Bijlage 3 - BOPA onderbouwing 8 augustus 2025
Tekst van het document
BOPA Onderbouwing Zonnepark Schapendrift
Opdrachtgever: Sunvest
Ontwikkeling B.V.
Maarssenbroeksedijk 37 3542 DM
Utrecht
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 038-1471100
info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer:
606910
Datum:
8-8-2025
Opgesteld:
(geanonimiseerd) |
Status:
Definitief
Versie:
2
© 2025 Eelerwoude
Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
1. 1
Aanleiding
1. 2
Huidig planologisch regime
1. 3
Leeswijzer
2
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
7
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
8
Voorgenomen ontwikkeling
.. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
9
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
9
Inleiding
2. 2
Beschrijving huidige situatie plangebied
2. 3
Het zonnepark
Voorbereiding en participatie Inleiding
3. 2
Participatie omgeving
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Beleid en regelgeving
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
4. 1
Inleiding
4. 2
Rijksbeleid en Rijksregels
4. 3
Provinciaal beleid en provinciale regels
4. 4
Regionaal beleid
4. 5
Beleid Waterschap
4. 6
Gemeentelijk beleid
5
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
3. 1
4
5
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
2. 1
3
5
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
9
11 20 20 20 21 21 21
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
26
. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
39
Omgevingsaspecten
.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
5. 1
Geluid
5. 2
Luchtkwaliteit
5. 3
Geur
5. 4
Bodemkwaliteit
5. 5
Mobiliteit en parkeren
5. 6
Omgevingsveiligheid
5. 7
Natuur
5. 8
Cultureel erfgoed
5. 9
Water
5. 10
Ladder voor duurzame verstedelijking
5. 11
M. e. r. -beoordeling
5. 12
Lichtreflectie
5. 13
Elektromagnetische straling
5. 14
Milieubelastende activiteiten
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
42 44 51 51
. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
52
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
53
. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
54
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
55
. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
56
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
57
.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
60
. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
61
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
62
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
63
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
64
.. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
65 66
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 3
5. 15
Gezondheid
5. 16
Bedrijfsmatige activiteiten
6
. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Uitvoerbaarheid
. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
6. 1
Economische uitvoerbaarheid
6. 2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
7 Bijlagen
Conclusie
. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
66 67 67 67 68
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
69
.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
70
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 4
1 Inleiding 1. 1 Aanleiding De Nederlandse overheid heeft in juni 2019 het Klimaatakkoord vastgesteld. Het centrale doel binnen dit akkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor de elektriciteitssector geldt hierbij een opgave om in eerste instantie in 2030 de CO2-emmissies met tenminste 202 Mton te verminderen. In het verlagen van deze uitstoot is het van belang om energie op te wekken met hernieuwbare bronnen. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2023 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 16% dient te zijn. Daarnaast spelen zich ook andere ruimtelijke vraagstukken af zoals het spanningsveld tussen landbouw en natuur en het grote beslag op ruimte. Het is wenselijk om deze vraagstukken integraal mee te nemen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. ,
,
Ook de provincie Noord-Brabant wil in 2050 volledig energieneutraal zijn. Vanuit de RES 1. 0 van de regio Noordoost-Brabant is er een bod gedaan om 16 TWh bij te dragen aan de opwekking van duurzame energie voor de periode tot en met 2030. Gemeente Maashorst wil haar energieopgave van 015 TWh in 2030 invullen met duurzame energie. In 2020 was hiervan 003 TWh reeds gerealiseerd. Om deze doelstellingen in 2030 en later in 2050 te halen moet nog circa 165 ha. aan zonneparken worden ontwikkeld. ,
,
,
Ook in het landelijke gebied wordt gezocht naar locaties voor het plaatsen van zonnepanelen om een bijdrage te kunnen leveren aan de energietransitie. Sunvest Ontwikkeling B. V. heeft een plan gemaakt voor het ontwikkelen van Zonnepark Schapendrift in het zuiden van de gemeente Maashorst met een optioneel bijbehorend energieopslag systeem (EOS). ,
Voor de realisatie van het zonnepark dient op grond van artikel 5.1 lid 1 van de Omgevingswet een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplan activiteit (BOPA) te worden aangevraagd. Voorliggende onderbouwing maakt onderdeel uit van de vergunningsaanvraag. Hierin komen alle relevante aspecten vanuit de ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde. Deze onderbouwing toont aan dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. ,
1. 1. 1 Ligging plangebied Voorliggend plangebied is gelegen in het buitengebied van Gemeente Maashorst ten zuidoosten van de kern Odiliapeel op de grens met de gemeente Boekel. Het plangebied bestaat uit een aantal verschillende kadastrale percelen. Deze staan bekend als gemeente Uden sectie D en de nummers 3235 3236 2226 1959 1206 1205 1204 2538 928 929 930 931 en 2539. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 20 hectare. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 5
Figuur 1. Ligging plangebied ten opzichte van de directe omgeving.
Figuur 2. Weergave plangebied aan de Scheidingsweg.
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 6
1. 2 Huidig planologisch regime Voorliggend plangebied is gelegen binnen het werkingsgebied van het (tijdelijke) omgevingsplan “Omgevingsplan Gemeente Maashorst” welke vanaf 1 januari 2024 in werking is getreden. Dit (tijdelijke) Omgevingsplan betreft een omgevingsplan van rechtswege waarin o. a. de bestaande ruimtelijke plannen zoals het voorheen geldende bestemmingsplan onderdeel zijn van het omgevingsplan. ,
,
,
,
Binnen het Omgevingsplan is het bestemmingsplan ‘Partiele herziening buitengebied 2017’ van de voormalige gemeente Uden en het bestemmingsplan ‘Veegplan Buitengebied Uden’ opgenomen. Binnen deze bestemmingsplannen kent het plangebied de bestemmingen ‘Agrarisch met waarden – landschapswaarden’ ‘Waarde – Archeologie 3’. Verder zijn de volgende gebiedsaanduidingen van toepassing: Overige zone – Beperking veehouderij; Overige zone – Leefgebied dassen; Overige zone – Grootschalig cultuurlandschap; Overige zone – Deelgebied agrarisch; Overige zone – Deelgebied gemend; Vrijwaringszone – radar; Vrijwaringszone – vogelbeheersgebied. ,
Figuur 3. Uitsnede Omgevingsplan Gemeente Maashorst/Bestemmingsplan partiele herziening buitengebied 2017. (bron: Regels op de Kaart).
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 7
Figuur 4. Uitsnede Omgevingsplan Gemeente Maashorst/Bestemmingsplan Veegplan Buitengebied Uden. (bron: Regels op de Kaart).
