CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Rapport Evaluatie gemeente Maashorst

Raadsvergadering 14 november 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Rapport Evaluatie gemeente Maashorst (inclusief mogelijkheid tot inspreken)37.601 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

vanuit de ambtelijke organisatie bij initiatieven uit de

Ondertussen wordt gewerkt aan het opzetten van

samenleving. Deze blijven veelal hangen. Actiegerichtheid én

jongerenparticipatie. Een eerste sessie met een groep van

eigenaarschap ontbreken dan wel eens, aldus &vandelaar.

30 jongeren heeft, in samenwerking met o.a. de campus en

•

Kompass, plaatsgevonden. Samen met de jongeren geven we

Wat hiermee volgens &vandelaar samenhangt is dat er nog

vorm aan de participatie.

geen sprake lijkt te zijn van een gedeelde visie binnen de

Er is een kennismakingsronde en er zijn

organisatie over hoe burger-/overheidsparticipatie in te zetten.

informatiebijeenkomsten in alle kernen georganiseerd. •

Onze participatieadviseurs hebben intensief contact met de diverse gebiedsplatforms en inwonersinitiatieven, maar ook met organisaties als Udenaardetoekomst en Demos.

•

Daarnaast is er een adviestraject opgezet (intern) voor o.a. projectleiders en beleidsadviseurs. Bij nieuwe projecten en nieuw beleid wordt geadviseerd over het doel van participatie en het plan van aanpak. Vervolgens wordt de participatie ook gemonitord en uiteindelijk geëvalueerd. Dit draagt bij aan het participatie-DNA van alle collega’s van Maashorst.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 57

4.4.3 Realisatie op basis van beelden

•

Zicht op kernen met Kernen-CV’s. Zowel de gemeente

De gemeente Maashorst heeft zelf de term ‘kernenbeleid’ laten

als maatschappelijke en economische partners noemen

varen, de omgang met kernen is nu volledig onderdeel van

de kernen cv’s als waardevol en tastbaar resultaat van

het participatiebeleid. Onderstaand geven we de hoofdlijnen

onderlinge gesprekken. Wel is het voor gesprekspartners

weer uit de gesprekken met betrokkenen over participatie en de

nog onduidelijk op welke manier deze Kernen-CV’s ingezet

omgang met de kernen.

gaan worden en wat ze er van gaan merken. •

•

Nieuwe aanpak participatie niet zonder slag of stoot. Het

werken heeft ook al eerste resultaten opgeleverd, waarbij

merendeel van de gesprekspartners geeft aan te begrijpen

participatieprocessen rondom beleidsstukken (zoals met

dat participatie op een andere manier wordt vormgegeven.

cultuurcafés) en rondom AgroNatuurWonen-experimenten

Op de wijze waarop dit gebeurt wordt de nodige kritiek

met 100 keukentafelgesprekken als positieve voorbeelden

geleverd. Zij geven aan dat er onvoldoende is geluisterd

worden genoemd door medewerkers van de gemeente. De

naar de inwoners. Zo wordt door een deel van de

gemeenteraad noemt hierbij Sport en Bewegen en Gezond

gebiedsplatformen aangegeven dat de keuze voor een nieuwe

en gelukkig oud in Maashorst. Ook worden de vernieuwde

aanpak op het gebied van participatie niet goed is verlopen.

samenwerkingsafspraken met inwonersplatforms door

Het afsluiten van de ondersteuning van platformen is

(sommige) gesprekspartners als goed voorbeeld genoemd,

volgens hun op een vervelende manier gebeurd. Daar had

doordat sprake zou zijn van betere vertegenwoordiging (op

beter over gecommuniceerd kunnen worden, zo wordt

wijk- en buurtniveau) en innovatief ontdekken van wat werkt.

gesteld. Door anderen wordt aangegeven dat participatie

•

Betere betrokkenheid van inwoners. De nieuwe manier van

•

Leren komt op gang. Door gesprekspartners wordt

eerst is afgebroken en nu weer moet worden opgebouwd.

aangegeven dat in de periode kort na de herindeling de

Dit duurt erg lang, zo geven betrokkenen aan. Dit geldt met

gemeente soms niet goed wist wat ze met initiatieven

name voor Uden waarvoor een andere aanpak nodig is dan

vanuit de samenleving aan moest. Inmiddels is er wel meer

de andere kernen van de gemeente.

sprake van een open houding. Bijvoorbeeld ten opzichte

Inzet op verschillende kernen. Gesprekspartners van binnen

van de zorgcoöperaties. De gemeente Maashorst moest

en buiten de gemeenten geven in grote meerderheid aan dat

leren wat een zorgcoöperatie inhield en wat zij voor het

zij zien dat de gemeente in haar beleid onderscheid maakt

welzijn binnen de gemeente kan betekenen. Inmiddels weet

tussen de verschillende kernen. Het duurde volgens een deel

de gemeente dit en wordt er goed samengewerkt, zo wordt

van hen wel even voordat de gemeente echt in verbinding

aangegeven. Ook met de Adviesraad Sociaal Domein heeft

stond met hun kern. De gemeentelijke organisatie had

het even geduurd voordat een samenwerking tot stand

aanvankelijk moeite om te gaan met initiatieven die vanuit

kwam, inmiddels wordt daar aan gewerkt.

de samenleving kwamen. Betrokkenen geven aan dat dit

•

Vaste aanspreekpunten. In de gesprekken wordt aangegeven

steeds beter gaat. Voorbeelden die genoemd worden van

dat organisaties in de kernen een participatieadviseur als

gemeentelijke ondersteuning van lokale initiatieven zijn de

vast aanspreekpunt hebben. Vanuit de bewonersinitiatieven

inzet van de mobile bus als vervanging voor de Milieustraat

die wij gesproken hebben wordt aangegeven dat het contact

en de inzet op feestverlichting met kerst en bloembakken in

met de participatieadviseurs goed is en soepel verloopt. De

de centra (waar dit vroeger vooral voor Uden Centrum werd

lijnen zijn kort.

geregeld). Sommige gesprekspartners menen dat juist Uden het minste baat heeft bij het kernenbeleid. Als reden wordt genoemd dat Uden niet één aanspreekpunt heeft maar is opgebouwd uit verschillende wijken waarin bovendien de sociale cohesie verschilt van die in de dorpen.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 58

De gemeente doet haar best voor mijn buurt of dorp

42%

36%

13%

9%

De gemeente heeft oog voor mijn buurt of dorp

40%

37%

16%

7%

Mijn buurt of dorp is voor de gemeente net zo belangrijk als andere buurten en dorpen

38%

0% (Helemaal) eens

Neutraal

30%

20%

40%

(Helemaal) oneens

15%

60%

Het bewaren van het 'eigen' karakter van uw dorp of buurt

Het actief betrekken van inwoners door de gemeente bij de inrichting van mijn buurt of dorp

16%

80%

52%

100%

33%

0%

Weet niet / geen mening

(Heel) tevreden

Figuur 28. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? Basis: allen (n = 1.109).

25%

Niet tevreden, niet ontevreden

20%

33%

40%

(Heel) ontevreden

11%

16%

60%

12%

19%

80%

100%

Weet ik niet of geen mening

Figuur 30. In hoeverre bent u tevreden of ontevreden over de volgende onderdelen in gemeente Maashorst? Basis: allen (n = 1.109).

