Bijlage 2a Toelichting bestemmingsplan.pdf
Tekst van het document
Als de richtafstanden niet worden behaald is nader onderzoek vereist om de aanvaardbaarheid van een ontwikkeling aan te tonen. De richtafstandenlijsten vermelden de richtafstanden die bij voorkeur worden aangehouden tussen bedrijven en de omgevingstypen ‘rustige woonwijk’ en ‘rustig buitengebied’. Bij het omgevingstype ‘gemengd gebied’, kunnen gemotiveerd kleinere richtafstanden worden aangehouden, daar deze gebieden gezien de aanwezige functiemenging of ligging nabij drukke wegen al een hogere milieubelasting kennen. Navolgend zijn de definities van beide omgevingstypen uit de VNGhandreiking opgenomen. Tabel 5: Omgevingstypen (Bron: VNG-Handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’) Omgevingstype rustige woonwijk en rustig buitengebied Een rustige woonwijk is een woonwijk die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Afgezien van wijkgebonden voorzieningen komen vrijwel geen andere functies (zoals bedrijven of kantoren) voor. Langs de randen (in de overgang naar mogelijke bedrijfsfuncties) is weinig verstoring door verkeer. Een vergelijkbaar omgevingstype qua aanvaardbare milieubelasting is een rustig buitengebied (eventueel inclusief verblijfsrecreatie), een stiltegebied of een natuurgebied. Omgevingstype gemengd gebied Een gemengd gebied is een gebied met een matige tot sterke functiemenging.
Direct naast woningen komen andere functies voor zoals winkels, horeca en kleine bedrijven. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid kan als gemengd gebied worden beschouwd. Gebieden die direct langs de hoofdinfrastructuur liggen, behoren eveneens tot het omgevingstype gemengd gebied. Hier kan de verhoogde milieubelasting voor geluid de toepassing van kleinere richtafstanden rechtvaardigen. Geluid is voor de te hanteren afstand van milieubelastende activiteiten veelal bepalend.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
43
Tabel 6: Richtafstanden en omgevingstype (Bron: VNG-Handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’) Milieucategorie Richtafstand tot omgevingstype rustige Richtafstand tot omgevingstype woonwijk en rustig buitengebied gemengd gebied 1 10 m 0m 2 30 m 10 m 3.1 50 m 30 m 3.2 100 m 50 m 4.1 200 m 100 m 4.2 300 m 200 m 5.1 500 m 300 m 5.2 700 m 500 m 5.3 1.000 m 700 m 6 1.500 m 1.000 m
Een woningbouwontwikkeling zelf betreft geen milieubelastende functie. Derhalve dient bezien te worden of de vestiging van woonfuncties ter plaatse aanvaardbaar is. Dit enerzijds vanuit dat er sprake dient te zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Anderzijds mag de voorgenomen ontwikkeling niet (onevenredig) belemmerend zijn voor de bestaande bedrijfsvoering en de bijbehorende ontwikkelingsmogelijkheden. In Tabel 7 is de bedrijvigheid in directe omgeving opgesomd, met de van toepassing zijnde richtafstanden. Hierbij zijn de richtafstanden genoteerd, behorende bij een rustige woonwijk / rustig buitengebied. Op Afbeelding 17 is de ligging van deze bedrijven en functies ten opzichte van het plangebied weergegeven. Sportvelden
Voor-Oventje 80 Voor-Oventje 3 Verbindingsweg Horeca
Voor-Oventje 2-2a
10
Voor-Oventje 28 Basisschool
Voor-Oventje 29 Sportvelden (Voor-Oventje 17)
Afbeelding 17: Uitsnede luchtfoto met bestemmingen, plangebied globaal rood omkaderd weergegeven.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
44
Tabel 7: Bedrijvigheid in directe omgeving, met toe te passen richtafstanden (Bron: VNG-Handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’)
Stof
Geluid
Gevaar
Grootste afstand
Categorie
Afstand tot woningen in plangebied (m)
Adres en omschrijving Voor-Oventje 3 (/Verbindingsweg 1) Agrarisch bedrijf (rundveehouderij) Horeca / feestzaal Voor-Oventje 28 Timmerbedrijf (ambachtelijk) Voor-Oventje 80 Camping / kampeerterrein Voor-Oventje 17 Sportvelden Voor-Oventje 29 Agrarisch bedrijf (rundveehouderij) Verbindingsweg 10 Loonbedrijf
Geur
Richtafstanden in meters (bij rustige woonwijk / rustig buitengebied)
100 10
30 0
30 10
0 10
100 10
3.2 1
15 69
0
30
50
0
50
3.1
75
30
0
50
30
50
3.1
80
0
0
50
0
50
3.1
92
100
30
30
0
100
3.2
210
30
10
50
10
50
3.1
350
In bovenstaande tabel zijn de richtafstanden opgenomen, als behorende bij een rustige woonwijk / rustig buitengebied. De omgeving van het plangebied kan echter worden getypeerd als een gemengd gebied (zie Tabel 5). Er is in ’t Oventje sprake van een matige tot sterke functiemenging. Het betreft een bebouwingslint, met door de aard en omvang van het buurtschap, een sterke verwevenheid met het bijbehorende buitengebied. In de kern zelf zijn voorzieningen aanwezig (horeca, basisschool, bedrijvigheid) en ook in de kernranden bevinden zich diverse bedrijfsmatige functies (agrarische bedrijvigheid, camping en sportvelden). Tevens is ’t Oventje slechts net buiten de geluidzone van Vliegbasis Volkel gelegen. Gelet op de landelijke ligging is het toepassen van de richtafstanden ten aanzien van bedrijven en milieuzonering voor een gemengd gebied gerechtvaardigd. Uit Tabel 7 volgt dat aan alle richtafstanden ruimschoots wordt voldaan, behoudens voor de locatie Voor-Oventje 3. Hieruit kan geconcludeerd worden dat er ten gevolge van deze bedrijvigheid, exclusief Voor-Oventje 3, sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat in het plangebied en dat de ontwikkeling niet zorgt voor onevenredige belemmeringen in de bedrijfsvoering en ontwikkelingsmogelijkheden. Voor de locatie Voor-Oventje 3 vindt navolgend een meer uitgebreide toetsing plaats.
Ook wordt navolgend nog een toelichting gegeven op de horecabestemming VoorOventje 2-2a. Voor-Oventje 2-2a Zoals in paragraaf 2.3 reeds toegelicht zijn de locaties Voor-Oventje 2 en 2a in het geldende bestemmingsplan ‘Kom Zeeland en Kom ’t Oventje – 2014’ bestemd met de enkelbestemming ‘Horeca’, met o.a. de functieaanduiding ‘bedrijfswoning’ en ‘horeca van categorie 1’. Hierdoor is ter plaatse horeca van de categorie 1 toegestaan. Dit betreft een bedrijf in hoofdzaak gericht op het verstrekken van maaltijden of etenswaren die ter plaatse genuttigd kunnen worden, zoals een cafetaria, een lunchroom of een restaurant. Bedrijfsgebouwen mogen blijkens de regels enkel worden opgericht ter plaatse van het bouwvlak. De bestemde horecavoorziening is echter niet meer als zodanig op locatie aanwezig, beide panden Voor-Oventje 2 en Voor-Oventje 2a zijn met (onherroepelijk geworden) omgevingsvergunningen omgezet naar (burger)wonen en ook als zodanig feitelijk in gebruik. In onderhavig bestemmingsplan wordt tevens de herbestemming van Voor-Oventje 2-2a (conserverend) meegenomen, waarbij de huidige horecabestemming wordt herbestemd tot een woonbestemming. Deze locatie heeft derhalve
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
45
geen relevantie voor de voorgenomen woningbouwontwikkeling ten aanzien van het aspect bedrijven en milieuzonering. Voor-Oventje 3 / Verbindingsweg 1 Aan Voor-Oventje 3 (en Verbindingsweg 1) is een agrarische bedrijfslocatie gevestigd, met hoofdactiviteit rundveehouderij en vergunde nevenactiviteiten. De vergunde nevenactiviteiten zijn gericht op horeca. Hiervoor geldt in beginsel milieucategorie 1, met in een rustige woonwijk een richtafstand van 10 meter (welke in gemengd gebied kan worden verkleind tot 0 meter). Hierbij is bovendien in de omgevingsvergunning de locatie van deze nevenactiviteiten bepaald en begrensd. De afstand tussen de nieuwe woningen in het plangebied en de bebouwing als in gebruik ten behoeve van deze nevenfunctie is circa 69 meter. Hierdoor wordt een ruimschoots voldoende onderlinge afstand gerespecteerd. Onderhavige ontwikkeling heeft dus geen gevolgen voor de ontwikkelingsmogelijkheden van deze activiteit en een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gegarandeerd. De eigenaar van deze locatie heeft, met een zienswijze (zie hiertoe tevens Bijlage 12), aangegeven te willen doorgroeien naar bijvoorbeeld het verhuren van een feestzaal, live muziek en een DJ. Daardoor zou het meer passend zijn om aan te sluiten bij milieucategorie 2, discotheek / muziekcafé, met in een rustige woonwijk een richtafstand van 30 meter.
