CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Ter informatie - POW&R 2022 - 2024 gemeente Maashorst

Raadsvergadering 14 november 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Verlengen beleidsplan riolering en water 2022-2024 met één jaar50.289 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

We stimuleren particulieren om eigen dak- en terreinverhardingen af te koppelen en stellen hier zo nodig materiaal (betonstenen goten, regenton, infiltratiekoffer etc.) voor beschikbaar. Werkzaamheden aan de voorzijde van het pand kunnen door de gemeentelijke aannemer worden uitgevoerd. De doelmatigheidsbeoordeling voor afkoppelen is maatwerk per situatie. Deze baseren we op een maatschappelijke kosten baten afweging. De mogelijkheden voor een klimaatveerkrachtige inrichting van de bestaande omgeving zijn verschillend in de verschillende gebiedstypen. In het ene gebied kunnen we vooruitstrevender zijn dan het andere gebied. Het tempo waarin maatregelen worden genomen is afhankelijk van de ambitie die volgt uit het spoor van de Omgevingswet (Omgevingsvisie/Programma's). Bij een eventuele functiegerichte uitwerking streven we naar de volgende situatie:

28

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS ^

^

^ ^

Centrumwinkelgebied Uden: gescheiden hemelwaterverwerking, optimalisatie van bestaande voorzieningen, ondergrondse afvoer en/of waar nodig aanpassing van het straatprofiel en dorpelhoogtes voor tijdelijke bovengrondse opvang van piekbuien. Het centrum winkelgebied van Uden kent dan een verhoogd beschermingsniveau tegen wateroverlast vanwege de maatschappelijke en economische functies. Woongebieden (waaronder centra in woonkernen): gescheiden hemelwaterverwerking, bovengrondse voorzieningen (zoals wadi's), vergroening en gecombineerd ruimtegebruik (zoals waterberging in groen- en speelvoorzieningen). Bedrijventerreinen: gescheiden hemelwaterverwerking en aanvullend bovengrondse voorzieningen en vergroening. Buitengebied: hier ligt het accent op geleidelijk herstel van wijstverschijnselen en de werking van de Peelrandbreukzone. Die opgave is in lijn met het Deltaplan Hoge Zandgronden en het peilbeheer van waterschap Aa en Maas. 'SST,

mm

mm

mm îåMi

j*

■İM

;

ÜlH

‘àáļ

vh

BtëKįfiĘÌ

-IBŐöņįřlH

liiŗttįļslţļį!

V

N İ ’

C: j

Afbeelding 11: we willen de karakteristieke wijstverschijnselen behouden (Her)ontwikkeling Een (her)ontwikkeling kan tot een toename van (afvoerend)verhard oppervlak leiden. Hierdoor ontstaat een versnelde afvoer van hemelwater, met mogelijk wateroverlast tot gevolg. Bij dergelijke ontwikkelingen geldt vooralsnog het uitgangspunt dat plannen hydrologisch neutraal uit worden gevoerd. Hydrologisch neutraal betekent dat het plan geen wijziging geeft in de hoeveelheid afvoer van hemelwater. Er is dan netto geen verandering in het op de riolering aangesloten verhard oppervlak. In praktijk komt dit voor alle (her)ontwikkelingen in Uden neer op een waterbergingseis van 60 mm (bij elke toename van het verhard oppervlak) en in Landerd voor alle (her)ontwikkelingen bij een toename van het verhard oppervlak groter dan 500 m2. Als bij een (her)ontwikkeling al wordt voldaan aan de eisen van hydrologisch neutraal vragen we om, vanuit de maatschappelijke opgave, bij te dragen aan het bereiken van een verbeterde hydrologische situatie. In geval van een nieuwe ontwikkeling of bij de bouw van nieuwe woningen willen we dat het hemelwater zoveel als mogelijk binnen de (nieuw)bouwlocatie wordt verwerkt. Hiervoor doorlopen we het proces van de watertoets. Voor de lozing op oppervlaktewater zijn zaken vastgelegd in de Brabant Keur van het waterschap.

We hanteren hierbij onderstaande voorkeursvolgorde: 29

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS 1. 2.

3. 4.

infiltratie in de bodem bergen in een (bij voorkeur) bovengrondse voorziening afvoeren naar oppervlaktewater afvoeren naar riolering.

De voorkeursvolgorde voor de kwantitatieve afhandeling van hemelwater zijn we voornemens op te nemen in het Omgevingsplan. Afhankelijk van de uitkomst van het spoor van de Omgevingswet bestaat de mogelijkheid dat naast het hemelwaterbergingsbeleid van het waterschap, vanuit het oogpunt van bescherming tegen wateroverlast, ook in het omgevingsplan eisen aan hemelwaterberging worden gesteld vanuit de gemeente. Bij een particuliere ontwikkeling moet de waterberging op eigen perceel worden gerealiseerd. Bij een publiek-private ontwikkeling geldt daarvoor de plangrens (dus inclusief openbaar gebied). Dit biedt ruimere mogelijkheden. Waar mogelijk benutten we kansen om hemelwaterberging te combineren. In het geval een hemelwaterbergingsopgave van toepassing is, bekijken we samen met het waterschap en de ontwikkelende partij of er kansen zijn om gelijktijdig de waterkwaliteit en/of belevingswaarde van de leefomgeving te verhogen. In het beleid van het waterschap is een ondergrens opgenomen van 500 m2 voor een directe lozing op oppervlaktewater. Onder deze grens geldt geen verplichte hemelwaterberging. Omdat het bebouwde gebied van Uden slecht is dooraderd met oppervlaktewater en hierdoor kwetsbaarder is voor wateroverlast geldt aanvullend gemeentelijk beleid voor ontwikkelingen beneden deze grens van 500 m2 en als de afvoerroute wordt verlegd (lozing op andere watergang).

Op dit punt verschilt het hemelwaterbeleid van oud-gemeente Uden met dat van oud-gemeente Landerd. Zie het DSO voor de grenzen voor en na de fusie van de gemeenten.

(her)ontwikkeling

Uden

Landerd

60 mm

geen aanvullend

hemelwaterberging

gemeentelijk beleid op

beneden de grens van

neme waterbe eid

500 nrr en verlegging van

waterschap

toename verhard

toename verhard

oppervlak

oppervlak

> 500 m2

ŵ 500 m2

waterschapsbeleid

gemeentelijk beleid

60 mm hemelwaterberging + gemeentelijk beleid

afvoerroute a s aanvulling op heme waterbe eid waterschap

Afbeelding 12: Overzicht hemelwaterbeleid

Om beter in te kunnen spelen op klimaatverandering is het wenselijk om in plaats van hydrologisch neutraal , hydrologisch positief te ontwikkelen. Dit betekent dat bij een herontwikkeling in bestaand bebouwd gebied (inbreiding) de nieuwe situatie wordt afgezet tegen de oorspronkelijke natuurlijke situatie in plaats van de bestaande situatie. Dit is een eventuele aanscherping van beleid (meer compenseren) en zal worden opgepakt in het spoor van de Omgevingswet. In het spoor van de Omgevingswet gaan we per gebied/landschapstype kijken waar het wenselijk is om eisen aan waterberging te stellen, of we hydrologisch neutraal of hydrologisch positief willen ontwikkelen en waar we infiltratie van hemelwater willen verbieden/bevorderen.

