaf 5. 1. 2 , en gaat in ieder geval in op de volgende aspecten: a.

welke activiteiten en functies vanuit een gebiedsgerichte benadering passen in de omgeving;

b.

welke effecten de ontwikkeling van die activiteiten en functies heeft op andere aspecten , waaronder een veilige en gezonde leefomgeving , de te beschermen waarden , bedoeld in Afdeling 5. 2 , mobiliteit , agrarische ontwikkeling , stedelijke ontwikkeling , leefbaarheid en leegstand elders;

2.

c.

op welke wijze de omgevingskwaliteit in het gebied versterkt kan worden , mede gericht op de

d.

toepassing van artikel 5. 11 Kwaliteitsverbetering landschap ; en op welke wijze de sloop van leegstaande of overtollige bebouwing wordt gerealiseerd.

Bij het opstellen van een ontwikkelingsrichting worden deskundigen betrokken op het gebied van omgevingskwaliteit , onder wie een deskundige die bij de provincie Noord-Brabant werkzaam is.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In bovenstaande artikelen is ingegaan op manier waarop voorliggend zonnepark bijdraagt aan de ontwikkelingsrichting op basis van artikelen 5. 7 – 5. 11 (paragraaf 5. 1. 2) uit de omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant. Daarnaast heeft Gemeente Maashorst in haar omgevingsvisie per deelgebied de omgevingskwaliteit en bijbehorende ambities weergegeven waarmee zij een ontwikkelingsrichting benoemen voor de verschillende (deel)gebieden binnen de gemeente. Onderhavig plangebied valt binnen ‘Odiliapeel e. o. ’. Binnen de gemeentelijke omgevingsvisie wil de gemeente inzetten op o. a. ‘behoud van de historische ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 34

ontginningsstructuren met laanbomen met herstel van biodiversiteit’ ‘versterken van de verbinding van de Odiliapeelse bossen met de omgeving m. n. richting Volkel’ ‘experimenteren met voedselproductie gebeurt nog meer dan nu in de AgroProeftuin. Dit mag meer gezien worden’. ,

,

,

,

Voor voorliggend plangebied de ontginningen ten oosten van Odiliapeel stelt de gemeentelijke omgevingsvisie dat ontwikkelingen gericht moeten zijn op versterken lokale biodiversiteit met behoud van de kenmerkende landschappelijke structuren. Ontwikkelingen dienen waar mogelijk deze oude structuren te herstellen. Met onderhavig plan wordt – naast de realisatie van het zonnepark – tevens ingezet op een landschappelijke inpassing dat recht doe aan de kenmerkende landschapsstructuren. ,

,

,

,

In Odiliapeel wordt onderscheidt gemaakt in twee van de drie agrarische schillen. Dit zijn schil 2 (gemengd samenleven) en schil 3 (agrarische productie). Het plangebied voor Zonnepark Schapendrift ligt in de tweede schil. In de ‘omgevingsvisie Gemeente Maashorst’ beschrijft de gemeente haar ambities voor de verschillende schillen. Voor schil 2 geldt dat het algemeen is het van belang dat in deze gebieden de luchtkwaliteit verbeterd dat er minder sprake is van geurhinder en dat de biodiversiteit verbeterd wordt. In algemene zin liggen er in schil 2 kansen voor de intensivering van de landbouw met nevenactiviteiten op het gebied van o. a. recreatie educatie. Met de ontwikkeling van het zonnepark wordt er bijgedragen aan een extensievere nieuwe vorm van landbouw. Doordat slechts 50% van de ruimte in gebruik is is er veel ruimte voor het terugbrengen van de natuur. Zo worden de panelen op zo’n manier geplaatst dat er overal voldoende licht lucht en water op de grond komt om ook onder de panelen een kruidenrijk grasland te ontwikkelen. ,

,

,

,

,

In het plangebied is er veel aandacht voor het versterken van de bodemkwaliteit de biodiversiteit en het waterhuishouden. Door extensief gebruik van de bodem de ontwikkeling van heide bossen en vennen ontwikkelt zich in het gebied een natuurvriendelijker habitat zonder afbreuk te doen aan de bestaande structuren. Dit heeft positieve effect voor het plangebied zelf maar ook voor de aanliggende bossen die sterk worden aangetast door het huidige gebruik van de gronden. Tot slot wordt er met het zonnepark ingespeeld op de ontwikkeling van recreatie en educatie. Voor de ontwikkeling van educatieve kansen wordt het gesprek aangegaan met IVN. Daarnaast worden er informatieborden en picknickbanken geplaats rondom het plangebied. Deze bieden informatie over het ontstaan van het landschap en de belangrijke historische kenmerken zoals bijvoorbeeld de peelkernbreuk. Dit draagt bij aan de doelen voor extensievere vormen van recreatie in samenhang met de natuur. ,

