CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 22 - onderzoek BB25-308-OC-01 ontplofbare oorlogsresten (concept) 21-11-2025

Raadsvergadering 9 februari 2026, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Bindend advies omgevingsvergunning asielzoekerscentrum Boekelsedijk16.517 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

CONFLICTPERIODE

PROJECT BOEKELSEDIJK

,

UDEN

KENMERK BB25-308-OC-01

(CONCEPT)

OPDRACHTGEVER WITTEVEEN+BOS

Documentcode BB25-308-OC-01

Aantal pagina’s 60

Datum 21

2025

november

Status Concept

Bezoek- en postadres Damstraat

24

3371 AD Hardinxveld-Giessendam +31

(0)10 820 29 20 info @beobom.nl KVK:

BTW:

61002046 NL08541. 59. 587. B01

Afbeelding voorzijde: restanten van het missiehuis in de Maasstraat te Uden datum onbekend. Bron: beeldbankwo2.nl beeldnummer 74494. ,

,

INHOUD MANAGEMENTSAMENVATTING

. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .

5

INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1.

ALGEMEEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. 1

Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1. 2

Begrenzing onderzoeks- en projectgebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1. 3

Doel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1. 4

Beperkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1. 5

Terminologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1. 6

Niet gesprongen explosieven (NGE) vs. conventionele explosieven (CE) en OO . . . . . . . . 9

1. 7

Eerder uitgevoerde onderzoeken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2.

ONDERZOEK CONFLICTPERIODE (1939-1945) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. 1

Inleiding en methode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

2. 2

Literatuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

2. 3

Gemeentearchief en provinciaal archief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

2. 4

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2. 5

Nationaal Archief Den Haag (NA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

2. 6

Semi-Statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie te Rijswijk (SSA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

2. 7

Archief Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) 1971-heden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

2. 8 Luchtfotocollectie Wageningen UR , Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2. 9

Krantenberichten

2. 10

Collectie NIMH collecties 409 en 575 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

2. 11

National Archives , Kew , Surrey . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

2. 12

Bundesarchiv/Militärarchiv . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

2. 13

The National Archives and Records Administration , Washington D. C. (NARA) . . . . . . . . 28

2. 14

Getuigenverklaringen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

2. 15

Kadaster . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

2. 16

Library and Archives Canada (LAC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

2. 17

Overige bronnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

3.

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .

25

BRONNENANALYSE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 3. 1

Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

3. 2

Chronologische gebeurtenissenlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

3. 3

Mijnenvelden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

3. 4 4.

Ruimingen ontplofbare oorlogsresten (1945-heden) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 LUCHTFOTOANALYSE

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .

46

4. 1

Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

4. 2

Resultaat luchtfotoanalyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

4. 3

Hoogteverschillen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

5.

BEOORDELING EN EVALUATIE BRONNENMATERIAAL

.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .

49

5. 1

Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

5. 2

Indicaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

5. 3

Contra-indicaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

5. 4

Leemten in de kennis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

5. 5

Mogelijk aan te treffen (sub)soorten ontplofbare oorlogsresten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

5. 6

Beoordeling indicaties en horizontale afbakening verdacht gebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

5. 7

Verticale afbakening verdacht gebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

5. 8

Advies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 BIJLAGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

MANAGEMENTSAMENVATTING Ten behoeve van Boekelsedijk te Uden in de gemeente Maashorst staan diverse bodemroerende werkzaamheden gepland. De Arbeidsomstandighedenwet stelt dat er gezorgd moet worden voor een

veilige werkplek. Uit dien hoofde dient een onderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten te worden uitgevoerd. Dit onderzoek wordt een Onderzoek Ontplofbare Oorlogsresten Conflictperiode genoemd. Het Onderzoek Conflictperiode is uitgevoerd conform het vrijwillig Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten. Voorliggend rapport heeft betrekking op het projectgebied te Uden zoals getoond in dit onderzoek conflictperiode. In de voor dit Onderzoek Conflictperiode geraadpleegde bronnen zijn enkele feitelijke indicaties voor

de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten binnen het projectgebied aangetroffen. Artilleriebeschietingen Uden , Volkel , Vloet , Volkelstraat 22-23 september 1944 In de avond van 22 september en de ochtend van 23 september 1944 voeren de Duitsers en de geallieerden artilleriebeschietingen uit op Uden , Volkel en de gehuchten Vloet en Volkelstraat. Het projectgebied ligt tussen de beschoten gebieden. BeoBOM merkt op basis van deze indicatie het gehele projectgebied aan als verdacht op de aanwezigheid van verschoten geschutmunitie van min. 2 cm t/m max. 4. 2 inch kaliber (Amerikaans , Brits en Duits). Dit type ontplofbare oorlogsresten kan worden aangetroffen tot een maximale diepte van 140m-MV/1480+NAP. , , Advies: Daar waar er binnen verdacht gebied bodemroering gaat plaatsvinden , zijn beheersmaatregelen noodzakelijk. Waar gewerkt wordt in verdacht gebied adviseert , BeoBOM , afhankelijk van de

werkzaamheden , het volgende: Het uitvoeren van een opsporingsonderzoek oppervlaktedetectie.

voorgenomen

conform

het

CS-OOO

middels

Ten slotte adviseert BeoBOM ten zeerste om voorliggend rapport te overleggen aan de gemeente(n) waarbinnen het projectgebied is gelegen en waarop het Onderzoek Conflictperiode betrekking heeft. N. B. : op het kaartmateriaal in- en behorende bij deze rapportage worden mogelijk verdachte gebieden , indicaties en gebeurtenissen buiten het projectgebied getoond , welke niet direct van invloed zijn op het projectgebied maar die wel zijn geconstateerd. Omwille van de volledigheid worden deze tevens

Buiten de contouren van het projectgebied , zoals getoond , kan niet worden gewerkt zonder aanvullend onderzoek. weergegeven.

QBeoBOM

INLEIDING Onderzoek OO

Boekesedik Opdrachtgever

Witteveen+Bos

Projectadres

Boekelsedijk

EEN Tere Leen

0

-

Conflictperiode

„Uden

‚Uden

BB25-308-0C-01

Uitvoering

onderzoek

Werkomschrijving

ontplofbare oorlogsresten conflictperiode samenstellen bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten conflictperiode conform het CS-VROO

Doelstelling

Uitvoering

onderzoek OO

Autorisatie

rapportage

Naam

(geanonimiseerd)

en

conflictperiode

bodembelastingkaart

Functie

Paraaf

Adviseur, senior

deskundige opsporing ontplofbare oorlogsresten, bevoegd lid management

Auteur(s) DEEL

Functie

(geanonimiseerd) MA

Historisch Onderzoeker

(geanonimiseerd) MA EN

Historisch Onderzoeker

Paraaf

Bodembelastingkaart DEE

Functie

(geanonimiseerd) MA

Historisch Onderzoeker/

(geanonimiseerd) MA « GIS-operator MSc

Paraaf

Steller

en

1.