30

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS ■žmà gŞïš,

yfévtfëSÿï^îKţj

:\,åm 'Ķ- ’ ; írŞ~ãĴz^l

•ċįğįgļ

Cŵps

■ - ma ma ma ma aaaaa

I sažsäS ĒMÜ

m** .y~~::rĶ

--

'fsĘĘMGĶ

-Ar-'

■Ćý^s

Žăįäf, V^iŜr.á/’í

Afbeelding 13: combinaties van functies zoals groen en parkeren zullen we steeds vaker zien terugkomen in het straatbeeld. Nieuwe hemelwaterlozingen We hanteren onderstaande leidende principes: 1. Voor het bepalen van de lozingsroute dient de kwantiteits- en kwaliteits voorkeursvolgorde voor hemelwater te worden aangehouden; 2. Lozing van hemelwater op drukriolering is niet toegestaan. Rol perceelseigenaar Perceelseigenaren, zoals inwoners, bedrijven en woningbouwcorporaties, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de verwerking van hemelwater en het anticiperen op klimaatverandering. Bijvoorbeeld door het verminderen van verhardingen, het lokaal bergen van water en afkoppelen van verhard oppervlak. In beginsel betrekken we perceelseigenaren op vrijwillige basis. Om inwoners en bedrijven te mobiliseren en te helpen, intensiveren we de algemene en projectgebonden ‘water' communicatie. We werken wijkgericht en koppelen die communicatie en stimulerende acties aan ‘natuurlijke verandermomenten'. Daarnaast betrekken we de woningbouwcorporaties en andere perceeleigenaren op het gebied van particulier afkoppelen. We trekken samen op met de gebiedspartners. Binnen de watersamenwerking As50+ is een subsidieregeling van kracht. De subsidieregeling is gericht op het stimuleren van klimaatbewustwording en het klimaatbestendiger maken van de bebouwde omgeving.

In het geval een vrijwillige aanpak onvoldoende effectief sorteert zien we ons genoodzaakt om verbetermaatregelen juridisch af te dwingen. Dit kan via de waterafvoerverordening gemeente Maashorst, of een gelijkwaardig middel zoals een Verordening fysieke leefomgeving en/of het Omgevingsplan Maashorst. In het spoor van de Omgevingswet worden de verordeningen geharmoniseerd.

31

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

PIARCÄDIS 4.3

Zorgplicht grondwater

Voorkomen structurele grondwaterproblemen We streven ernaar, in lijn met het waterbeheerplan van het waterschap, bestaande grondwaterproblemen op te lossen en te voorkomen dat nieuwe ontstaan. Bij planologische wijzigingen doorloopt daarom ieder ruimtelijk plan in ieder geval een watertoetsprocedure. Op deze manier brengen we in een vroeg stadium de benodigde maatregelen om grondwaterproblemen te voorkomen in kaart en geven we invulling aan het principe van hydrologisch neutraal ontwikkelen. Uitgangspunt is om hemelwater zo veel mogelijk lokaal te infiltreren in de bodem, áls dat in het gebied kan. Zo vullen we het grondwater aan in gebieden waar de grondwaterstanden laag staan. In gebieden waar infiltreren niet wenselijk is, door een hoge grondwaterstand of bodemverontreiniging, wordt hemelwater afgevoerd naar oppervlaktewater. Om ‘natte voeten' te voorkomen beoordelen we de ontwateringssituatie al in de initiatieffase van een ontwikkeling. Bij een onvoldoende ontwatering heeft een duurzame maatregel, zoals ophogen, de voorkeur boven draineren. De komende planperiode blijven we grondwatermetingen uitvoeren in en rondom uitbreidingslocaties. De peilbuizen worden meerdere jaren gemonitord om de effecten op de grondwaterstand te meten. Hiervoor maken we in Uden al gebruik van een grondwatermeetnet.

Om ook een vinger aan de pols te houden gaan we net als in Uden ook in Landerd een grondwatermeetnet aanleggen. De data, afkomstig van de toekomstig ca. 100 peilbuizen, gaan we zorgvuldig beheren en analyseren in geval van eventuele grondwaterproblemen. De gegevens gebruiken we bij nieuwe ontwikkelingen en het monitoren van klimaateffecten. De gevalideerde data brengen we in lijn met de verplichte Basisregistratie Ondergrond en stellen deze openbaar beschikbaar. Ontwateringsnormen In het bebouwde gebied streven we naar een voldoende ontwateringsdiepte. In nieuwbouwgebieden adviseren we de ontwateringsdiepten uit Tabel 2. De ontwateringsdiepten gelden als een inspanningsplicht. We kunnen als gemeente immers niet verantwoordelijk worden gesteld voor het handhaven van de genoemde waarden omdat het grondwaterpeil ook wordt beïnvloed door externe factoren zoals de buitenwaterstand. Door in nieuwbouwsituaties (extra) hoge (straat/vloer) peilhoogten te hanteren, beperken we het risico op grondwateroverlast verder.

32

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS dr oog legging

ontwater i ngsd lepte

vloerpeil straatpeil

kruipruimte

watergang s afwateringsmiddel

drainage

opboiling

Functie

s ontwateringsmiddel

Minimaal benodigde ontwatering tov maaiveld (gebaseerd op maatgevend hoogste grondwaterstand in meters)

Woningen met kruipruimte* Tuinen/Groenvoorzieningen* Hoofdwegen** Secundaire wegen en woonstraten

0,7 0,5 1,0

0,7

Tabel 2: Geadviseerde minimale ontwateringsdiepte bij nieuwbouw * tov onderkant vloer, ** tov kruin van de weg

Handelen bij grondwaterproblemen We verwachten van perceelseigenaren dat zij bij eventuele grondwaterproblemen de vereiste (waterhuishoudkundige en/of bouwkundige) maatregelen nemen. Dit wordt getoetst bij de aanvraag van de bouwvergunning en/of op basis van een locatiebezoek. Als gemeente treffen we alleen maatregelen indien sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand en indien het treffen van maatregelen doelmatig is. In dergelijke gevallen wordt het overtollige grondwater (bij voorkeur) separaat van het stedelijke afvalwater verwerkt in het openbare gebied. De lozing van drainagewater op de vuilwaterriolering en het gemengde stelsel is niet gewenst. De termen structureel, nadelige gevolgen en doelmatig interpreteren we als volgt: ^ Structureel: situatie waarbij de minimaal benodigde ontwateringsdiepte regelmatig wordt overschreden. Voor nieuwbouwgebieden gelden daarbij de ontwateringsdiepten uit Tabel 11. Bestaande gebieden beoordelen we afzonderlijk, omdat destijds nog geen ontwateringsdiepten waren geformuleerd. In alle gevallen betreft het een omstandigheid die voor een langere termijn geldt en geen incidentele situatie, die bijvoorbeeld kan optreden na extreme neerslag. In dergelijke gevallen laat de wet een normaal maatschappelijk risico bij de perceeleigenaar. ^

Nadelige gevolgen: in het geval in verblijfruimten omstandigheden optreden die tot volksgezondheidsproblemen en/of economische schade leiden. De verblijfruimten dienen daarbij te voldoen aan de bouwregelgeving, wat inhoudt dat deze waterdicht moeten zijn tot aan maaiveld.

^

Doelmatig: in de toelichting op de wetgeving is ten aanzien van de doelmatigheidsvraag onder andere het volgende geschreven: ‘factoren als de omvang en de duur van de overlast, het aantal getroffen percelen, evenals de functie en de hydrologische toestand van het betrokken gebied, de financiële implicaties en de verschillende mogelijke oplossingen om grondwateroverlast tegen te gaan, kunnen een rol spelen bij de vraag of maatregelen doelmatig zijn'. Bij de doelmatigheidsafweging dient ook te worden nag egaan of eventuele maatregelen niet tot de verantwoordelijkheid van het Waterschap of de Provincie behoren. Dit ligt vooral voor de hand in het buitengebied. In het spoor van de Omgevingswet gaan we per gebied/landschapstype/wijk/perceel kijken waar we infiltratie van hemelwater willen ontmoedigen/bevorderen om te voorkomen dat bodemverontreinigingen zich gaan verplaatsen en om optimaal bij te dragen aan de sponswerking van de bodem en het behoud/herstel van de Peelrandbreuk.