In gemengd gebied, als hier van toepassing, wordt deze richtafstand echter verkleind tot 10 meter. Zoals voorgaand toegelicht is de afstand tussen de bebouwing als in gebruik voor deze functie en de nieuwe woningen circa 69 meter. Bovendien zijn andere bestaande woningen in de kern van ’t Oventje dichterbij deze horecafunctie gelegen, en ook op deze woningen zal moeten worden voldaan aan de geluidsnormering uit het Activiteitenbesluit milieubeheer. Ook is tussen het woningbouwplan en het horecagedeelte van de locatie de langgevelboerderij Voor-Oventje 3 gelegen, welke tevens nog zorgt voor een afschermende werking richting de nieuw te realiseren woningen. Onderhavige ontwikkeling heeft dus geen gevolgen voor de deze toekomstige gewenste ontwikkelingsmogelijkheden van deze activiteit en een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gegarandeerd. Derhalve resteert een toetsing aan de activiteit agrarisch bedrijf, rundveehouderij. Hiervoor gelden in een rustige woonwijk richtafstanden van respectievelijk 100 m, 30 m, 30 m, en 0 meter voor de aspecten geur, stof, geluid en gevaar (zie Tabel 7). In gemengd gebied, als hier van toepassing, kunnen deze richtafstanden (zonder dat deze ten koste gaan van het woon- en leefklimaat) worden verkleind tot 50 m, 10 m, 10 m, en 0 meter voor de aspecten geur, stof, geluid en gevaar.
De nieuwe woningen bevinden zich op circa 15 meter vanaf de rand van het agrarisch bouwvlak van Voor-Oventje 3. Hierdoor wordt voldaan aan de richtafstanden voor de aspecten stof, geluid en gevaar. Aan de richtafstand voor het aspect geur kan niet direct worden voldaan. Voor het bedrijf Voor-Oventje 3 dient beoordeeld te worden of het plan niet zorgt voor onevenredige beperkingen in de ontwikkelingsmogelijkheden. Daarnaast dient er sprake te zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. De wettelijke basis waarbij getoetst wordt of nabijgelegen bedrijvigheid en functies (onevenredig) in haar belangen worden geschaad, is enerzijds te vinden in de algemene strekking van ‘een goede ruimtelijke ordening’ en anderzijds in het evenredigheidsbeginsel uit artikel 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit artikel luidt als volgt. Tabel 8: Artikel 3:4 Algemene wet bestuursrecht Artikel 3:4 1. Het bestuursorgaan weegt de rechtstreeks bij het besluit betrokken belangen af, voor zover niet uit een wettelijk voorschrift of uit de aard van de uit te oefenen bevoegdheid een beperking voortvloeit. 2. De voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
46
De nadelige gevolgen van een besluit mogen dus niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen. Dit houdt niet in dat er per definitie geen sprake mag zijn van nadelige gevolgen van een besluit of dat een besluit per definitie geen (theoretische) beperkingen mag opleveren voor ontwikkelingsmogelijkheden. Het is daarbij een afweging aan het desbetreffende bestuursorgaan. Het bedrijf beschikt over een melding Activiteitenbesluit milieubeheer d.d. 3 november 2015. Een afschrift van deze melding (meldingsformulier en tekening) is door de gemeente ter beschikking gesteld. Deze melding is ingediend t.b.v. het toevoegen van de nevenactiviteit cafetaria en speelruimte. Tevens was in deze melding nog sprake van een nieuw te bouwen ligboxenstal voor het houden van 193 melk- en kalfkoeien. De nieuw te bouwen ligboxenstal voor 193 melk- en kalfkoeien was vergund d.d. 22 juni 2010 met een bouwvergunning (met kenmerk 20050157). Op 3 februari 2015 is door de gemeente Landerd besloten (onder besluitnr. 20070316) om deze bouwvergunning in te trekken. Hierbij is de inwerkingtreding van dit besluit opgeschort tot 1 januari 2016, om in deze periode nog de gelegenheid te geven om aan te vangen met de bouw (en de stal in één bouwstroom te realiseren). In de gestelde periode is echter geen aanvang gemaakt met de bouwwerkzaamheden.
De bouwvergunning voor deze stal is derhalve onherroepelijk ingetrokken. De bouwvergunning voor deze stal is dus ingetrokken en de stal is niet gerealiseerd. Derhalve resteren de vergunningrechten voor enkele stuks jongvee. Het betreft 36 stuks vrouwelijk jongvee (A3.100) in het stalgedeelte, toebehorende aan de langgevelboerderij met de bedrijfswoning, en een overig stalgebouw (met kalveriglo’s). De emissiepunten toebehorende aan deze stalgedeeltes bevinden zich feitelijk op circa 50 meter vanaf de nieuw te realiseren woningen. Op 11 mei 2021 is bovendien een melding Activiteitenbesluit milieubeheer ingediend (onder zaaknummer MM-2021-0018), waarbij eveneens sprake is van 36 stuks vrouwelijk jongvee (A3.100) (ongewijzigd behouden ten opzichte van de milieumelding uit 2015). De locatie Voor-Oventje 3 ligt volledig binnen de aanduiding ‘beperkingen veehouderij’, als van toepassing in de provinciale Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (zie Afbeelding 19). Hierdoor geldt in beginsel een ‘slot op de muur’, of wel geen toename van de bestaande oppervlakte van gebouwen en bouwwerken, geen gebouwen zijnde, toegestaan (ten opzichte van peildatum 21 september 2013). In dergelijke gebieden (‘beperkingen veehouderij’, voormalig extensiveringsgebied) wordt een uitfasering van de veehouderij voorgestaan.
Nieuwbouw ten behoeve van de veehouderij is daardoor niet mogelijk, behoudens zeer extensieve of grondgebonden vormen van veehouderij. Het aanwezige bedrijf is hierdoor reeds stringent beperkt in de ontwikkelingsmogelijkheden. Daarnaast wordt het bedrijf aanvullend beperkt op grond van geurwetgeving. Als een veehouderij wil uitbreiden of wijzigen dient een toetsing plaats te vinden aan de Wet geurhinder en veehouderij, dan wel het (voor geur) gelijkluidende Activiteitenbesluit milieubeheer. In het geldende bestemmingsplan ‘Buitengebied’ is de locatie Voor-Oventje 3 bestemd met de enkelbestemming ‘Agrarisch – 2’ en een bouwvlak met de aanduiding ‘grondgebonden veehouderij’. Hierdoor is een grondgebonden veehouderij, niet zijnde een paardenhouderij toegestaan. Gelet op de geldende bestemming is bovendien geen intensieve veehouderij toegestaan. Het bedrijf heeft vergunningrechten voor het houden van vrouwelijk jongvee, runderen (A3.100). Dit betreft een diercategorie waarvoor niet bij ministeriële regeling (Regeling geurhinder en veehouderij) een geuremissiefactor is vastgesteld. Derhalve gelden vaste afstanden. In de Wet geurhinder en veehouderij zijn hiervoor de artikelen opgenomen als weergegeven in Tabel 9.