ALGEMEEN

1. 1

Aanleiding

Rond Boekelsedijk te Uden (gemeente Maashorst) staan diverse bodemroerende werkzaamheden gepland. Voorafgaand aan de werkzaamheden zal zoals gesteld in de Arbeidsomstandighedenwet gezorgd moeten worden voor een veilige werkplek. Uit dien hoofde dient voorafgaande aan de geplande werkzaamheden een onderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten te worden uitgevoerd. Een dergelijk onderzoek wordt een onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode (1939-1945) genoemd. Voorliggend onderzoek is opgesteld conform de bij opdrachtverstrekking meest actuele versie van het vrijwillig CS-VROO (1 maart 2024). 1. 2

Begrenzing onderzoeks- en projectgebied

Het projectgebied is begrensd op basis van de door opdrachtgever verstrekte gegevens en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Deze begrenzing wordt getoond in onderstaande figuur. Alle afbeeldingen waarop het projectgebied te zien zijn , zijn noord-zuid georiënteerd. Aan enkele afbeeldingen is ter verduidelijking een schaallat toegevoegd. Dit is gedaan om ook bij uitsneden de afstanden goed te kunnen inschatten. Tevens is een noordpijl toegevoegd aan de afbeeldingen waarbij dit als wenselijk wordt gezien.

Figuur 1: De begrenzing van het projectgebied te Uden (groene kader). Bron satellietbeeld: PDOK.

1. 3

Doel

Voorliggend onderzoek betreft een onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode. Een onderzoek conflictperiode heeft als doel te beoordelen of er in het onderzoeksgebied sprake is van aanwijzingen (indicaties) voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten , en indien deze aanwijzingen bestaan , het verdachte gebied af te bakenen. Een dergelijk onderzoek bestaat zowel uit het inventariseren als het beoordelen (analyseren) van bronnenmateriaal. Het eindresultaat is

1

voorliggende rapportage en een bijbehorende Gebeurtenissenkaart en Bodembelastingkaart OO conflictperiode , waarop de op OO verdachte en onverdachte gebieden op basis van het onderzoek conflictperiode worden weergegeven. 1. 4

Beperkingen

Met de opdrachtgever zijn geen beperkingen overeengekomen wat betreft de uitvoering van het onderzoek. 1. 5

Terminologie

Voor

het opstellen van Onderzoeken Conflictperiode en Na-Conflictperiode worden voor alle ontplofbare oorlogsresten-gerelateerde werkvlakken een zevental gebieden onderscheiden. Voor de verduidelijking wordt dit onderscheid in onderstaande diagram weergegeven: Projectgebied – gebied waarbinnen de reguliere werkzaamheden uitgevoerd gaan worden. Dit gebied wordt bepaald aan de hand van de door de opdrachtgever aangeleverde gegevens. Onderzoeksgebied – het gebied waarbinnen het onderzoek conflictperiode is uitgevoerd. Het CSVROO schrijft voor dat de rapportage tenminste de begrenzing van het onderzoeksgebied omvat. Als begrenzing van het te onderzoeken gebied heeft BeoBOM ervoor gekozen geen vaste buffer rond het projectgebied te nemen om te voorkomen dat gebeurtenissen over het hoofd worden gezien. Ten behoeve van ieder onderzoek conflictperiode wordt onderzocht op geografische relevante namen , dat wil zeggen dat de gebeurtenissen met betrekking tot de geografische locaties waarbinnen het projectgebied is gelegen worden onderzocht. Er wordt op die manier op bijvoorbeeld straat- , buurtschap- , plaats- , gemeente- en provincieniveau gezocht naar oorlogshandelingen en andere relevante gebeurtenissen.

De gevonden gebeurtenissen die in de bronnen worden gekoppeld aan een geografisch relevante locatie en mogelijk relevant zijn voor het projectgebied worden vervolgens gerapporteerd in het onderzoek conflictperiode. Ook wanneer deze gebeurtenissen na een nadere analyse geen invloed blijken te hebben op het projectgebied of de directe omgeving hiervan. Er wordt dus niet zozeer gekeken naar een vaste afstand (buffer) rondom het projectgebied , maar naar gebeurtenissen die in de bronnen worden gekoppeld aan bepaalde locaties die relevant zouden kunnen zijn voor het projectgebied. Omwille van het schetsen van een historische context (bijvoorbeeld het duiden van gebeurtenissen binnen een breder kader zoals een geallieerde operatie als Market Garden) kunnen ook gebeurtenissen op grote afstand van het projectgebied worden genoemd. Verdacht gebied conflictperiode – het deel van het onderzoeksgebied waarbinnen , blijkens het beschikbare onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode , sprake is (geweest) van de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten na de conflictperiode. Verdacht gebied na-conflictperiode – het deel van het onderzoeksgebied waarbinnen , na uitvoering van het onderzoek na-conflictperiode , nog steeds sprake is van de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

Opsporingsgebied – gebied waar het verdachte gebied en het projectgebied elkaar overlappen. Wanneer sprake is van een opsporingsgebied dienen aanvullende maatregelen te worden genomen , welke kunnen bestaan uit een opsporingsproces als omschreven in het CS-OOO , maar ook uit aanvullend bureauonderzoek of andere beheersmaatregelen.

1

Onverdacht gebied conflictperiode – het gebied dat op basis van het onderzoek conflictperiode niet als ‘verdacht gebied’ is aangemerkt. Dat wil zeggen: niet meer verdacht dan de overige onderzochte Nederlandse bodem waar geen sprake is van specifieke aanwijzingen voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. Onverdacht gebied na-conflictperiode – het gebied dat op basis van het onderzoek naconflictperiode (aanvullend) als onverdacht is aangemerkt , ofwel niet langer verdacht op de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. Figuur 2: Schematische weergave van de verschillende deelgebieden.

1. 6

Niet gesprongen explosieven (NGE) conventionele explosieven (CE) en OO

vs.

In de praktijk worden vaak de termen NGE (Niet Gesprongen Explosieven) of CE (conventionele

explosieven) gehanteerd wanneer men doelt op de omgang met ontplofbare oorlogsresten. NGE is een overkoepelende term waarmee bijvoorbeeld ook explosieven voor terroristische doeleinden kunnen worden aangeduid. CE was de term waarmee binnen het WSCS-OCE gedoeld werd op: ‘Fabrieksmatig geproduceerde explosieven die zijn achtergebleven als gevolg van oorlogshandelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog , waarop de richtlijnen van het WSCS-OCE van toepassing zijn. ’ Binnen deze definitie vielen ook: CE die geen explosieve stoffen (meer) bevatten; restanten van CE die door leken als zodanig herkenbaar zijn; voorwerpen die door leken kunnen worden aangemerkt als CE; wapens of onderdelen daarvan.