4.4.4 Realisatie op basis van enquête De meeste inwoners staan positief of neutraal tegenover de aandacht die de gemeente Maashorst heeft voor hun

De helft van de inwoners is tevreden over het bewaren van

buurt of dorp. Circa vier op de tien vinden dat de gemeente

het ‘eigen’ karakter van hun dorp of buurt in de gemeente

haar best doet voor hun buurt of dorp (42% eens) en oog

Maashorst (52%). Eén op tien (11%) is hier ontevreden over.

heeft voor hun buurt of dorp (40% eens). Een vergelijkbaar

Een derde is tevreden over het actief betrekken van inwoners

aandeel vindt dat hun buurt of dorp voor de gemeente net zo

bij de inrichting van hun buurt of dorp (33%), eenzelfde

belangrijk is voor als andere buurten en dorpen (38% eens).

aandeel staat hier neutraal tegenover (33%). Zestien procent is ontevreden over dit aspect. Bij beide aspecten zien we geen

Voor alle drie de stellingen over de betrokkenheid van de

significante verschillen tussen kernen.

kernen geldt bovendien dat een flink deel van de inwoners er neutraal tegenover staat. Circa één op zeven (13 tot 15%)

Uit de uitkomsten van de open link volgt een vergelijkbaar

ervaart deze betrokkenheid niet.

beeld. Wel geven inwoners via de open link vaker aan dat zij ontevreden zij over het actief betrekken van inwoners door de

Inwoners die meededen via de open link zijn het net zo vaak

gemeente bij de inrichting van hun buurt of dorp (32%) dan in

eens met bovenstaande stellingen als de aselecte steekproef.

de aselecte steekproef (daarmee is met name het aandeel ‘niet

Wel is het aandeel ‘neutraal’ lager; circa een derde is het

tevreden, niet ontevreden (23%) en ‘weet ik niet’ (9%) lager).

oneens met de stellingen. Wel zien we hier significante verschillen tussen Uden en de kernen Schaijk en Odiliapeel.26 In Uden ervaart men relatief vaak dat de gemeente haar best doet en oog heeft voor eigen buurt of dorp. Ook zegt men in Uden vaker dat hun buurt of dorp net zo belangrijk is voor de gemeente als andere buurten en dorpen – in Odiliapeel kan slechts 18 procent zich hierin 60%

vinden, in Schaijk gaat het om 31 procent. 49% 42%

40%

40%

47%

46%

45%

44%

38%

37%

38%

39%

37% 33%

20%

0%

36% 31%

31%

35% 30%

18%

Totaal

Uden

Reek

Zeeland

Odiliapeel

Volkel

De gemeente doet haar best voor mijn buurt of dorp De gemeente heeft oog voor mijn buurt of dorp Mijn buurt of dorp is voor de gemeente net zo belangrijk als andere buurten en dorpen

Figuur 29. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % eens en helemaal eens. Basis: allen (n = 1.109). 26

33%

Andere verschillen tussen de kernen zijn niet statistisch significant en kunnen dus op toeval berusten.

Schaijk

31%

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 59

4.5 Het regionale beleid

In het uitvoeringsprogramma is het volgende opgenomen over regionaal beleid.

4.5.1 Ambities regionaal beleid In de besturingsfilosofie wordt beschreven dat de gemeente

Tabel 16.

Uitvoeringsprogramma over regionaal beleid

Wat willen we bereiken/doen?

zich volop inzet om een constructieve en sterke bijdrage te (blijven) leveren aan de samenwerking binnen de regio. Dit

Wanneer gaan we dat doen?

9.2 Samen denken, samen doen

wordt onderstreept in de reactienota op zienswijzen bij het herindelingsontwerp en in het herindelingsadvies. Daarin

9.2.1. We hebben een prominente rol in de regionale samenwerkingsverbanden die belangrijk zijn voor het realiseren van onze ambities.

wordt aangegeven dat de gemeente Maashorst de ambitie heeft zich in te zetten voor de regio, samen te werken en met andere gemeenten en de positie van Noordoost-Brabant te versterken.

Bestuurlijke en ambtelijke capaciteit leveren voor regionale samenwerking binnen Noordoost-Brabant

‘Wij kiezen dan ook bewust voor een gemeente die qua schaal en karakter in de toekomst deze rol kan pakken. De nieuwe gemeente Maashorst vormt een stevige partner in de regio, die

Continu

Diversen

in staat en bereid is haar verantwoordelijkheid te nemen als het

3.1.3. Boegbeelden uit het lokale bedrijfsleven zijn bereid gevonden om Maashorst beter op de kaart te zetten.

gaat om het oppakken van bovenlokale vraagstukken.’

In gesprek gaan en blijven met ondernemers en ondernemers­ verenigingen de positie van Maashorst in regio. (continu)

In het bestuursakkoord is opgenomen: ‘Als nieuwe en grotere gemeente willen we een prominentere positie innemen in de regio. We werken daarbij maximaal samen met onder

Continu

andere AgriFood Capital en Regio Noordoost- Brabant. De gemeentenaam is en blijft Maashorst. We brengen focus aan door aan te sluiten bij onze keuzes in dit bestuursakkoord

Uit de gesprekken komen de volgende verwachtingen en

en proberen onze bestuurlijke en ambtelijke inspanningen

ambities naar voren ten aanzien van het regionale beleid.

zo efficiënt mogelijk in te zetten. Daarnaast gaan we op zoek naar ambassadeurs en boegbeelden vanuit het bedrijfsleven en

•

Opereren in de regio vanuit duidelijke doelstellingen. Uit de

andere grote werkgevers die kunnen helpen om de gemeente

gesprekken komt naar voren dat de behoefte aanwezig is

Maashorst duidelijker op de kaart zetten.’ Meer concreet zijn

om vanuit duidelijke doelstellingen te gaan opereren in de

in het bestuursakkoord de volgende doelen opgenomen met betrekking tot de regio:

regio. •

Meer zichtbaarheid in de regio dan in de situatie voor 1 januari 2022. De gemeente Maashorst heeft de

•

• •

We hebben een prominente rol in de regionale

ambitie om meer zichtbaar te zijn in de regio en daarin

samenwerkingsverbanden die belangrijk zijn voor het

verantwoordelijkheid te pakken. Buurgemeenten en

realiseren van onze ambities.

provincie vinden dit een mooie ambitie.

We zijn aangehaakt (gebleven) bij de landelijke, provinciale

•

Inzet op relatie met omliggende gemeenten, in het bijzonder

en regionale stikstofaanpak.

Oss. Het college wil de banden aanhalen en onderhouden

We hebben twee pilots draaiende voor meting en

met de buurgemeenten. Uit de gesprekken komt naar voren

streefwaardebepaling van milieubelasting (geur en

dat het van belang is dat er een goede relatie is tussen

ammoniak). Daarbij benutten we de kennis uit de regio.

Maashorst en Oss.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 60

4.5.2 Realisatie regionaal beleid op basis van documenten

4.5.3 Realisatie regionaal beleid op basis van beelden

Posities in regionale besturen

Met betrokkenen, met name regionale partners27, is gesproken

In aanvulling op reguliere posities in besturen, stuurgroepen en

over het functioneren van de gemeente Maashorst in de regio.

afstemmingsgremia van verbonden partijen, heeft de gemeente

Onderstaand geven we de hoofdlijnen weer uit de gesprekken

Maashorst de volgende bestuurlijke posities:

met betrokkenen.

• • • • •

Lid van het dagelijks bestuur van de Regio Noordoost

•

Maashorst is zichtbaar en pakt haar verantwoordelijkheid in de

Brabant (RNOB)

regio. Regionale partners waarderen dat Maashorst ondanks

Voorzitter portefeuillehoudersoverleg Ruimte, Mobiliteit en

de herindeling en alles wat daarmee gepaard gaat meteen

Wonen

regionaal haar verantwoordelijkheid heeft genomen. De

Lid van het dagelijks bestuur van de Omgevingsdienst

gemeente is volgens hen zichtbaar en levert een wezenlijke

Brabant Noord

bijdrage aan de regionale samenwerking. Zowel bestuurlijk

Lid van het dagelijks bestuur van de belastingsamenwerking

als ambtelijk. Een deel van de regionale partners ziet hierin

Oost Brabant

een positieve ontwikkeling ten opzichte van het verleden.

Lid van de VNG-commissie Ruimte, wonen en Mobiliteit In het bijzonder wordt de rol van Maashorst in de

Rapport &vandelaar

noodopvang van Oekraïners geroemd. Maar daarnaast wordt

Uit het onderzoek van &vandelaar kwam naar voren dat de

aangegeven dat Maashorst een actieve rol speelt binnen

regionale samenwerking niet optimaal is. Het ontbreekt aan

RNOB, rondom de Woondeal, bij de opvang van asielzoekers,

een scherpe regionale strategische agenda en het vervolgens

rondom het Integraal Zorgakkoord en rondom het thema

daarnaar handelen. ‘Hierdoor is er momenteel weinig strategie

buitengebied. Ook wordt gesteld dat Maashorst regionaal

ten aanzien van in welke samenwerkingsverbanden wel of

ambtelijk meer ‘levert’ dan strikt is afgesproken.

niet wordt geparticipeerd of extra in wordt geïnvesteerd’, aldus

•

&vandelaar.