33

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

PIARCÄDIS 4.4

Oppervlaktewater

Gezond oppervlaktewatersysteem Samen met waterschap Aa en Maas geven we invulling aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW om te komen tot een gezond oppervlaktewatersysteem. Op het gebied van riolering nemen we gemeentelijke maatregelen zoals het beperken van de vuiluitworp van riolering, duurzaam terreinbeheer en het monitoren van en sturen in de afvalwaterketen. Daarnaast dragen we als gemeente, binnen de reikwijdte van de zorgplicht, bij aan de KRW-doelen door water te benutten als belangrijke onderlegger voor natuurontwikkeling bij de aanleg/inrichting van Ecologische Verbindingszones (EVZ's). Door (natte) natuurontwikkeling te kopp elen aan recreatieve mogelijkheden bevorderen we bovendien de bewustwording en beleving. In het kader van de stedelijk wateropgave werken we samen met waterschap en provincie om de sponswerking van de bodem te herstellen. Door de bodem als spons te gebruiken dragen we bij aan het verlagen van het risico op wateroverlast als gevolg van hoge buitenwaterstanden.

iŕJfi.-Ŵ', .•■î'-'WMVV-y'i» T. v

‘MS

mïlm

Kififc,

-ŵ

tl

r j

Afbeelding 14: De karakteristieke oranje kleur van het water is een kenmerk van wijst. Een uniek verschijnsel dat is gekoppeld aan de peelrandbreukzone, die bijdraagt aan de hoge omgevingskwaliteit van deze wijk.

34

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Oppervlaktewater en bebouwing Het afstromende hemelwater uit bestaand gebied en nieuwbouwlocaties mag de waterhuishouding en kwaliteit van het ontvangende oppervlaktewater niet negatief beïnvloeden (KRW). We gaan uit van een kansgerichte benadering om kansen te pakken die de waterhuishouding verbeteren en gaan uit van tenminste hydrologisch neutraal ontwikkelen en bouwen. In de verplichte watertoets wegen we het belang van water af en toetsen aan de uitgangspunten voor de inrichting van de waterhuishouding. De waterkansenkaart van het waterschap geldt hierbij als waardevol hulpmiddel. Bestaande watergangen, met name op de grens van stedelijk en landelijk gebied, benutten we zoveel als mogelijk voor waterberging. Dit betekent in veel gevallen dat herprofilering/herontwerp noodzakelijk is. De watergangen moeten dan worden verruimd en/of uitgediept om voldoende waterbergend vermogen te hebben. Door dit oppervlaktewater op termijn in een baggerplan op te nemen kunnen we structureel rekening houden met de benodigde baggerwerkzaamheden en de financiering daarvan.

4.5

Drinkwater

Er wordt in onze gemeente geen drinkwater gewonnen uit de bodem, er zijn geen grondwaterbeschermingsgebieden aanwezig. Brabant Water zorgt voor schoon en veilig drinkwater.

ösSeíS0

4ù i '-İV' -

'■ĮčįĘįįpįįįžģ

ŗiĩrfļ I

Afbeelding 15: Brabant Water zorgt voor veilig drinkwater

35

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS 4.6

Bedrijfsvoering

Beheer en onderhoud Om een goed functioneren van het stedelijk watersysteem te waarborgen voeren we beheer- en onderhoudsmaatregelen uit. De planning leggen we vast in operationele jaarprogramma's. Bij de invulling van het beheer en onderhoud hanteren we een risico-gestuurde benadering. Dit betekent dat we niet uitgaan van een vaste onderhoudsfrequentie (cyclisch) en vervanging op basis van leeftijd. We differentiëren om zo beter rekening te houden met mogelijke risico's en de maatschappelijke, economische en ecologische waarde. Waar het kan doen we wat minder en daar waar het moet doen we wat meer. Uitgangspunt hierbij is dat alle inwoners van de gemeente het recht hebben op een goed functionerend rioleringssysteem en een veilige leefomgeving. We onderscheiden vier typen beheer- en onderhoudsmaatregelen: 1. Vervanging Vervangingsmaatregelen, zoals slopen en vervangen van het bestaande rioolstelsel. Dit combineren we met verbeteringsmaatregelen zoals afkoppelen van verhard oppervlak om ‘werk-met-werk' te maken en eventuele hinder tot een minimum te beperken. 2. Groot onderhoud/renovaties Onder groot onderhoud verstaan we preventieve en/of correctieve maatregelen, zoals relining, om het rioolstelsel in goede staat te houden of te brengen. Bij relining wordt de bestaande rioolbuis van binnenuit verstevigd door middel van een zogenoemde kous of schaaldelen. 3.

Klein onderhoud Onder klein onderhoud verstaan we reguliere onderhoudsactiviteiten met een kort-cyclisch karakter, zoals reinigen en repareren van kolken, gemalen en riolen. 4. Reactief onderhoud Soms is onvoorzien onderhoud nodig, bijvoorbeeld bij een calamiteit. De kans hierop proberen we zoveel als mogelijk te beperken door een gedegen uitvoering van het beheer en onderhoud.

Meten en monitoren Door te meten en te monitoren hebben we (meer) inzicht in het daadwerkelijk functioneren van het rioolstelsel. Dat inzicht is gewenst om ervoor te zorgen dat we als gemeente ‘de goede dingen doen', bijvoorbeeld wanneer we maatregelen willen treffen op kwetsbare locaties voor wateroverlast. Om dit inzicht te verkrijgen, continueren we ons huidige meetnet riolering en de telemetriesystemen. De systemen breiden we verder uit in samenwerking met het waterschap Aa en Maas binnen de watersamenwerking as50+. De verkregen meetdata evalueren we periodiek. De aanwezige informatie over de riolering is actueel (conform WION) en is op verzoek beschikbaar. De informatie houden we op orde.

Communicatie en samenwerking Via actieve communicatie willen we het waterbewustzijn bij inwoners, bedrijven en organisaties verder vergroten. Met die communicatie, in combinatie met de juiste prikkels (bijvoorbeeld financieel) en door zelf het goede voorbeeld te geven, werken we aan draagvlak voor de gemeentelijke watertaken. Draagvlak is belangrijk, bijvoorbeeld voor acceptatie van water op straat, begrip voor mogelijke hinder als gevolg van verbetermaatregelen en enthousiasme om mee te werken aan een klimaatveerkrachtige omgeving. In samenwerking met onze waterpartners geven we als volgt vorm aan de verschillende communicatieactiviteiten: - We geven het goede voorbeeld door beleid en maatregelen actiever uit te dragen; - We initiëren voorbeeldprojecten en stimuleren inwoners en bedrijven om projecten uit te voeren voor een duurzame omgang met hemelwater die als voorbeeld kunnen dienen voor de gehele gemeente. - We continueren de stimuleringsbijdrage ‘Klimaatactief Bebouwd Gebied - Samen anders doen met Water en Groen', in samenwerking met As50+ en de loketfunctie Waterschap Aa en Maas. - En we bevorderen het algemeen waterbewustzijn door zo veel mogelijk bestaand voorlichtingsmateriaal en initiatieven te benutten.

36

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Voor een zo hoog mogelijk rendement passen we onze communicatie aan op verschillende doelgroepen. We leggen hierbij de volgende accenten: - Centrumwinkelgebied Uden: vasthouden van hemelwater op eigen terrein én duurzame her/nieuwbouw (bijvoorbeeld groene daken); - Woongebieden: vasthouden van hemelwater op eigen terrein én acceptatie van water in groen- en speelvoorzieningen; - Bedrijventerreinen: vasthouden van water op eigen terrein én kringloopsluiting/ verwaarding van reststromen; - Buitengebied: water- en natuurwaarden. Naast het verhogen van waterbewustzijn, zetten we communicatie ook in voor een transparante taakuitvoering. “Doen wat we zeggen, zeggen wat we doen". In onze uitvoeringsplannen verantwoorden we naar raad en college onze (riolerings)activiteiten. Voor onze inwoners en ondernemers maken we dit inzichtelijk op de website. Ten slotte vervullen we een loketfunctie op het gebied van water, zowel voor de gemeentelijke als waterschapstaken. Zo nodig verwijzen we door naar andere beheerders. Ter ondersteuning ontwikkelen we zoveel als mogelijk digitaal kaartmateriaal wat we ter beschikking stellen. Samenwerking De taken op het gebied van beheer en onderhoud van het watersysteem, de waterketen en het gebruik van het water zijn duidelijk geregeld en vastgelegd.