De regels in het Activiteitenbesluit milieubeheer zijn (behoudens enkele redactionele verschillen) inhoudelijk gelijkluidend en zijn opgenomen in respectievelijk artikel 3.117 en 3.119. In de gemeente Maashorst dient bovendien nog aanvullend te worden getoetst aan de gemeentelijke geurverordening (‘Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Landerd, partiële wijziging 2021’). Hiervoor geldt tot woningen in de bebouwde kom tenminste een benodigde afstand van 100 meter vanaf geurgevoelige objecten tot de emissiepunten vanuit de stallen. Op Afbeelding 18 is het geldende bouwvlak weergegeven van het bedrijf Voor-Oventje 3. Hierbij zijn ook de bestaande woningen in de kern en onderhavige woningbouwontwikkeling weergegeven. Op
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
47
deze kaart zijn de afstanden van respectievelijk 50 m en 100 m rondom de woningen geprojecteerd. Uit deze afbeelding volgt dat alle bestaande bebouwing op locatie Voor-Oventje 3 reeds is gelegen binnen 100 meter vanaf de bestaande woningen in de kern ’t Oventje. Het is daardoor niet mogelijk om met de huidige geldende kaders de veehouderij-activiteiten (het houden van vee) uit te breiden. Immers op grond van de Wet geurhinder en veehouderij (en het Activiteitenbesluit milieubeheer) kan een wijziging enkel worden toegestaan indien de afstand tot geurgevoelige objecten niet afneemt en het aantal dieren niet toeneemt (zie o.a. artikel 4, lid 3 Wgv). In Afbeelding 18 is bovendien inzichtelijk gemaakt welk gedeelte van het bouwvlak, door onderhavige woningbouwontwikkeling, theoretisch meer beperkt wordt. Het betreft het gedeelte van het bouwvlak welke na ontwikkeling extra binnen 100 meter vanaf woningen in de kern komt te liggen. Dit gedeelte van het bouwvlak is aangeduid als ‘theoretische beperkingenzone’ op voornoemde afbeelding. Echter, zoals uit voorgaande motivatie volgt is de locatie gelegen in ‘beperkingen veehouderij’, waardoor in beginsel een ‘slot op de muur’ geldt. De mogelijkheden tot realisatie van een nieuw te bouwen stal op dit gedeelte van het bouwvlak is daardoor nagenoeg nihil. Tabel 9: Artikel 4 en 5 Wet geurhinder en veehouderij Artikel 4
1. De afstand tussen een veehouderij waar dieren worden gehouden van een diercategorie waarvoor
2. 3.
niet bij ministeriële regeling een geuremissiefactor is vastgesteld, en een geurgevoelig object bedraagt: a. ten minste 100 meter indien het geurgevoelige object binnen de bebouwde kom is gelegen, en b. ten minste 50 meter indien het geurgevoelige object buiten de bebouwde kom is gelegen. In afwijking van het eerste lid wordt de afstand of de geuremissiefactor voor pelsdieren vastgesteld bij ministeriële regeling. Indien de afstand, bedoeld in het eerste of tweede lid, kleiner is dan aangegeven in dat lid, wordt een omgevingsvergunning, in afwijking van die leden, niet geweigerd indien de afstand tussen de veehouderij en het geurgevoelig object dat binnen de in het eerste of tweede lid bedoelde afstand is gelegen, niet afneemt en het aantal dieren van één of meer diercategorieën waarvoor geen geuremissiefactor is vastgesteld niet toeneemt.
Artikel 5
1. Onverminderd de artikelen 3 en 4 bedraagt de afstand van de buitenzijde van een dierenverblijf tot
2.
de buitenzijde van een geurgevoelig object: a. ten minste 50 meter indien het geurgevoelige object binnen de bebouwde kom is gelegen, en b. ten minste 25 meter indien het geurgevoelige object buiten de bebouwde kom is gelegen. Indien de afstand, bedoeld in het eerste lid, kleiner is dan aangegeven in dat lid, wordt een omgevingsvergunning, in afwijking van het eerste lid, niet geweigerd indien de afstand, bedoeld in het eerste lid, niet afneemt en: a. de geurbelasting op het geurgevoelige object dat binnen de in het eerste lid genoemde afstand is gelegen, en het aantal dieren van één of meer diercategorieën, niet toenemen, of b. de in artikel 4 bedoelde afstand tussen de veehouderij en het geurgevoelig object dat binnen de in het eerste lid genoemde afstand is gelegen, niet afneemt en het aantal dieren van één of meer diercategorieën waarvoor geen geuremissiefactor is vastgesteld niet toeneemt.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
48
Afbeelding 18: Afstanden 100 m en 50 m vanaf bestaande woningen kern en nieuw toe te voegen woningen, ten opzichte van bedrijf Voor-Oventje 3.
Het bedrijf is momenteel bestemd als agrarisch bedrijf en heeft een omgevingsvergunning verkregen d.d. 4 november 2015, kenmerk HZ-2015-0116, voor de nevenactiviteit horeca (verbouwen van een bestaande rundveestal tot cafetaria met inpandige speelruimte). Het betrof een omgevingsvergunning op basis van een binnenplanse afwijking van het bestemmingsplan (maximaal 400 m 2 in bestaande bebouwing t.b.v. nevenactiviteiten van het agrarisch bedrijf). Het bedrijf heeft echter bij de gemeente het voornemen kenbaar gemaakt om volledig te gaan omschakelen tot horeca, waarbij enkel een agrarische nevenactiviteit (in geringe omvang) zal resteren. Hierbij zal de bestaande omvang en situering van de agrarische activiteit worden begrensd. Ook zal in het nieuwe bestemmingsplan de situering van de horeca worden begrensd binnen het bouwvlak, waarbij de hoofdactiviteit ongewijzigd zal plaatsvinden in het bestaande hiervoor in gebruik zijnde gebouw. Vanuit de ondernemer is het daarbij gewenst om naast restaurant en cafetaria, tevens een feestzaal te verhuren. Hiervoor dient nog een ruimtelijke procedure te worden doorlopen. De van toepassing zijnde richtafstand van 10 meter (in gemengd gebied) blijft hierbij echter behouden. Deze afstand wordt tot het plangebied ruimschoots gerespecteerd.
Dit betekent dan ook dat de voorgenomen woningbouwontwikkeling geen gevolgen heeft voor de mogelijkheden aangaande de gewenste horecabestemming. Gelet op het voorgaande zijn de ontwikkelingsmogelijkheden ten aanzien van de veehouderijactiviteiten reeds zeer gering, dan wel nihil. Het bedrijf heeft bovendien mogelijkheden tot uitbreiding gehad (o.a. omgevingsvergunning voor nieuw te bouwen rundveestal) en onbenut gelaten, waarbij deze door het niet realiseren weer is ingetrokken. Ook heeft de ondernemer bij de gemeente kenbaar gemaakt de agrarische activiteiten niet meer te willen uitbreiden (enkel behoud als nevenactiviteit),
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
49
waarbij de bedrijfsvoering wordt omgeschakeld tot hoofdactiviteit horeca. De ruimtelijke procedure is hiervoor in voorbereiding. Het planvoornemen heeft, gelet op ligging en afstand, geen gevolgen voor de herbestemming van het plan tot horeca. Gelet op een combinatie van voorgaande argumenten zorgt onderhavig planvoornemen niet voor onevenredige beperkingen in de ontwikkelingsmogelijkheden voor VoorOventje 3. Bovendien betreft het, zoals voorgaand toegelicht, tevens een motivatie van het betrokken bestuursorgaan inzake een ruimtelijke afweging van belangen. In onderhavige situatie betreft het een afweging tussen het maatschappelijke belang van woningbouw enerzijds, en het (theoretisch) behoud van ontwikkelingsmogelijkheden van een veehouderij in de kernrand anderzijds. Gelet op alle meegewogen omstandigheden valt deze belangenafweging ten faveure uit van het maatschappelijke belang van woningbouw (starters en senioren). Voor de beoordeling van het woon- en leefklimaat is relevant dat er enkel nog sprake is van de resterende vergunningrechten voor het houden van enkele stuks jongvee (36 stuks vrouwelijk jongvee). Er is dus nog sprake van kleinschalige resterende vergunningrechten. Gelet op de van toepassing zijnde geurwetgeving is het bovendien niet mogelijk om deze dieraantallen uit te breiden.