,

,

,

In schil 3 agrarische productie wordt in de gemeente omgevingsvisie wederom aangehaald dat het agrarisch grondgebruik een negatief effect heeft op bodem natuur water en het woon- en leefklimaat. De gemeente staat om die reden positief tegenover nieuwe vormen van landbouw waar de bodem en het water sturend zijn. Daarbij is door de grootschaligheid van het gebied volop ruimte voor nieuwe initiatieven. De voorgenomen ontwikkeling is er passend binnen schil 3 agrarische productie. Met het project wordt een multifunctionele vorm van natuur inclusieve landbouw ontwikkeld die bijdraagt aan het verbeteren van de bodemkwaliteit en de waterhuishouding. Daarbij bevordert het plan de lokale energietransitie de landbouw transitie de biodiversiteit en het herstel van het oude landschap. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

De ontwikkeling van een extensieve vorm van landbouw is er passend binnen schil 2 en 3. Hiermee wordt voldaan aan de ambities om de landbouw in het gebied te extensiveren en de biodiversiteit het waterhuishouden en de bodemkwaliteit te versterken. Het zonnepark biedt een nieuwe multifunctionele vorm van landbouw gericht op het opwekken van groene stroom voedselproductie natuurontwikkeling met ruimte voor recreatie en educatie. ,

,

,

,

Geconcludeerd kan worden dat onderhavig plan past bij de ontwikkelingsrichting van het gebied zoals bedoeld in artikel 5. 12. ,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 35

Artikel 5. 43 Aardkundige waarden Een omgevingsplan ter plaatse van Aardkundige waarden: a.

is mede gericht op het behoud , het herstel of de duurzame ontwikkeling van de aardkundige waarden en kenmerken zoals beschreven in de Aardkundig waardevolle gebiedenkaart;

b.

stelt regels ter bescherming van de aardkundige waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden bij bodemverstorende activiteiten; en

c.

houdt bij de toedeling van functies en activiteiten rekening met de aanwezige aardkundige waarden en kenmerken en betrekt daarbij de mogelijkheden om die waarden te versterken.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met de realisatie en landschappelijke inpassing van het zonnepark wordt nadrukkelijk rekening houden met de aanwezigheid van de aardkundige waarden. De Peelrandbreuk is bij de planvorming als een belangrijke pijler. Tijdens het ontwikkelen van het plan is de peelrandbreuk veel voorbijgekomen. Het gebied ligt hydro-en geomorfologisch op een waterscheiding tussen twee stroken landduinen. De breuklijnen in de ondergrond kruisen dit patroon. Echter zijn de breuklijnen niet meer zichtbaar. Doordat het maaiveld voor agrarische bewerking vermoedelijk is afgevlakt en mogelijk ook is opgehoogd zijn hoogteverschillen en verschillen in grondwaterpeil niet meer zichtbaar. De breuk is daarbij ook niet aan de aardoppervlakte te zien omdat deze waarschijnlijk te diep ligt. Het is daarom niet mogelijk om de peelrandbreuk fysiek terug te brengen in het plangebied. Wel wordt er doormiddel van educatie en recreatie aandacht besteed aan de peelrandbreuk. Zo worden er afstappunten en informatiepunten gerealiseerd bovenop de diepliggende en onzichtbare aftakking van de peelrandbreuk. Hier zal op termijn een informatiebord geplaatst worden die aandacht zal besteden aan deze belangrijke pijler. Zo wordt een strook van 50 meter breed ingericht als oude heide waarbij de peelrandbreuk wordt gemarkeerd. Het gebied is niet gelegen op wijstgronden.

Deze komen dan ook niet terug in het plangebied. ,

,

,

.

Artikel 5. 54 Zonneparken in Landelijk gebied Lid 1 Een omgevingsplan ter plaatse van Landelijk gebied kan de ontwikkeling van een zonnepark mogelijk maken om te voldoen aan de doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie als: a.

uit onderzoek blijkt dat de aanleg van het zonnepark noodzakelijk is omdat in onvoldoende mate voorzien kan worden in de behoefte voor duurzame energie: 1.

door de ontwikkeling van andere vormen van duurzame energie;

2.

binnen Stedelijk gebied;

3.

door meervoudig ruimtegebruik in Landelijk gebied of binnen bestaand ruimtebeslag op bouwpercelen; en

4.

op gronden aansluitend op Stedelijk gebied.

b.

de ontwikkeling past in de gewenste ontwikkelingsrichting , bedoeld in Artikel 5.12 , en inzicht is geboden in de maatregelen die worden getroffen om de impact op de omgeving te beperken;

c.

de ontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde geeft , waaronder de mogelijkheid voor de omgeving om te

d.

participeren in het project; is geborgd dat het zonnepark tijdelijk , voor ten hoogste 25 jaar , wordt toegelaten;

e.

juridisch en financieel is geborgd dat na het verstrijken van de termijn de opstelling voor zonne-energie en de daarbij behorende voorzieningen , worden verwijderd;

f.

de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken , bedoeld in Afdeling 7. 2 Regionaal samenwerken; en

g.

de ontwikkeling is afgestemd met de netwerkbeheerder.