Met de ingang van 2021 is het WSCS-OCE als het ware opgesplitst in een tweetal nieuwe certificatieschema’s , te weten het CS-OOO (Certificatieschema Opsporing Ontplofbare Oorlogsresten) en het CS-VROO (Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten). Deze laatste heeft betrekking op het voorliggende onderzoek. Onder ontplofbare oorlogsresten wordt verstaan alle achtergelaten ontplofbare munitie en nietgesprongen munitie zoals bedoeld in artikel 4.10 , eerste lid , onderdeel d , van het Arbeidsomstandighedenbesluit (1997). Artikel 4. 10 luidt als volgt: Artikel 4. 10. Ontplofbare oorlogsresten 1.

In dit artikel wordt verstaan onder: a.

ontplofbare munitie: conventionele munitie die explosieve stoffen bevat als bedoeld in het protocol inzake ontplofbare oorlogsresten van 28 november 2003 (Trb. 2004 , 227) met inbegrip van mijnen , valstrikken en andere mechanismen;

1

b.

achtergelaten ontplofbare munitie: ontplofbare munitie die tijdens een gewapend conflict niet is gebruikt , die is achtergelaten of gedumpt door een partij bij een gewapend conflict en al dan niet voor ontsteking zijn geprepareerd , van een ontsteking zijn voorzien , op scherp zijn gezet of anderszins voor gebruik zijn voorbereid; c. niet-gesprongen munitie: in een gewapend conflict gebruikte ontplofbare munitie die ontstekingsgereed is , van een ontsteking is voorzien , op scherp is gezet of anderszins voor gebruik is voorbereid , en die niet tot ontploffing is gekomen; d. ontplofbare oorlogsresten: achtergelaten ontplofbare munitie en niet-gesprongen munitie. 2. In alle gevallen waarin gevaar voor de veiligheid of gezondheid van werknemers kan bestaan door de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten , wordt , alvorens werkzaamheden worden aangevangen , hiernaar een oriënterend onderzoek ingesteld. 3. Indien het oriënterend onderzoek de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten die gevaar kunnen opleveren voor de veiligheid of gezondheid van werknemers niet uitsluit wordt een nader onderzoek ingesteld. 4.

Indien uit het nader onderzoek blijkt dat gevaar bestaat voor de veiligheid of gezondheid van werknemers door de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten , worden die ontplofbare oorlogsresten opgespoord of andere passende maatregelen getroffen om dit gevaar te voorkomen. 5. Het opsporen van ontplofbare oorlogsresten wordt uitsluitend verricht door een bedrijf dat voor de te verrichten arbeid in het bezit is van een certificaat opsporen ontplofbare oorlogsresten dat is afgegeven door Onze Minister of een door hem aangewezen certificerende instelling. 6. De arbeid ten behoeve van het opsporen van ontplofbare oorlogsresten wordt uitsluitend verricht door een daarvoor gekwalificeerde persoon die is geregistreerd in het Register veilig werken defensiemedewerkers of het Register veilig werken met explosieve stoffen , bedoeld in artikel 1.5j , eerste lid , onderdelen b of d , dan wel door een persoon van wie de beroepskwalificaties zijn gecontroleerd en toereikend bevonden overeenkomstig de artikelen 23 , 27 en 28 van de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties en die deze arbeid verricht onder voortdurend toezicht van een daarvoor gekwalificeerde persoon die is geregistreerd in het Register veilig werken met explosieve stoffen. 7. Het ruimen van ontplofbare oorlogsresten wordt uitsluitend verricht door explosievenopruimingseenheden van het Ministerie van Defensie. 8.

Een bewijs van registratie en herregistratie in het Register veilig werken met explosieve stoffen dan wel een afschrift van een dergelijk bewijs is op de arbeidsplaats aanwezig. 9. Artikel 1. 5ha is van overeenkomstige toepassing. 10. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld ter uitvoering van het tweede tot en met vijfde lid. Er worden de volgende 16 hoofdsoorten van ontplofbare oorlogsresten onderscheiden:

Klein-kalibermunitie (KKM); Geschutmunitie; Handgranaten; Geweergranaten; Munitie voor granaatwerpers; Raketten; Afwerpmunitie;

1

Submunitie; Onderwatermunitie; Landmijnen; Valstrikken; Explosieve stoffen; Vuurwerken; Vernielingsmiddelen; Ontstekingsinrichtingen; Toebehoren van munitie. 1. 7

Eerder uitgevoerde onderzoeken

In het kader van dit onderzoek

is nagegaan of in het verleden in , of in de nabijheid van , het projectgebied reeds (voor)onderzoeken door derden zijn uitgevoerd. Hiervoor heeft BeoBOM de volgende bronnen geraadpleegd: De VEO bommenkaart;

Gemeenten waarbinnen het onderzoeksgebied is gelegen; ProRail indien in het onderzoeksgebied railinfrastructuur aanwezig is; Rijkswaterstaat , waterschap en/of provincie indien in het onderzoeksgebied infrastructuur aanwezig is die in het beheer van één of meerdere van deze organisaties is; Andere explosievenopsporingsbedrijven. 1 Uit deze inventarisatie zijn onderstaande (voor)onderzoeken naar voren gekomen: BLAUW BeoBOM , Vooronderzoek Conventionele Explosieven A50 Noord-Brabant (kenmerk 2016-BB-04 LOC IIIIV , d. d. 30 maart 2016). Dit vooronderzoek is opgesteld conform het toentertijd geldende Werkveldspecifiek Certificatieschema voor het Systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven (versie 2012) , dat onderhand is vervangen door het CS-VROO. De verschillende projectgebieden van dit vooronderzoek liggen minstens 22, kilometer van het projectgebied van voorliggend onderzoek. In het rapport zijn enkele

gebieden aangemerkt als verdacht op achtergelaten geschutmunitie en achtergelaten kleinkalibermunitie , hand- en geweergranaten en munitie voor granaatwerpers. Deze verdachte gebieden liggen op meer dan 2 kilometer van het projectgebied van voorliggend onderzoek.

1 Onderzoeken

uitgevoerd door andere explosievenopsporingsbedrijven worden niet altijd op verzoek gedeeld.

1

1

Figuur 3: De ligging van de verschillende (voor)onderzoeken van derden t. o. v. het huidige projectgebied (groen). Bron satellietbeeld: PDOK.

2.