De realisatie van een zonnepark past niet binnen de vigerende functie ‘Agrarisch met waarden – Landschapswaarden’. Voor de realisatie van het zonnepark dient op grond van artikel 5.1 lid 1 van de Omgevingswet een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplan activiteit (BOPA) te worden aangevraagd. Hierin wordt rekening gehouden met de landschappelijke ecologische en cultuurhistorische waarden zoals opgenomen in het omgevingsplan middels bovenstaande gebiedsaanduidingen. Voor de toetsing aan de gebiedsaanduidingen wordt verwezen naar paragraaf 4. 6. ,
,
,
1. 2. 1 Keuze buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) Voorliggende aanvraag betreft een afgebakende aanvraag voor een concreet project welke niet de grenzen van het projectgebied overstijgt. Verder zijn er geen wijzigingen van andere regels van het omgevingsplan. Derhalve betreft voorliggende aanvraag een aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). ,
1. 3 Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk vormen de hiernavolgende hoofdstukken de verantwoording van de activiteit die mogelijk wordt gemaakt met de aanvraag van een BOPA waar voorliggend stuk de onderbouwing voor vormt. Hoofdstuk 2 bevat een uitgebreide beschrijving van de voorgenomen ontwikkeling en een analyse van de huidige ruimtelijk-functionele situatie. Hoofdstuk 3 gaat vervolgens in op de voorbereiding van het initiatief en het participatieproces. In hoofdstuk 4 is het Rijks- provinciaal- regionaal- en gemeentelijk beleid beschreven. Vervolgens geeft hoofdstuk 5 inzicht in de diverse aspecten van de fysieke leefomgeving die relevant zijn in het kader van de voorgenomen ontwikkeling. Hoofdstuk 6 gaat in op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid en procedurele aspecten. Hoofdstuk 7 bevat de eindconclusie of voorliggend initiatief aanvaardbaar is met het oog op de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. ,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 8
2 Voorgenomen ontwikkeling 2. 1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie nader toegelicht en wordt het plan voor het zonnepark beschreven. Ten behoeve van het zonnepark is een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld door Haver Droeze waarin de landschappelijke inpassing nader wordt toegelicht en onderbouwd. Deze is als bijlage aan de onderbouwing toegevoegd. ,
2. 2 Beschrijving huidige situatie plangebied 2. 2. 1 Locatiekeuze De locatiekeuze voor het zonnepark is zorgvuldig tot stand gekomen. De provincie Noord-Brabant wil de energietransitie de komende jaren versnellen om de doelen van 2030 en 2050 te halen. Hierop aansluitend heeft de RES-regio Noordoost-Brabant een bod gedaan voor de opwekking van 16 TWh aan duurzame energie in 2030. Ook Gemeente Maashorst wil bijdragen aan de landelijke- en regionale doelstellingen. In het lokale beleidskader voor de opwek van zonne-energie zijn een aantal voorkeursgebieden aangegeven voor de realisatie van zonneparken. Het plangebied van Zonnepark Schapendrift is gelegen in een van deze gebieden waarmee het beleidsmatig een gewenste locatie is. Daarbij bestaat de planlocatie uit een landschapstype (peelkernontginning) welke in de gemeentelijke omgevingsvisie wordt genoemd als meest geschikte landschapstype voor grootschalige grondgebonden zonneparken (zie ook H4). Peelkernontginningen zijn grootschalige rationeel ingerichte landschappen met over het algemeen niet de meest geschikte landbouwgrond. Daarnaast is de waterhuishouding ook uitdagend. Dit maakt deze gronden geschikt voor de ontwikkeling van zonnepanelen. Verder is het plangebied gelegen tussen de bossen van Odiliapeel en het Rietven.
De overgang van intensieve naar extensieve bewerking en de introductie van veel natuur vooral in de randen zorgt dat dit plangebied een buffer en transitiefunctie krijgt voor deze Natuurnetwerk Brabantgebieden. Met de ontwikkeling van Zonnepark Schapendrift wil de initiatiefnemer samen met de huidige grondeigenaren een bijdrage leveren aan de transitie naar de opwekking van duurzame energie. ,
,
,
,
2. 2. 2 Beschrijving plangebied Het plangebied is gelegen aan de zuidkant van Odiliapeel (Gemeente Maashorst) ten zuidoosten van de kern Uden. Voorliggende locatie grenst aan de gemeentegrens van de gemeente Boekel. Het plangebied kent een huidig agrarisch gebruik waarbij akkerbouwgewassen zoals cichorei bieten en mais en sierheesters maar ook lelies worden geteeld. Het totale plangebied heeft een omvang van circa 20 hectare waarbij circa 97 hectare wordt gereserveerd voor de opstelling van pv-panelen. Er wordt circa 03 hectare gereserveerd voor de opstelling van technische elementen zoals de transformatorstations en het energieopslagsysteem. Hiermee wordt 50% van het plangebied bedekt met pv-panelen en technische installaties. 10 hectare wordt gebruikt voor een natuurlijke- en landschappelijke inpassing van het zonnepark. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
Het plangebied voor Zonnepark Schapendrift wordt begrensd door de Scheidingsweg Kievitlaan en Hemelrijkstraat en aantal agrarische percelen. Aan de noordzijde langs de Hemelrijkstraat is een bosgebied gelegen. De directe omgeving kenmerkt zich ook door verschillende bosgebieden en agrarische percelen. Hoewel de vorm van het plangebied er ietwat vreemd uitziet is dit slechts iets wat vanuit de lucht ervaren wordt. De opbouw is ook beperkt door o. a. welke grondeigenaren aan het initiatief mee willen of kunnen doen wat niet altijd vanzelfsprekend is. Het vogelvluchtperspectief van het plangebied toont een wat vreemde vorm ,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 9
door gebruik van verschillende percelen. Deze worden ervaren. Ten noorden van Odiliapeel gelegen.
,
op
vorm zal vanaf
de grond en voor elke voorbijganger niet zo
circa 25 km vanaf de noordkant van het plangebied is vliegbasis Volkel ,
,
Figuur 5. Weergave op het plangebied vanaf de kruising bij de Kievitlaan en Scheidingsweg (bron: Google).
Figuur 6. Vogelvluchtweergave op (een deel van) het plangebied.
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 10
2. 2. 3 Huidige situatie plangebied Het plangebied van voorliggend zonnepark heeft een omvang van circa 20 ha. Het plangebied is onderdeel van het gebied voor de peelrandbreuk. De peelrandbreuk zorgde voor een verandering van de lokale waterhuishouding in het gebied. Het bestond uit grote moerassen en heide. Vanaf de twintigste eeuw werd het gebied ontgonnen voor de landbouw. Bij deze ontginningen ontstonden peeldorpen zoals Odiliapeel. ,
Door de ontginning is het landschap ook herkenbaar geworden. Langs de randen zoals bij Odiliapeel werd de ontginning gestart vanuit het oude land en werd een regelmatige verkaveling uitgezet met erven en percelen die vergelijkbaar zijn met de Noordoostpolder. Dit patroon is nog bepalend voor het landschap. Door kunstmest konden de zandgronden bewerkt worden en waar door slechte afwatering of moeilijke grondbewerking minder lonend was plantte men bos aan naaldhout met het oog op de mijnbouw. Zo ontstond ook het bos aan de noordkant van het plangebied van Zonnepark Schapendrift. De afgelopen jaren is het grondgebruik van het plangebied geïntensiveerd waarmee het plangebied wordt gebruikt voor de teelt o. a. lelies en diverse akkerbouwgewassen. ,
,
,
,
,
Figuur 7. Weergave historische kaart van 1900 (l) en 1930 (r) waar de ontginning van de heide is weergegeven. (bron:
topotijdreis).