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 36

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Gemeente Maashorst heeft als doel om in 2030 haar eigen energiebehoefte te voorzien middels duurzame energie. Hiertoe zijn ook grondgebonden zonneparken benodigd. In paragraaf 4. 2. 1 is uitgebreid ingegaan op de voorkeursvolgorde zon waarbij is onderbouwd hoe de zonnelader wordt afgewogen. Daarnaast heeft de gemeente Maashorst een eigen memo opgesteld waarin ingegaan wordt op de zonneladder in relatie. Deze memo ‘Onderbouwing Zonneladder voor de Gemeente Maashorst – Provincie Noord-Brabant’ is bij voorliggende onderbouwing bijgevoegd. Binnen stedelijk gebied of bestaand ruimtebeslag of op gronden aangrenzend aan het stedelijk gebied is niet voldoende ruimte beschikbaar om deze opwek van zonne-energie te realiseren. ,

,

,

Met het de ontwikkeling is er sprake van meervoudig ruimtegebruik binnen de bestaande contouren van het landschap. Het plan is opgesteld met verschillende grondeigenaren en bevordert de lokale energietransitie en landbouw transitie. Het gebied zal multifunctioneel gebruikt worden waarbij er ruimte is voor de opwek van duurzame energie en voedselproductie. Daarnaast wordt met het initiatief de lokale biodiversiteit vergoot. Zo wordt oude heide hersteld en wordt het gebied omringd door struweel. Hierdoor wordt met het plan een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het oude heidegebied. De oude heidegrond met zijn lastige waterhuishouding wordt als uitgangspunt genomen en drainage sproeien kunstmatige mest afdekplastic en gewasbeschermingsmiddelen zullen niet meer toegepast worden in het gebied. Hierdoor heeft het initiatief een positieve uitwerking op de bodemkwaliteit en het waterhuishouden in het gebied. Met de maatregelen die in het gebied getroffen worden wordt de link gelegd naar het landschap dat aanwezig was voor de ontginningen wat ontstaan is door de peelrandbreuk miljoenen jaren geleden. Die breuk veranderde de lokale waterhuishouding dusdanig dat er grote moerassen uitgestrekte heide en ruig land ontstond.

Ten behoeve van educatie en recreatie zullen er in het plangebied informatieborden geplaatst worden om te informeren over peelrandbreuk en de ontwikkeling van het landschap. Verder wordt met de realisatie van het zonnepark nadrukkelijk aandacht besteed aan een goede landschappelijke inpassing zoals in paragraaf 2. 3 is weergegeven. Daarnaast zet de initiatiefnemer in op lokaal eigendom. Hiervoor wenst zij 50% lokaal eigendom te genereren. Voor de financiële participatie is Sunvest in gesprek met Uleco. Sunvest en Uleco hebben naar elkaar uitgesproken dat we op dit project willen samenwerken en hebben beide een intentieovereenkomst getekend. Uleco zet zich in om tijdens het ontwikkelproces al mede-eigenaar te worden. Dit is een optie met hoger risico maar levert ook potentieel meer rendement op voor Uleco. Dit is terug te lezen in het participatierapport welke als bijlage bij deze onderbouwing is toegevoegd. ,

,

,

,

,

,

Het zonnepark heeft een exploitatieduur van 25 jaar. Daarna wordt het plangebied weer zonder zonnepark opgeleverd maar blijven de investeringen in het landschap en de natuur wel bestaan. De verwijdering van het zonnepark na 25 jaar wordt juridisch geborgd in de te verlenen vergunning voor een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit. De ontwikkeling past daarnaast binnen de regionale afspraken en is in het kader van vooroverleg afgestemd met de netbeheerder. ,

Hoewel het project een ontwikkeling buiten bestaand stedelijk ruimtebeslag betreft is zorgvuldig afgewogen dat binnen stedelijk gebied geen voldoende capaciteit is (zoals aangetoond in paragraaf 4. 2. 1 via de zonneladder en de separate ‘Onderbouwing Zonneladder voor de Gemeente Maashorst’). De locatie ligt binnen een gemeentelijk aangewezen zoekgebied voor duurzame energie (tot 20 ha. ). Hiermee is het voorgenomen plan passend als alternatief voor onhaalbare opties binnen stedelijk gebied en de ruimtelijke gevolgen zijn beperkt door koppeling aan agrarisch medegebruik natuur- en landschapsherstel en een tijdelijk karakter (25 jaar). ,