ONDERZOEK

CONFLICTPERIODE

2. 1

Inleiding en methode

(1939-1945)

Het bronnenonderzoek voor het onderzoek conflictperiode vindt plaats op basis van een inventarisatie van gebeurtenissen en informatie de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (indicaties) of juist de afwezigheid daarvan (contra-indicaties). Voor het onderzoek dienen de relevante bronnen te worden geïdentificeerd en geraadpleegd. In elk geval dienen te worden geraadpleegd de in onderstaande tabel als ‘verplicht’ (conform de eisen van het CS-VROO) aangemerkte bronnen. De als ‘aanvullend’ aangeduide bronnen worden geraadpleegd indien daarvoor aanleiding bestaat. Onderstaande tabel is niet limitatief. In het vervolg van deze rapportage wordt gemotiveerd waarom een aanvullende bron wel of niet is geraadpleegd. De eventuele leemten in de kennis zijn gespecificeerd in paragraaf 4 van hoofdstuk 5.

Bron Literatuur Gemeentearchief en provinciaal archief Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) Nationaal Archief Den Haag (NA) Semi-Statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie te Rijswijk (SSA) Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) Luchtfotocollectie Wageningen UR , Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh Krantenberichten Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) , collectie 575 Nederlands Instituut voor Militaire Historie , collectie 409 The National Archives te Londen , gegevens aangaande luchtaanvallen door de Royal Air Force The National Archives te Londen , gegevens aangaande artilleriebeschietingen / grondgevechten Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg National Archives and Records Administration II (NARA College Park , VS) Getuigenverklaringen Kadaster (naoorlogs kaartmateriaal) Héritage Canadiana , gegevens aangaande artilleriebeschietingen / grondgevechten

2. 2

Verplicht (CSVROO) √ √ √

Aanvulle nd

Geraadpleegd

Paragraaf

√ √ √

2. 2. 2. 3. 2. 4.

√ √

√ √

2. 5. 2. 6.

√ √

√ √

2. 7. 2. 8.

√ √

√ √

2. 9. 2. 10.

√ √ √ √ √

2. 10. √

2. 11.

√

2. 11.

√ √

2. 12. 2. 13.

√

2. 14. 2. 15. 2. 16.

√ √ √

Literatuur

Ten behoeve van een Onderzoek Conflictperiode worden diverse literatuurbronnen geraadpleegd , zowel enkele standaardwerken als eventuele specifieke regionale informatiebronnen (macro- en microniveau). Conform het CS-VROO zijn de volgende (standaard)werken geraadpleegd:

Molenaar , F.J. , De luchtverdediging in de meidagen 1940 (2 delen , Den Haag 1970).

2

Nierstrasz e. a. (Ministerie van oorlog , hoofdkwartier van de chef van de generale staf , krijgsgeschiedkundige afdeling) , De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II (diverse delen , Den Haag 1952-1963). Tevens worden voor elk onderzoek conflictperiode geraadpleegd:

Amersfoort , H. en Kamphuis , P. , Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied (‘s-Gravenhage 2012). Eversteijn , T. , Bombardementen , raketbeschietingen , neergekomen vliegtuigverliezen in de periode 10 mei 1940 - 5 mei 1945 (z. p. 2011).

V-wapens

en

militaire

Foreman , J. , The Fighter Command War Diaries volume 5: July 1944 to May 1945 (z. p. 2005).

Klep , C. en Schoenmaker , B. , De bevrijding van Nederland 1944-1945: oorlog op de flank (’s Gravenhage 1995).

Korthals-Altes , A. , Luchtgevaar. Luchtaanvallen op Nederland 1940 – 1945 (Wormer 1984). Middlebrook , M. en Everitt , C. , The Bomber Command War Diaries. An operational reference book 19391945 (Surrey 2011).

Zwanenburg , G.J. , En nooit was het stil… Kroniek van een luchtoorlog (2 dln. , z.p. , z. j. ). Specifiek voor het huidige projectgebied zijn daarnaast onderstaande literatuurbronnen verzameld en geraadpleegd: Bollen , H. , Corridor naar de Rijn (Zutphen 1988). Didden , J. en Swarts , M. , Kampfgruppe Walther and Panzerbrigade 107: A Thorn in the Side of Market Garden (Drunen 2016). Sanders , A.L.M. , Uden in de Tweede Wereldoorlog (Uden 2000). Sanders , A.L.M. , Grepen uit de geschiedenis van de gemeente Uden , tien delen (Uden 2017-2024). Sanders , A. L. M. e.a. , Getuigen van de Tweede Wereldoorlog in de gemeente Uden (Uden 2021). Saunders , T. , Operation Market Garden: Hell’s Highway (Barnsley 2001). Verbakel , A. , L. Bressers en A. L. M. Sanders , ‘Opdat zij herinnerd blijven’. De Udense slachtoffers van oorlogen , vervolgingen en missies vanaf mei 1940 (Uden 2019). 2. 3

Gemeentearchief en provinciaal archief

Ten behoeve van dit onderzoek conflictperiode is conform het CS-VROO een aantal archiefstukken uit

het provinciaal en de relevante gemeentelijke archieven geïnventariseerd en geanalyseerd. Gedurende de oorlog was het projectgebied gelegen in de voormalige gemeente Uden. Derhalve zijn de stukken uit het archief van deze gemeente geraadpleegd bij het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) te Den Bosch. Behalve deze gemeentelijke archieven zijn stukken uit het provinciaal archief , eveneens belegen bij het BHIC , geïnventariseerd en geraadpleegd. Conform het CS-VROO wordt in deze

2

$)BeoBOM

archieven altijd geprobeerd stukken met betrekking tot luchtbescherming, stukken met betrekking tot het ruimen stukken

munitie

van

stukken met betrekking tot

en

zoals politierapporten,

huisnummering

en

brandrapporten, verdedigingswerken

provinciale archieven worden,

en

doorzocht.

verschillende soorten op bepaalde

In

het

verleden

zoekmachines op

deze

zoektermen. Zo zijn

stukken

reden

neemt

BeoBOM

is gebleken

zoekmachines

er

altijd

de

dat

stukken

niet

verschillende

met

relevante

betrekking

tot

gehele

die alleen werken

inventaris

van

zoektermen

archiefinstellingen

er

altijd even gevoelig gereageerd wordt

inventarissen met de

met

naam

door,

exacte termen,

‘oorlogsschade’ te voorkomen

om

waarbij

dat

een

opleveren.

zou er

relevante

van

toegangs-

gemist worden.

De

geraadpleegde stukken zijn hieronder in

en

inventarisnummers.

betekent

dit dat

er

Indien

of in de

relevant’, dan

betekent voor

Het

bijvoorbeeld

kan dan

de

voor

de mogelijke aanwezigheid

het projectgebied.

van

dit dat

aangetroffen

overzicht opgenomen,

in

er

om

niets zeggen over de aanwezigheid relevant is de gevonden informatie

Indien

een

van

geen

indicaties of contra-indicaties

financiële gegevens

ontplofbare oorlogsresten

weergegeven

ontplofbare oorlogsresten zijn

ontplofbare oorlogsresten binnen het projectgebied.

personeelslijsten, van

van

dossier wordt aangemerkt als zijnde ‘niet

het betreffende dossier

mogelijke aanwezigheid gaan

met vermelding

aangegeven dat een dossier als ‘relevant’ is beoordeeld, dossier gegevens zijn aangetroffen die als indicaties of contra-

beschouwd

omgeving

een

staat

er

in het betreffende

indicaties? kunnen worden binnen-

of

mogelijk, niet met behulp

zo

houden, waarbij

na

zoekopdracht op de term ‘schade’ dan geen Om

te raadplegen. Verdere

vernummering worden ook geraadpleegd indien beschikbaar.