De onderlinge contacten zijn goed. Door de regionale partners van de gemeente Maashorst wordt aangegeven dat de onderlinge contacten goed zijn. Bestuurders komen elkaar

Verder concludeert &vandelaar dat er over het algemeen een

regelmatig tegen en weten elkaar te vinden. Ook als er iets

redelijk sterke ambtelijke positie in samenwerkingsverbanden

aan de hand is dan komen gemeenten er onderling uit, zo

is. Het bestuur is echter niet altijd in voldoende mate in positie gebracht om positie in de regio volop te pakken, aldus

wordt aangegeven. •

De fusie heeft bijgedragen aan verbetering van het regionaal

&vandelaar. ‘Verklaring hiervoor is vooral de druk vanuit de

evenwicht. Door verschillende regionale partners is

reguliere taakuitvoering. Tegelijkertijd constateren wij ook dat

aangegeven dat door de herindelingen binnen Noordoost

het bestuur zelf nog vooral lokaal georiënteerd is. En daarmee

Brabant de regio overzichtelijker is geworden. Het ontstaan

in dit samenspel ook nog sterker kan meegeven op welke

van Meierijstad, Land van Cuijk en Maashorst heeft gezorgd

samenwerkingsverbanden zij vanuit bestuurlijk perspectief wil

voor stevigere gemeenten die bovendien een serieuze positie

inzetten’, zo constateert &vandelaar.

kunnen innemen binnen de regio. Hierdoor is het regionale evenwicht verbeterd, zo wordt aangegeven. •

Regionale strategie is beperkt zichtbaar. De gemeente Maashorst levert een wezenlijke bijdrage aan de regio, zo wordt gesteld. Maar tegelijkertijd kan deze inzet op de regio gerichter plaatsvinden. Zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt aangegeven dat het nog ontbreekt aan een regionale strategie waarmee gericht wordt ingezet op het regionaal realiseren van lokale beleidsdoelstellingen. Dit hangt samen met een echte visie op de toekomst van de gemeente. Hier wordt door de gemeente aan gewerkt.

27

Met regionale partners bedoelen wij de buurgemeenten van Maashorst, de provincie Noord-Brabant en de RNOB.

HOOFDSTUK 5

Legitimiteit in Maashorst Dit hoofdstuk gaat in op het draagvlak voor de gemeente Maashorst. Dan gaat het om draagvlak voor de prestaties van de gemeente (het wat) en draagvlak voor de organisatie (bestaande uit het bestuur en de ambtelijke organisatie).

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 62

5.1 Draagvlak voor de gemeente

Voor de organisatie van de gemeente (ambtelijke organisatie en bestuur) is breed draagvlak. Hoewel lang niet alles goed gaat

Eerste vatten we kort het draagvlak samen voor de ambities

en de gemeente in ontwikkeling is staat deze binnen college

en opgaven van de gemeente en de organisatie (bestuur en

en raad niet ter discussie. Een eventuele wijziging van de

ambtelijke organisatie) ten tijde van de nulmeting. Vervolgens

gemeentelijke indeling waarbij Schaijk en Reek bij Oss gevoegd

beschrijven we hoe het momenteel is gesteld met het draagvlak

zouden worden is totaal geen thema binnen college noch raad.

voor deze opgaven en ambities, voor het presteren van de

Bovendien is daar (vrijwel) geen enkel draagvlak voor.

gemeente Maashorst en voor de organisatie. We categoriseren dit naar groep belanghebbenden.

5.1.2 Draagvlak bij de ambtelijke organisatie van Maashorst

•

Bestuur Maashorst

Draagvlak ten tijde van de nulmeting

•

Ambtelijke organisatie Maashorst

De ambities en opgaven die zijn opgenomen in de

•

Regio en provincie

toekomstvisie en het bestuursakkoord zijn leidend voor de

•

Inwoners

ambtelijke organisatie. Een punt van zorg is wel dat het uitvoeringsprogramma ambitieus is en dat het de vraag is

5.1.1

Draagvlak bij het bestuur van Maashorst

of dit allemaal is uit te voeren. Ambtenaren geven aan dat

Draagvlak ten tijde van de nulmeting

ze hier met hun volle verstand akkoord mee zijn gegaan.

Ten tijde van de nulmeting was er breed politiek-bestuurlijk

Tegelijkertijd wordt gezegd dat op het moment dat er nieuwe

draagvlak voor de ambities en opgaven zoals opgenomen in de

opgaven op de organisatie afkomen er wel ruimte moet zijn

toekomstvisie, het bestuursakkoord en uitvoeringsprogramma.

om het gesprek aan te gaan over de haalbaarheid van het uitvoeringsprogramma.

Het draagvlak onder het bestuur van Maashorst voor het bestuur en de ambtelijke organisatie (‘het hoe’) was ten tijde

Wat betreft de fusie komt uit de gesprekken met ambtenaren

van de nulmeting ook breed. Beide voormalige gemeenteraden

naar voren dat er veel enthousiasme en energie is voor de

(Uden en Landerd) steunden de herindeling met in totaal 35

nieuwe organisatie. Het is in de eerste periode niet vanzelf

stemmen voor en 9 tegen.

gegaan maar gezamenlijk worden binnen de drie domeinen de schouders eronder gezet om van de gemeente Maashorst een

Huidig draagvlak

succes te maken. Tegelijkertijd geldt ook dat een deel van de

Het draagvlak voor de ambities en opgaven van de gemeente

medewerkers zich minder thuis voelt bij de organisatie, hetgeen

Maashorst is niet veranderd. Nog steeds is sprake van breed

tot uitstroom heeft geleid.

draagvlak en staan de belangrijkste opgaven en ambities niet ter discussie. Er is ook overwegend draagvlak voor het presteren

Huidig draagvlak

van de gemeente. Zowel binnen college als gemeenteraad.

Binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Maashort is

In de periode sinds de herindeling is het nodige gepresteerd,

groot draagvlak voor de ambities en opgaven van de gemeente

zo wordt gesteld. Er is geharmoniseerd, er is nieuw beleid

Maashorst. De afgelopen jaren is hard gewerkt om daaraan

vastgesteld, er is een Omgevingsvisie opgesteld en over een

uitvoering te geven, zo komt naar voren in de gesprekken.

aantal langlopende projecten is een besluit genomen. Nu is

Dit neemt niet weg dat het de afgelopen jaren ambtelijk op

het voor een deel nog wel wachten op de uitvoering, zo wordt

onderdelen heeft ‘gepiept en gekraakt’ zo wordt aangegeven. Dit

gesteld. Over participatie klinken uiteenlopende geluiden uit

had te maken met de grote ambities, wisselingen op bepaalde

het college en de gemeenteraad. Enerzijds wordt aangegeven dat

plekken in de organisatie en toch ook met bewijsdrang, zo

er veel is ingezet op participatie, op het betrekken van inwoners

stellen betrokkenen. Dit werd volgens betrokkenen deels

bij de totstandkoming van beleid en op de zichtbaarheid van

veroorzaakt door de wettelijke evaluatie van de gemeente

het college in de verschillende kernen. Ook wordt positief

Maashorst. Er is binnen de ambtelijke organisatie veel begrip

gesproken over de totstandkoming van de Kernen-CV’s.

voor de onduidelijkheid en onrust die met een fusie gepaard

Anderzijds wordt gesteld dat het tijd kost om participatie

gaat. Maar uit gesprekken met ambtenaren komt naar voren

opnieuw vorm te geven. Voor Uden geldt zelfs dat participatie

dat er een bij een deel wel behoefte is aan een duidelijke koers

eerst is afgebroken en nu weer wordt opgebouwd, zo wordt

voor de gemeente. Waar staan we als gemeente voor? Waar

aangegeven. Dit gaat niet zonder slag of stoot.

gaan we onze schaarse capaciteit op inzetten? Keuzes zijn daarin nodig, zo wordt aangegeven.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 63

Uit de gesprekken met ambtenaren komt naar voren dat er

Huidig draagvlak

nog steeds veel enthousiasme en energie is voor de nieuwe

Binnen de regio is nog steeds draagvlak aanwezig voor de

organisatie. De herindeling is totaal geen issue meer en/of

opgaven en ambities van de gemeente Maashorst. Deze spreken

onderwerp van gesprek voor ambtenaren. Ditzelfde geldt voor

voor zich en de gemeente Maashorst is daarop ook zichtbaar

een eventuele wijziging van de gemeentegrens van Maashorst.

in de regio. Het valt een deel van regionale partners op dat de

Uit de gesprekken komt naar voren dat dit voor hun vrijwel

gemeente Maashorst ondanks de herindeling erin is geslaagd

direct na de herindeling een gepasseerd station was.

niet alleen intern gericht te zijn maar ook in de regio een rol te pakken. Daarin is volgens een deel van de gesprekspartners