,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 37

Artikel 5. 78 Niet-agrarische activiteit Lid 1 …

Lid 2 Het omgevingsplan regelt: a.

welke specifieke gebruiksactiviteit is toegestaan en tot welke omvang;

b.

dat de niet-agrarische activiteit , ook op langere termijn , past binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied als bedoeld in Artikel 5. 12;

c.

dat een ontwikkeling naar een functie met grote publieksaantrekkende werking is uitgesloten;

d.

dat opslag en stalling van voorwerpen of materialen plaatsvindt in gebouwen , behalve als de activiteit de opslag van zand , grond en grind betreft; en

e.

dat de ontwikkeling verplaatst naar een passende locatie als deze niet langer past binnen de toegelaten omvang , bedoeld onder a

Lid 3 Als uitgangspunt voor een bij de omgeving passende omvang als bedoeld in het tweede lid geldt voor: a.

een bedrijfsmatige activiteit , dat deze kleinschalig is en past binnen een gemengde omgeving waardoor het

niet doelmatig is om deze te vestigen op een bedrijventerrein; b.

een detailhandelsvoorziening , een omvang van het verkoopvloeroppervlak van ten hoogste 200 m²;

c.

een voorziening ten dienste van vrijetijd en zorg , een omvang van de bebouwing van ten hoogste 1 hectare.

Lid 4 Een omgevingsplan kan voorzien in een redelijke uitbreiding van een bestaande niet-agrarische activiteit , met

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling uitzondering van een activiteit als bedoeld in Artikel 5. 75 Mestbewerking als dat vanuit een Voorliggend plan betreft een ontwikkeling in het landelijk gebied die is aan te merken als een ‘niet-agrarische goede omgevingskwaliteit met een veilige gezonde leefomgeving qua omvang effect op omliggende functies en activiteit’. Hierdoor zijn lid 2 en 3 van bovenstaand artikel van toepassing: ,

,

,

ontsluiting past in de omgeving.

Artikel 5.78 lid 2 onder a Het gehele plangebied kent een huidig agrarisch gebruik waarvoor de gronden ook zijn bedoeld. Gronden zijn in gebruik (geweest) voor de teelt van o. a. mais lelies grasland bieten en sierheesters ,

,

,

,

,

Artikel 5.78 lid 2 onder b Het voorgenomen zonnepark is ook op langere termijn een niet-agrarische activiteit welke past binnen de ontwikkelingsrichting. Zie hiervoor de onderbouwing bij artikel 5. 12. Daarnaast wordt een deel van het plangebied ingezet voor agri-pv waarmee het agrarisch gebruik niet geheel verdwijnt. ,

,

,

Artikel 5.78 lid 2 onder c Het zonnepark wordt met een hekwerk afgesloten voor publiek en is niet openbaar toegankelijk. ,

Artikel 5.78 lid 2 onder d Opslag van materialen zal plaatsvinden in de daarvoor aangevraagde reservecontainer. Verder vindt geen opslag plaats. ,

Artikel 5.78 lid 2 onder e Ontwikkeling betreft een tijdelijke ontwikkeling van 25 jaar. Na deze termijn wordt het zonnepark ontmanteld en worden de gronden weer in agrarisch gebruik genomen. ,

Artikel 5.78 lid 3 onder a Het zonnepark wordt bedrijfsmatig geëxploiteerd. Voor dergelijke zonneparken is geen voldoende ruimtegebruik binnen bedrijventerreinen. Hier is in o. a. paragraaf 4. 2. 1 reeds op ingegaan. ,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 38

Artikel 5.78 lid 3 onder b Niet van toepassing op onderhavig plan. ,

Artikel 5.78 lid 3 onder c Niet van toepassing op onderhavig plan. ,

Artikel 5. 5 Algemene maatwerkbepaling Lid 1 …

Lid 2 Een omgevingsplan kan een bouw- of gebruiksactiviteit mogelijk maken buiten bestaand ruimtebeslag als dit vanuit het algemeen belang nodig is voor: a.

het transporteren en leveren van energie , gas of water;

b.

communicatiedoeleinden; of

c.

de bouw van waterstaatswerken.