2. 3 Het zonnepark 2. 3. 1 Initiatief voor het zonnepark Sunvest heeft samen met de grondeigenaren een plan ontwikkeld voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark in combinatie met een bijdrage aan de transitie van de landbouw. Sunvest wil samen met de grondeigenaren bijdragen aan de transitie naar duurzame energie. Tevens zet Sunvest zich in voor de landbouwtransitie door zich in te zetten voor de landbouw van de toekomst met meervoudig ruimtegebruik. Dit doen zij doormiddel van de ontwikkeling van natuurlijke agri zonneparken te ontwikkelingen gericht op een combinatie tussen de opwek van duurzame energie en een natuurinclusievere vorm van landbouw. Sunvest ontwikkelt financiert bouwt en exploiteert deze natuurlijke zonneparken waarbij zij bij alle zonneparken concrete maatregelen neemt ten behoeve van de verbetering van de biodiversiteit en de landschappelijke inpassing. Samen met de betrokken grondeigenaren is Sunvest tot een plan gekomen voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark van circa 20 hectare (bruto). Voorliggend zonnepark Zonnepark Schapendrift kent een opgesteld vermogen van circa 24 MWp met een energieopslagsysteem tot 20 MW. ,
,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 11
2. 3. 2 Landschappelijke inrichting van het zonnepark De landschappelijke inrichting van Zonnepark Schapendrift is beschreven in een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld door Sunvest en Haver Droeze. Het landschappelijk inrichtingsplan is als bijlage bij voorliggende BOPA-onderbouwing bijgevoegd. In deze paragraaf worden de hoofdpunten van de landschappelijke inpassing toegelicht. De landschappelijke inpassing van het zonnepark is tot stand gekomen op basis van een beleidsanalyse landschapsanalyse de technische uitgangspunten en in overleg met omwonenden Gemeente Maashorst en andere stakeholders. ,
,
,
,
Voor de landschappelijke inpassing van Zonnepark Schapendrift is het huidige en kenmerkende landschap leidend voor de inpassing van het zonnepark. Met het zonnepark wil de initiatiefnemer een nieuw hoofdstuk toevoegen aan het oude heidegebied waarbij de agrarische gemeenschap een boterham kan verdienen aan het zonnepark met een multifunctioneel grondgebruik wat meerdere maatschappelijke doelen dient. ,
Het zonnepark bestaat uit een drietal segmenten. Een klein segment waar natuur recreatie en stroomopwekking gecombineerd worden. Een tweede groot segment waar natuur en stroomopwekking samengaan. En tenslotte een derde segment waar de natuurinclusieve landbouw centraal staat en waar tussen roterende panelen als een extra gewas stroom oogsten (agri-pv). ,
,
Met de landschappelijke inpassing wordt ingezet op een extensief bodemgebruik zodat de bodem de kans krijgt om zich te herstellen. De opstelling kan door een juiste keuze van hoogte breedte van gangpaden en transparantie van panelen bijdragen aan het verbeteren van de bodemkwaliteit aangezien het perceel niet meer onder intensief agrarisch gebruik (zoals intensief ploegen en bemesten) valt. ,
,
,
,
Naast de inzet van pv-panelen voor de opwek van duurzame energie wordt ook bijgedragen aan het behoud van agrarisch gebruik doormiddel van het toepassen van Agri-pv. Waar bij het overige deel van het zonnepark de panelen een zuid-oriëntatie krijgen worden de panelen hier oostwest geplaatst zodat de panelen met de zon meedraaien. Tussen de staanders met pv-panelen komen paden van ruim 6 meter. Dit deel wordt met akkerbouwgewassen of kruidenrijk grasland ingezaaid afhankelijk van de agrarisch ondernemer. Wel gelden een aantal voorwaarden namelijk het beperken van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest. ,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 12
Figuur 8. Landschappelijk ontwerp Zonnepark Schapendrift.
Figuur 9. Profiel 1 , langs de Scheidingsweg.
Uitmijnen bodem Langs de Kievitlaan en Hemelrijkstraat wordt een brede strook versneld uitgemijnd. Daar wordt de vruchtbare bovenlaag afgeplagd om de oude heidegronden versneld te herstellen. Daarbij wordt in het afgeplagde deel een heidemengsel ingezaaid en heidestruiken aangeplant. De afgeplagde grond wordt gebruikt voor de realisatie van lage aardewal als visuele barrière om zicht op de panelen te beperken. Door de beperkte hoogte blijven de zichtlijnen oost-west echter gewoon intact. De hoogte van de aardewal wordt 15 meter. ,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 13
Figuur 10. Profiel 4 , inrichting natuur aan de noordzijde van het plangebied.
Figuur 11. Profiel 5 , overgang zonnepark naar Kievitlaan.
Kruidenrijk grasland Onder de pv-panelen wordt blijvend klaver en kruidenrijk grasland toegepast. Kruidenrijk grasland wortelt diep en gevarieerd. Hierdoor kunnen zij ook in drogere periodes nog water uit de diepere bodem bereiken. Daarnaast kan een bodem die goed door geworteld is veel meer water vasthouden waardoor het grasland er langer van kan profiteren tijdens droge periodes. Het kruidenrijk grasland wordt onderhouden door drukbegrazing middels schapen ,
Struweelsingel De drie segmenten van het zonnepark worden omringd met een dicht en laag gehouden struweelsingel. Daarvoor worden inheemse en streekeigen doornstruiken en besheesters zoals meidoorn sleedoorn hazelaar kardinaalsmuts en lijsterbes gebruikt. Door het zonnepark worden twee dwarsverbindingen (één noord-zuid en één oost-west) met lage struiken als migratieroutes gerealiseerd. ,
,
,
,
,
,
Realisatie vennen Het kruidenrijk grasland wordt onderhouden door drukbegrazing middels schapen. Ten behoeve van de vergroting van de natuurwaarden worden binnen het zonnepark vennen gerealiseerd welke tevens door de schapen gebruikt kunnen worden als drenkplaats. ,
Poelen Aan de randen van het zonnepark worden een aantal poelen gerealiseerd ten behoeve als een stapsteenfunctie voor bijvoorbeeld de kamsalamander en andere amfibieën. De plaats van de poelen is gekozen in verband met de al aanwezige greppels en watergangen en de aansluiting bij andere beplantingen. Ten behoeve van de keuze en overwegingen voor de plek van de poelen is door Haver Droeze een nadere notitie opgesteld welke separaat is bijgevoegd bij voorliggende onderbouwing. ,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 14
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 15
2. 3. 3 Technische gegevens zonnepark Opstelling pv-panelen Het zonnepark kent een overwegende zuid-opstelling waarbij het kavelpatroon van de kenmerkende agrarische percelen wordt aangehouden. Om het zicht op het zonnepark te beperken krijgen de pv-panelen in segment 1 een maximale hoogte van 150 meter en in segment 2 een maximale hoogte van 180 meter ten opzichte van het maaiveld. Door een hogere ligging van de Kievitlaan wordt de hoogte ten opzichte van de weg en het dus het zicht op de pv-panelen beperkt. De pv-panelen worden op minimaal 08 meter van de bodem geplaatst wat voldoende ruimte laat voor kempische heideschapen om onderdoor te lopen. ,
,
,
,
,
Figuur 12. Weergave opstelling pv-panelen segment 1 (links) en 2 (rechts).