5.1.3 Draagvlak bij regio en provincie

echt een wijziging zichtbaar ten opzichte van de situatie voor de

Draagvlak ten tijde van de nulmeting

fusie. De gemeente is zichtbaar, pakt haar verantwoordelijkheid

Binnen de regio is overwegend draagvlak aanwezig voor de

en soms zelf meer dan dat. Verder verloopt ook de onderlinge

ambities van de gemeente Maashorst voor zover deze bekend

samenwerking goed en heeft de gemeente het financieel op

zijn. Wel wordt aangegeven dat het een ingewikkelde opgave

orde waardoor het draagvlak voor de gemeente regionaal breed

wordt om deze in de komende jaren allemaal te realiseren,

aanwezig is.

zeker aangezien gemeenten na een herindeling vaak eerst intern gericht zijn. De regio en provincie ondersteunen verder de

De herindeling is in de regio totaal geen thema meer. Het

ambities van Maashorst om meer zichtbaar te zijn in de regio.

is een gepasseerd station en geen onderwerp van gesprek. De organisatie (bestuur en organisatie) van de gemeente

Bij het merendeel van de gemeenten binnen de regio en bij

Maashorst staat met andere woorden binnen de regio niet

de provincie bestaat draagvlak voor de nieuwe gemeente

ter discussie. Hetzelfde geldt voor een eventuele wijziging van

Maashorst. Boekel en met name Oss waren het, getuige hun

de gemeentegrens waarbij Schaijk en Reek bij de gemeente

zienswijze op het herindelingsontwerp, niet eens met de

Oss worden gevoegd. Regionale partners wijzen er in dit

herindeling. Laatstgenoemde gemeente plaatste kanttekeningen

verband ook op dat de formele verantwoordelijkheid om

bij het draagvlak voor de herindeling, de suboptimale toename

daaraan eventueel iets te veranderen in eerste instantie bij de

van bestuurskracht, de interne samenhang van de nieuwe

gemeenteraad van Maashorst ligt. Dat is met andere woorden

gemeente en de regionale samenhang. Het punt dat hieronder

niet aan hun als regionale partners. Enkele regionale partners

zit was dat het volgens de gemeente Oss meer voor de hand

geven hierover wel aan een nieuwe herindeling vanuit regionaal

had gelegen en beter was geweest om Schaijk en Reek bij

perspectief ongewenst te vinden.

Oss te voegen. De gemeente Oss geeft hier in het gesprek dat onderdeel is van deze nulmeting het volgende over aan:

De gemeente Oss geeft aan inmiddels een goede samenwerking

Oss is van mening dat er door dit onderzoek een zwaard van

met de nieuwe gemeente Maashorst te hebben gevonden.

Damocles boven de nieuwe gemeente hangt, dat er voor zorgt

Hoewel Oss nog steeds achter de opmerkingen staat, die

dat de energie naar de verkeerde dingen gaat. Daarom geeft Oss

voorafgaand aan de herindeling zijn gemaakt is er geen

aan het genomen herindelingsbesluit als feit te accepteren en

behoefte om terug te blikken op ‘wat ook had gekund’ maar wil

constructief met de buren aan de slag te gaan. Daar past bij dat

Oss de blik vooruit (blijven) richten.

Oss uitspreekt er niet op uit te zijn om alsnog Schaijk binnen de eigen gemeente te verwelkomen. De provincie Noord-Brabant heeft het herindelingsadvies beoordeeld aan de hand van de daarvoor geldende toetsingscriteria zoals opgenomen in het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2018 (Draagvlak, Bestuurskracht, Interne samenhang en nabijheid van bestuur Regionale samenhang). Op basis daarvan is de provincie tot een positieve zienswijze gekomen.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 64

5.1.4 Draagvlak onder inwoners

Enquête

Draagvlak ten tijde van de nulmeting

Door middel van een enquête zijn inwoners bevraagd over

De speerpunten uit de toekomstvisie zijn samen met de

het presteren van de gemeente Maashorst. De resultaten van

inwoners van Maashorst opgesteld en worden door inwoners

de enquête onder inwoners geven een totaalbeeld van het

herkend en belangrijk gevonden. Onder inwoners is tevens

draagvlak voor de gemeente Maashorst onder inwoners. Naast

overwegend steun voor de nieuwe gemeente aanwezig ten tijde

dit totaalbeeld is in de inwonersenquête ook uitgevraagd hoe

van de nulmeting. Wel is sprake van beperkte weerstand uit de

inwoners aankijken tegen een eventuele wijziging van de

samenleving van Maashorst.

gemeentelijke indeling, waarbij de Schaijk en Reek zich bij de gemeente Oss zouden voegen.

Huidig draagvlak Over het presteren van de gemeente Maashorst zijn inwoners

Op de vraag ‘Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de

overwegend tevreden. Wel klinkt er op een aantal punten

gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen?’

kritiek op het functioneren van de gemeente. Onder andere

zegt 22 procent dat goed of zeer goed te vinden. Een gelijk

op het gebied van participatie. Vergelijkbare geluiden zijn

aandeel (23%) vindt dat slecht of zeer slecht. Het grootste deel

hoorbaar bij maatschappelijke en economische partijen. Ook

(43%) staat hier neutraal tegenover, 11 procent weet het niet

zij zijn overwegend tevreden met het functioneren van de

(zie Figuur 31).

gemeente maar zien ook punten voor verbetering. Dan gaat het bijvoorbeeld om meer integraal werken. In hoofdstuk 3 wordt

Totaal

22%

43%

23%

11%

uitgebreider stilgestaan bij de beelden over het presteren van de gemeente Maashorst. Volgens gesprekspartners leeft de herindeling en de vraag naar de wenselijkheid van een wijziging van de gemeentegrens

Schaijk

36%

Volkel

33%

Uden Zeeland

14%

opgemerkt dat veel inwoners de herindeling prima lijken te

Odiliapeel

12%

opgehaald. Eenzelfde geluid komt naar voren uit de gesprekken met maatschappelijke partijen en ondernemers. Onder deze partijen bestaat breed draagvlak voor de nieuwe gemeente en is de herindeling (vrijwel) geen issue meer. Er bestaat bij een deel

0%

51%

11%

22%

10%

67%

13%

58%

20%

9%

20%

5%

(Zeer) goed

5% 18%

49%

18%

Reek

46% 40%

19%

beperkt onder inwoners. In gesprek met de gemeenteraad is vinden zo lang de dienstverlening op orde is en het afval wordt

13%

15%

40%

60%

Neutraal

(Zeer) slecht

16%

80%

100%

Weet ik niet

Figuur 31. Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen? Basis: allen (n = 1.109).

van hen zelfs ergernis over de aandacht die hier nog steeds voor

Inwoners uit Schaijk en Reek – de kernen waar een eventuele

is omdat het volgens hun om een kleine groep mensen gaat

wijziging van de herindeling om draait – zijn meer uitgesproken

die hier de aandacht op blijft vestigen. De maatschappelijke

dan andere kernen. In Schaijk vindt 36 procent de voorgelegde

en economische partners die wij hebben gesproken vinden het

wijziging (zeer) goed, 13 procent staat er neutraal tegenover

vrijwel unaniem een slecht idee om de gemeente-indeling nu te

en 46 procent vindt het (zeer) slecht (5% weet het niet)

wijzigingen.

(164 reacties). Inwoners van Reek vinden de voorgelegde herindeling in duidelijke meerderheid slecht: 14% vindt

In het gesprek met inwonersinitiatieven wordt het beeld

het (zeer) goed, 5 procent neemt een neutrale houding aan,

bevestigd dat de herindeling beperkt leeft onder inwoners met

en de meerderheid – 67 procent – vindt het (zeer) slecht

uitzondering van Schaijk. Daar lijkt, in tegenstelling overigens

(13% weet het niet) (98 reacties).

tot Reek, de evaluatie en herindeling nog nog in iets grotere mate te leven. Het is onduidelijk wat de omvang daarvan is. Inwonersinitiatieven vinden het overwegend geen goed idee om de gemeentelijke indeling nu te wijzigen. Een deel van de initiatieven vindt dit vooral een zaak van de betreffende kernen (Schaijk en Reek) zelf en een beperkt deel pleit wel voor een wijziging van de gemeentelijke indeling.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 65

Naast de aselecte steekproef is de enquête ook ingevuld

Als we de meningen over de voorgelegde wijziging van de

door 295 mensen via een open link. Deze resultaten

gemeentelijke indeling kruisen met het gevoelde belang van

kunnen niet als representatief worden aangemerkt. Deze

de wijziging van de gemeentelijke indeling, zien we dat zowel

uitkomsten geven wel een beeld van de houdingen van

inwoners die het goed zouden vinden als Schaijk en Reek

degenen die de enquête hebben ingevuld.

gemeente Maashorst zouden verlaten, als inwoners die dat slecht zouden vinden, de wijziging bovengemiddeld belangrijk

Respondenten die meededen via de open link zijn meer

vinden. Ruim de helft (58%) van degenen die de voorgelegde

uitgesproken dan respondenten uit de aselecte steekproef:

herindeling slecht vinden, vinden het ook belangrijk. Onder

36 procent vindt de voorgelegde wijziging goed, 16 procent

voorstanders geldt dat voor iets minder dan de helft (46%).

staat er neutraal tegenover en 46 procent vindt het slecht

Inwoners die neutraal tegenover de voorgelegde wijziging van

(2% weet het niet).

de herindeling staan, geven veelal aan dit ‘niet belangrijk, maar ook niet onbelangrijk’ te vinden (67%).