Lid 3 …

Met voorliggende ontwikkeling wordt een bijdrage geleverd aan de opwek van duurzame energie iets wat nodig is om de lokale regionale en landelijke klimaatdoelstellingen te behalen. Hiermee dient voorliggend zonnepark een algemeen belang. Daarnaast zorgt de realisatie van een energieopslagsysteem bij het zonnepark ook voor bijdrage in de oplossing van de netcongestie. Hiermee sluit voorliggende ontwikkeling aan bij de maatwerkbepaling zoals opgenomen in de TAM-Omgevingsverordening van Noord-Brabant. ,

,

,

4. 4 Regionaal beleid 4. 4. 1 RES regio Noordoost-Brabant De gemeente Maashorst maakt deelt uit van de energie regio Noordoost-Brabant. In de regio NoordoostBrabant werken de gemeenten Bernheze Boekel Boxmeer Boxtel Cuijck Grave ’s-Hertogenbosch Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Sint-Michielsgestel Vught Maashorst (voormalige gemeenten Uden en Landerd) de waterschappen Aa en Maas en De Dommel en de provincie Noord-Brabant samen aan de regionale uitwerking van het Klimaatakkoord. In de RES Noordoost-Brabant worden zoekgebieden voor wind- en zonne-energie aangewezen en worden handreikingen aan gemeenten gegeven om te helpen bij het maken van keuzes. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

De opgave voor de opwekking van duurzame energie in de regio Noordoost-Brabant t/m 2030 is het realiseren van 58 petajoule (PJ) (16 TWh) duurzaam opgewekte elektriciteit uit wind- en zonne-energie (grootschalige opwekking en zon-op-dak) en overige technieken zoals biomassa. Deze opgave is vervolgens opgesplitst in de bijdrage van de gemeenten die samen de regio Noordoost-Brabant vormen. ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 39

Figuur 16. Ligging van het projectgebied (rode omlijning) in een zoekgebied voor opwerk van zonne-energie

In de RES is een overwegingskader gegeven als handreiking aan de gemeenten. Dit overwegingskader helpt de gemeenten bij het maken van beleidsmatige keuzes op het gebied van duurzame energie. Het overwegingskader bestaat uit vijf pijlers: • Potentie: theoretische potentie op basis van techniek en wet- en regelgeving voor warmte en elektriciteit. Landschap: behoud en versterking van belangrijke landschappelijke waarden en beleving en betekenis • van de leefomgeving voor mens en dier. Maatschappelijke kosten en baten: de effecten van de energietransitie uitgedrukt in ‘harde data’ (geld • of andere kwantiteiten) gecombineerd met ‘zachte data’ (maatschappelijke effecten leefbaarheid en kwaliteit). Koppelkansen: gebiedsgerichte aanpak van kansen en knelpunten met andere (regionale – en lokale) • opgaven zoals landbouwtransitie natuurlijkontwikkeling goed waterbeheer en klimaatadaptatie. Het gaat om ruimtebeslag en het effectief benutten hiervan. Maatschappelijke acceptatie: het gaat om het betrekken van inwoners bedrijven overheden en • maatschappelijke organisaties waardoor de verandering in de leefomgeving door de energietransitie geaccepteerd wordt. ,

,

,

,

,

,

,

De energietransitie heeft grote invloed heeft op de beleving van het landschap en de leefomgeving. De RES gaat daarom ook in op de ruimtelijke aspecten die energietransitie met zich meebrengt. Bij het maken van keuzes zijn een fijne leefomgeving en zorgvuldig ruimtegebruik centrale uitgangspunten. Er moet gezocht worden naar mogelijkheden om de energietransitie te combineren met andere opgaven zoals klimaatadaptatie en het versterken van de biodiversiteit. Voor een efficiënt ruimtegebruik en behoud van de landschappelijke kwaliteit ook na 2030 geeft de RES de volgende uitgangspunten: • Zorg voor regionale differentiatie door clustering: concentreren en leeghouden. Voor zon is de zonneladder NOB van toepassing. De clustering van wind voorkomt een spreiding door het gehele gebied. • Sluit natuurgebieden (Natura 2000 Natuur Netwerk Brabant) en bestaande bossen uit voor zonneweiden en windturbines. ,

,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 40

• • • • • • • • • •

Combineer en verbind opgaven: zie de energietransitie als onderdeel van een gebiedsopgave. Gebruik de beschikbare ruimte meervoudig en efficiënt. Zet energietransitie in als hefboom voor kwaliteitsverbetering van het gebied. Beschouw de RES als een ontwerpopgave. Sluit aan bij en/of ontwerp met gebiedsspecifieke kenmerken. Sluit aan bij de landbouwkundige structuren. Kies een passende plaatsingsstrategie (inpassing aanpassing of transformatie). Wees zorgvuldig met cultuurhistorisch waardevolle elementen en structuren. Wees voorzichtig met de ondergrond en het watersysteem. Zorg voor draagvlak onder de bevolking. ,

In de Zonneladder (zie hieronder) wordt een prioriteit van 1 (hoogste prioriteit) tot 5 (laagste prioriteit) gegeven voor (mogelijke) locatie voor zonneparken. Dit is een belangrijk instrument voor het maken van keuze met betrekking tot locaties voor het opwekken van zonne-energie.