De eigen dienst voert de primaire taken uit, op specialistische/incidentele taken voeren we regie. We worden hierbij geholpen door de goede en transparante samenwerking met het regionale samenwerkingsverband ‘Watersamenwerking AS50+'. Binnen dit samenwerkingsverband overleggen we maandelijks over operationele en beleidsmatige vraagststukken en projecten waarop we kunnen samenwerken. Inhoudelijk is de samenwerking gericht op de (afval)waterketen. Daar is inmiddels het onderwerp klimaat bijgekomen. We sturen nu op: kwetsbaarheid, kwaliteit, kosten én klimaatadaptatie (de 4 k's). Via deze samenwerking zijn we in staat om kennis te delen, personele capaciteit uit te wisselen, de kwaliteit van de taakuitvoering te verhogen, de kwetsbaarheid te verminderen en kosten te verlagen. Deze samenwerking in de afvalwaterketen zetten we de komende planperiode door. Capaciteit en kennis op orde Met de fusie van beide gemeenten wordt kennis en capaciteit bij elkaar gevoegd. Dat is gunstig voor het van elkaar kunnen overnemen van taken. Anderzijds zal er, afhankelijk van de ambitie voor klimaatadaptatie, extra capaciteit en specifieke kennis nodig zijn voor een klimaatveerkrachtige inrichting van het stedelijk watersysteem. Om deze reden hebben we in dit programma opgenomen dat we de door Stichting RIONED ontwikkelde branchestandaard gemeentelijke watertaken gaan toepassen.

In deze standaard staat welke kennis en competenties nodig zijn en in welke rol voor uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Zo brengen we de sterkten en zwakten van de nieuwe vakgroep in beeld en kunnen we daarop sturen. Incidentenplannen We zijn voor storingen 24/7 bereikbaar en streven er naar deze storingen binnen 24 uur te verhelpen, dit geldt bijvoorbeeld voor gemalen, minigemalen, vacuümputten en verstoppingen in het gemeentelijke deel van de riolering. We updaten/harmoniseren onze huidige incidentenplannen in 2022 en houden hierbij rekening met de uitgangspunten en handelingsperspectieven voor een doelmatige werking van de rwzi bij afwijkende indirecte lozingen, van waterschap Aa en Maas. Handhaving Het opheffen van foutaansluitingen blijft de komende planperiode nog een speerpunt. Nadat het merendeel van de foutaansluitingen is opgespoord en aangepakt komt weer personele benodigde capaciteit beschikbaar. Bovendien is het tegengaan van foutaansluitingen belangrijk om een klimaatveerkrachtige inrichting te waarborgen in de dorpskernen. Wanneer we foutaansluitingen opsporen, handhaven we in eerste instantie door middel van een goed gesprek. Als dat niet werkt, vallen we eventueel terug op een juridische basis in de vorm van de met Landerd geharmoniseerde waterafvoerverordening van Uden en een nog door te voeren gebiedsaanwijzing voor het gebied van Landerd.

Harmonisatie van deze juridische basis volgt in het spoor van de Omgevingswet. Om nieuwe foutaansluitingen te voorkomen intensiveren we het toezicht op nieuwe rioolaansluitingen en oneigenlijk rio olgebruik, zoals het lozen van verstoppingsgevoelige en verontreinigende stoffen. Ook besteden we aandacht aan de wijze van hemelwaterverwerking door perceelseigenaren.

37

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

PIARCÄDIS 5

Uitvoeringsagenda

In dit hoofdstuk is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen wij als gemeente Maashorst in samenwerking met onze waterpartners of zelfstandig verrichten om invulling te geven aan de ambities en watertaken in dit POW&R. Omdat maatregelen bijdragen aan meerdere opgaven zijn de maatregelen gegroepeerd weergegeven per type: planvorming en onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en overig.

5.1

Gezamenlijk programma

Om kennis te delen en kosten te besparen voeren we gezamenlijke activiteiten uit in de samenwerkingsregio's AS50+ en Regio Noord Oost Brabant. De kosten van gezamenlijke activiteiten zijn verdeeld volgens de afgesproken verdeelsleutels. Tabel 3: Activiteiten in regionaal verband

Activiteit Bijdrage Activiteiten Jaarplan As50+ Bijdrage Klimaatadaptie RNOB Samenwerking As50+ TOTAAL

2022 e 35.000 e 15.000

2023 e 35.000 e 15.000

2024 e 35.000 e 15.000

C 50.000

C 50.000

C 50.000

5.2

Gemeentelijk uitvoeringsprogramma

5.2.1

Planvorming en onderzoek

Planvorming is onmisbaar voor doelmatig rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. Tabel 4: overzicht planvorming. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Binnendienst (Beheer algemeen) Beoordelen inspectieresultaten en opstellen maatregelenplan Planvorming algemeen Opstellen breed uitvoeringsprogramma TOTAAL

38

2022

2023

2024

e 35.000

e 35.000

e 35.000

e 60.000

e 60.000

C 95.000

C 95.000

e 60.000 e 40.000 C 135.000

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Tabel 5: overzicht onderzoek. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Binnendienst (Beheer algemeen) Structureel Databeheer: Meten b Monitoren aan overstorten Databeheer: Inmeten rioolobjecten

2022

2023

2024

e 15.000

e 15.000

e 15.000

e 10.000

e 10.000

e 10.000 Projectbasis

Onderzoek branchestandaard RIONED e 15.000 Onderzoek; Innovatie rioolbeheer e 15.000 Onderzoek: Instandhouding Vacuüminstallatie Zeeland Databeheer: Inmeten rioolobjecten e 10.000 e 10.000 Buitendienst (Hoofdriolering, huis- en kolkaansluitingen) Structureel Toezicht en handhaving Derden e 15.000 e 15.000 Inspectieronde hoofdgemalen e0* e0* Projectbasis Onderzoek foute aansluitingen e 25.000 e 25.000 TOTAAL C 90.000 C 90.000 * Uitvoering door eigen buitendienst (valt onder personele kosten)

5.2.2

e 20.000

e 15.000 e0* e 25.000 C 85.000

Cyclisch onderhoud

Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico's optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit regulier ond erhoud en (reactieve) reparaties. De onderhoudskosten maken een significant deel uit van de totale exploitatie van de gemeente Maashorst. Deze kosten bestaan grotendeels uit het jaarlijks onderhoud van rioleringen, gemalen en rand - en hemelwatervoorzieningen.

39

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Tabel 6: overzicht cyclisch onderhoud. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Beheer algemeen Onderhoud programmatuur Beheer riolering Bestrijding zwerfvuil (bijdrage) Reiniging winkelcentra (bijdrage) Vegen wegen (bijdrage) Hoofdriolering, huis- en kolkaansluitingen Reiniging en inspectie riolen Inspecteren en reinigen IT-riolen Vervangen kolken Herstelwerkzaamheden op basis van inspectie Wortelfrezen (structureel) Wortelfrezen (3 jaar extra) Kolken- en lijngoten reiniging (2x per jaar) Onderhoud riolering algemeen Onderhoud waterdoorlatende bestrating Onderhoud water å groen t.b.v. riolering Kosten herstel i.v.m. rattenproblematiek Diensten door derden Onderhoud installaties Z telemetrie Mechanische riolering Inspecteren en reinigen drukriolen en persleidingen Aankoop Z vervanging pompen Onderhoud drukriolering Kosten herstel schade Pompen, gemalen en randvoorzieningen Onderhoud installaties Kosten herstel schade Onderhoud riolering - NEN keuring gemalen TOTAAL (miljoen)