Onder respondenten uit Schaijk die via de open link meededen (151 personen) vindt 52 procent de eventuele wijziging goed, 3 procent staat er neutraal tegenover en 44 procent vindt dit slecht. In Reek is de respons via de open link te beperkt (n = 26) om op basis van de open link uitspraken over deze kern te doen.

Naast wat men vindt van een eventuele wijziging van de gemeentelijke herindeling, vroegen we ook hoe belangrijk men een dergelijke wijziging vindt. Uit de vraag ‘Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling?’ blijkt dat de meeste inwoners de voorgelegde herindeling ‘niet belangrijk, maar ook niet onbelangrijk’ vinden (44%). Een kwart (26%) vindt het (zeer) belangrijk, een kleiner aandeel (16%) vindt het (zeer) onbelangrijk. De rest weet het niet (14%). Inwoners van Schaijk (53%) en Reek (45%) vinden de voorgelegde wijziging van de indeling vaker (zeer) belangrijk dan andere inwoners. Totaal

26%

44%

Schaijk

16%

53%

Reek

20%

45%

Volkel

16%

27%

14%

21% 25%

6% 14%

49%

16%

8%

Uden

22%

48%

14%

15%

Odiliapeel

21%

49%

17%

13%

Zeeland

20%

0%

47%

20%

(Zeer) belangrijk

40% Niet belangrijk of onbelangrijk

19%

60% (Zeer) onbelangrijk

13%

80%

100%

Weet ik niet

Figuur 32. Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling? Naar woonkern. Basis: allen (n = 1.109).

Tabel 17.

Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling? Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen? Basis: allen (n = 1.109).

Mening over wijziging herindeling Belang van wijziging herindeling

(Zeer) goed

Neutraal

(Zeer) slecht

Weet ik niet

(Zeer) belangrijk

46%

4%

58%

5%

Niet belangrijk of onbelangrijk

38%

67%

16%

22%

(Zeer) onbelangrijk

11%

15%

20%

21%

Weet niet

5%

14%

6%

52%

Fotograaf: Rinus Verhoeven

HOOFDSTUK 6

Conclusies In dit hoofdstuk geven we antwoord op de onderzoeksvragen van de evaluatie.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 67

De onderzoeksvragen van deze evaluatie luiden als volgt:

6.1.1

1. Hoe functioneert de gemeente Maashorst? a. (Hoe) realiseert de gemeente Maashorst publieke

(Hoe) realiseert de gemeente Maashorst publieke waarde voor inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen?

Wij concluderen dat de gemeente Maashorst publieke waarde

waarde voor inwoners, ondernemers, organisaties en

realiseert voor inwoners, ondernemers, organisaties en

verenigingen?

verenigingen. Dat is niet verwonderlijk want dat doet elke

b. Hoe organiseert de gemeente Maashorst het proces

Nederlandse gemeente. Het gaat dan ook om de mate waarin

om te komen tot deze publieke waarde en de hieruit

dit gebeurt, op welke wijze Maashorst dit doet en wat daaraan

voortvloeiende maatschappelijke doelen?

opvalt.

c. Op welke wijze is het draagvlak georganiseerd voor de publieke waarde (het wat) en de organisatie (het hoe)?

Wat van belang is om daarbij te benoemen is dat de gemeente

2. Welke positie hebben de tot de nieuwe gemeente Maashorst

Maashorst nog geen drie jaar bestaat. Het gevolg daarvan is dat

behorende kernen, in het bijzonder Schaijk en Reek, in

de gemeente Maashorst nog altijd in ontwikkeling is. Binnen

relatie tot de andere delen van de gemeente en wat is de

deze context presteert de gemeente in onze ogen zoals van een

maatschappelijke samenhang met omliggende kernen die

gefuseerde gemeente verwacht mag worden en op onderdelen

niet tot de nieuwe gemeente behoren?

zelfs boven verwachting. Op enkele onderdelen is ook extra

3. In welke mate is een wijziging van de gemeentelijke indeling

aandacht nodig. Onderstaand lichten we deze conclusie toe.

om de kernen Schaijk en Reek bij de gemeente Oss te voegen wenselijk?

Publieke waarderealisatie Wij constateerden bij de nulmeting dat de gemeente Maashorst

6.1 Hoe functioneert de gemeente Maashorst?

ambitieus is en dat het ingewikkeld zou gaan worden om alle ambities te realiseren. Dit beeld komt ook naar voren uit de jaarverslagen van de gemeente Maashorst. Enerzijds is de gemeente Maashorst erin geslaagd om het overgrote merendeel

Deze eerste onderzoeksvraag valt uiteen in drie subvragen.

van de ambities zoals vertaald in het uitvoeringsprogramma

Namelijk:

uit te voeren. Anderzijds valt op dat de uitvoering van een deel van de ambities is doorgeschoven naar daaropvolgende jaren.

a. (Hoe) realiseert de gemeente Maashorst publieke waarde voor inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen?

Dit is zichtbaar in verschillende domeinen binnen de gemeente en heeft uiteenlopende oorzaken. Soms was overkoepelend

b. Hoe organiseert de gemeente Maashorst het proces

beleid nog niet gereed (bijv. Omgevingsvisie, Beleidskader

om te komen tot deze publieke waarde en de hieruit

Sterke sociale basis), soms bleken (ruimtelijke) procedures

voortvloeiende maatschappelijke doelen?

weerbarstiger dan verwacht en soms was er sprake van

c. Op welke wijze is het draagvlak georganiseerd voor de

onvoldoende capaciteit.

publieke waarde (het wat) en de organisatie (het hoe)? Deze feitenbasis wordt bevestigd in de gesprekken. Daaruit Onderstaand geven we per subvraag een algemene conclusie

komt naar voren dat er overwegend tevredenheid is over de

waarna we de vragen beantwoorden zoals opgenomen in het

publieke waarde die Maashorst heeft weten te creëren. De

evaluatieontwerp.

winkel is open gebleven, de basis is beter op orde, op specifieke projecten is sprake van een doorbraak en er zijn tal van visies en beleidsdocumenten vastgesteld. Daarmee is een goede start gemaakt die past bij het stadium van ontwikkeling van een herindelingsgemeente. Uit de gesprekken komt ook naar voren dat lang niet alles vlekkeloos verloopt maar dit neemt niet weg dat het beeld overwegend positief is.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 68

te hebben veranderd. Ook constateren wij dat er over het

6.1.2 Hoe organiseert de gemeente Maashorst het proces om te komen tot deze publieke waarde en de hieruit voortvloeiende maatschappelijke doelen?

algemeen tevredenheid is over de voorzieningen, hoewel daarin

Wij concluderen dat het bestuur van de gemeente Maashorst

ook enkele opvallende zaken te zien zijn.28 Wij vinden het

en de ambtelijke organisatie bijdragen aan het creëren van

onwaarschijnlijk dat de herindeling daar een negatief effect op

publieke waarde in Maashorst. Dit was niet eenvoudig gezien de

heeft gehad maar het legt wel een aantal belangrijke opgaven

herindeling, de wisselingen van burgemeester en de wijzigingen

voor de gemeente Maashorst bloot.

binnen de ambtelijke top.