Segment 3 kent een opstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van agri-pv dit betreft een oostwest georiënteerde opstelling met kantelbare panelen. Deze panelen worden ook gerealiseerd op 15 meter ten opzichte van de Kievitlaan waarbij de panelen bij tijdelijke kanteling een enkele keer op maximaal 165 meter uitkomen. Dit is telkens slechts voor korte duur. Deze pv-panelen kennen vanwege een andere technische vorm een andere hoogte dan de pv-panelen bij segment I en II. Netto wordt minder dan 50% grondoppervlak gebruikt voor panelen. ,
,
,
,
Figuur 13. Weergave profiel 2 met de opstelling van de pv-panelen.
Fundering De draagconstructies van de zonnepanelen worden niet gefundeerd. Ten behoeve van de stabiliteit van de zonnepanelen worden stalen palen de grond in geheid. Een sonderingsonderzoek voorafgaand aan de bouw bepaalt uiteindelijk de exacte diepte die nodig is om de frames stevig genoeg te plaatsen. Na de exploitatieperiode van 25 jaar worden deze op een eenvoudige wijze zonder graafwerkzaamheden uit de grond getrokken. Betonnen funderingen zijn niet benodigd. ,
,
Technische installaties Naast de opstelling van pv-panelen worden binnen het hekwerk van het zonnepark diverse technische installaties gerealiseerd welke noodzakelijk zijn voor het functioneren van het zonnepark. ,
Transformator- en inkoopstations
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 16
Binnen het zonnepark worden drie transformatorstations en een inkoopstation gerealiseerd. Het inkoopstation en de transformators/converters worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst. Daarnaast worden de technische installaties uitgevoerd in een kleur welke niet opvalt in het landschap. De hoogte van de transformator- en inkoopstations bedraagt 3 meter. Energieopslagsysteem Naast de benodigde technische installaties voor het functioneren van het zonnepark wordt binnen zonnepark Schapendrift ook ingezet op de realisatie van een energieopslagsysteem (EOS). De batterijopslag zal maximaal bestaan uit 10 batterij-units (vergelijkbaar met zeecontainers) twee transformatorstations een reserveonderdelencontainer en bijbehorende omvormers behorende bij het energieopslagsysteem. Het energieopslagsysteem wordt gerealiseerd in bouwwerken welke vergelijkbaar zijn met een 40-feet zeecontainer. De bouwhoogte van deze containers bedraagt maximaal 3 meter. Vanwege de bereikbaarheid tijdens calamiteiten is het energieopslagsysteem aan de zuidzijde van het plangebied gerealiseerd. Om geluid te weren wordt rond de EOS een kokosscherm geplaatst dat in de toekomst begroeid raakt met zoveel mogelijk streekeigen klimplanten. Een kokosscherm bestaat uit kokoselementen en wordt ondersteund door een inwendige vakwerkconstructie (‘Kokoswall’) en is in zijn geheel geluidwerend.
Over het energieopslagsysteem heeft reeds al overleg plaatsgevonden met de veiligheidsregio. Mocht het energieopslagsysteem niet gerealiseerd worden wordt de gereserveerde ruimte opgevuld met pv-panelen. ,
,
,
,
Hekwerk Verzekeringstechnisch is het nodig om een hekwerk rondom het zonnepark te plaatsen. Deze wordt 180 meter hoog en voorzien van camera’s. Het hek heeft op een aantal plekken een faunapassage waardoor het zonnepark op deze plekken passeerbaar blijft voor kleine dieren (zoals dassen). De kleur van het hekwerk zal grijs of grijsgroen worden waarbij waar mogelijk natuurlijke materialen zoals hout worden toegepast. Het hekwerk wordt zoveel mogelijk achter struweel en/of een vlechthaag geplaatst. ,
,
,
Figuur 14. Impressie vergelijkbaar hekwerk bij Zonnepark Zonnewoud.