5.2.3

2022

2023

2024

e 20.000 e 50.000 e 150.000 e 90.000 e 100.000

e 20.000 e 50.000 e 150.000 e 90.000 e 100.000

e 20.000 e 50.000 e 150.000 e 90.000 e 100.000

e 125.000 e 30.000 e 100.000 e 280.000 e 100.000 e 100.000 e 130.000 e 400.000 e 35.000 e 65.000 e 20.000 e 10.000 e 30.000

e 125.000 e 30.000 e 100.000 e 280.000 e 100.000 e 100.000 e 130.000 e 400.000 e 35.000 e 65.000 e 20.000 e 10.000 e 30.000

e 125.000 e 30.000 e 100.000 e 280.000 e 100.000 e 100.000 e 130.000 e 400.000 e 35.000 e 65.000 e 20.000 e 10.000 e 30.000

e 40.000

e 40.000

e 40.000

e 40.000 e 80.000 e 15.000

e 40.000 e 80.000 e 15.000

e 40.000 e 80.000 e 15.000

e 95.000 e 16.000 e 8.000 MC 2.13

e 95.000 e 16.000 e 8.000 MC 2,13

e 95.000 e 16.000 e 8.000 MC 2,13

Vervangings- en verbeteringsmaatregelen

Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Ten behoeve van de drie zorgplichten is het van belang dat het functioneren van het stelsel in stand gehouden wordt. Het is dus zaak dat oude leidingen tijdig vervangen worden. Het moment van vervangen wordt gebaseerd op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Ten behoeve van de verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp worden verbeteringsmaatregelen uitgevoerd. De verbetermaatregelen voor 2023 en 2024 hangen sterk samen met de planning en afstemming met andere boven- en ondergrondse werkzaamheden (wijkgerichte aanpak). Deze zijn daarom in dit programma niet nader gespecificeerd.

40

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Tabel 7: overzicht verbeteringsmaatregelen. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Verbeteringen Aanleg Hemelwaterafvoer Bitswijk Aanleg Hemelwaterafvoer Violiersstraat Aanleg Hemelwaterafvoer Oude Maasstraat Aanleg Hemelwaterafvoer Vijfhuis Morel Aanleg Hemelwaterafvoer Hoenderbosplein Aanleg Hemelwaterafvoer Jochem de Wildtstraat Reconstructie Hoevenseveld, fase 3 Zandstraat aanpassen overstort (korte termijn) Reconstructie Klumperstraat/Scheperstraat Aanleg Hemelwaterafvoer Voor-Oventje Maatregelen drukriolen en persleidingen (aanleg foampunten) Aanleg huisaansluitingen Overige verbeteringsmaatregelen Vervangingen Vuilwaterriool Hoevense veld, fase 3 VW Morel en Vijfhuizerweg riolering VW Div locaties vervangen/relinen riolering vw Hurk riolering VW Krijten riolering VW Violierstraat riolering VW Oude Maasstraat riolering VW Overige vervangingen vrijvervalriolering Overige vervangingen gemalen E/M Overige vervangingen randvoorziening E/M TOTAAL (miljoen)

41

Kern

2022

Uden Uden Uden

e 450.000 e 670.000 e 999.000

Uden Uden

e 466.000 e 60.000

Uden

e 46.000

Uden Schaijk

e 1.100.000 e 15.000

Schaijk

e 450.000

Zeeland

e 250.000 e 25.000

2023

2024

e 1.914.000

e 2.250.000

e 1.754.000

e 298.000 e 243.000

MC 3,67

MC 2,79

e 10.000

e 440.000 e 394.000 e 1.747.000 e 310.000 e 260.000 e 330.000 e 381.000

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

e 623.000 MC 9,03

POW&R MAASHORST

^ARCADIS 5.2.4

Facilitair I overig

Om het stedelijke watersysteem goed te beheren, worden ondersteunende activiteiten verricht en diensten afgenomen. Deze worden gegroepeerd onder ‘Overig'. Ondersteunende aspecten die betrekking hebben op organisatie en financiën zijn opgenomen in het volgende hoofdstuk. Tabel 8: overzicht facilitair/ overig. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Projectbasis Afkoppelkansenkaart Maashorst Calamiteitenplan Maashorst Algemeen Structureel Contributie stichting RIONED Stimulering waterbewustzijn Bijdrage subsidieregeling afkoppelen/vergroenen Gro ndwatermo nito ri ng Bijdrage regionale regeling belastingen Projectbasis Databeheer: muteren gegevens Communicatie en energie Structureel Telefoonkosten Overige uitgaven niet duurzame goederen en diensten Aanschaf en vervangen apparatuur Electriciteitsverbruik TOTAAL

42

2022

2023

2024

e 5.000 e 35.000 e 20.000

e 5.000 e 35.000 e 20.000

e 5.000 e 35.000 e 20.000

e 50.000 e 93.000

e 50.000 e 93.000

e 50.000 e 93.000

e 20.000 e 3.000

e 20.000 e 3.000

e 20.000 e 3.000

e 4.000 e 164.000 C 456.000

e 4.000 e 164.000 C 396.000

e 4.000 e 164.000 C 396.000

e 5.000 e 5.000

e 50.000

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS 6

Middelen

De vervangingswaarde van het rioleringssysteem in de gemeente Maashorst bedraagt ca. C 313 miljoen. Voor het beheer van dit systeem zijn goede mensen en financiële middelen nodig. In de aankomende planperiode geven we hieraan gemiddeld C 6 miljoen per jaar uit. Geld dat bewoners en ondernemers via de rioolheffing bijeenbrengen. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde personele en financiële middelen om invulling te geven aan goed en doelmatig rioleringsbeheer in 2022-2024.

6.1

Personele middelen

De afgelopen jaren is de personele capaciteit bij zowel voormalige gemeente Uden als Landerd onder druk komen te staan. De rioleringszorg en watertaken zijn een steeds complexer werkveld geworden die om een breed scala aan competenties en functies vragen. Daarnaast was er veel verloop bij beleidsmedewerkers en werkvoorbereiders de afgelopen planperiode. Door inhuur, werving en regionale samenwerking is de druk op personele capaciteit verlicht. Voor een periode van 3 jaar (2021, 2022 en 2023) is extra personele capaciteit geregeld om dit op te vangen. Tabel 9: overzicht loonkosten en overhead. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2022

Activiteit Loonkosten Doorbelastingen Extra capaciteit communicatie Extra capaciteit handhaving Overhead TOTAAL (miljoen)

6.2

2022 C 697.000 C 88.000 C 10.000 C 10.000 C 656.000 MC 1,46

2023 C 697.000 C 88.000 C 10.000 C 10.000 C 656.000 MC 1,46

2024 C 698.000 C 88.000 C 10.000 C 10.000 C 656.000 MC 1,46

Financiële middelen

In het kostenoverzicht maken we onderscheid in exploitatiekosten en investeringsuitgaven. Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig rioleringsbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en vaak worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen, -de kapitaallasten- bestaan uit rente en afschrijvingen.

6.2.1

Uitgangspunten

Rioolheffing ^ ^ ^ ^ ^ ^

De rioolheffing per (equivalente) heffingseenheid bedraagt in 2022 C196,46. Dit komt overeen met het tarief zoals opgenomen in de Herindelingsscan. De totale verwachtte inkomsten voor 2022 zijn C 5,8 miljoen. Er wordt geen rekening gehouden met kwijtschelding in het tarief; De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b); Reserveren voor tariefsegalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen - door dotaties aan de voorziening(en) - is toegestaan; Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan; De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de verbrede watertaken;

Rente & inflatie ^

43

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 0,607o. Deze rente wordt voor het eerst doorbelast halverwege het jaar van investering. Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS ^ ^

Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen; Er vindt per jaar 1,5007o indexatie van de uitgaven plaats (als gevolg van inflatie).

BTW ^

Jaarlijks belasten we 2107o BTW door aan de rioolheffing, op basis van directe exploitatiekosten en de afschrijvingscomponent van investeringen.