Dienstverlening

Wij zijn van mening dat de stabiele politiek-bestuurlijke

We constateren dat na de herindeling de winkel open is

cultuur en het daaruit voortvloeiende samenspel eraan

gebleven. Dat is een prestatie op zich. Tegelijkertijd constateren

hebben bijgedragen dat de gemeente uitdagende dossiers

wij dat dienstverlening aanvankelijk nog niet geheel op orde

(opvang asielzoekers, opvang vluchtelingen, oplossen

was. Uit de programmarekeningen komt naar voren dat er

langlopende dossiers) heeft opgepakt en opgelost, terwijl

in de beginperiode weinig capaciteit en prioriteit was voor

ook de ‘reguliere gemeentelijke taken’ goed zijn uitgevoerd.

de professionalisering van het dienstverleningsproces. Veel

Wel is aandacht nodig voor de (door)ontwikkeling van de

(ontwikkel)activiteiten werden doorgeschoven en zijn pas in

ambtelijke organisatie. Wij zien dat sturing op onderdelen te

2023 afgerond terwijl uit de nulmeting naar voren kwam dat dit

wensen overliet en dit vraagt volgens ons inzet op het gebied

een belangrijk aandachtspunt was voor de gemeente.

van leiderschap en strategisch vermogen. Om als gemeente

Ook uit de enquête komt een positief beeld naar voren over de publieke waarderealisatie. Inwoners vinden het prettig wonen in Maashorst. Daar lijkt de herindeling niets aan

de volgende stap te kunnen zetten is het nodig daarin te Uit een onderzoek komt naar voren dat algehele dienstverlening

investeren. Onderstaand lichten we deze conclusie toe.

van de gemeente Maashorst wordt beoordeeld met een 7,0. Uit onze enquête komt een vergelijkbaar beeld naar voren. De

Bestuur Maashorst

dienstverlening krijgt van inwoners een 7,1. Wat daarin opvalt

Tijdens de 0-meting constateerden wij dat het bestuur van de

is dat inwoners in Schaijk significant minder tevreden zijn

gemeente Maashorst een visie heeft op hoe zij de gemeente

met de dienstverlening (6,6) dan inwoners van Uden (7,4). In

wil besturen. Dit is een navolgbare visie opgebouwd vanuit de

combinatie met de gevoelens van letterlijke en figuurlijke afstand

speerpunten die genoemd worden in de Toekomstvisie en de

die door sommige inwoners van Schaijk worden ervaren zou

kernwaarden van de gemeente Maashorst. Bereikbaarheid en

dit een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Maashorst

toegankelijkheid staan daarin voorop. Maar ook het speerpunt

moeten zijn. Zeker in relatie tot de ambitie om er voor alle

‘Samen denken, samen doen’ speelt een belangrijke rol in

kernen te zijn als gemeente.

de wijze waarop het bestuur wil opereren. Deze ambities worden breed omarmd door gesprekspartners, constateerden

Uit andere onderzoeken komt naar voren dat op het gebied van

we toen al. Dat is niet veranderd. Ook constateerden we bij

bereikbaarheid nog forse stappen te zetten zijn. De scores op

de 0-meting dat wij deze wijze van besturen terugzagen in de

het gebied van bereikbaarheid laten overwegend een negatieve

totstandkoming van het bestuursakkoord en in ervaringen van

tendens zien. Dit zou wat ons betreft ook een punt van aandacht

gesprekspartners met het bestuur.

moeten zijn. De ervaringen van de afgelopen jaren laten eenzelfde beeld De uitkomsten van de diverse onderzoeken worden bevestigd in

zien. Deze ervaringen zijn overwegend positief. Ten eerste is het

de gesprekken. Daarin is aangegeven dat de ontwikkelslag op het

samengaan van twee raden en twee colleges goed verlopen. Ten

gebied van dienstverlening langzaam op gang kwam. Inmiddels

tweede zijn de ervaringen over het samenspel tussen college en

wordt steeds meer lerend gewerkt, met dashboards, monitoring

gemeenteraad goed. Het politiek-bestuurlijk proces loopt naar

en continue verbetering. Verder komt ook uit de gesprekken naar

behoren, beleid komt tot stand en langlopende dossiers worden

voren dat de bereikbaarheid een punt van aandacht is. Daarover

opgelost. Dat geeft een positief beeld van het bestuurlijk

horen we (veel) uiteenlopende ervaringen waaruit we concluderen

vermogen. Ten derde zijn de ervaringen met de toegankelijkheid

dat dit nog niet overal binnen de gemeente op orde is.

en bereikbaarheid van bestuurders overwegend goed.

28

Dan gaat het bijvoorbeeld over de (on)tevredenheid over zorgvoorzieningen in Odiliapeel en Reek.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 69

Wethouders en burgemeester zijn zichtbaar en treden in gesprek

de Kernen-CV’s op gang kwam. Inmiddels wordt de

met inwoners, organisaties en ondernemers. Ze vinden daarin

samenleving als vanzelfsprekend betrokken bij de

steeds meer hun weg. Ook uit de enquête komt naar voren

totstandkoming van beleid, is er een betere verbinding

dat inwoners van Maashorst vaker wel dan geen vertrouwen

met maatschappelijke initiatieven binnen de kernen, zijn

hebben in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd.

bestuurders (beter) zichtbaar en wordt er (meer) gewerkt met vast aanspreekpunten en adviseurs.

Ambtelijk apparaat Maashorst Tijdens de 0-meting constateerden wij dat er een duidelijke

Anderzijds stellen we vast dat participatie nog niet vlekkeloos

visie was op de inrichting en het functioneren van het ambtelijk

verloopt. Met name het niet langer ondersteunen van de

apparaat. Deze is tot nu toe gedeeltelijk uit de verf gekomen.

burgerinitiatieven/-platforms en de transitie naar een nieuwe

Op basis van de jaarverslagen constateren wij dat de basis

manier van participeren stuit op de nodige weerstand bij

grotendeels op orde is. Teams zijn gevormd en gesetteld,

betrokken partners. In het bijzonder binnen Uden. Dit is voor

administratieve processen zijn ingericht en systemen en

de komende periode een (blijvend) punt van aandacht.

personeelsbeleid zijn geharmoniseerd. Ook is er gewerkt aan de totstandkoming van een ‘Maashorstcultuur’.

Maashorst in de regio Wij constateren dat de gemeente Maashorst zich goed profileert

Uit onderzoek van &vandelaar komt ook naar voren dat de

in de regio. De gemeente bekleedt bestuurlijke posities, is actief,

basis deels op orde is maar dat dit niet het geval is op het

zichtbaar en levert haar bijdrage. De gemeente doet dit zowel

gebied van leiderschap, organisatie-inrichting en strategie. Dit

bestuurlijk als ambtelijk. Dit wordt erkend en gewaardeerd door

komt ook naar voren uit de gesprekken die we hebben gevoerd.

regionale partners. Verder zijn de relaties met regionale partners

Medewerkers zijn positief over het werken bij de gemeente.

goed.

Cultuurverschillen zijn geen thema (meer) en de organisatie heeft zich in de afgelopen jaren enorm ontwikkeld. Ook is het

Hoewel Maashorst zich regionaal laat zien op thema’s die er

beeld dat de kwaliteit en professionaliteit van de organisatie

voor de gemeente toe doen geldt dat de inzet strategischer kan

is toegenomen. Dit wordt ook aangegeven door diverse

plaatsvinden dan nu het geval is. Daarbij gaat het om gerichte

maatschappelijke partijen en/of ondernemers. Tegelijkertijd

regionale inzet om lokale doelstellingen te realiseren.

wordt ambtelijk soms een gebrek aan en verschil in sturing ervaren en vragen medewerkers zich af wat de koers op de lange termijn is van de gemeente. De wisselingen in de ambtelijke top hebben daar niet aan bijgedragen.

6.1.3 Op welke wijze is het draagvlak georganiseerd voor de publieke waarde (het wat) en de organisatie (het hoe)? We maken onderscheid tussen draagvlak onder (1) inwoners,

Financiën

maatschappelijke partijen en economische partijen, (2)

Wij constateerden ten tijde van de 0-meting dat de financiële

draagvlak binnen het bestuur en de organisatie (3) draagvlak

uitgangssituatie van de gemeente Maashorst gezond is. Dat

binnen de kernen en de regio. Daarin zit deels overlap, ook met

is nog steeds het geval en daarnaast heeft ook op dit thema

hetgeen is opgenomen onder 6.1.2.

professionaliseringsslagen plaatsgevonden. Uiteraard kan het ‘Ravijnjaar 2026’ van invloed zijn op de financiële situatie van

Draagvlak onder inwoners, maatschappelijke partijen

de gemeente Maashorst maar dat geldt voor alle gemeenten.

en economische partijen Uit de enquête en gesprekken met maatschappelijk partijen,

Participatie en kernenbeleid

economische partijen en burgerinitiatieven maken wij op

Op het gebied van participatie is sprake van een wisselend

dat er overwegend draagvlak is voor het functioneren van

beeld. Enerzijds stellen wij vast dat bestuur en ambtelijke

de gemeente Maashorst. Men is overwegend positief over de

organisatie inmiddels in goede verbinding staan met de

realisatie en de ontwikkeling van de gemeente. Wel klinkt er op

samenleving. Aanvankelijk verliep dit op onderdelen stroef.

een aantal punten kritiek op het functioneren van de gemeente.