De gemeentearchieven of sleutelwoorden

oorlogsschade

in de tabel

met

binnen

of regelgeving het

die verder

projectgebied. Indien

chronologische gebeurtenissen

in

hoofdstuk 3.

In

het

gemeentearchief

ondervangen

door

ontbreken

het

politierapporten. andere

raadplegen archief, het Nationaal Archief en de archieven van

van

Deze

stukken

leemte

in

de

kennis

wordt

uit de gemeentearchieven,

het Nederlands Instituut

voor

het

grotendeels provinciaal

Oorlogsdocumentatie.

Gemeentearchief Het gemeentearchief is op 23 oktober 2025 ingezien door Brabants Historisch Informatie

1492. Gemeentebestuur

Toeg.nr 1492

_ Inv.nr 74

Centrum

(geanonimiseerd)

(BHIC)

Uden, 1971-1980

Omschrijving Vaststelling

nieuwe

Relevant

wijkindeling

naar

aanleiding

invoeren adrescode,

« Nee,

_ wijkgrenzen

| Nee,

1971-1975

75

?

Onder

indicatie wordt

Tekening wijknummers, buurtgrenzen, 1973

verstaan:

buurtnummers,

en

betrekking op huisnummerwijzigingen/ver nummering. geen

geen betrekking op huisnummerwijzigingen/ver nummering.

gebeurtenis/informatie die een aanwijzing vormt dat het onderzoeksgebied, of een gedeelte van ontplofbare oorlogsresten. Een contra-indicatie betreft een gebeurtenis/informatie die een aanwijzing vormt dat het verdacht gebied, of een gedeelte daarvan, als onverdacht kan worden aangemerkt. Een gebrek aan informatie over oorlogshandelingen binnen een projectgebied in een verder compleet lijkend archief kan ook als contraindicatie worden beschouwd, aangezien dit er expliciet op wijst dat er geen oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden. daarvan, verdacht is op de aanwezigheid

Toeg. nr

Inv. nr 79

Omschrijving Straatnaamgeving , 1972-1979

81

Huisnummering en hernummering woningen en percelen , 1978-1980

Relevant Nee , geen betrekking op huisnummerwijzigingen/ver nummering. Ja

1596. Documentatie Uden Toeg. nr 1596

Inv. nr 45 53

370

Omschrijving Crashes rondom Uden e. o. ; geinventariseerde plaatsen in vierhoek Heesch-Veghel-Gemert-Haps , 1940-1945 Rapporten , logboek en artikelen betreffende bevrijding van de gemeente Uden en Newsletter; 50 jaar Market Garden 1944-1994 , Bevrijding Zuid-Nederland; Programma bevrijdingsfeest 1955 Uden; " Bliksem-bevrijding " in Uden in: Brabants Dagblad dd. 18-9-1969 , 1944-1994 1944-1945 Royal Air Force op Volkel B. 80 door Doc. groep Volkel; met overzicht neergestorte en in nood gelande vliegtuigen eventueel aangeduid op een plattegrond van de toestand destijds , 1942-1945 , 2003

Relevant Ja Ja

2 Ja

2118. Gemeentebestuur Uden , 1981-2000 Toeg. nr 2118

Inv. nr 291

10601 10602 10603 10604

Omschrijving Relevant Straatnaamgeving: vaststelling en wijzigingen van straatnamen , 1981-Nee , geen betrekking op 1989 huisnummerwijzigingen/ver nummering. Ontploffingen: stukken betreffende het opsporen en ruimen van Ja munitie en explosieven in Uden , deel 1 van 2 , 1982-1990 Ontploffingen: stukken betreffende het opsporen en ruimen van Ja munitie en explosieven in Uden , deel 2 van 2 , 1982-1990 Ontploffingen: stukken betreffende het opsporen en ruimen van Ja munitie en explosieven in Uden , 1991-1995 Opsporing en opruiming van explosieven in de gemeente Uden , 1996-Ja 2000

7666. Vrijwillige brandweer Uden , 1920-1992 Toeg. nr 7666

Inv. nr 11

Omschrijving Ingekomen stukken en correspondentie , 1940-1957

Relevant Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten.

7787. Gemeentebestuur Uden , 1938 - 1970 Toeg. nr 7787

Inv. nr 61 93 142

143

Omschrijving Relevant Het verstrekken van gegevens over de periode 1940-1945 , 1945-Ja 1947 Het vaststellen van de wijkindeling en het geven van namen aan Ja straten , 1948 Registers van gemelde schadegevallen , 1944-1946 Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Het ontvangen van een vergoeding wegens geleden schade Nee , geen (aantoonbare) veroorzaakt door militaire maatregelen , 1939-1949 betrekking op het projectgebied.

Toeg. nr

Inv. nr 144

928

1026

1027

1028 1029

Omschrijving Het verzoeken om toekenning van een vergoeding wegens oorlogsschade aan diverse gemeente-eigendommen (met uitzondering van schoolgebouwen) , 1940-1945 Stukken betreffende het handhaven van de openbare orde en veiligheid , 1940-1952 Stukken betreffende het identificeren door en het verzoeken om informatie aan het Nederlandse Rode Kruis over in Uden begraven oorlogsslachtoffers , 1940-1948 Stukken betreffende het begraven , identificeren , opgraven en overbrengen van gesneuvelde militairen , 1940-1961 Het declareren van kosten voor het herbegraven van gesneuvelde militairen , 1941-1944 Het begraven van Engelse militairen op de R. K. begraafplaats in Odiliapeel , 1946-1950

1030

Rapporten betreffende het overbrengen van Duitse militairen naar IJsselstein-Venraij , 1951

1031

Opgaven van in de gemeente Uden geregistreerde oorlogsgraven , 1957-1970

1048

Het declareren van kosten van onderhoud van het Engels kerkhof en andere militaire rijksgraven , 1942-1949 Stukken betreffende het Engels oorlogskerkhof in de tuin van de pastorie St. Petrus te Anthiochie , 1941-1946 Het leveren van grafkruizen voor oorlogsgraven op het Engels oorlogskerkhof , 1942-1944 Register en persoonskaarten van begravenen op het Engels oorlogskerkhof aan de Burgemeester Buskenstraat , 1942-1970