Tot slot sluit de RES Noordoost-Brabant aan bij de afspraken uit het Klimaatakkoord dat bij grootschalige zonen wind projecten ( > 15 kWp) er gestreefd moet worden naar minimaal 50% eigenaarschap. Hierdoor worden niet alleen de lasten gedeeld maar ook de lusten. Dit komt draagvlak voor grootschalige initiatieven ten goede. ,

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan is passend binnen de uitgangspunten van de RES Noordoost-Brabant. Het plan voorziet in de opwekking van duurzame energie en levert daarmee een bijdrage aan de ambities van de RES daarnaast is er sprake van meervoudig ruimtegebruik door het realiseren van nieuwe natuur en de inzet van Agri-PV door een deel van het plangebied ook agrarisch te laten gebruiken. Het plangebied ligt daarnaast in een gebied gelegen wat aangemerkt staat als ‘technische potentie zon op land’. De RES ging hier nog uit van de voormalige gemeente Uden welke nog geen eigen zoekgebieden had aangewezen. Gemeente Maashorst heeft dat inmiddels wel waarbij het plangebied is gelegen in een zoekgebied van de gemeente. ,

,

,

Doordat er voor de realisatie van het zonnepark gebruik wordt gemaakt van agrarische grond staat de locatie op trede 5 van de zonneladder. In paragraaf 4. 2. 1 is getoetst aan de (nationale) zonneladder welke overeenkomt met de zonneladder uit de RES. Daarnaast heeft de gemeente Maashorst de zonnelader ook geïmplementeerd in haar eigen beleidskader waarvan de onderbouwing is aangehecht aan voorliggende ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 41

onderbouwing. Resumerend volgt uit de toetsing aan de zonneladder dat er onvoldoende ruimte is om de landelijke regionale en gemeentelijke doelstellingen te behalen als alleen wordt gekeken naar daken bebouwde omgeving terreinen grenzen aan de bebouwde omgeving en terreinen in het landelijk gebied niet zijnde landbouw of natuur. Gemeente Maashorst stelt dat nog ca. 165 ha. aan zon op land nodig is om de gemeentelijke ambities en doelstellingen te behalen. Hiermee past voorliggend plan binnen de kaders van de RES-regio Noordoost-Brabant. ,

,

,

,

4. 5 Beleid Waterschap 4. 5. 1 Waterschapsverordening Met inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is ook de eerste Waterschapsverordening van het Waterschap Aa en Maas in werking getreden. Dit betreft de Waterschapsverordening van rechtswege (op basis van artikel 22. 14 van de Omgevingswet en artikel 4. 7 van de Invoeringswet Omgevingswet). Deze verordening van rechtswege bestaat uit: De regels in de waterschap verordening geven aan wat wel en niet mag en welke plichten er zijn. Aan de waterschapsverordening is ook de volgende regelgeving verbonden: • Onderhoudsverordening • Beleidsregels waterkering waterkwantiteit en grondwater • Hydrologische uitgangspunten bij de waterschapsverordening voor afvoeren hemelwater • Beleidsregels agrarische beregening uit grondwater bij schaarste • Beleidsregel omtrent instellen en intrekken onttrekkingsverbod uit oppervlaktewater • Beleidsregel verondiepen diepe plassen ,

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Op de legger is te zien dat de watergang aan de zuidzijde van het plangebied een A-watergang betreft. Aan weerzijden van de watergang is een beschermingszone van 5 meter van toepassing. Met deze beschermingszone wordt rekening gehouden in het plan. Binnen de zone zijn geen (bouw)werken voorzien. De zone wordt vrij en bereikbaar gelaten ten behoeve van het uit te voeren beheer door waterschap Aa en Maas. Verder worden er geen ingrepen gedaan aan bestaande watergangen of nieuwe watergangen aangebracht. Dat betekent dat er geen vergunningsplicht bij waterschap Aa en Maas van toepassing is om het project uit te voeren.

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 42

Figuur 17. Ligging van het projectgebied op de legger van waterschap Aa en Maas.