Voorzieningen ^ ^ ^ ^ ^

Het saldo van de Voorziening beklemde middelden derden (BBV 44.2), bedraagt per 1 januari 2022: C1.449.267. Dit is het saldo dat eind 2021 aanwezig is in de voorziening van de gemeente Landerd. Het saldo van de Spaarvoorziening toekomstige vervangingen (BBV 44.1d), bedraagt per 1 januari 2022: C14.361.264. Dit is het saldo dat per 1 januari 2022 aanwezig is in de (spaar)voorziening van de gemeente Uden. Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn; Het saldo egalisatievoorziening wordt in 20 jaar tijd volledig ingezet door deze in gelijke delen te laten vrijvallen ten gunste van het tarief; Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

Heffingseenheden ^ ^ ^

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2022: 29.523. Dit aantal eenheden is berekend uit de totaal geraamde inkomsten van inwoners en bedrijven gedeeld door de rioolheffing van 2021. Het aantal (equivalente) heffingseenheden stijgt tot het jaar 2030 met 403 tot 29.926, dit is conform circa 5007o van de actuele woningbouwprognose.

Investeringen ^ ^ ^

^

^

44

De investeringen in de planperiode zijn hoofdzakelijk gebaseerd op specifieke projectplanningen en ramingen. De langjarige, cyclische vervangingsinvesteringen zijn bepaald op basis van het beheersysteem en standaard levensduren. De onderliggende kostenkengetallen zijn een combinatie van kostenkengetallen Kennisbank en de eigen kostenkengetallen. De kostenkengetallen van de Kennisbank (2015) hebben we met 1,25*70 per jaar geïndexeerd om ze op prijspeil 2022 te brengen. We sparen voor alle vervangings- en verbeteringsinvesteringen en hanteren hierbij de volgende technische levensduren: ^ Vrij-verval riolering 80 jaar; ^ Bouwkundige delen van gemalen, drukriolering en randvoorzieningen 60 jaar; ^ Persleidingen, infiltratie voorzieningen en drainage Z DT-riolering 40 jaar; ^ Elektro-ïmechaniche delen van drukriolering en voor IBA's 20 jaar; ^ Elektro-Zmechaniche delen van gemalen en randvoorzieningen 15 jaar; Indien het saldo in de spaarvoorziening ontoereikend is om alle investeringen af te dekken, blijft een restinvestering over. Deze boekwaarde wordt versneld afgelost met spaarbedragen uit latere jaren.

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Toerekening van kosten klimaatadaptatie De gemeente draagt vanuit de rioolheffing bij aan voorzieningen in de buitenruimte als deze functioneel bijdragen aan het waterrobuust en veerkrachtig maken van het stedelijk watersysteem. Bijvoorbeeld verlagingen in het groen waar overtollig water naar kan wegstromen zoals bermen of speelweides, groene daken/gevels die water vasthouden, of waterpartijen voor de opvang van regenwater.

6.2.2

Inkomsten

De wettelijke zorgplichten riolering en ambities bekostigen we uit de rioolheffing. De method en van rioolheffing verschillen in Uden en Landerd. In Uden bestaat de rioolheffing uit een vaste eigenarenbelasting en een gebruikersbelasting op basis van het jaarlijks watergebruik. In Landerd is de rioolheffing gebaseerd op alleen een gebruikersbelasting. Beiden heffingen hebben in de huidige situatie de vuilwaterafvoer als grondslag. Vuilwaterafvoer als grondslag De rioolheffing is een belasting die gebaseerd is op het profijtbeginstel. Degene die deze belasting betaalt heeft daar een bepaald belang (profijt) bij. Daarmee wordt bedoeld dat er een zekere relatie moet zijn tussen de kosten die bekostigd worden met de rioolheffing en het belang van de belastingplichtige bij de gemeentelijke riolering (die bekostigd worden met de opbrengsten van de rioolheffing). De rioolheffing is ten tweede gebaseerd op het gelijkheidsbeginsel waarbij gelijke gevallen, gelijk behandeld dienen te worden. Daarbij draagt eenieder evenredig bij naarmate hij/zij profiteert van de gemeentelijke riolering, die bekostigd worden met de opbrengsten van de rioolheffing. Daarnaast is de rioolheffing gerelateerd aan “de vervuiler betaalt” principe uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Bij dit principe dient er een adequate prikkel aanwezig te zijn voor het efficiënter gebruik van de gemeentelijke riolering.

Hemelwaterafvoer als heffingsgrondslag Door klimaatverandering neemt de noodzaak om te investeren in maatregelen voor de verwerking van hemelwater toe. Een groot deel van de hemelwaterafvoer is afkomstig van particulier terrein. Vanuit dit oogpunt is het logischer om met de rioolheffing (ook) te sturen op het verwerken van hemelwater afkomstig van particulier terrein. Dit is bijvoorbeeld mogelijk via de WOZ-belasting of een belasting op het afvoerend verhard oppervlak. De WOZ-waarde heeft een indirecte relatie met het oppervlak van het perceel en de waarde. Dit oppervlak kan indicatief zijn voor de hoeveelheid verhard oppervlak en waterverbruik. Er geldt een verplichting om binnen twee jaar na samenvoeging van de gemeenten een uniforme heffingssystematiek te hanteren. Voor 2022 kan de rioolheffing daarom nog separaat worden vastgesteld voor de twee grondgebieden. De gemeenteraad dient een besluit te nemen over de meest wenselijke heffingssystematiek. De voorbereidingen hiertoe zijn in gang gezet in de vorm van een notitie met de huidige en mogelijk andere heffingsgrondslagen met voor- en nadelen en een vooruitblik.

6.2.3

Uitgaven

De uitgangspunten, voorziene planmaatregelen en jaarlijkse werkzaamheden leiden tot het volgende (theoretisch) uitgavenpatroon voor de gemeente Maashorst in de periode 2022 t/m 2100 (geschatte levensduur riolering 80 jaar). De uitvoering van (verbeter)maatregelen hangen sterk samen met de planning en afstemming met andere boven- en ondergrondse werkzaamheden (integrale wijkgerichte aanpak), de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie en de daaraan gekoppelde ambities. Dit zal uiteindelijk van invloed zijn op het werkelijke uitgavenpatroon.

45

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS 20.0

18.0

16.0

O

14.0

3 V 12.0 v o 10.0 8.0

■5cu 6.0

4.0

2.0

0.0 cm

cm

CM

CM

CO

CO

CM

CM

CM

CM

o

o

o

o

m

Exploitatie

m Vrijvervalriolering

m

Randvoorzieningen

m

m Gemalen en Persleidingen

Buitengebied (drukriool en IBA's)m Grondwater

m Verbetering

Afbeelding 16: Verwacht uitgavenpatroon gemeente Maashorst voor de periode 2022 t/m 2100. Bedragen op prijspeil 2022.

6.2.4

Kostendekking

In de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2100) sparen we voor alle investeringen. De geactiveerde (rest)investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. De boekwaarde is weergegeven in afbeelding 17. 60.0 T50.0

2 c 0) o

40.0 30.0

OT "O

20.0

0) ■Q

10.0 0.0

m Oude kap.last - boekwaarde

Nieuwe kap.last - boekwaarde

iSpaarvoorziening

Afbeelding 17: Boekwaarden (rest)investeringen voor de periode 2022 t/m 2100. Bedragen op prijspeil 2022.

46

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Het uitgavenpatroon in afbeelding 16 in combinatie met het boekwaardeverloop in afbeelding 17 en de boekwaarde van investeringen uit het verleden leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in afbeelding 18. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven. 11.0 10.0

23 0) c 0)

o

'Ē

9.0 8.0 7.0 6.0

E 5.0 O) 4.0 tu

3.0 ■Q

2.0 1.0

Exploitatie

2077

2072

CD O CM

2067

2057

2052

o CM

2047

2037

2032

CM

2027

0.0 CO o CM

CM

co

o CM

05 O

CM

Overhead

BTW

Oude kapitaallasten

Nieuwe kapitaallasten

Rentelasten restinvesteringen

Spaarbedragen

Inkomsten

a

05 O

CM

Afbeelding 18: Lastenpatroon versus inkomsten voor de periode 2022 t/m 2100. Bedragen op prijspeil 2022.