1051 1052 1053

1122 1325

Stukken betreffende de luchtbeschermingsdienst Uden , 1938-1945 Het verzoeken om toekenning van een vergoeding wegens oorlogsschade aan particuliere eigendommen , 1940-1956

1326

Stukken betreffende de afgebroken boerderij Odiliapeel alsmede het toepassen van de herbouwplicht , 1944-1960

1327

Stukken betreffende de afgebroken arbeiderswoning Odiliapeel H 31 alsmede het toepassen van de herbouwplicht , 1951-1957

1372 1661

Brandrapporten , 1938-1949 Het herstellen van oorlogsschade aan het Marktveld , 1947

2021

Stukken betreffende schade door oorlogsgeweld en bezetting door derden , 1940-1952 Het verzoeken om toekenning van een vergoeding wegens oorlogsschade aan diverse schoolgebouwen , 1944-1957

2067

H 32

2185

St. Mariaschool te Volkel: herstellen van het gebouw in verband met oorlogsschade , 1945-1951

2296

Het ontvangen van een oorkonde van het 101st Airborne Division ter gelegenheid van de 17e verjaardag van de bevrijding van Uden , 1961 Het treffen van maatregelen door de bezetter , 1940-1946

2440

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Ja Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Ja Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Ja Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Ja Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten.

2

Toeg. nr

Inv. nr 2442 2444 2445 2446 2447 2460 2465 2514

2515

Omschrijving Logboek betreffende de oorlogshandelingen in de gemeente Uden in de periode van 24 september-12 november 1944 , 1944 Rapport betreffende de oorlogshandelingen in de gemeente Uden in de periode van 5 september-24 september 1944 Stukken betreffende schadeclaims door gebruik van (onr)roerende goederen , diefstal , plundering en inkwartiering , 1944-1947 Het treffen van maatregelen en verrichten van werkzaamheden in het bevrijde gebied , 1944-1950 Stukken betreffende het opruimen van bommen , granaten en munitie , 1945-1947 Het vorderen van gronden en gebouwen door de Duitse Wehrmacht , 1940-1949 Het vorderen van gebouwen , 1944-1947 Plattegrond van de gemeente Uden met huisnummers ook in buitengebied en in rode lijnen en cijfers aangegeven verschillende gedeelten binnen de gemeente Uden , 1965 Kaartsysteem van straten , vastgesteld bij besluit van de raad d. d. 29 januari 1948 , met vernummering van huisnummers en de datum van wijziging , 1948-ca. 1966

Relevant Ja Ja Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Ja Ja Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Ja

Ja

Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) De provinciale archieven zijn deels digitaal ingezien en deels eerder in persoon ingezien door een onderzoeker van BeoBOM. Het is niet meer te achterhalen wanneer en door welke onderzoeker. 127. Militair Gezag in Noord-Brabant , 1944-1946 Toeg. nr 127

Inv. nr 17

Omschrijving PMC Noord-Brabant: Rapporten en verslagen , 1944-1945

23

PMC Noord-Brabant: Rapporten “526 (P) Civil Affairs Detachment” over toestand in Noord-Brabant , 1944-1945 PMC Noord-Brabant: Kaarten oorlogsschade aan woningen , Ja boerderijen , kerken en andere gebouwen , 1945 PMC Noord-Brabant: Tijdstip bevrijding gemeenten in Noord-Ja Brabant , 1945 PMC Noord-Brabant: Rapporten over in januari - maart 1945 in Ja Noord-Brabant neergekomen vliegende bommen V1 en V2 , 1945 PMC Noord-Brabant: Instructies , verordeningen , verslagen en Nee , geen betrekking op rapporten brandweer en luchtbescherming , 1944-1945 ontplofbare oorlogsresten. PMC Noord-Brabant: Opruimen mijnen , 1944-1945 Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. PMC Noord-Brabant: Vijandelijke luchtlandingen , 1944-1945 Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. PMC Noord-Brabant: Sectie brandweer en luchtbescherming , 1944-Nee , geen (aantoonbare) 1945 betrekking op het projectgebied. PMC Noord-Brabant: Wederopbouw infrastructurele werken , Nee , geen (aantoonbare) voornamelijk bruggen , 1944-1945 betrekking het op projectgebied. PMC Noord-Brabant: Wederopbouw , 1944-1495 Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. PMC Noord-Brabant: Schade enquête commissie , 1944-1945 Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten.

34 104 211 215 216

218 219

271

272

280

Relevant Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Ja

2

Toeg. nr

Inv. nr 307

Omschrijving PMC Noord-Brabant: Mijnen en andere explosieven , 1944-1945

313

PMC Noord-Brabant: Bureau militaire zaken , 1944-1945

448

DMC ’s-Hertogenbosch: commissariaat

454

DMC ’s-Hertogenbosch: Oorlogsbuit

459

DMC ’s-Hertogenbosch: Politionele aangelegenheden

460

DMC ’s-Hertogenbosch: Brandweer en luchtbescherming

461

DMC ’s-Hertogenbosch: Opruimen mijnen en opgaven neergekomen V1’s en V2’s

508

DMC Oss: Rapporten en processen-verbaal

510

DMC Oss: Mijnopruiming , sectie brandweer en luchtbescherming

511

DMC Oss: Brandweer en luchtbescherming

521

DMC Oss: Opgave beschadigde (water)wegen

711

PMC Noord-Brabant: Overzicht van werkzaamheden Militair Gezag gedurende Bijzondere Staat van Beleg DMC ’s-Hertogenbosch: Graven gesneuvelde geallieerde militairen en burgers

883

2. 4

Weekrapporten

DMC

en

secties

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen betrekking op ontplofbare oorlogsresten. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)

Ten behoeve van het onderzoek conflictperiode worden conform het CS-VROO in het NIOD ten minste

de collecties van het Departement van Justitie (toegangsnummer 216k) en het Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077) geraadpleegd. In de collectie van het Departement van Justitie bevinden zich processen-verbaal met betrekking tot bomafworpen en andere luchtoorloggerelateerde gebeurtenissen in een aantal Nederlandse gemeenten. In de collectie van het Generalkommissariat bevindt zich een relatief compleet overzicht van bomafworpen en overige luchtoorloggerelateerde gebeurtenissen in Nederland tussen september 1940 en april 1941. Indien gemeentelijke archieven met betrekking tot luchtbescherming , bominslagen en luchtaanvallen ontbreken wordt dit gebrek aan informatie gedeeltelijk opgevangen door dit archief. Behalve bovengenoemde toegangen worden standaard enkele collecties geraadpleegd welke mogelijk aanvullende informatie bevatten over bijvoorbeeld luchtaanvallen en/of de aanwezigheid van Duitse troepen , troepenposities of verdedigingswerken (Groep Albrecht , 190a). Waar van toepassing (vaak afhankelijk van de locatie) worden ook aanvullende toegangen geraadpleegd.