4. 5. 2 Waterbeheerplan 2022-2027 In het Waterbeheerplan 2022-2027 zijn de doelen van waterschap Aa en Maas weergegeven. De missie van het waterschap wordt gekenmerkt door één hoofddoel: “Het ontwikkelen beheren en in stand houden van gezonde robuuste en veerkrachtige watersystemen die ruimte bieden aan een duurzaam gebruik voor mens dier en plant in het gebied waarbij de veiligheid is gewaarborgd en met oog voor economische aspecten. ” ,

,

,

,

,

In het waterbeheerplan worden actuele ontwikkelingen gesignaleerd op het gebied van klimaatverandering natuur (netwerk Brabant) stikstof landbouw(transitie) gezondheid energie(transitie) circulaire economie en digitalisering en robotisering. ,

,

,

,

,

,

De hoofdtaak van het waterschap is het waterbeheer goed te regelen voor inwoners en bedrijven. Het waterschap zorgt voor goede bescherming tegen overstromingen een hydrologisch en ecologisch goed functionerend watersysteem (ook in extreem droge en natte tijden) en goed transport van afvalwater. Dit wil het waterschap samen met haar omgeving op een duurzame slimme en effectieve manier vormgeven. In het waterprogramma worden op dit vlak concrete doelen gesteld zoals het versterken van de Maasdijken en regionale keringen. ,

,

,

De doelen die voor de periode 2022-2027 zijn opgesteld worden in verschillende (deel)programma’s verder uitgewerkt. ,

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De ontwikkeling doet geen afbreuk aan de doelen vanuit waterschap Aa en Maas. Het project kan juist bijdragen aan verschillende doelen en thema’s die door het waterschap worden gesignaleerd zoals de energietransitie en het zorgen voor ecologisch waardevolle watersystemen. Het plan is overeenstemming met het waterbeheerplan van waterschap Aa en Maas. ,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 43

4. 6 Gemeentelijk beleid 4. 6. 1 Omgevingsvisie Maashorst Op 23 mei 2024 heeft de gemeenteraad van Maashorst de Omgevingsvisie vastgesteld. Met de omgevingsvisie wil de gemeente alle ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving vastleggen. Voor de uitvoering van het klimaatakkoord geeft de gemeente aan dat zij enerzijds de energievraag willen reduceren en anderzijds anders in te richten bijvoorbeeld door grootschalig hernieuwbare elektriciteit op te wekken hierbij zijn de ambities vanuit de RES leidend. Verderzet de gemeente ook in op perspectief voor de agrariërs in de transitie van het landelijk gebied maar ook op het behoud en de ontwikkeling van de natuur binnen de gemeentegrenzen. Alle ambities zijn gedestilleerd in vier thema’s; Bodem water & natuur Transitie landelijk gebied Mobiliteitstransitie voorzieningen & verstedelijking Vrijetijdsbesteding recreatie en toerisme ,

,

,

,

,

,

Per leefomgeving worden de doelen en ambities op basis van de vier thema’s nader uiteengezet. Voorliggend plangebied behoort tot de leefomgeving van Odiliapeel. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plangebied behoort tot de leefomgeving van Odiliapeel. Onderstaand figuur geeft een weergave van alle thema’s rondom Odiliapeel. Een van de ambities ‘Behoud van de historische ontginningsstructuren met laanbomen met herstel van biodiversiteit” vormt een leidraad voor de landschappelijke inpassing. Hier wordt op ingezet door de opstelling van de pv-panelen te positioneren dat de ontginningsstructuur herkenbaar blijft. Daarnaast wordt aanzienlijk bijgedragen aan de versterking van de biodiversiteit doormiddel van de realisatie van nieuwe natuur in het noorden van het plangebied. Hiermee wordt ook ingezet op de verbinding met het bos aan de noordzijde van het plangebied. Verder worden de pv-panelen laag geplaatst zodat de openheid ook gewaarborgd wordt. ,

,

,

,

Figuur 18. Odiliapeel en de ambities voor de leefomgeving. Plangebied binnen de rode cirkel.

Verder voorziet de omgevingsvisie ook van een zonneladder als doorvertaling van de RES. Hier is reeds in 4. 4. 1. al op ingegaan. ,

Bodem water & natuur Het plangebied ligt in de ontginningsgronden ten oosten van Odiliapeel. In dit gebied is er sprake van een kenmerkende ‘kamerstructuur’ met doorgaande laanbeplanting met name te zien tussen de Oudedijk en de Nieuwedijk. De omgeving heeft nu een beperkte biodiversiteit. Voorliggend plan sluit hierbij aan door de biodiversiteit te versterken met behoud van de landschappelijke structuur. Dit wordt gerealiseerd door het ,

,

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 44

zonnepark op te delen in verschillende kamers met elke een eigen inpassing zoals agrarisch en natuur. De oude laanstructuur wordt extra aangezet door bomenrijen aan te planten. ,