Het gemeentelijk geurbeleid voor veehouderijbedrijven is vervat in de ‘Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Landerd, partiële wijziging 2021’, als in werking getreden per 8 februari 2021. Deze geurverordening betreft een partiële wijziging in 2021 ten opzichte van de ‘Verordening geurhinder en veehouderij 2014’. De verordening is hierbij blijvend gebaseerd op de ‘Geurgebiedsvisie 2014’. Het wettelijk kader (Wet geurhinder en veehouderij en Activiteitenbesluit milieubeheer) en de gemeentelijke geurverordeningen schrijven daarbij voor op welke wijze het bevoegd gezag de geurhinder vanwege dierenverblijven moet beoordelen indien een veehouderij uitbreidt of wijzigt. Indirect kan deze geurwetgeving ook worden toegepast bij de totstandkoming van geurgevoelige objecten, dit wordt de ‘omgekeerde werking’ genoemd. Blijkens de normenkaart toebehorende aan de geurverordening is onderhavig plangebied onderdeel van woonkern ’t Oventje (deelgebied B). Binnen de inrichting aan Voor-Oventje 3 worden enkel nog 36 stuks vrouwelijk jongvee (A3.100) gehouden. Dit betreft geen dieren waarvoor in de Regeling geurhinder en veehouderij emissiefactoren zijn opgenomen. Het betreft een diercategorie waarvoor in beginsel vaste afstanden worden gehanteerd. Blijkens het raadplegen van de gemeentelijke geurverordening geldt voor deze diercategorie (A3) geen afwijkende normering.
Derhalve is sprake van de wettelijk vereiste vaste afstanden voor geurgevoelige objecten in de bebouwde kom, te weten minimaal 100 meter tot het emissiepunt en 50 meter tot de gevel van het dierenverblijf. Deze afstanden worden vanuit de planontwikkeling tot de bedrijfsvoering aan Voor-Oventje 3 niet behaald. Ook diverse bestaande woningen in de kern van ’t Oventje voldoen niet aan deze vereiste afstanden tot Voor-Oventje 3. Blijkens de tekening toebehorende aan de melding Activiteitenbesluit milieubeheer d.d. 3 november 2015 (en de melding d.d. 11 mei 2021) voor Voor-Oventje 3 worden de stallen natuurlijk geventileerd. De afstand van de dichtstbijzijnde nieuw te bouwen woning (rand bouwvlak) tot de rand van de staldeur bedraagt ruim 49 meter (middelpunt deur ruim 50 meter). De feitelijke dichtstbijzijnde emissiepunten bevinden zich dus op circa 50 meter vanaf de in onderhavig plangebied geprojecteerde nieuw te bouwen woningen. De gevels van de dierenverblijven bevinden zich op meer dan 35 meter. Uit de jurisprudentie omtrent geur volgt samengevat dat als niet voldaan wordt aan de norm, dat dat niet automatisch betekent dat er ook geen sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
Immers, de voornoemde normstelling is van toepassing als beoordelingskader voor uitbreidings- of wijzigingsplannen voor veehouderijen en derhalve mede bedoeld om te hanteren in het geval van nieuwe ontwikkelingen. Het besluit van een bevoegd gezag dient gepaard te gaan met een motivatie waarom er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
50
In onderhavige situatie is er sprake van een woningbouwplan in de kern van ’t Oventje. Hierbij wordt voorzien in een maatschappelijke behoefte (woningbouw voor starters en senioren). Binnen de bestaande kern van ’t Oventje kan niet in deze woningbouwopgave worden voorzien, waardoor uitbreiding aan de kernrand is benodigd (op gronden in gebruik als gecultiveerde tuin en daarmee reeds toebehorende aan de kern). ’t Oventje wordt gekenmerkt als een landelijk en dorps gelegen buurtschap. ’t Oventje bestaat voornamelijk uit een bebouwingslint met woonbebouwing in een agrarische omgeving. Door deze ligging is er dus sprake van een belangrijke mate van verwevenheid tussen het dorps wonen en het direct aangrenzende buitengebied. Dit wordt bovendien onderschreven in de gemeentelijke ‘Geurgebiedsvisie 2014’. Enige milieubelasting, als toebehorende bij een landelijke woonomgeving (zoals agrarische geur), kan dus als aanvaardbaar worden geacht. Bovendien maken toekomstige bewoners een bewuste keuze om ter plaatse te gaan wonen, aan de rand van het dorp, in het overgangsgebied naar het agrarische gebied. In het buitengebied hanteert de gemeente bovendien een benodigde afstand van 50 meter (in plaats van 100 meter) tussen het emissiepunt van stallen en de geurgevoelige objecten.
Hieruit kan worden geconcludeerd dat een onderlinge afstand van circa 50 meter tussen de emissiepunt van stallen en geurgevoelige objecten door de gemeente niet onaanvaardbaar wordt geacht. Op de locatie Voor-Oventje 3 zijn vergund slechts 36 stuks vrouwelijk jongvee aanwezig (en uitbreiding is met het huidige wettelijke kader niet mogelijk). Deze omvang is zeer kleinschalig en dit zorgt daarmee, mede door de ligging van het plangebied in een dorpse landelijke woonomgeving, niet voor overmatige onaanvaardbare geurhinder. Door deze geringe omvang blijft deze conclusie ongewijzigd behouden, ongeacht waar deze dieren op het bouwvlak worden gehuisvest. Feitelijk is er bovendien sprake van een afstand van circa 50 meter tussen de emissiepunten en de nieuw te bouwen woningen (wat in het buitengebied zelfs als regulier wordt geacht, ook bij meer grootschaligere veehouderijen). Verder is de veehouderijendichtheid in de omgeving van het plangebied erg laag (het plangebied is enkel in de invloedssfeer van Voor-Oventje 3 gelegen) en kan de achtergrondbelasting van geur (de geur ten gevolge van de veelheid aan veehouderijen in de omgeving) worden aangemerkt als ‘Zeer goed’ (0 – 3 OUE/m3) (zie hiertoe navolgende paragraaf). Gelet op het voorgaande kan het woon- en leefklimaat voor het aspect geur in het plangebied als aanvaardbaar worden beoordeeld.
Conclusie bedrijven en milieuzonering Concluderend, in het plangebied is sprake van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat ten aanzien van het aspect bedrijven en milieuzonering. Bovendien worden met de voorgenomen ontwikkeling de omliggende bedrijven niet onevenredig beperkt in hun ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente is voornemens om, na belangenafweging, woningbouw in onderhavig plangebied toe te staan. Deze nadere afweging is bovendien aanvullend uiteengezet in de zienswijzennota in Bijlage 12.
4.3
Geur (veehouderijen en industriële geur)
Veehouderijen en geur Om de beoogde situatie mogelijk te maken dient een ruimtelijke procedure te worden doorlopen. De locatie is gelegen in de kernrand van ’t Oventje, in de overgang naar het buitengebied. In dit buitengebied zijn veehouderijen aanwezig. Bij elke ruimtelijke procedure dient ‘een goede ruimtelijke ordening’ in acht te worden genomen. Een goede ruimtelijke ordening voorziet onder andere in het voorkomen van hinder door milieubelastende activiteiten. Tevens dient voorkomen te worden dat de vestiging van een nieuwe functie negatieve gevolgen heeft voor bestaande functies en bedrijvigheid (onevenredige beperkingen in de ontwikkelingsmogelijkheden). In onderhavige situatie is er sprake van een woningbouwplan voor de oprichting van 10 nieuwe woningen. Dit betreffen nieuwe geurgevoelige objecten. Het wettelijk kader (Wet geurhinder en veehouderij en Activiteitenbesluit milieubeheer) schrijft voor op welke wijze het bevoegd gezag de geurhinder vanwege dierenverblijven moet beoordelen indien een veehouderij uitbreidt of wijzigt. Indirect heeft deze geurwetgeving ook consequenties voor de totstandkoming van geurgevoelige objecten en dus voor de ruimtelijke ordening, dit wordt de ‘omgekeerde werking’ genoemd.