Aansluiting netbeheerder In overleg met Enexis wordt ingezet op een aansluiting op het net van 2026 of 2027. Op dit moment is er niet voldoende transportcapaciteit beschikbaar. Enexis heeft een ‘0 kVA-offerte’ afgegeven waarmee een aansluiting binnen 2 jaar – na uitbreiding van het middenspanningsstation – wordt gerealiseerd. Daarnaast levert de realisatie van het energieopslagsysteem ook een belangrijke bijdrage aan de reductie van netcongestie onder andere door de energielevering beter te spreiden over de dag. ,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 17
2. 3. 4 Toegankelijkheid en ontsluiting Het zonnepark wordt ontsloten via de Scheidingsweg en Kievitlaan waar ook directe toegang is tot het energieopslagsysteem in geval van calamiteiten. Vanaf de toegangspoort wordt binnen het zonnepark zoveel mogelijk gebruik gemaakt van onverharde paden. Ten behoeve van de veiligheid zal een deel van de paden bestaan uit halfverharding zodat het gehele zonnepark tijdens een eventuele calamiteit bereikbaar is voor hulpdiensten. Deze toegangswegen en beheerpaden worden geschikt gemaakt voor zwaardere voertuigen zoals bluswagens. Daarnaast worden maatregelen zoals een bord met noodnummer genomen zodat hulpdiensten te allen tijde het zonnepark kunnen betreden. ,
,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 18
2. 3. 5 Bouw De start van de bouw is afhankelijk van het moment waarop de vergunningen zijn verleend de netaansluiting met voldoende transportcapaciteit opgeleverd kan zijn en de benodigde rijkssubsidies zijn toegewezen. De aanlegfase van de panelen en bijbehorende installaties beslaat waarschijnlijk een tijdsperiode van meerdere maanden. ,
2. 3. 6 Looptijd van het zonnepark Het zonnepark heeft een exploitatieduur van 25 jaar. In deze periode worden investeringen gedaan in natuur en bodemkwaliteit. Doordat de grond gedurende deze tijd niet bemest wordt verbetert de bodemstructuur en kwaliteit aantoonbaar. Na 25 jaar wordt het plangebied weer zonder zonnepark opgeleverd. De positieve effecten op de bodemkwaliteit die zijn ontstaan door de jaren rust en natuurinclusief beheer blijven als blijvend resultaat van het project aanwezig. De verwijdering van het zonnepark na 25 jaar wordt juridisch geborgd in de te verlenen vergunning voor een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit. ,
,
,
2. 3. 7 Levenscyclus Voor de levenscyclus van het zonnepark wordt gekeken naar een optimaal evenwicht tussen de landschappelijke kwaliteit innovatieve technieken materiaalkwaliteit en duurzaamheid. Zo worden zonnepanelen gebruikt welke niet alleen goed scoren op de prijs-kwaliteitverhouding maar ook op maatschappelijke prestatie van de fabrikant. Daarnaast worden installaties zoals de onderconstructie van de panelen zo uitgevoerd dat deze na exploitatie gemakkelijk te verwijderen zijn. ,
,
,
,
,
Tijdens de exploitatie vindt preventief onderhoud plaats om de frequentie van elektrische en mechanische defecten te minimaliseren. Het doel is om na de exploitatie van het zonnepark te voldoen aan de richtlijn Afgedankt Elektrisch en Elektronisch Afval (AEEA). Hierbij zorgt Sunvest voor een goede en milieuvriendelijk verwerking en recycling via Stichting Zonne energie Recycling Nederland (ZRN) van de aanwezige componenten en materialen. Na het aflopen van de exploitatieperiode worden de gronden weer in oorspronkelijke staat gebracht. Op die manier streeft Sunvest naar een zo goed en duurzaam mogelijke levenscyclus van het zonnepark ,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 19
3 Voorbereiding
en
participatie
3. 1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vooroverleg en participatie van de omgeving bij de totstandkoming van voorliggend plan. Onder de Omgevingswet is dit een belangrijk aspect in de procedure voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor een BOPA. Ieder initiatief heeft invloed op de fysieke leefomgeving en de mensen die daar wonen werken en recreëren. Het vroegtijdig betrekken van betrokken partijen met een mogelijk belang bij het initiatief en omwonenden zorgt uiteindelijk voor een beter plan en meer draagvlak voor het initiatief. In dit hoofdstuk zal verder in worden gegaan op het vooroverleg en de participatie in de voorbereidende fase van voorliggend plan. ,
3. 2 Participatie omgeving 3. 2. 1 Participatie omgeving Ten behoeve van de participatie door de omgeving zijn inloopavonden georganiseerd en gesprekken gevoerd met omwonenden/ belanghebbenden. De bevindingen vanuit de participatiebijeenkomsten zijn verwerkt in een participatieverslag welke als separate bijlage bij de vergunningsaanvraag is gevoegd. ,
3. 2. 2 Financiële participatie Voor de financiële participatie is Sunvest in gesprek met Uleco. In het principeverzoek zijn meerdere vormen van participatie voorgesteld. Zie ook de opties in het bijgevoegde participatieverslag. Sunvest onderstreept het belang van 50% lokaal eigendom en committeert zich er dan ook aan om dit maximaal na te streven. De precieze invulling hangt o. a. af van de wens van Uleco dit wordt momenteel uitgewerkt. ,
3. 2. 3 Gedragscode zon op land Als lid van Holland Solar hanteert Sunvest via haar aangesloten moederorganisatie ProfiNRG bij elk project de algemene gedragscode. Deze gedragscode bestaat uit de volgende 3 principes: • Zonneparken worden altijd ontwikkeld in samenwerking met de omgeving. Eisen en wensen m. b. t. locatie inpassing en deelnemende partijen worden in dit verband vanaf de eerste gesprekken ,
,
,
meegenomen. •
De tweede leidraad is dat de ontwikkeling altijd een meerwaarde moet opleveren dus mooie gebieden niet aantasten de projecten goed vormgeven de ontwikkeling is niet lelijk en het levert werk op. Als laatste geldt dat pv-projecten in principe eindig zijn. Het zijn geen woonwijken of snelwegen; het is tijdelijk landgebruik. Wanneer ze worden ontmanteld mag er geen enkel zichtbaar of onzichtbaar spoor worden achtergelaten. ,
,
•
,
,
Deze principes geven alle betrokken partijen houvast en zekerheid over de verantwoorde gang van zaken en zijn een toegevoegde waarde voor iedereen. Sunvest gelooft dat een goede relatie met de buren en andere belanghebbenden in de omgeving (samen de stakeholders) voor wederzijds vertrouwen en betere resultaten zorgt. Daarom stellen zij het bouwen aan een duurzame relatie bij projectontwikkeling centraal. Daarbij zijn open en heldere communicatie en het vroeg betrekken van belanghebbenden sleutelfactoren.