Het was zoeken naar de juiste contactpersonen, instanties als

Onder andere op het gebied van participatie en het gebrek aan

zorgcoöperaties en de adviesraad sociaal domein moesten hun

integraliteit. Met dat laatste wordt gedoeld op het te verkokerd

plek aanvankelijk ‘bevechten’, het bestuur was minder zichtbaar

aanvliegen van vraagstukken rondom bijvoorbeeld woningbouw

in de kernen en het duurde even voordat het traject rondom

of binnen het sociaal domein.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 70

Op basis van de enquête en gesprekken constateren wij

Draagvlak onder bestuur en ambtelijke organisatie

verder dat er breed draagvlak is voor de gemeente Maashorst

Binnen Maashorst is net als ten tijde van de nulmeting breed

(bestuur en organisatie). Betrokkenen zijn overwegend positief

politiek-bestuurlijk en ambtelijk draagvlak aanwezig voor de

over de wijze waarop de gemeente functioneert. Daarnaast

inhoudelijke koers van Maashorst. Ook voor de gemeente zelf

is er weinig weerstand tegen Maashorst als gemeente. Uit de

is breed politiek-bestuurlijk draagvlak aanwezig. De herindeling

gesprekken komt verder naar voren dat de discussie over de

en/of een eventuele wijziging van de gemeentelijke indeling is

herindeling voor het overgrote merendeel van gesprekspartners

voor politiek en bestuur (op een enkeling na) op dit moment

uit bewonersinitiatieven/-platforms en maatschappelijke en

geen thema. Datzelfde geldt voor de ambtelijke organisatie.

economische partijen als een gepasseerd station wordt gezien. Draagvlak regio Draagvlak eventuele wijziging van de gemeentelijke

Binnen de regio is breed draagvlak voor de gemeente

indeling

Maashorst. Dit geldt zowel voor de (regionale) prestaties van

In de inwonersenquête is uitgevraagd hoe inwoners aankijken

de gemeente als voor de gemeente als organisatie (bestuur en

tegen een eventuele wijziging van de gemeentelijke indeling,

ambtelijk apparaat). Wij constateren dat de herindeling geen

waarbij de Schaijk en Reek zich bij de gemeente Oss zouden

thema meer is onder regionale partners. Het is een gepasseerd

voegen. Op de vraag ‘Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk

station en geen onderwerp van gesprek.

29

en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen?’ zegt 22 procent dat goed of zeer goed te vinden. Een gelijk aandeel (23%) vindt dat slecht of zeer slecht. Het grootste deel (43%) staat hier neutraal tegenover, 11 procent weet het niet. Totaal

22%

Schaijk

43%

36%

Volkel

23%

13%

33%

11%

46%

5%

40%

18%

9%

Uden

19%

49%

20%

11%

Zeeland

18%

51%

22%

10%

Reek

14%

Odiliapeel

12%

0%

5%

67%

13%

58%

20% (Zeer) goed

6.2 Welke positie hebben de tot de nieuwe gemeente Maashorst behorende kernen, in het bijzonder Schaijk en Reek, in relatie tot de andere delen van de gemeente en wat is de maatschappelijke samenhang met omliggende kernen die niet tot de nieuwe gemeente behoren?

15%

40%

60%

80%

Neutraal

(Zeer) slecht

Weet ik niet

Deze vraag is reeds beantwoord in het kader van de 0-meting.

16%

100%

Figuur 33. Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen? Basis: allen (n = 1.109).

Sinds de 0-meting heeft deze samenhang zich beperkt ontwikkeld. Waar dit wel het geval is wordt dit expliciet aangegeven. Beantwoording van deze vraag valt uiteen in een beschrijving

In Schaijk vindt 36% van de respondenten het (zeer) goed

van de interne samenhang tussen kernen binnen de gemeente

wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en

en de externe samenhang met kernen buiten de gemeente.

zich bij de gemeente Oss voegen tegenover 46% die dit een

Daarbij merken we nogmaals op dat naar de maatschappelijke

(zeer) slecht idee vindt. In Reek is 14% van de respondenten

verbindingen binnen de nieuwe gemeente Maashorst weinig

van mening dat dit een goed idee is tegenover 67% die dit een

onderzoek is gedaan in de aanloop naar de herindeling. Dit

(zeer) slecht idee vindt. Uit de enquête komt dus op dit punt

betekent dus ook dat hierover beperkt informatie beschikbaar is.

ook een duidelijk verschil naar voren tussen Schaijk en Reek.

29

Hierbij baseren wij ons op de inwonerspeiling, waarvoor 5.000 inwoners uit de gemeente op willekeurige basis uitgenodigd zijn om deel te nemen aan de peiling (aselecte steekproef). Daarvan hebben 1.109 respondenten de enquête ingevuld, ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te doen. Zie hoofdstuk 1 voor een nadere toelichting.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 71

Interne samenhang

Ontwikkeling sinds 0-meting

Wij constateren dat de gemeente Maashorst een samenstel

Wij constateren dat sinds de 0-meting de maatschappelijke

is van zes kernen. Dit komt niet alleen naar voren uit de

verbinding tussen de kernen op onderdelen is toegenomen. Zo

Toekomstvisie en de gesprekken maar ook uit de kaart van

weten de zorg coöperaties uit verschillende kernen elkaar te

de gemeente. Het gaat om zes kernen met een eigen historie,

vinden en wordt gezamenlijk opgetrokken richting de gemeente.

verhaal en karakter. Dit betekent iets voor de interne

Ditzelfde geldt voor de ouderenbonden uit de kernen en de

samenhang binnen de gemeente. Dit is niet uniek. Veel

muziekverenigingen. Ook zij weten elkaar goed te vinden.

gemeente bestaan uit meerdere kernen die deels hun oriëntatie buiten de gemeente hebben.

Op economisch gebied zijn ook ontwikkelingen zichtbaar. Zo is er nu één platform voor toerisme en zijn er ook tussen

In de gemeente Maashorst verschilt de oriëntatie en daarmee

de ondernemersverenigingen goede contacten. Boven

de samenhang per kern. Dat heeft onder andere te maken

de ondernemersverenigingen is nu een groepje mensen

met de ligging, historie en omvang van de kernen. Uden

geformeerd (‘Ondernemend Maashorst’) dat namens de

is de grootste kern en met name op zichzelf georiënteerd.

ondernemersverenigingen met de gemeente praat. Ook is

Ook voor Schaijk en Zeeland geldt dat zij voor het grootste

gezamenlijk het evenement Proef de Maashorst georganiseerd.

gedeelte op zichzelf zijn georiënteerd afgezien van bijvoorbeeld

Daarnaast vinden netwerkbijeenkomsten voor ondernemers

werkgelegenheid, voorgezet onderwijs of bepaalde zorg. Voor

nu plaats op het niveau van Maashorst. Dit wordt gefaciliteerd

Volkel, Odiliapeel en Reek geldt dat zij voor voorzieningen

door de gemeente. En een ander voorbeeld is dat de Stichting

en werkgelegenheid in grotere mate afhankelijk zijn van

Beheer Bedrijventerreinen Uden onlangs is overgegaan Stichting

omliggende kernen. Voor het verenigingsleven geldt dat dit zich

Beheer Bedrijventerreinen Maashorst.

voor een belangrijk deel, maar zeker niet uitsluitend, binnen de kernen zelf afspeelt. Bijvoorbeeld tussen Schaijk en Reek

Externe samenhang

zijn er in het verenigingsleven goede banden. Verder zien we

Vanuit (bestuurlijke) historie is een verbinding zichtbaar

dat initiatief wordt genomen door de carnavalsverenigingen en

tussen met name Schaijk en in mindere mate Reek en de

ondernemersverenigingen binnen de gemeente Maashorst om

gemeente Oss. De voormalige gemeente Schaijk behoorde in

elkaar op te zoeken.

de vorige eeuw tot het stadsgewest Oss en in een (veel) verder verleden tot het Maasland. Dit is een van de kwartieren van de

Bekeken vanuit de (voormalige) bestuurlijke samenhang

voormalige Meierij van Den Bosch waarvan de gemeente Oss

constateren wij dat drie van de kernen van Maashorst

de grootste kern was.