Voor de toetsing van het aspect veehouderijen en geur kan overigens ook gebruik worden gemaakt van de VNG-handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’, zoals toegelicht in voorgaande paragraaf.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
51
Onderhavige planlocatie is, na ontwikkeling, gelegen in de bebouwde kom van de kern ’t Oventje. De gemeente Maashorst maakt onderdeel uit van de aangewezen concentratiegebieden voor toepassing van de Wgv. Tevens beschikt de gemeente Maashorst over een eigen geurverordening, de ‘Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Landerd, partiële wijziging 2021’, als in werking getreden d.d. 8 februari 2021. Deze geurverordening is gebaseerd op de gemeentelijke ‘Geurgebiedsvisie 2014’. Het doel van de gemeentelijke geurverordening is om geurhinder ten gevolge van veehouderijen te beperken. De geurverordening bevat de geur- en afstandsnormen waaraan getoetst wordt in het kader van vergunningverlening bij veehouderijen. De geurgebiedsvisie bevat de onderbouwing bij de normen en uitgangspunten van het gemeentelijke geurbeleid. De gemeente verdeelt het grondgebied van de gemeente in gebieden en hanteert per deelgebied een eigen geurnormering. Dit is weergegeven op een normenkaart, als toebehorende aan de geurverordening. Blijkens de gemeentelijke geurverordening geldt in de woonkern van ’t Oventje een geurnorm voor de voorgrondbelasting (de geur van één veehouderij) van 2,0 OUE/m3.
Tevens zijn in de geurverordening vaste afstanden opgenomen voor diercategorieën waarvoor in de Regeling geurhinder en veehouderij geen geuremissiefactor is opgenomen (zoals melkrundvee, vrouwelijk jongvee en paarden). Hierbij gelden afwijkende vaste afstanden al naar gelang de diercategorie, het aantal dieren en de wijze van huisvesting. Uit paragraaf 4.2, en blijkens de provinciale kaarten met daarop een weergave van de vergunningen als geregistreerd in het Web-BVB, Bestand Veehouderij Bedrijven provincie Noord-Brabant (Afbeelding 19), volgt dat in de directe invloedssfeer van het plangebied enkel de veehouderij aan Voor-Oventje 3 is gelegen. In voorgaande paragraaf is reeds uitgebreid aan de milieuzonering (waaronder geur) ten gevolge van dit bedrijf getoetst. Op een afstand van circa 210 meter in westelijke richting is bovendien het bedrijf aan Voor-Oventje 29 gelegen. Dit bedrijf beschikt blijkens het WebBVB over een vergunning (1999) voor het kleinschalig houden van rundvee (in de diercategorieën A3, A4 en A5). Voor deze veehouderij geldt derhalve in beginsel een benodigde afstand van 100 meter voor geur. Deze afstand wordt ruimschoots behaald. Overige veehouderijen zijn tot op een afstand van 650 meter afwezig.
Uit het voorgaande volgt dat er, wegens de ligging en de onderlinge afstanden, er in beginsel sprake is van een aanvaardbare geursituatie ten gevolge van individuele veehouderijbedrijven. Derhalve resteert een toetsing aan de geurbelasting van alle veehouderijen in gezamenlijkheid (achtergrondbelasting van geur).
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
52
Afbeelding 19: Kaart ligging veehouderijbedrijven, plangebied globaal rood omkaderd weergegeven. (Bron: Kaartbank Provincie Noord-Brabant o.b.v. WebBVB Brabant.)
Achtergrondbelasting geur veehouderijen Voorgaand is de situatie ten aanzien van de voorgrondbelasting van Voor-Oventje 3 beschouwd, evenals ten aanzien van overige individuele bedrijven. Hieruit volgt dat er sprake is van een aanvaardbare situatie. Uit voorgaande paragraaf volgt bovendien dat er ter plaatse van het plangebied kan worden voldaan aan de richtafstanden uit de VNG-handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’ voor de overige omliggende veehouderijen (voor o.a. het aspect geur). Echter, wegens de veelheid aan veehouderijen in de omgeving van een geurgevoelig object, kan er desondanks wel sprake zijn van een te hoge achtergrondbelasting. Bovendien wordt het woon- en leefklimaat bij veehouderijen in hoofdzaak bepaald door het aspect geur. Onder de achtergrondbelasting wordt de geurbelasting verstaan als gevolg van de veelheid aan veehouderijen in de omgeving van een geurgevoelig object. De achtergrondbelasting is daarmee een goede graadmeter voor hinder ten gevolge van veehouderijbedrijven. Voor de achtergrondbelasting
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
53
(geur ten gevolge van de veelheid aan veehouderijen in een gebied) geldt geen formele normstelling. Hiervoor geldt een afweging in het kader van een ‘goede ruimtelijke ordening’, dus of er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. De provincie Noord-Brabant hanteert in de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (voor de toetsing vanuit veehouderijen) in de bebouwde kom een maximum van 12% geurgehinderden (dit komt in concentratiegebied overeen met een achtergrondbelasting van 10 OUE/m3). Voor de beoordeling van het aspect geur stelde de gemeenteraad van Landerd op 11 december 2014 de ‘Geurgebiedsvisie 2014 gemeente Landerd’ vast. Per gebied zijn daarbij ijkpunten gehanteerd voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Voor de woonkernen betreft dit een maximaal hinderpercentage van 12%, dit komt overeen met een maximale achtergrondgeurbelasting van 10 OUE/m3. De gemeente gebruikt hierbij de omrekenmethode op basis van het geurhinderonderzoek van PRA-odournet, dat ten grondslag heeft gelegen aan de ‘Handreiking Wet geurhinder en veehouderij’ (2007).
Om de achtergrond geurbelasting in verband te brengen met de kwaliteit van het woon- en leefklimaat is per geursituatie en per gebied een onderverdeling gemaakt in de volgende categorieën (zie tevens Tabel 10): • Optimaal: het woon- en leefklimaat is gezien de functie passend; • Aandachtsklasse: het woon- en leefklimaat is gezien de functie niet optimaal en verdient daarom aandacht. De geurbelasting ligt net onder de grenswaarde waarbij sprake is van een knelpunt. De geursituatie wordt hier als redelijk beschouwd; • Niet aanvaardbaar: het woon- en leefklimaat is gezien de functie niet aanvaardbaar, het betreft waarden voor de achtergrondbelasting die hoger zijn dan de hiervoor aangehaalde ijkpunten. Tabel 10: Gehanteerde gebiedsindeling, geurklassen en geurhinderniveaus, Geurgebiedsvisie Landerd 2014
De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) heeft kaarten opgesteld met betrekking tot de fysieke leefomgeving, op basis van de bij hen beschikbare data. Een van deze kaarten heeft betrekking op de achtergrondbelasting van geur ten gevolge van de aanwezige veehouderijbedrijven. Een uitsnede van deze kaart is bijgevoegd in Afbeelding 20. Hieruit volgt dat de kwaliteit van de leefomgeving, bezien vanuit het aspect geur van veehouderijen ‘zeer goed’ is (0 – 3 OUE/m3). In de Geurgebiedsvisie 2014 hanteert de gemeente Landerd voor de woongebieden het uitgangspunt dat een achtergrondbelasting tussen 0 – 6 OUE/m3 wordt gezien als ‘Optimaal’. In het plangebied is de achtergrondbelasting zelfs gelegen tussen de 0 en 3 OU E/m3. Voor dit aspect is derhalve sprake van een aantoonbaar aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
54
Afbeelding 20: Uitsnede kaart achtergrondbelasting geur veehouderijen in OU E/m3 ODZOB, peildatum februari 2021. Projectlocatie globaal rood omkaderd weergegeven.
Industriële geurbelasting Het plangebied is niet gelegen in de invloedssfeer van industriële bedrijven met potentiële geurbelasting (zie hiertoe bovendien paragraaf 4.2 van onderhavige toelichting). Er is geen industrieterrein of bedrijf met industriële geuremissie in de omgeving gelegen. Industriële geurhinder is geen beperkende factor bij onderhavige planontwikkeling.