De benodigde totale baten zijn in onderstaande grafiek vertaald naar de benodigde rioolheffing. Hierbij gaat het om het basistarief. f 350 f 300 f 250 f 200 f 150 f 100

—Rioolheffing Afbeelding 19: Verwachtheffingsverloop gemeente Maashorstperiode 2022 t/m 2100. Bedragen op prijspeil 2022

47

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Tabel 10: Verwacht heffingsverloop gemeente Maashorstperiode 2022 t/m 2024. Bedragen op prijspeil 2022.

Jaar

Benodigde inkomsten uit rioolheffing e 5.800.000 e 5.809.911 e 5.819.821

2022 2023 2024

Aantal (equivalente) heffingseenheden 29.523 29.573 29.623

Rioolheffing per eenheid e 196,46 e 196,46 e 196,46

Bij de interpretatie van de resultaten dient rekening te worden gehouden met de huidige, lage rentestand. Naast de renteontwikkelingen zijn er andere onzekerheden in de toekomst die de rioolheffing zullen beïnvloeden zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen en ontwikkelingen rondom klimaatadaptatie. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient de rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. In de berekening van de rioolheffing is nog geen ambitie voor de aanleg van hemelwatermaatregelen opgenomen, hoger dan het basis beschermingsniveau tegen wateroverlast. Een indicatie van de financiële impact van klimaatregelen wordt in het spoor van de Omgevingswet verkend. Ter bevordering van lastenegalisatie worden de begrote verschillen tussen totale baten en lasten verwerkt op de [Voorziening Riolering] (art. 44.2 BBV). Het verwachte saldoverloop van deze voorziening is weergegeven in afbeelding 20. 7.0 6.0

23 5.0 0) c 0)

o 4.0

1 O)

3.0

2

"O 2.0 0) ■Q 1.0 0.0

m Egalisatievoorziening (BBV 44.2)

m Spaarvoorziening (BBV 44.1d)

Afbeelding 20: Verwacht saldoverloop van de voorziening voor gemeente Maashorst periode 2022 t/m 2100. Bedragen op prijspeil 2022

De spaarvoorziening bevat vanaf 2024 geen positief saldo. In alle resterende beschouwde periode is er elk jaar sprake van een restboekwaarde waarop versneld wordt afgelost. Zie ook de boekwaarden grafiek (afbeelding 17).

6.2.5

Risico’s

Het langjarig verloop van de rioolheffing hebben we berekend op basis van een inschatting van de restlevensduur, gebaseerd op rioolinspecties, huidige inzichten in mogelijke ontwikkelingen en financiële uitgangspunten. Onvoorziene ontwikkelingen, calamiteiten, strengere regelgeving, hogere ambities in het spoor van de Omgevingswet of bijvoorbeeld wijzigingen in financiële uitgangspunten kunnen het verloop beïnvloeden. Met name een rentewijziging kan het verloop van de rioolheffing aanzienlijk beïnvloeden. De afgelopen jaren hebben we het voordeel gehad van een lage(re) rente op leningen ten gunste van geld lenen. Bij een stijgende rente treedt een omgekeerd effect op.

48

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Bijlage A Begrippen en definities

DEFINITIE VAN BEGRIPPEN Doelmatig

Dit vullen we als volgt in: De goede dingen doen: maatregelen dienen effectief te zijn. Met de maatregelen voorkomen of beperken we problemen of lossen deze op. De dingen goed doen: maatregelen dienen efficiënt te zijn. We nemen geen maatregelen in openbaar gebied als alternatieven op een niet openbare probleemlocatie goedkoper of effecti eve r zij n. Een goede verhouding tussen kosten en rendement. De kosten van de maatregelen staan in verhouding tot de effecten. Effectiviteit gaat over de mate waarin het resultaat aan het beoogde doel beantwoordt. Efficiëntie gaat over het proces om tot dit resultaat te komen. Doelmatigheid gaat over de combinatie van beide. Redelijkerwijs

De betekenis hiervan is situatie afhankelijk en wegen we af op basis van kosten-baten, inpasbaarheid en maatschappelijke overlast. Duurzaam

Hiermee doelen we op energie- en grondstoffengebruik, energie- en grondstoffen terugwinning en levensduur. Aantoonbaar

De te nemen acties zijn te herleiden en hiermee te controleren. Hydrologisch neutrale ontwikkeling

De ontwikkeling heeft geen negatief effect op de omgeving. Hydrologisch positieve ontwikkeling

De ontwikkeling heeft geen negatief effect op de omgeving en vermindert bovendien eventueel bestaande negatieve effecten.

Aanbod op RWZI De totale hoeveelheid afvalwater die wordt aangeboden aan de RWZI. Afvalwaterakkoord Een akkoord tussen waterschap en gemeente. Het bevat afspraken over overnamepunten en afnamehoeveelheden. Daarnaast staat in het afvalwaterakkoord hoe partners omgaan met uitwisseling van (meet)gegevens, elkaar informeren in de situatie van groot onderhoud of calamiteiten, enzovoort. Afvloeiend regenwater Neerslag die tot afstroming komt. Afkoppelen/niet-aankoppelen Het op de gemengde of vuilwaterriolering aangesloten afvoerend verhard oppervlak loskoppelen en aansluiten op een hemelwatervoorziening. Bij nieuwbouw: het niet aansluiten van afvoerend verhard oppervlak op een vuilwatersysteem.

49

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Afnamehoeveelheid De toegestane hoeveelheid regenwater dat op het overnamepunt wordt aangeboden. Afvalwater Al het water waarvan de houder zich - met het oog op de verwijdering daarvan - ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen. De meerwaarde van water wordt kinderen op een speelse manier bijgebracht. Afvalwaterinstallatie Een (toekomstige) installatie die het afvalwater ter plaatse verwerkt tot grondstoffen. Afvalwatersysteem Het geheel van rioleringstechnische en zuiveringstechnische werken (waaronder riolering, gemalen, persleidingen, AWZI). Algemene regels De lozingen worden tegenwoordig hoofdzakelijk geregeld via algemene regels (AmvB’s). Uitgangspunt: de lozer mag niets doen waarvan hij kan verwachten dat het problemen oplevert voor het riool, de zuivering of het (water)milieu. Asset management Maximaliseren van de waarde van bezittingen door het optimaal uitbalanceren van onderhoud en vervanging in relatie tot kosten, prestaties en risico’s. Basisrioleringsplan (BRPj/verbreed BRP Plan waarin de hydraulische afvoercapaciteit, de vuilemissie en het aanbod op de AWZI wordt getoetst voor de bestaande en toekomstige plansituatie (planhorizon ca. 10-15 jaar). Het plan bevat in de regel verbeteringsmaatregelen om in de toekomstige situatie te voldoen aan de wensen/eisen van gemeente en waterbeheerder.