(Uden, Volkel en Odiliapeel) een tijd lang de gemeente Uden hebben gevormd. Dit zorgt wel voor binding, zeker omdat

Verder zijn er indicatoren die erop duiden dat er een relatief

Volkel en Uden tegen elkaar aan zijn gegroeid. Voor Odiliapeel

groot aantal dagelijkse verplaatsingen plaatsvindt tussen het

geldt dat in mindere mate maar er is wel weer sprake van

voormalige Landerd/Bernheze en de gemeente Oss. Hoewel

binding door vliegbasis Volkel die zorgt voor werkgelegenheid.

we niet verder op deze gegevens in kunnen zoomen en dus

Verder is er een ondernemersvereniging op het niveau van

onduidelijk is uit welke kernen van Landerd/Bernheze deze

de voormalige gemeente Uden. De drie andere kernen van

verplaatsingen plaatsvinden zullen deze ook zeker afkomstig zijn

Maashorst (Schaijk, Zeeland, Reek) hebben samen de gemeente

uit Schaijk en Reek. Het gaat hier zowel om verplaatsingen in het

Landerd gevormd maar dit heeft niet tot grote maatschappelijke

kader van woon-werkverkeer, sociale en recreatieve doeleinden

samenhang tussen de drie kernen geleid. Dit is anders voor

en voor winkelen, onderwijs en verzorging. Dit duidt op een

Schaijk en Reek onderling die sterker op elkaar georiënteerd

zekere maatschappelijk-economische oriëntatie op Oss, al is de

zijn dan op Zeeland. Schaijk en Reek vormden ook samen een

ontwikkeling van deze cijfers sinds de herindeling onbekend.

gemeente totdat zij op 1 januari 1994 opgingen in de gemeente

Daarnaast zien we overigens ook een oriëntatie op Uden waar

Landerd. Tussen deze kernen is sprake van maatschappelijke

het gaat om winkelen, onderwijs en verzorging, en op Veghel

verbondenheid maar Reek oriënteert zich niet uitsluitend op

waar het gaat om woon-werkverkeer. Ook uit gesprekken komt

Schaijk maar ook op Grave en in mindere mate Oss.

deze oriëntatie naar voren waarin wel wordt aangegeven dat Schaijk voor het grootste deel zelfvoorzienend is en Reek zich ook op andere kernen oriënteert dan Schaijk. Ook voor wat betreft het voortgezet onderwijs wordt aangegeven dat sprake is van een meervoudige oriëntatie vanuit Schaijk en Reek.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 72

Voor wat betreft de andere kernen van de gemeente geldt deze

een periode van grote veranderingen in en dient opnieuw te

externe oriëntatie minder nadrukkelijk. Zeeland, Volkel en

worden ingericht. Dit heeft vergaande consequenties voor het

Odiliapeel oriënteren zich met name op Uden.

personeel, dat deels overgeplaatst dient te worden (waar naar onze inschatting weinig draagvlak voor aanwezig is). Daarnaast

6.3 In welke mate is een wijziging van de gemeentelijke indeling om de kernen Schaijk en Reek bij de gemeente Oss te voegen wenselijk?

loopt de inschatting van de kosten die met deze operatie gepaard gaan in de miljoenen. Subjectieve wenselijkheid De subjectieve wenselijkheid wegen we door inwoners via een enquête te vragen naar de wenselijkheid van een wijziging van de gemeentelijke indeling waarbij de kernen Schaijk en Reek bij

Bij de beantwoording van deze vraag maken we onderscheid

de gemeente Oss worden gevoegd. Daarnaast betrekken we het

tussen de objectieve en subjectieve wenselijkheid. Het is aan de

draagvlak onder maatschappelijke, economische en bestuurlijke

gemeente Maashorst zelf om antwoord te geven op de formele

stakeholders (buurgemeenten, regio, provincie).

wenselijkheid van een wijziging van de gemeentelijke indeling. Zoals in paragraaf 6.1.3. beschreven is aan inwoners van de Objectieve wenselijkheid

gemeente Maashorst de vraag gesteld hoe zij aankijken tegen

Bij het bepalen van de objectieve wenselijkheid van een wijziging

een eventuele wijziging van de gemeentelijke indeling, waarbij

van de gemeentelijke indeling kijken we naar de effectiviteit van

Schaijk en Reek zich bij de gemeente Oss zouden voegen. Op

de nieuwe gemeente en eventuele implicaties van een mogelijke

de vraag ‘Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de

ontvlechting. Daarbij kijken we naar de concrete publieke waarde

gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen?’

die de gemeente Maashorst levert aan de inwoners in Schaijk en

zegt 22% van de respondenten dat goed of zeer goed te vinden.

Reek, maar ook aan de gehele gemeente en de regio.

Een gelijk aandeel (23%) vindt dat slecht of zeer slecht. Het grootste deel (43%) staat hier neutraal tegenover, 11 procent

Het doel van de gemeente Maashorst is om maatschappelijke

weet het niet.

meerwaarde (of publieke waarde) te creëren voor haar inwoners. Uit ons onderzoek naar het functioneren van

Onze analyse op basis van de enquêteresultaten en gesprekken

de gemeente Maashorst komt naar voren dat de gemeente

met betrokkenen is dat deze vraag bij het merendeel van de

Maashorst erin slaagt om deze publieke waarde te realiseren

inwoners niet leeft. Dit is anders voor de inwoners van Schaijk

voor inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen op

en Reek. Daar vindt circa de helft van de inwoners dit een

een niveau zoals je dat mag verwachten van een gefuseerde

relevante vraag. Deze inwoners zijn ook meer uitgesproken dan

gemeente. Wij constateren dat de gemeente het op onderdelen

andere inwoners over de wenselijkheid van een wijziging van de

zelfs boven verwachting doet en dat op enkele onderdelen extra

gemeentelijke indeling.30 Uit de enquête komt op dit punt ook

aandacht nodig is. Wij constateren verder dat de waardering

een duidelijk verschil naar voren tussen Schaijk en Reek. Van de

voor de gemeente binnen de verschillende kernen overwegend

respondenten uit Schaijk vindt 36% het een goed idee tegenover

gelijk is maar dat inwoners van Schaijk significant vaker

46% die het een slecht idee vinden. Van de respondenten uit

vinden dan hun buurt achteruit is gegaan en dat er meer

Reek vindt 14% het een goed idee tegenover 67% die het een

ontevredenheid is over het onderhoud van de openbare ruimte.

slecht idee vinden. Van de maatschappelijke, economische

Bovendien scoren inwoners van Schaijk de dienstverlening

en bestuurlijke stakeholders die wij gesproken hebben, vindt

een 6,6 tegenover een 7,1 gemiddeld. Dit zijn belangrijke

vrijwel niemand het wenselijk om de gemeentelijke indeling te

aandachtspunten.

wijzigen.

Vanuit de constatering dat de gemeente Maashorst erin slaagt

Ook uit de gesprekken met het bestuur van Maashorst en

publieke waarde te realiseren op het niveau dat je van een

regionale partners komt naar voren dat er (vrijwel) geen

gefuseerde gemeente mag verwachten, zien wij objectief gezien

draagvlak is voor een wijziging van de gemeentelijke indeling.

geen aanleiding om de gemeentelijke indeling te wijzigen. Daar komt bij dat een wijziging van de gemeentelijke indeling forse organisatorische, personele en financiële consequenties heeft. De organisatie van de gemeente Maashorst gaat dan opnieuw

30

In Schaijk vindt 36% van de respondenten het (zeer) goed wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen tegenover 46% die dit een (zeer) slecht idee vindt. In Reek is 14% van de respondenten van mening dat dit een goed idee is tegenover 67% die dit een (zeer) slecht idee vindt.

Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 73

Het wordt gezien als een gepasseerd station en een non-issue. De gemeente Oss geeft hier zelf over aan inmiddels een goede samenwerking met de nieuwe gemeente Maashorst te hebben gevonden. Hoewel Oss nog steeds achter de opmerkingen staat, die voorafgaand aan de herindeling zijn gemaakt is er geen behoefte om terug te blikken op ‘wat ook had gekund’ maar wil Oss de blik vooruit (blijven) richten. Een deel van de gesprekspartners geeft verder aan een nieuwe herindeling ongewenst te vinden gezien het negatieve effect op de bestuurs­ kracht (lokaal) of de balans in de regio (regionaal). Maar daarbij wordt ook vaak aangegeven dat dit vooral aan de gemeenteraad van Maashorst zelf is om daar een besluit over te nemen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=4d43d0ed-869c-4c87-b22a-d93e7f5d2f17