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 20
4 Beleid
en
regelgeving
4. 1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het beleid beschreven dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling. Het wordt benaderd vanuit het Rijks- provinciaal- regionaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid. Hierbij worden ook de instructieregels voor lagere overheden behandeld die zijn opgenomen in het Bkl en/of de provinciale omgevingsverordening. ,
,
4. 2 Rijksbeleid en Rijksregels 4. 2. 1 Nationale omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie vastgesteld. De NOVI is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met provincies en gemeenten waterschappen maatschappelijke partijen en burgers. ,
,
Met de NOVI geeft het kabinet richting aan grote opgaven waardoor Nederland de komende 30 jaar verandert. In Nederland staan we voor een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Denk aan: periodes van droogte afgewisseld met extreme regenval; • • de zeespiegelstijging; • de overgang naar duurzame energie; • de ruimte die nodig is voor windmolens en zonnepanelen; de bouw van nieuwe woningen om het nationale woningtekort op te lossen; • • de groei en het bereikbaar houden van steden; • plekken voor distributiecentra; • het versterken van de natuur en biodiversiteit; het behoud van het landschap; • • de vitaliteit van de landbouw. Dit zijn voorbeelden van grote ingewikkelde opgaven. Deze opgaven kunnen niet meer apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan niet alles kan overal. ,
,
De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen we staan wat daarbij de nationale belangen zijn welke keuzes we maken en welke richting we meegeven aan decentrale keuzes. Die keuzes hangen samen met de toekomstbeelden van de fysieke leefomgeving de maatschappelijke opgaven en economische kansen die daarbij horen. Met de Nationale Omgevingsvisie geeft het Rijk dus een langetermijnvisie om de grote opgaven aan te pakken met als doel om het land mooier en sterker te maken en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden. ,
,
,
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met voorliggend plan wordt aangehaakt op de ambities in de NOVI. Op het zonnepark wordt door middel van zonnepanelen energie opgewekt uit hernieuwbare bronnen. Hiermee wordt niet alleen bijgedragen aan de energietransitie. De voorgenomen ontwikkeling gaat ook gepaard met een landschappelijke en ecologische inpassing waarbij wordt ingezet op het versterken van de landschappelijke structuren en biodiversiteit ter plaatse. Verder wordt naast de versterking van de biodiversiteit ook ingezet op een bijdrage aan de landbouwtransitie. Door een deel te gebruiken als agri-pv wordt een bijdrage geleverd aan een meer ,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 21
natuurinclusievere landbouw. Daarnaast wordt op het zonnepark een energieopslag systeem gerealiseerd. Hiermee wordt ingespeeld op de grote maatschappelijke behoefte voor energieopslag. Voorkeursvolgorde zon Als gevolg van de maatschappelijke ontwikkelingen en het ontbreken van goed en gedegen ruimtelijk beleid ten aanzien van zonne- energieprojecten is in de NOVI - in het kader van een zorgvuldige ruimtelijke afweging – de voorkeursvolgorde zon op land vastgelegd en wordt daarbij ingezet op multifunctioneel ruimtegebruik. In de afgelopen periode is de behoefte ontstaan om de voorkeursvolgorde zon op land nauwkeuriger vast te leggen. Niet alleen vanuit ruimtelijke overwegingen ook een meerderheid in de Tweede Kamer heeft zich hiervoor een voorstander betoond. ,
Op 26 oktober 2023 heeft minister De Jonge in een kamerbrief aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt hoe de voorkeursvolgorde voor zonne-energie verder wordt ingevuld. Deze zogeheten ‘zonneladder’ wordt vanaf 1 januari 2024 ook verwerkt in alle provinciale omgevingsverordeningen waarmee de gemaakte afspraken ten aanzien van de voorkeursvolgorde zon tussen o. a. gemeenten provincies en het Rijk ook overal op een eenduidige manier juridisch verankerd worden. De voorkeursvolgorde voor zon kent de volgende treden: • Trede 1: Zonnepanelen op daken en gevels • Trede 2: Onbenutte terreinen in bebouwd gebied • Trede 3: Onbenutte terreinen in landelijk gebied • Trede 4: Landbouw- en natuurgronden ,
,
De voorkeursvolgorde zon is niet ‘volgtijdelijk’ maar wel ‘volgordelijk’. Hierbij wordt eerst gekeken naar de mogelijkheid van zonnepanelen op daken en gevels (trede 1) en op gronden binnen en buiten bestaand bebouwd gebied (trede 2 en 3) en als deze 3 treden onvoldoende mogelijkheden bieden naar zonnepanelen op landbouw- en natuurgronden (trede 4) onder de volgende voorwaarden: ,
,
A. B.
,
Agri-PV: combinatie van een substantiële agrarische functie met een zonnepark; landbouwgronden die op basis van bestuurlijk bindende afspraken in transitie zijn bijvoorbeeld gronden die in de toekomst een andere bestemming krijgen zoals woon-werk-bestemming recreatie of overgang naar natuur of gronden die minder geschikt worden voor een landbouwfunctie door verzilting vernatting of bodemdaling. Zon-PV draagt financieel bij aan het mogelijk maken van de gebiedsgerichte opgaven voor een maximale periode (30 jaar) waarna de gebieden hun definitieve bestemming zullen krijgen. als de aanleg van zonneparken op gronden betekenisvol bijdraagt aan de vermindering van de netcongestie of zorgt voor vergroting van een efficiënter netwerkgebruik (netneutraal) ,
,
,
,
C.
Daarbij blijven de bestaande randvoorwaarden ten aanzien van 1) een goede landschappelijke inpassing en 2) inpasbaarheid in het energienetwerk ook van toepassing met de aanvulling dat initiatiefnemers streven naar een 50% participatie van omwonenden en dat projecten kunnen rekenen op voldoende draagvlak. ,
Het is aan de provincies om deze afspraken te verwerken in de haar provinciale omgevingsverordeningen. Projecten waarvan de participatietrajecten al in een vergevorderd stadium zijn en niet (helemaal) conform de aangescherpte voorkeursvolgorde zon zijn vormgegeven kunnen doorgang vinden. Ook voor nieuwe aanvragen die zijn ingediend voordat de nieuwe provinciale omgevingsverordeningen van kracht zijn gelden de bestuurlijke afspraken niet. Die gaan pas gelden wanneer de nieuwe provinciale omgevingsverordeningen van toepassing zijn. ,
,
,
Relatie met voorgenomen ontwikkeling Met voorliggend initiatief wordt de voorkeursvolgorde zon gehanteerd. Het voorgenomen plan voldoet aan de aanscherping vanuit de kamerbrief van minister De Jonge. Daarnaast heeft voor de ontwikkeling een participatietraject plaatsgevonden bestaande uit participatiebijeenkomsten (inloopavonden) en keukentafelgesprekken met directe omwonenden. De feedback die vanuit het participatietraject is ontvangen ,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 22
is verwerkt in het ontwerp van het zonnepark. Daarnaast streeft Sunvest ernaar om het streefdoel van 50% lokaal eigenaarschap te behalen. Onderbouwing trede 1 Voor trede 1 gelden een aantal randvoorwaarden. Zo mogen daken van woningen vaak niet meegeteld worden voor het 35 TWh (Landelijk)/16 TWh (RES Noordoost-Brabant) -doel. Uit het klimaatakkoord volgt dat kleinschalige zon-op-dak installaties die vaak op woningen liggen tot 7 TWh niet meetellen. Met de doelstellingen tot 2030 is rekening gehouden met een autonome groei van kleinschalig zon-op-dak tot circa 7 TWh en specifiek voor de gemeente Maashorst 006 TWh. 15 kWp staat gelijk gelijk aan circa 50 pv-panelen en een netto benodigd geschikte dakoppervlakte van 80-100 m.2 Hierbij kunnen alleen grote dakoppervlaktes worden meegenomen in de berekening. In het klimaatakkoord is tevens de afspraak gemaakt dat de doelen voor 2030 gerealiseerd dienen te zijn. Zonnepanelen op dak kunnen enkel worden gestimuleerd en niet worden afgedwongen waarmee gemeenten die deel uitmaken van de RES Noordoost-Brabant waaronder Gemeente Maashorst afhankelijk zijn van gebouweigenaren wat onwenselijk is. Daarbij geldt ook dat niet alle daken (technisch) geschikt zijn voor het plaatsen van pv-panelen door bijv. een constructie die niet toereikend is.