4.4
Veehouderijen en volksgezondheid
Veehouderijen zijn tegenwoordig regelmatig onderwerp van discussie omtrent het aspect volksgezondheid. De focus ligt hierbij met name op grootschalige varkens-, pluimvee- en geitenhouderijen. Op basis van de momenteel uitgevoerde onderzoeken kunnen nog geen eenduidige conclusies worden getrokken of er sprake is van een causaal verband tussen veehouderijen en volksgezondheid. Dit wordt ook door de Gezondheidsraad geconcludeerd in haar advies van 14 februari 2018 hieromtrent. In dit advies wordt bovendien gesteld dat hoewel niet kan worden vastgesteld wat eventuele gezondheidseffecten veroorzaakt, dat het wel zinvol is om emissiereducerende maatregelen bij veehouderijen te treffen. Vervolgonderzoek is nog noodzakelijk en gaande. Navolgend wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste gepubliceerde onderzoeken met betrekking tot veehouderijen en volksgezondheid.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
55
In augustus 2016 is het onderzoek ‘Veehouderij en Gezondheid Omwonenden’ (VGO-1) gepubliceerd, RIVM-rapport 2016-0058. Voor dit onderzoek is uitgebreid onderzoek gedaan in het oosten van NoordBrabant en het noorden van Limburg, een dichtbevolkt gebied met een hoge veehouderijendichtheid. Deze conclusies zijn derhalve niet één-op-één door te trekken naar gebieden met een andere samenstelling. • Het VGO-onderzoek bevestigt eerdere bevindingen dat astma en neusallergieën minder voorkomen bij mensen die op korte afstand wonen van veehouderijen. Verder komt COPD in de landelijke delen van het onderzoeksgebied net zo vaak voor als in gebieden met een lage dichtheid aan veehouderijen. COPD-patiënten blijken wel een belangrijke risicogroep voor luchtweg-gerelateerde gezondheidseffecten in relatie tot veehouderijen. • Uit het VGO-onderzoek komen aanwijzingen naar voren dat het wonen in de buurt van veehouderijen een nadelig effect heeft op de longfunctie. Daarnaast blijkt dat de longfunctie lager is wanneer de concentratie ammoniak in de lucht hoog is. Dit lijkt niet te wijten te zijn aan ammoniak zelf, maar aan fijnstof-deeltjes die worden gevormd doordat ammoniak met andere stoffen in de lucht reageert. In de buurt van veehouderijen komen bovendien meer endotoxinen, fijnstof en mogelijke andere componenten afkomstig uit de veehouderij voor.
• Het VGO-onderzoek heeft nieuwe inzichten opgeleverd in de relatie tussen veehouderij en gezondheid. De inzichten zijn niet compleet en het is niet altijd duidelijk of er een oorzakelijk verband bestaat. Vervolgonderzoek is hiertoe noodzakelijk. In juni 2017 verscheen het onderzoeksrapport ‘Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (aanvullende studies); Analyse van gezondheidseffecten, risicofactoren en uitstoot van bio-aerosolen’, RIVM-rapport 2017-0062 (VGO-2). Dit onderzoek bevestigt de conclusies uit het VGO-onderzoek uit augustus 2016. Verder toont dit onderzoek aan dat rondom een individuele geitenhouderij en pluimveehouderijen sprake is van een verhoogde kans op longontsteking. In september 2018 is een deelrapport ‘Longontsteking in de nabijheid van geiten- en pluimveehouderijen; actualisering van gegevens uit huisartsenpraktijken 2014-2016’ gepubliceerd. Dit rapport maakt deel uit van een reeks vervolgonderzoeken in het kader van het onderzoeksprogramma Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO 3). De resultaten van dit onderzoek wijzen, net als de voorgaande onderzoeken, op een associatie tussen het wonen in nabijheid van een geitenhouderij en een verhoogd risico op longontsteking.
De associatie tussen een verhoogd risico op longontsteking en het wonen in de buurt van een pluimveehouderij blijkt, in de jaren die binnen deze actualisering zijn onderzocht, niet meer statistisch significant te zijn. Uit het VGO 2 en VGO 3-onderzoek blijkt dat het verhoogde risico voor longontstekingen in nabijheid van geitenhouderijen zich voordoet, binnen een afstand van 2 km rondom dergelijke bedrijven. Hierbij kan wel de kanttekening worden geplaatst dat bijvoorbeeld in Noord-Brabant een groot deel van de gehele provincie is gelegen binnen deze afstand van 2 km rondom alle geitenhouderijen. Nader onderzoek is noodzakelijk om deze onderzoeksresultaten te onderschrijven. Blijkens het WebBVB is er binnen een afstand van 2 kilometer rondom het plangebied aan het Voor-Oventje te ’t Oventje geen sprake van bedrijfsmatige geitenhouderijen. De dichtstbijzijnde bedrijfsmatige geitenhouderij bevindt zich aan Langstraat 4 te Zeeland, op circa 3 kilometer afstand. Derhalve zorgt dit niet voor onaanvaardbare gezondheidsrisico’s. Omdat er geen gezondheidsrisico’s mogen ontstaan door de exploitatie van een veehouderij is dit een van de aspecten die in een aanvraag omgevingsvergunning beschouwd dienen te worden.
Inmiddels heeft dit onderwerp bovendien geleid tot diverse onderzoeksresultaten en jurisprudentie die betrokken kan worden bij de toetsing van aanvragen omgevingsvergunningen voor veehouderijen. De hoofdlijnen van de jurisprudentie tot op heden zijn als volgt: • Volksgezondheid moet als aspect worden betrokken bij de omgevingsvergunning milieu; • Er is geen wettelijk of beleidsmatig toetsingskader voor zoönosen; • Afwijken van bestaande toetsingskaders vanwege volksgezondheid is alleen mogelijk met algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten; • Voor zover er geen toetsingskaders zijn (zoals endotoxinen), beoordeelt het bevoegd gezag
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
56
• • • •
de vergunningaanvraag met algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten; Als algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten ontbreken, maar er is wel een indicatie, dan is weigeren van de vergunning of extra voorschriften mogelijk met het voorzorgbeginsel; Een GGD-advies vragen kan, maar is niet verplicht; Anticiperen op mogelijke resultaten van toekomstig wetenschappelijk onderzoek is niet toegestaan; Het is onder voorwaarden mogelijk om voorschriften op te nemen in de vergunning m.b.t. het verkleinen van gezondheidsrisico’s.
Samengevat is er nog geen concreet toetsingskader of rekenmodel, maar dient wel een afweging te worden gemaakt aan de hand van de specifieke situatie en reeds bekende informatie. Effecten op de volksgezondheid van omwonenden kunnen binnen het huidige wettelijke kader dus nog niet concreet worden getoetst. Voordat een omgevingsvergunning, activiteit milieu, verleend wordt, moet het beoogde initiatief van de veehouderij echter getoetst worden aan diverse milieuaspecten, zoals ammoniakuitstoot, geur, fijnstof, aanwezigheid en gebruik van gevaarlijke stoffen, aan- en afvoer van meststoffen, geluid, brandveiligheid, etc. Door diverse wetten is voorgeschreven wat de maximale grenswaarden zijn waaraan een veehouderij moet voldoen. Indien een veehouderij niet voldoet, zal een vergunning dus niet verleend worden. Er mag vanuit worden gegaan dat de grenswaarden die in de wet zijn opgenomen de volksgezondheid in voldoende mate beschermen. In de bedrijfsexploitatie worden gezondheidsrisico’s door het toepassen van strenge hygiëneregels bovendien zoveel mogelijk voorkomen. In de directe omgeving van het plangebied is de veehouderijendichtheid erg laag (blijkens de provinciale kaarten met daarop een weergave van de vergunningen als geregistreerd in het Web-BVB, Bestand Veehouderij Bedrijven provincie Noord-Brabant), zie hiertoe Afbeelding 19.
De onderzoeken focussen nu met name op eventuele gezondheidseffecten in directe nabijheid van grootschalige intensieve veehouderijen en in veedicht gebied. Ook geitenhouderijen kunnen mogelijk een gezondheidsrisico omvatten. Vooruitlopend op wetenschappelijk aangetoonde causale verbanden tussen de veehouderijsector en potentiële risico’s voor de volksgezondheid en een wettelijk kader hieromtrent, is de ‘Notitie Handelingsperspectieven Veehouderij en Volksgezondheid: endotoxine toetsingskader 1.0’ opgesteld. Endotoxine is een celwandfragment van gram negatieve bacteriën. Op 7 juli 2016 verscheen het rapport ‘Emissies van endotoxinen uit de Veehouderij: emissiemetingen en verspreidingsmodelering’ (Wageningen UR Livestock Research, juni 2016, rapport 949). Uit het rapport blijkt dat rondom varkens- en pluimveehouderijen mogelijk een overschrijding van de advieswaarde van 30 EU/m3 (vastgesteld door de Gezondheidsraad) aan de orde is. De uitkomsten van het endotoxine onderzoek zijn uitgewerkt in een aanvullend onderzoek (‘Endotoxine concentraties rond stallen; indicatieve modelberekeningen’, ErbrinkStacks Consult, 5 september 2016). Endotoxines kunnen nog niet concreet gemeten, dan wel berekend worden.