,

Transitie landelijk gebied In Odiliapeel wordt onderscheidt gemaakt in twee van de drie agrarische schillen. Dit zijn schil 2 (gemengd samenleven) en schil 3 (agrarische productie). Het plangebied voor Zonnepark Schapendrift ligt in de tweede schil. In de tweede schil liggen kansen voor extensivering van de landbouw met nevenactiviteiten op het gebied van o. a. recreatie educatie. Het zonnepark draagt met de voorgenomen inrichting bij aan deze doelen en ontwikkelingsrichting. Zo zorgt het zonnepark voor een extensivering van het grondgebruik en wordt met het agri-pv perceel ingezet op een nieuwe vorm van landbouw. Verder draagt het plan ook bij aan dagrecreatie in extensievere vorm wat tevens zorgt voor een bijdragen aan de doelen voor extensievere vormen van recreatie in samenhang met de natuur. ,

,

In de ‘omgevingsvisie Gemeente Maashorst’ beschrijft de gemeente haar ambities voor de verschillende schillen. Voor schil 2 geldt dat het algemeen is het van belang dat in deze gebieden de luchtkwaliteit verbeterd dat er minder sprake is van geurhinder en dat de biodiversiteit verbeterd wordt. In algemene zin liggen er in schil 2 kansen voor de intensivering van de landbouw met nevenactiviteiten op het gebied van o. a. recreatie educatie. Met de ontwikkeling van het zonnepark wordt er bijgedragen aan een extensievere nieuwe vorm van landbouw. Doordat slechts 50% van de ruimte in gebruik is is er veel ruimte voor het terugbrengen van de natuur. Zo worden de panelen op zo’n manier geplaatst dat er overal voldoende licht lucht en water op de grond komt om ook onder de panelen een kruidenrijk grasland te ontwikkelen. Dit zorgt ervoor dat de bodemkwaliteit de biodiversiteit en het waterhuishouden in het gebied versterkt kunnen worden. Dit heeft positieve effect voor het plangebied zelf maar ook voor de aanliggende bossen (NNB) die sterk worden aangetast door het huidige gebruik van de gronden. Tot slot wordt er met het zonnepark ingespeeld op de ontwikkeling van recreatie en educatie. Zo worden er informatieborden en afstapplaatsen gecreëerd passanten informeren over het ontstaan van het landschap en de peelrandbreuk.

Dit draagt bij aan de doelen voor extensievere vormen van recreatie in samenhang met de natuur. ,

,

,

,

,

,

,

Mobiliteitstransitie voorzieningen en verstedelijking De gemeente zet hierin op een goed en bereikbaar Odiliapeel met de juiste voorzieningen voor alle doelgroepen. Een duurzaam deelmobiliteitshub. Met voorliggend zonnepark kan daar een bijdrage aan worden geleverd door op een duurzame manier energie te leveren ten behoeve van de doelen op gebied van mobiliteit en voorzieningen. ,

Recreatie Gemeente Maashorst wil hier inzetten op extensieve vormen van recreatie in gezamenlijkheid met natuur bij de Odiliapeelse bossen. Aan de recreatieve (thema)routes stimuleert de gemeente extensieve kleinschalige recreatie bijvoorbeeld als agrarische nevenfunctie aan de zuidkant van de Odiliapeelse bossem. Voorliggend zonnepark draagt met onder andere de landschappelijke inpassing bij aan de extensievere beleving van het landschap als onderdeel van de recreatieopgave. ,

Hiermee past voorliggende ontwikkeling binnen de omgevingsvisie van Maashorst.

Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 45

4. 6. 2 Omgevingsplan gemeente Maashorst In paragraaf 1. 2 is het vigerend planologisch regime aangehaald. Hierin is benoemd dat voorliggend plangebied gelegen is binnen het werkingsgebied van het Omgevingsplan gemeente Maashorst met daarin opgenomen de bestemmingsplannen ‘Partiele herziening buitengebied 2017’ en ‘Veegplan Buitengebied Uden’. ,

Binnen de contouren van het plangebied zijn een aantal gebiedsaanduidingen opgenomen ter bescherming van onder andere het leefgebied van de das maar ook het agrarisch (cultuur)landschap. ,

Grootschalig cultuurlandschap Binnen de gebiedsaanduiding voor een grootschalig cultuurlandschap geldt een verbod om zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning op het aanleggen van bos- natuur- en landschapselementen en ander opgaand houtgewas zonder agrarische productiefunctie en het verwijderen van perceelsindelingen. Op deze verboden kan worden afgeweken mits geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan het behoud het herstel en de ontwikkeling van het grootschalig cultuurlandschap. ,

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=a1b7e647-d79e-41d9-a374-274430ba7007