Naast het bovenstaande heeft gemeente Maashorst in haar beleid aangegeven haar eigen energieopgave van 015 TWh in 2030 in te willen vullen met duurzaam opgewekte energie hiervan is 003 TWh gerealiseerd. Gemeente Maashorst verwacht 006 TWh in te vullen met daken agrarische gebouwen en o. a. restgronden. De overige 006 TWH (55 ha) dienen te worden gerealiseerd met grondgebonden zonneparken of windenergieparken. De totale energiebehoefte vanuit zonne- en windenergie wordt dus nog niet gedekt doormiddel van enkel zon-op-dak. Resumerend is naast zon op dak (trede 1) ook zon op land (trede 2 – 4) noodzakelijk om de doelstellingen te halen. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Onderbouwing trede 2 Om de resterende behoefte aan duurzame energie opwek (naast zon op dak) te realiseren zijn 55 hectare aan zonneveld nodig of een combinatie van beide. Binnen de bebouwde kom van Gemeente Maashorst is onvoldoende ruimte om middels bijv. het overkappen van parkeerplaatsen de doelstellingen van de gemeente te behalen. Er is simpelweg onvoldoende ruimte om multifunctioneel gebruik op een goede manier toe te passen. Zo zijn parkeerplaatsen vaak te klein qua omvang en is het niet altijd mogelijk om elke parkeerplaats te overdekken. Ook beschikt Gemeente Maashorst niet over restruimte en onbebouwde terreinen in bebouwd gebied/bebouwde kom. Eventueel beschikbare ruimtes zijn over het algemeen ook de niet de courante restruimten die zich niet lenen voor het plaatsen van een grondgebonden pv-opstelling. Daarbij zijn deze terreinen ook niet van de omvang dat nodig is om de duurzaamheidsdoelen te halen. Het gaat veelal om gebieden van enkele hectares. Er kan gesteld worden dat binnen bebouwd terrein onvoldoende ruimte is voor grondgebonden pv-opstellingen om de doelstellingen voor 2030 te realiseren. Daarmee komt trede 2 ook te vervallen. ,
,
Onderbouwing trede 3 Waar trede 2 afvalt vanwege het ontbreken van mogelijkheden geldt dat ook voor trede 3. In het landelijk gebied van Maashorst zijn geen tot nauwelijks beschikbare onbenutte terreinen welke zich lenen voor de opstelling van (grootschalige) pv-panelen. De eventueel beschikbare ruimten zijn niet voldoende om te voldoen aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Ook op bestaande erven is beperkt ruimte. De gemeente kan (particuliere) eigenaren enkel stimuleren om pv-panelen te plaatsen op het erf. Ook hierbij geldt het afhankelijk is van bereidwilligheid van de eigenaar en de beschikbare ruimte op erven in buitengebied. Zo worden de agrarische erven vaak gebruikt voor de noodzakelijke werkzaamheden en biedt een erf niet altijd ruimte voor pv-panelen. Daarnaast bestaat het landelijk gebied vooral uit landbouw- en natuurgronden waarmee een ontwikkeling al snel in trede 4 valt. ,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 23
Onderbouwing trede 4 De voorgenomen ontwikkeling betreft de ontwikkeling van een zonnepark op land met agrarisch gebruik. Vanuit het rijksbeleid geldt dat dit enkel mogelijk is wanneer voldaan wordt aan een van de drie uitzonderingsgronden. Voorliggend initiatief betreft een ontwikkeling met agri-pv alsmede een ontwikkeling waarbij een energieopslagsysteem wordt gerealiseerd wat een bijdrage levert aan een efficiënter gebruik van het net. Daarnaast wordt met voorliggend plan een bijdrage geleverd aan de landbouwtransitie. Met de landschappelijke inpassing wordt getracht om bij te dragen een de landschappelijke en ecologische kwaliteiten in het gebied. In paragraaf 2. 3 wordt daar nader op ingegaan. Hiermee past voorliggend zonneveld binnen trede 4 van de voorkeursvolgorde zon. ,
,
Vanuit de gemeente maashorst is in aanvulling op de zonneladder ook een ‘sub zonneladder’ opgesteld waarop een onderscheid is gemaakt tussen welke landschapstypen ‘geschikter’ zijn voor zonneparken en welke minder. Voorliggend plangebied is gelegen in trede 1 van de sub zonneladder Peelkernontginningen. In paragraaf 4. 6 wordt hier nader op ingegaan. ,
,
4. 2. 2 Instructieregels Rijk De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s); het Omgevingsbesluit (Ob) het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit Bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze besluiten bevatten de regels voor het praktisch uitvoeren van de Omgevingswet.
,
,
Artikel 8.0b eerste lid van het Bkl bepaalt dat bij een aanvraag om een buitenplanse omgevingsvergunning de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl de provinciale instructieregels en eventuele instructies het beoordelingskader vormen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit ,
,
,
Uit het tweede lid van artikel 8. 0b van het Bkl volgt dat de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit geweigerd wordt als: a.
b. c.
de activiteit zou leiden tot een situatie die niet is toegelaten op grond van instructie(regel)s; de omgevingsplanactiviteit betrekking heeft op een voorbeschermingsregel in het omgevingsplan (opvolger van het voorbereidingsbesluit); de omgevingsplanactiviteit het uitvoeren van een project waarvoor een projectbesluit is vastgesteld door provincie of Rijk belemmert. ,
De instructieregels van het Rijk zoals opgenomen in het Bkl hebben betrekking op: waarborgen van veiligheid (paragraaf 5. 1. 2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5. 1. 3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4) waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht trillingen geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5) waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5. 1. 6) voor autowegen buisleidingen natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7) waaronder landsverdediging en nationale veiligheid elektriciteitsvoorziening rijksvaarwegen en luchtvaart fiets- en wandelroutes aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5. 1. 8). ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 24
Aanvullend op bovenstaande bevat afdeling 5. 2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. Hieronder zal in worden gegaan op de instructieregels die voor voorliggend plan relevant zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plan valt niet binnen de bovengenoemde weigeringsgronden. Enkele van bovengenoemde instructieregels zijn van toepassing op de voorgenomen ontwikkeling. In voorliggende onderbouwing is per instructieregel aangegeven hoe hiermee wordt omgegaan. Dit wordt beschreven in hoofdstuk 5.
4. 2. 3 Klimaatakkoord Het Klimaatakkoord is vastgesteld op 28 juni 2019. In het Klimaatakkoord heeft het kabinet de landelijke ambities en doelstellingen vastgelegd. Centraal hierin staat het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor ene broeikasgasreductie van 55% in 2030. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met de voorgenomen ontwikkeling wordt een zonnepark van 20 hectare (bruto) gerealiseerd. Het zonnepark heeft een opgesteld vermogen van circa 24 MWp aan duurzame elektriciteit op uit zonne-energie. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de reductie van broeikasgassen.