In een verbreed BRP zijn de zorgplichten grondwater en regenwater meer expliciet uitgewerkt. BBV Besluit van 17 januari 2003, waarin de voorschriften voor de begrotings- en verantwoordingsdocumenten, uitvoeringsinformatie en informatie voor derden van provincies en gemeenten staan (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). Bedrijfsafvalwater Afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Blauw-groene verbindingen Aaneenschakeling van water- en groenvoorzieningen, goed te combineren met natuurontwikkeling en opvang/infiltatie van regenwater. Bruidsschat Onder de Omgevingswet verhuist een aantal regels van het Rijk naar gemeenten en waterschappen. Het Rijk zorgt er met het Invoeringsbesluit voor dat deze regels automatisch in het omgevingsplan of de waterschapsverordening komen. Dit noemen we ook wel de 'bruidsschat'. Circulaire economie Economie gericht op en maximaal hergebruik van (afval)stoffen. DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) Het DSO biedt het digitale loket (Omgevingsloket) waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. 50

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Drukriolering Een mechanisch rioleringssysteem waarbij het afvalwater via kleine pompjes en persleidingen wordt verpompt naar een ontvangstput. Drukriolering wordt vaak toegepast in het buitengebied. Het systeem is niet geschikt voor het transporteren van regenwater. Energie- en grondstoffenfabriek Aangepaste RWZI voor de terugwinning van energie en grondstoffen uit afvalwater en biomassa. Gemeentelijk rioleringsplan (GRPj/verbreed GRP Een strategische nota waarin op hoofdlijnen de visie van het gemeentebestuur voor de komende planperiode is neergelegd met betrekking tot aanleg en beheer van het rioleringssysteem. Het GRP is een verplicht planinstrument volgens de Wet Milieubeheer (in de toekomst Omgevingswet). In een verbreed GRP zijn de gemeentelijke watertaken mbt de zorgplichten stedelijk afvalwater, grondwater en regenwater concreet uitgewerkt. Gemengd rioolstelsel (GEM) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door één buizenstelsel worden ingezameld en afgevoerd. Gescheiden rioolstelsel (GS) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door afzonderlijke buizenstelsels worden Ingezameld en afgevoerd. Het afvalwater wordt afgevoerd naar een AWZI, (een groot deel van) het regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. Groene berging Verdiepte groenvoorziening voor de tijdelijke opvang van overtollig regenwater.

Groen dak Begroeid dak, heeft niet alleen een beschermende functie, maar vangt ook fijn stof af, werkt verkoelend, vertraagt de waterafvoer en draagt positief bij aan vergroening van de stad. Grondwater Spreekt voor zich, geen wettelijke definitie. Hemelwaterafvoer Afvoer van hemelwater voordat het tot afstroming komt over het wegdek of via de riolering. Hittestress Het optreden van extreme hitte door een ongunstige combinatie van zonnestraling, temperatuur en bebouwing. Dit treedt meestal op in dicht bebouwde centra met een laag ventilatievermogen. Hoofdrioolgemaal Eindgemaal, meestal in beheer en eigendom van een waterbeheerder, via welke het afvalwater wordt getransporteerd naar een AWZI. Huishoudelijk afvalwater Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden. Hydraulische afvoercapaciteit De capaciteit van een rioolstreng of rioleringssysteem om overtollig water af te voeren. IBA Systeem voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Vergelijkbaar met een verbeterde septic-tank. 51

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Industrieel afvalwater Afvalwater afkomstig van industrieën of bedrijven. Ingrijpmaatstaf Grenstoestand van een rioleringsobject waarbij ingrijpen noodzakelijk is en maatregelen moeten worden opgesteld. Infiltratievoorziening Een waterdoorlatende ondergrondse voorziening die het regenwater opvangt en het langzaam laat wegzakken in de bodem. Inspecteren Het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand van rioleringsobjecten. Kapitaallasten De langjarige kosten verband houdend met een nieuwe investering die niet direct is afbetaald. LCA Levens Cyclus Analyse, analyse van de benodigde materialen, energie en kosten over de levensduur van een object. Maaiveld Veelgebruikte term om een hoogte aan te kunnen relateren. Meestal is bedoeld het straatniveau of de hoogte van een groenstrook. Nieuwe sanitatie Geheel van duurzame sanitaire voorzieningen zoals composttoiletten, natuurlijke filters e.d. voor de lokale verwerking van afvalwater. Omgevingsgericht Rekening houdend met de gewenste toekomstige inrichting van het openbare gebied. Ontharden Verwijderen van bestaande verhardingen. Openbare riolering Het gedeelte van de buitenriolering in eigendom en beheer bij de overheid (in de meeste gevallen is dit de gemeente). Overlastfrequentie Het theoretisch gemiddeld aantal malen per jaar dat ernstige hinder of wateroverlast optreedt als gevolg van o.a.

een gebrekkige hydraulische afvoercapaciteit. Overnamepunt Punt waar de overdracht plaatsvindt van het afvalwater uit de riolering aan het transportsysteem van het waterschap. Persleiding Een leiding waardoor rioolwater met gebruikmaking van één of meerdere pompen onder overdruk wordt afgevoerd. Randvoorziening Vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel met als het doel het afvangen van vuil en/of bergen van overtollig afvalwater. Dergelijke voorzieningen worden toegepast ter verbetering van de waterkwaliteit. 52

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Regenwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van afstromend regenwater. Regenwatersysteem Zie "RWA-systeem”. Regenwateruitlaat Voorziening bedoeld voor de directe lozing van regenwater op oppervlaktewater of groene berging. Regenweerafvoer (rwa) Afvoer van huishoudelijk afvalwater vermengd met ingezameld hemelwater. Relinen Het inbrengen van een verstevigende constructie ter versterkingvan de buis. Meestal in de vorm van een in te brengen flexibele kous die door hete lucht, of water en/of licht uithardt en de buis duurzaam herstelt. Regenwatersysteem Het geheel aan voorzieningen voor de gescheiden inzameling en transport van regenwater. Restlevensduur Resterende levensduur van een riool, gebaseerd op de toestand van het riool (technische restlevensduur) of de leeftijd van het riool (theoretische restlevensduur). Retentiebassin Een ruimte al of niet overdekt, voor het tijdelijk opslaan van overtollig regenwater. Riolering Het geheel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Rioleringsbeheer Zorg voor het goed functioneren van het rioleringssysteem. Rioolheffing De belasting die bewoners en bedrijfsleven moeten betalen om gebruik te mogen maken van de riolering. De heffing kan uit een aansluitheffing en een afvoerheffing bestaan.

De aansluitheffing wordt geheven wegens het hebben van een aansluiting op het gemeentelijk riool. De rioolafvoerheffing wordt geheven wegens het afvoeren van rioolwater afkomstig van de gebruiker van een onroerend goed. Rioleringsbeheerplan (RBP^verbreed RBP In een rioleringsbeheerplan staat op welke wijze het rioleringssysteem wordt beheerd. Het bevat o.a. onderhoudsstrategieën en een vervangingsplanning riolering. In een verbreed RBP is het onderhoud en beheer ook uitgewerkt voor hemelwater- en grondwatervoorzieningen. Rioolbeheerder Openbaar lichaam belast met de zorg voor (het goed functioneren van) de riolering (meestal een gemeente). Rioolgemaal Bouwwerk met een inrichting voor het verpompen van afvalwater. Riooloverstortput Voorziening die bij hevige of langdurige neerslag in werking treedt en het overtollige regenwater loost op een voorziening of direct op oppervlaktewater. Rioleringssysteem Samenstel van riolen en rioolputten voor de inzameling en het transport van afvalwater. 53

Onze referentie: D10035757:44 - Datum: 7 september 2021

POW&R MAASHORST

^ARCADIS Rioolwaterzuivering (RWZI) Een inrichting (werk) waar het afvalwater wordt ontdaan (van een groot deel) van de verontreinigingen. Riothermie Techniek om thermische energie (warmte) te onttrekken aan het afvalwater en deze her te gebruiken, bijvoorbeeld voor de verwarming van en zwembad. RWA-systeem Rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van regenwater. Sanitatie Geheel van sanitaire voorzieningen zoals waterleiding, riolering, sanitair e.d. en voorlichting over nut en noodzaak van hygiënische leefomstandigheden als preventieve maatregeltegen gezondsklachten/ziekten. Stedelijk afvalwater Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Transitie Een geleidelijke ombuiging van een bestaande situatie naar een toekomstig gewenste situatie. Bijvoorbeeld de transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie. Vacuümtoilet Een vacuüm toilettransporteert d.m.v. drukverschil het afvalwater van toiletten, douches en wastafels. Door de kleine leidingdiameters werkt het waterbesparend. Vacuüm riolering Rioleringssysteem dat het afvalwater transporteert d.m.v. drukverschil. Dit systeem is niet geschikt voor het transport van regenwater.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=3032ec25-59f5-4676-9773-88ccad6a4225