2

077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West) Toeg. nr 077

Inv. nr 1328

Omschrijving Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen , 1940-1941

1332

Stukken betreffende vijandelijke luchtaanvallen , landingen van vijandelijke vliegeniers , het vinden van versperringsballons , het werpen van springstoffen en het gebruik van sabotagematerialen , 1940-1943

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

190a Groep Albrecht Toeg. nr 190a

Inv. nr 87

88

89

100

115

116

117

122

123

124

140

Omschrijving Zuid-Nederland , t. w. de provincies Noord-Brabant en Limburg alsmede het land van Heusden en Altena , de Bommelerwaard en de Biesbosch: algemeen en overzichten , samengesteld uit berichten , afkomstig van meerdere steden en dorpen in Noord-Brabant en Limburg Zuid-Nederland , t. w. de provincies Noord-Brabant en Limburg alsmede het land van Heusden en Altena , de Bommelerwaard en de Biesbosch: algemeen en overzichten , samengesteld uit berichten , afkomstig van meerdere steden en dorpen in Noord-Brabant en Limburg (vervolg) Zuid-Nederland , t. w. de provincies Noord-Brabant en Limburg alsmede het land van Heusden en Altena , de Bommelerwaard en de Biesbosch: algemeen en overzichten , samengesteld uit berichten , afkomstig van meerdere steden en dorpen in Noord-Brabant en Limburg (vervolg) Uden-Veghel

Map , bevattende fotografische reproducties van diverse door de groep Albrecht vervaardigde berichten , rapporten en schetsen , alsmede enkele microfilms , 1945 Map , bevattende fotografische reproducties van diverse niet nader gerubriceerde notities en berichten (merendeels in handschrift) , afkomstig van de groep Albrecht , z. d. Map , bevattende fotografische reproducties van diverse niet nader gerubriceerde notities en berichten (merendeels in handschrift) , afkomstig van de groep Albrecht (vervolg) , z. d. Portefeuille , bevattende door de groep Albrecht verzamelde of vervaardigde schetsen , tekeningen , plattegronden e. d. van bunkers en andere verdedigingswerken , z. d. . Portefeuille , bevattende door de groep Albrecht verzamelde of vervaardigde schetsen , tekeningen , plattegronden e. d. van bunkers en andere verdedigingswerken , z. d. Portefeuille , bevattende door de groep Albrecht verzamelde of vervaardigde schetsen , tekeningen , plattegronden e. d. van bunkers en andere verdedigingswerken , z. d. Bevrijdingsrapporten , 1945

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied.

Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied.

Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

2

216k Departement van Justitie Toeg. nr 216k

Inv. nr 178

Omschrijving Dagboek van de Inspectie Luchtbescherming , 10 augustus 1942 – 12 april 1945

180-185

Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten , politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm , het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven , 23 juni 1943 - 28 april 1944 Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen , beschietingen , bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen Register van ingekomen en uitgaande telefonische berichten , 28 oktober - 8 december 1944

186

637

2. 5

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied.

Nationaal Archief Den Haag (NA)

In het Nationaal Archief worden conform het CS-VROO standaard diverse collecties geraadpleegd , in 2. 04. 53. 15 het bijzonder de verplichte toegangen (Binnenlandse Zaken/Rijksinspectie Luchtbescherming te Den Haag 1940-1943) en 2. 13. 167 (Bunkerarchief). Daarnaast zijn verschillende overige collecties welke betrekking hebben op bombardementen , oorlogsschade , verdedigingswerken en

diverse andere onderwerpen geraadpleegd.

2. 04. 53. 15 Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen Toeg. nr 2. 04. 53. 15

Inv. nr 37

Omschrijving Ingekomen minuten en uitgaande brieven van en aan diverse overheidsinstellingen 1940-1941: Commissaris van de koningin in de provincie Noord-Brabant Meldingen en processen-verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten , 1940-1941 , Noord-Brabant

78

2. 13. 167

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied.

Inventaris van het archief van het 2 e Geniecommandement , Bureau Verdedigingswerken van het Ministerie van Defensie (zgn. ‘Bunkerarchief’) Toeg. nr 2. 13. 167

Inv. nr 272 284 285 296

-

Omschrijving Blokkaarten van werken 1A t/m 7U

-Overzichtskaarten

Registratie

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

2. 13. 71 Ministerie van Defensie te Londen Toeg. nr 2. 13. 71

Inv. nr 2065

Omschrijving Relevant Rapporten betreffende verdedigingsstelsels in Nederland: Noord-Nee , geen (aantoonbare) Brabant betrekking op het projectgebied.

2

2. 08. 88 Bureau Financiering Wederopbouw Publiekrechtelijke Lichamen Toeg. nr 2. 08. 88

Inv. nr 133-152

Omschrijving Stukken betreffende de vergoeding van de kosten die uitgegeven zijn voor de ruiming van explosieven door gemeenten , 1940-1979

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied.

2. 13. 210 Commissie van Proefneming Toeg. nr 2. 13. 210

Inv. nr 23 24 t/m 26

Omschrijving Staten onontplofte projectielen (1940) Stukken ruimen (land)mijnen (1940-1941)

28

Onschadelijk maken NGE en vliegtuigbommen (1941-1942)

Relevant Ja Nee , geen (aantoonbare) betrekking het op projectgebied. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied.

2. 13. 25 Militair Gezag Toeg. nr 2. 13. 25

Inv. nr 1540

1563

1568

2855

2. 6

Omschrijving Stukken rubricering geheim archief of GA. Sectie IV

Relevant Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Rapporten betreffende bom- en granaatinslagen Limburg – Noord-Nee , geen (aantoonbare) Brabant en Zeeland betrekking het op projectgebied. Rapporten censuurdienst PTT betreffende bominslagen. Nee , geen (aantoonbare) betrekking op het projectgebied. Kaarten met gegevens over het aantal vernielde en beschadigde Ja woningen in Zeeland , Noord-Brabant en Limburg

Semi-Statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie te Rijswijk (SSA)

In het Semi-Statisch archief van Defensie te Rijswijk is conform het CS-VROO in de collectie MMOD (Mijn- en Munitieopruimingsdienst) nagegaan of binnen of in de directe nabijheid van het projectgebied in de periode 1945-1947 ruimingen van ontplofbare oorlogsresten zijn uitgevoerd. 2. 7

Archief Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) 1971-heden

Sinds 1971 worden meldingen van ruimingen (MORA’s) van ontplofbare oorlogsresten centraal geregistreerd door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). De MORA’s uit deze periode zijn eveneens ondergebracht in het SSA te Rijswijk en worden op aanvraag als scan aangeleverd. Meldingen van ruimingen van na 2010 worden door de EODD alléén digitaal geregistreerd en in een excelbestand verstrekt. Deze zijn conform het CS-VROO in de rapportage verwerkt. Ten behoeve van de nauwkeurigheid en volledigheid wordt bij de aanvraag van MORA’s ten allen tijde rekening gehouden met eventuele wijzigingen in de gemeentelijke indelingen in de periode 1971-2010 en

mogelijk niet geheel correcte/foutieve registratie van de locatie (plaats/gemeente).