4. 2. 4 Routekaart Energieopslag voorjaar 2023 In juni 2023 is de Routekaart Energieopslag gepubliceerd inclusief kamerbrief. In de kamerbrief wordt aangegeven dat in het energiesysteem van de toekomst elektriciteit de belangrijkste energiedrager is vervult waterstof een belangrijke systeemrol en vult decentrale duurzame warmtevoorziening een groot deel van de warmtevraag in. De energieproductie in een duurzaam energiesysteem komt vrijwel volledig uit variabele bronnen als wind en zon. De potentiële verschillen tussen vraag en aanbod zullen daardoor groter zijn dan in het vroegere energiesysteem dat vooral bestond uit regelbare elektriciteitscentrales op basis van kolen en gas en verwarming met aardgas. Dit vergroot het zogenaamde ‘flexibiliteitsvraagstuk’: om het energiesysteem in balans te houden is flexibiliteit nodig dat in verschillende vormen kan worden geboden: flexibele vraagsturing (CO2-vrij) regelbaar vermogen interconnectie (met andere landen) conversie en energieopslag. Energieopslag heeft de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen. Enerzijds omdat het al geruime tijd een cruciale rol speelt in ons energiesysteem denk bijvoorbeeld aan het vullen van de Nederlandse gasopslagen in 2022 (o. a. in Bergermeer) waarmee de levering van gas in de winter 2022/2023 is verzekerd.
Anderzijds omdat het tot onze verbeelding spreekt: de ontwikkelingen gaan snel en de grenzen zijn nog lang niet bereikt. Zo is in oktober 2022 de grootste batterij van Nederland geopend in Lelystad (GIGA Buffalo 24 MW/48MWh) terwijl er inmiddels voor 2023 twee grotere batterijen zijn aangekondigd in Vlissingen. Deze batterijen spelen een belangrijke rol in het balanceren van vraag en aanbod op het elektriciteitsnet. Energieopslag is geen doel op zich maar kan meerdere doelen dienen waaronder het balanceren van vraag en aanbod het bedienen van de warmtepiekvraag het ondersteunen van elektriciteits- gas- en warmtenetten het verlichten van netcongestie en het bieden van strategische voorraden. Deze doelen zijn essentieel voor het functioneren van ons huidige energiesysteem voor het mogelijk maken van de energietransitie en voor de ontwikkeling van het energiesysteem van de toekomst. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
De Routekaart Energieopslag brengt in kaart welke acties ondernomen moeten worden om energieopslag te bevorderen passend bij de verwachte rol ervan in het toekomstige energiesysteem tot aan 2035 en daarna. In ,
,
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 25
de Routekaart Energieopslag wordt gekeken naar alle vormen van energieopslag onderverdeeld in elektriciteits- moleculen- en warmteopslag. ,
Samengevat stelt de Routekaart Energieopslag dat zowel elektriciteits- moleculen- als warmteopslag nodig (zullen) zijn in ons energiesysteem. Ten eerste omdat ze vraag en aanbod binnen de op zichzelf staande energieketens bij elkaar brengen. Zo kan elektriciteitsopslag zorgen voor meer opwek van wind- en zonneenergie en is warmteopslag cruciaal voor geo- en zonthermie. Ten tweede omdat ze elkaar uitstekend en noodzakelijk aanvullen in termen van vermogen en opslagduur (systeemintegratie c. q. uitwisseling tussen de ketens). Omdat de aard en huidige staat van technische ontwikkelingen tussen elektriciteits- moleculen- als warmteopslag wezenlijk verschilt is het van cruciaal belang zo te sturen dat enerzijds de verschillende technieken uiteindelijk op een vergelijkbaar niveau komen en anderzijds conversie tussen technieken (bijvoorbeeld van elektriciteit naar warmte) effectief kan worden benut. Behalve de overheid kunnen ook andere partijen (waaronder netbeheerders en de energieopslagsector) hierin een belangrijke rol spelen. ,
,
,
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De realisatie van de energieopslagsysteem als onderdeel van het zonnepark speelt in op de grote maatschappelijke behoefte aan energie-opslagsystemen. Het plan sluit ook aan bij het Klimaatpakket dat door Minister Jetten in 2023 bekend is gemaakt. Als onderdeel van zijn Klimaatpakket wordt een nieuwe verplichting opgenomen voor het installeren van een energieopslagsystemen bij zonneparken.
4. 2. 5 Rijk investeert in duurzame energie De Rijksoverheid heeft de afgelopen jaren diverse doelstellingen geformuleerd betreffende het opwekken van duurzame energie. Om deze doelstellingen te behalen worden initiatieven voor het opwekken van duurzame energie gesubsidieerd. Voor de realisatie van zonnevelden kan SDE++ subsidie worden aangevraagd. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De subsidieregeling vanuit het Rijk laat zien dat het Rijk initiatieven voor het opwekken van duurzame energie zoals in voorliggend zonnepark stimuleert. Voor de realisatie van het zonnepark wordt door de initiatiefnemer de SDE++ subsidie aangevraagd.
,
,
4. 3 Provinciaal beleid en provinciale regels 4. 3. 1 Energieagenda 2019-2030 De Energieagenda 2019-2030 is vastgesteld in 2018 en tot stand gekomen in samenwerking met verschillende stakeholders en partijen in het kader van de energietransitie in de provincie Noord-Brabant. In de energieagenda stelt de provincie Noord-Brabant het doel om in 2050 100% duurzame energie en een reductie van 90% CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 te bereiken. Brabant is van oudsher sterk gericht op technologische innovaties en ondernemerschap. Dit biedt volop kansen voor de energietransitie. De provincie zet in op besparing van het gebruik van fossiele brandstoffen én het duurzaam opwekken van energie. Energie die je niet verbruikt hoef je immers ook niet op te wekken en levert geen ruimteclaim en uitstoot op.
Zonnepark Schapendrift | Eelerwoude | 26
Figuur 15. Doelen voor Noord-Brabant vanuit de Energieagenda 2019-2030.
In de energieagenda wordt de focus gelegd op drie strategische hoofdlijnen: 1. Mobiliseren van de samenleving voor de energietransitie 2. Selectief en slim stimuleren van koplopers 3. Slim integraal combineren De provincie bevordert het tijdelijk gebruik van gebieden voor de inrichting van zonnevelden bijvoorbeeld gebieden die wachten op een bestemming wonen of natuur kunnen tijdelijk worden gebruikt voor de transitie. ,
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De ontwikkeling van Zonnepark Schapendrift draagt bij aan de energiedoelstelling van de provincie NoordBrabant om in 2030 50% (en in 2050 100%) van de energie uit duurzame bronnen op te wekken. Daarnaast wordt het gebied op een integrale manier ontwikkeld zodat ook de agrarische functie en natuurontwikkeling kansen krijgt. Met de ontwikkeling van het zonnepark wordt ingezet op een multifunctioneel grondgebruik waarbij energieopwekking natuurontwikkeling en agrarische activiteiten worden gecombineerd. Met de landschappelijke inpassing van het zonnepark wordt verder ingezet op een extensivering van het bodemgebruik. Dit wordt onder andere gedaan door het ontwikkelen van heidevegetatie natuurstroken langs o. a. de Kievitlaan het aanleggen van vennen en het plaatsen van struweel. Hiermee sluit de voorgenomen ontwikkeling aan bij de energieagenda 2019-2030. ,