Wel heeft het aanvullend onderzoek als resultaat dat op basis van een fijnstofemissie (bronsterkte) de aan te houden afstand kan worden bepaald om een te hoge blootstelling aan endotoxinen te voorkomen. Dit heeft geleid tot een rekentabel met afstanden tot varkens- en pluimveehouderijen. De rapporten richten zich met name op deze diercategorieën, omdat bij deze bedrijven de emissie van fijnstof en grovere stofdeeltjes het hoogste is. Bij veehouderijbedrijven met andere diersoorten wordt er vanuit gegaan dat de emissie van fijnstof en daarmee gepaard gaand, endotoxinen, verhoudingsgewijs laag is en daarom geen relevant risico veroorzaakt. Op basis van deze rekentabel volgt dat bij afstanden van meer dan 200 meter, overschrijdingen van de advieswaardes voor endotoxinen bij varkenshouderijen (tot circa 1.400 kg PM 10/jaar, dus bedrijven met een zeer hoge fijnstof-uitstoot), niet meer voorkomen. Bij grootschalige pluimveehouderijen is deze afstand, afhankelijk van de bedrijfsomvang, het type pluimvee en de uitstoot, circa 300 – 650 meter. Grootschalige varkens- en pluimveehouderijen zijn tot op ruime afstand (> 700 meter) van het plangebied afwezig. Er wordt vanuit endotoxines bezien dus een ruimschoots voldoende afstand gehanteerd.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
57
Aanvullend kan een beoordeling worden uitgevoerd op basis van de ‘Handreiking veehouderij en volksgezondheid 2.0’ (versie mei 2018). Navolgend wordt het stappenplan uit de ‘Handreiking veehouderij en volksgezondheid 2.0’ doorlopen. Dit stappenplan is bedoeld voor veehouderijontwikkelingen. Deze kan echter desondanks ook, waar van toepassing, worden gebruikt voor de beoordeling van overige ruimtelijke ontwikkelingen. Indien alle 7 stappen positief kunnen worden doorlopen kan het aspect volksgezondheid door veehouderijen als ruimtelijk aanvaardbaar worden beoordeeld. •
• •
•
• •
• • • •
Stap 1: Beoordeeld dient te worden of voldaan wordt aan de endotoxine-afstanden voor varkens- en pluimveehouderijen op basis van het endotoxine toetsingskader 1.0. In de directe omgeving (> 650 m) zijn geen varkens- en pluimveehouderijen aanwezig. Zoals voorgaand toegelicht wordt voldaan aan de adviesafstanden ten aanzien van endotoxinen. Stap 2: De ontwikkeling is gericht op de oprichting van een woningbouwontwikkeling en leidt dus zelf niet tot een toename in de emissies voor geur en/of fijnstof en/of ammoniak. Stap 3a: Geur dient getoetst te worden of er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat aan de hand van het wettelijk kader. De voorgenomen woningen worden onderdeel van de bebouwde kom. Hiervoor geldt een percentage geurgehinderden van 12% (voor dieren met geuremissiefactor), wat overeenkomt met een maximale achtergrondbelasting van 10 OUE/m3. Zoals volgt uit Afbeelding 20 is de (achtergrond)geurbelasting kleiner dan 3 OUE/m3. Hierdoor wordt voldaan aan een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Voor dieren zonder emissiefactor wordt getoetst aan een afstand van 100 meter, op grond van de geldende wet- en regelgeving. Deze afstand wordt enkel niet behaald tot het bedrijf VoorOventje 3. Voor deze veehouderij is echter reeds een uitgebreide afweging gemaakt in paragraaf 4.2.
Uit deze afweging volgt dat de voorgenomen woningbouwontwikkeling verenigbaar is in relatie tot de agrarische activiteiten aan Voor-Oventje 3. Voor-Oventje 29 is gelegen op circa 210 meter afstand. Overige veehouderijen zijn tot meer dan 650 m afwezig. Stap 3b: Geur dient vervolgens getoetst te worden of er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat, aan de hand van een strengere gezondheidskundige advieswaarde. Dit is voor dieren met geuremissiefactor in de bebouwde kom 12% geurgehinderden en komt dan overeen met een achtergrondbelasting van 5 OUE/m3. Zoals volgt uit Afbeelding 20 is de (achtergrond)geurbelasting kleiner dan 5 OU E/m3 (namelijk kleiner dan 3 OU E/m3). Hierdoor wordt voldaan aan een aanvaardbaar woon- en leefklimaat aan de hand van de gezondheidskundige advieswaarde. Voor dieren zonder emissiefactor wordt getoetst aan een afstand van 100 meter, zie hiertoe de beoordeling onder stap 3a. Stap 4a: Niet van toepassing. Getoetst dient te worden of indien er sprake is van een veehouderij, of er meerdere diersoorten bedrijfsmatig worden gehouden. Stap 4b: Niet van toepassing, getoetst dient te worden of de onderlinge afstand tussen varkens- en pluimveehouderijen niet minder dan 100 meter bedraagt. Varkens- en pluimveehouderijen zijn binnen 650 meter afwezig. Stap 5a, b en c: Niet van toepassing daar het geen ontwikkeling van een veehouderij betreft.
Stap 6: Niet van toepassing, er is geen sprake van mestbe- of verwerking als nevenactiviteit of als zelfstandige activiteit. Stal 7: Bij omwonenden is geen sprake van ongerustheid over de volksgezondheid. Conclusie: Advisering door GGD wordt niet geadviseerd.
Het nieuwbouwplan is gelet op het voorgaande en na belangenafweging, bezien vanuit het aspect veehouderijen en volksgezondheid, dus aanvaardbaar te achten. Er is geen sprake van onevenredige volksgezondheidsrisico’s.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
58
4.5
Spuitzones gewasbeschermingsmiddelen
Doordat het plangebied is gelegen in de kernrand van ’t Oventje, in nabijheid van het buitengebied, is het in het kader van het aspect volksgezondheid wenselijk om te beschouwen of er sprake is van potentiële (onaanvaardbare) risico’s ten aanzien van de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Indien gewasbeschermingsmiddelen op teeltgronden worden toegepast kan er sprake zijn van drift. Hierdoor kunnen deze gewasbeschermingsmiddelen bijvoorbeeld bij woningen en in tuinen terecht komen (verwaaien). Om een zonering te kunnen hanteren tussen bespuitingen en gevoelige functies wordt de term ‘spuitzones’ gehanteerd. Of er sprake is van een gevoelige functie kan mede afgeleid worden uit de vaste jurisprudentie. Hieruit volgt dat moet worden beoordeeld of in het betreffende object of ter plaatse van de betreffende functie mensen langdurig (kunnen) verblijven. Daarmee hebben zij een grotere kans op blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen. Als dat het geval is, is doorgaans sprake van een gevoelig object. Dat is bijvoorbeeld het geval bij woningen, kantoren en tuinen. Het Activiteitenbesluit milieubeheer bevat de regels voor de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen op open teelten. Hierbij wordt zoveel mogelijk driftarme apparatuur voorgeschreven. Sinds 1 januari 2018 geldt hierbij een minimale driftreductie van 75% ten opzichte van de referentietechniek.
Bovendien bevat het Activiteitenbesluit milieubeheer regels voor teeltvrije zones in directe nabijheid van oppervlaktewateren (zoals sloten). Deze teeltvrije zones hebben een functie aangaande de vermindering van de drift van gewasbeschermingsmiddelen naar oppervlaktewater (en daarmee ook richting naastgelegen functies). In geen enkele wettelijke regeling zijn afstanden vastgelegd die in acht moeten worden genomen voor spuitzones tussen gevoelige functies en percelen met open teelt waarop gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast. Ten aanzien van spuitzones wordt daarom normaliter in beginsel uitgegaan van een veiligheidsafstand van 50 meter (vuistregel) tussen de gronden waar gewassen op worden geteeld en gevoelige objecten (zoals woningen). Uit het rapport ‘Gewasbescherming en omwonenden’ van de Gezondheidsraad van 29 januari 2014 blijkt dat op dit moment nog geen toereikend onderzoek voorhanden is waaruit de effecten blijken van gewasbeschermingsmiddelen voor de gezondheid van omwonenden. De onderzoekscommissie vermoedt bovendien dat het risico voor omwonenden laag zal zijn ten opzichte van het risico voor beroepsmatig blootgestelden. Ook blijkt uit het rapport geen noodzaak tot een vaste spuitzone (van bijvoorbeeld 50 meter).