2

Om na te gaan of binnen , of in de directe nabijheid van , het projectgebied tevens sprake is van de aanwezigheid van mijnenvelden worden conform het CS-VROO standaard ook de gegevens uit de collectie mijnenveldkaarten , leg- en ruimrapporten van de EODD geraadpleegd. Deze informatie kan gebruikt worden als verificatie van plaatsgevonden oorlogshandelingen of kan op zichzelf als indicatie of contra-indicatie dienen als deze uit andere bronnen ontbreken. 2. 8

Luchtfotocollectie Wageningen UR , Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh

Op

basis van luchtfotoanalyse kan in veel gevallen een nauwkeuriger beeld ontstaan van de oorlogshandelingen die op een bepaalde locatie hebben plaatsgevonden en de sporen die deze mogelijk hebben achtergelaten. Sporen die zichtbaar kunnen zijn op luchtfoto’s van goede kwaliteit zijn bijvoorbeeld kraters door artillerie- of bominslagen , aangelegde stellingen , versperringen of beschadigde of vernielde bebouwing. Als deze sporen (correct) worden geïnterpreteerd kunnen bijvoorbeeld inslaglocaties nauwkeuriger worden vastgesteld dan op basis van literatuur- of archiefonderzoek mogelijk zou zijn. Interpretatie van luchtfotomateriaal is niet altijd eenvoudig: door weersomstandigheden , grote opnamehoogte en andere factoren kan de beeldkwaliteit onvoldoende zijn. Luchtfoto’s blijven bovendien momentopnamen. Een bominslag kan bijvoorbeeld na enkele dagen door herstelwerkzaamheden al niet meer zichtbaar zijn. Om deze reden wordt altijd geprobeerd diverse luchtfoto’s van verschillende data en van goede kwaliteit aan te schaffen. Hoeveel luchtfoto’s beschikbaar zijn verschilt sterk per locatie. Ten

behoeve van dit onderzoek conflictperiode is conform het CS-VROO het beschikbare luchtfotomateriaal met betrekking tot de datums waarop de oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden geïnventariseerd in onderstaande luchtfotocollecties: Collecties ‘JARIC’ en ‘ACIU’ van de Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland / National Collection of Aerial Photography te Edinburgh; Wageningen UR te Wageningen; Kadaster te Zwolle; Laurier Military History Archive (LMH) , Waterloo (Canada). Indien volstaan kan worden met luchtfoto’s uit Nederlandse archieven (Wageningen UR en het Kadaster) worden alleen deze archieven geraadpleegd. Mocht er aanvullend luchtfotomateriaal nodig zijn wordt gebruik gemaakt van buitenlandse archieven. Voor de inventarisatie van luchtfotomateriaal in de buitenlandse luchtfotocollecties (JARIC en ACIU) wordt al dan niet gebruik gemaakt van de diensten van de Luftbilddatenbank gevestigd in Estenfeld , Duitsland. Door deze instantie wordt op aanvraag een overzicht verstrekt van beschikbaar luchtfotomateriaal waarbij tevens de kwaliteit en schaal is vastgelegd. Uit de geïnventariseerde luchtfoto’s zijn de meest geschikte foto’s geselecteerd. Bij deze selectie is rekening gehouden met dekking , opnamedatum in relatie tot de oorlogshandelingen , kwaliteit (eigen beoordeling) van het fotobeeld en de schaal.

Het streven daarbij is luchtfoto’s te gebruiken van (kort) vóór een gebeurtenis/oorlogshandeling , en van zo kort mogelijk ná de relevante gebeurtenis. Een belangrijke voorwaarde voor laatstgenoemde is dat de foto van zodanige kwaliteit is dat een interpretatie op oorlogsschade mogelijk is. Om de betrouwbaarheid van de conclusies te vergroten is zo mogelijk luchtfotomateriaal van meerdere verschillende opnamedata gebruikt. Over het algemeen kan worden gesteld dat hoe meer sprake is van (mogelijk) relevante oorlogshandelingen , hoe meer

2

luchtfoto’s worden geraadpleegd. Wanneer geen sprake is van relevante oorlogshandelingen is volstaan met fotomateriaal van twee verschillende datums waarop de situatie binnen het projectgebied duidelijk zichtbaar is. Meestal wordt geprobeerd om dan een foto aan te schaffen van vóór militaire operaties in Nederland (vanaf 14 september 1944) en van ná de bevrijding van het projectgebied (verschillende data). In onderstaande tabel wordt het geheel van geraadpleegde luchtfoto’s weergegeven. Luchtfotonum-Sortie mer(s)

Datum

Schaal

Kwaliteit

Dekking Bron

Motivatie

3140

106G-19 september 1944 3002

Onbekend

Redelijk

100%

DOTKA

Toont het projectgebied gedurende Operation Market Garden.

3303

106G-25 december 1944 3936

1:14. 000

Slecht

100%

LUFT

Toont het projectgebied enige tijd na Operation Market Garden en de bevrijding van de gemeente Uden.

Dekking luchtfotomateriaal

Figuur 4: 100% dekking van het projectgebied op de luchtfoto van 19 september 1944. Luchtfotonummer: 3140.

Figuur 5: 100% dekking van het projectgebied op de luchtfoto van 25 december 1944. Luchtfotonummer: 3303.

2

2. 9

Krantenberichten

Voor het onderzoek naar contra-indicaties in de vorm van explosievenruimingen in de periode 19401972 is conform het CS-VROO gezocht naar krantenberichten via www. delpher. nl. Bovendien is via

Google gezocht naar eventuele aanvullende krantenberichten uit regionale en nationale dagbladen. 2. 10

Collectie NIMH collecties 409 en 575

Conform aan het CS-VROO dienen uit het archief van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) verschillende collecties te worden geraadpleegd. Voor elk onderzoek conflictperiode wordt standaard onderzoek uitgevoerd in de collectie 575 ‘Duitse verdedigingswerken’ om na te gaan of binnen of in de nabijheid van het projectgebied sprake is van de aanwezigheid van verdedigingswerken en militaire objecten. Daarnaast wordt nagegaan of in de meidagen van 1940 mogelijk grondgevechten of artilleriebeschietingen hebben plaatsgehad. Hiervoor wordt allereerst onderzoek uitgevoerd in de collectie 492 ‘De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II’. Indien hier aanwijzingen worden aangetroffen voor het plaatsvinden van troepenbewegingen , beschietingen en/of grondgevechten worden in de collectie 409 ‘Gevechtsverslagen en -rapporten’ de relevante

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=8c17b7a1-a190-43e0-b7d9-dee0f3c81c65