Blijkens het rapport ‘Driftblootstelling van omstanders en omwonenden door boomgaard bespuitingen’, Wageningen UR, rapport 609, maart 2015, kan door de wettelijk voorgeschreven driftreductie van 75%, de aan te houden afstand reeds verkleind worden tot 30 meter (in plaats van 50 meter). Afstanden en risico’s op drift kunnen bovendien verder worden verkleind door de toepassing van windhagen of houtwallen, een verdergaande driftreducerende techniek, een ander type teelt of een andere spuittechniek. Onderhavig plan heeft betrekking op de oprichting van een woningbouwplan, dus de oprichting van nieuwe gevoelige functies. De woningen worden gerealiseerd in de kernrand, op gronden die in de huidige situatie reeds in gebruik zijn als gecultiveerde tuin bij woningen toebehorende aan de kern. Door de ligging van het plangebied grenst de locatie aan 3 zijdes aan woonerven en tuinen. Hierdoor is er met zekerheid geen sprake van risico’s op drift. Voor de noordoostelijke zijde geldt enerzijds dat er sprake is van bestaande sloten tussen de teeltgronden en het plangebied (hier dienen teelt- en gewasbeschermingsvrije zones te worden gehanteerd). Daarnaast wordt eventuele drift hier afgeschermd door de aanwezigheid van bestaand groen en de in het plangebied aan te leggen centrale groene zone met houtsingel aan de noordelijke perceelsrand.
Door de aard van het voornemen en de ligging van de planlocatie in de kernrand van ’t Oventje is er geen sprake van onaanvaardbare volksgezondheidsrisico’s ten aanzien van het aspect spuitzones en
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
59
gewasbeschermingsmiddelen. Het planvoornemen wordt ten aanzien van dit aspect aanvaardbaar geacht.
4.6
Wegverkeerslawaai
Onderzocht dient te worden of het plangebied is gelegen in een wettelijke onderzoekszone voor wegverkeerslawaai. Op basis van artikel 76 van de Wet geluidhinder (Wgh) dienen bij de vaststelling van een bestemmingsplan de waarden als bedoeld in art. 82 t/m 85 van de Wgh in acht te worden genomen, indien dat plan gelegen is in een zone rondom een weg als bedoeld in art. 74 lid 1 Wgh en (het betreffende onderdeel van) dat plan mogelijkheden biedt voor: • De realisatie van woningen, andere geluidsgevoelige gebouwen en van geluidsgevoelige terreinen; • De aanleg van een nieuwe weg en/of een reconstructie van een bestaande weg; • Functiewijzigingen van een niet-geluidsgevoelige functie in een geluidsgevoelige functie. De onderzoekszone voor wegen is afhankelijk van de hoeveelheid rijbanen, zie hiertoe Tabel 11. Tabel 11: Onderzoekszones Wet geluidhinder
Aantal rijstroken 5 of meer 3 of 4 1 of 2
Aantal meters aan weerszijden van de weg Stedelijk gebied Buitenstedelijk gebied 350 meter 600 meter 350 meter 400 meter 200 meter 250 meter
De wegen rondom het plangebied (Voor-Oventje, Achter-Oventje en Verbindingsweg) hebben een snelheidsregime van 30 km/uur. Voor een deel van de weg Voor-Oventje wordt gecoördineerd met onderhavig bestemmingsplan gelijktijdig een verkeersbesluit genomen om ook hier het snelheidsregime van 80 km/uur te wijzigen naar 30 km/uur (zie hiertoe de toelichting in paragraaf 2.5). Voor wegen met een snelheidsregime van maximaal 30 km/uur geldt geen wettelijke geluidszone. Formeel kan voor deze wegen geen hogere waarde worden aangevraagd of verleend, aangezien deze wegen niet zoneplichtig zijn. Echter voor de waarborging van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat dient de geluidbelasting ten gevolge van wegverkeer inzichtelijk te worden gemaakt en te worden beoordeeld. Door Gbs Milieuadvies is een akoestisch onderzoek uitgevoerd naar de geluidbelasting vanwege wegverkeerslawaai ter plaatse van het plangebied. Hiertoe is de geluidsbelasting bepaald op de nieuw te bouwen woningen en getoetst aan de geldende geluidsnormen. Aangetoond dient te worden dat er sprake is van een goed woon- en leefklimaat ter plaatse. Dit onderzoek is in volledigheid bijgevoegd in Bijlage 5. Navolgend worden de belangrijkste conclusies samengevat weergegeven.
Voor een beoordeling van het woon- en leefklimaat, ten gevolge van geluid door wegverkeer, is tevens inzicht noodzakelijk in de gecumuleerde geluidbelasting van de genoemde wegen gezamenlijk. Voor het beoordelen van het woon- en verblijfsklimaat ter plaatse van de te realiseren woningen wordt gebruik gemaakt van de ‘kwaliteitsindicatie geluid’ van het RIVM. Op basis van de classificering van de milieukwaliteit kan, ten aanzien van de gecumuleerde geluidsbelasting ten gevolge van wegverkeer, het volgende worden geconcludeerd: • Woning/tuin 1: Goed/Redelijk • Woning/tuinen 2 t/m 10: Zeer goed Geconcludeerd kan worden dat ter plaatse van alle nieuw te bouwen woningen (kavel 1 t/m 10) een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd.
Toelichting Bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Voor-Oventje, ’t Oventje’
60
4.7
Waterhuishouding
Waterhuishoudkundige aspecten zijn een belangrijk aandachtspunt bij het opstellen van ruimtelijke plannen. De watertoets is dan ook wettelijk verankerd in artikel 3.1.6 lid 1, sub b Bro. Hierin is bepaald dat een plan een waterparagraaf dient te bevatten, waarin de keuzes ten aanzien van water gemotiveerd worden. Daarnaast dient ook de waterbeheerder om een advies te worden gevraagd. De watertoets is het hele proces van vroegtijdig informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten. Het doel van de watertoets is dat de waterbelangen evenwichtig worden meegewogen bij de totstandkoming van een plan. Beleid Waterschap Aa en Maas De planlocatie is gelegen binnen het stroomgebied van Waterschap Aa en Maas. De visie van Waterschap Aa en Maas is vervat in het ‘Waterbeheerplan 2016 – 2021’. Dit plan maakt inzichtelijk wat de doelstellingen zijn van Waterschap Aa en Maas voor de periode 2016 – 2021 en hoe zij deze doelstellingen wil realiseren. Het centrale doel is om het watersysteem en de afvalwaterketen op orde te houden. Het beheer van water door het waterschap bepaalt mede of mensen en dieren in Noordoost-Brabant kunnen leven in een veilige, schone en prettige omgeving. Waterschap Aa en Maas is bovendien doende met het opstellen van het ‘Waterbeheerplan 2022 – 2027’.
Doelstelling is het op een duurzame, innovatieve manier zorgen voor veilig, voldoende en schoon water. Daarbij rekening houdend met veranderende omstandigheden, zoals het klimaat. De planning is dat het Waterbeheerplan 2022 – 2027 eind 2021 kan worden vastgesteld. Daarnaast heeft het waterschap waar nodig nog toegespitst beleid en beleidsregels op de verschillende thema’s/speerpunten uit het waterbeheerplan en heeft het waterschap een eigen verordening; de Keur en de legger. De Keur Waterschap Aa en Maas 2015 bevat gebods- en verbodsbepalingen met betrekking tot ingrepen die consequenties hebben voor de waterhuishouding en het waterbeheer. De legger geeft aan waar de waterstaatswerken liggen, aan welke afmetingen en eisen die moeten voldoen en wie onderhoudsplichtig is. Veelal is voor deze ingrepen een watervergunning van het waterschap benodigd. De waterschapsdoelen zijn doorvertaald in beleidsregels, waaronder de Keur. De drie NoordBrabantse Waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel hebben gezamenlijk besloten om de Keuren te uniformeren en te dereguleren. De nieuwe uniforme keuren zijn in werking getreden op 1 maart 2015 en nadien waar nodig partieel gewijzigd of geactualiseerd. In de Keuren zijn diverse regels opgenomen om gebieden met een specifieke waterhuishoudkundige functie te beschermen, zoals de attentiegebieden en de invloedsgebieden Natura 2000.