Bijlage 2 - Rapport Evaluatie gemeente Maashorst
Tekst van het document
de week en de dagdelen. De resultaten zijn vergeleken met de
2023, kwam naar voren dat inwoners de gemeente Maashorst
normen die gelden binnen de gemeente Maashorst en – waar
een 7,0 geven voor de dienstverlening. Daarnaast heeft
mogelijk - met de resultaten van een in 2022 uitgevoerde
Maashorst twee keer verkiezingen georganiseerd en is er volop
meting.
gewerkt aan de harmonisatie van beleid. Diverse audits laten zien dat de processen op orde zijn. De ontwikkeling van veel van deze processen lopen in de komende jaren door. Dan gaat het bijvoorbeeld om digitalisering van processen of opleiding/ coaching van medewerkers.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 40
In acht van de tien benaderingen werd binnen 5 minuten
-
Aandachtspunten voor de gemeente zijn: inwoners
opgenomen. Bij Toegang Sociaal Domein is de bereikbaarheid
betrekken, op de hoogte houden en het gemakkelijk
verbeterd ten opzichte van 2022: 50% van de telefoontjes
maken om informatie te krijgen.
werd binnen 30 seconden opgenomen (dit was 28%). Bij
•
Inwoners geven met betrekking tot het aanvragen van
het KCC werd 41% binnen 30 seconden opgenomen (2022:
diensten hoge(re) waarderingen voor ‘formulier op de
67%). De norm (80% in 30 seconden) is in beide gevallen niet
website’, ‘balie’ en ‘telefoon’. Het kanaal e-mail wordt
gehaald. Opvallend is dat, vergeleken met de vorige meting,
relatief slecht gewaardeerd.
de meldteksten minder vaak conform de binnen de gemeente geldende afspraken zijn.
•
Inwoners zijn redelijk positief over het gemeentehuis in Uden.
Het doorverbinden naar de juiste persoon duurt gemiddeld genomen nog steeds te lang. Dit wordtmede veroorzaakt door het niet juist gebruiken van het beschikbaarheids-systeem, waardoor demedewerkers van de eerste lijn onvoldoende op de hoogte zijn van de beschikbaarheid van de teams of afdelingen. Als het niet mogelijk is om de juiste persoon te spreken te krijgen, wordt er meestal wel aangeboden om terug te bellen, maar wordt deze belofte lang niet altijd tijdig (binnen 1 werkdag) nagekomen. Dit leidt ertoe dat ongeveer de helft van de contactpogingen als niet geslaagd wordt geregistreerd. Ook hier is sprake van een minder goede prestatie, vergeleken met de vorige meting. 0-meting dienstverlening (2023)
Figuur 19. Algemene waardering. KCM: Klankbeleving gemeente Maashorst 0-meting (2023).
Medio 2023 is een 0-meting dienstverlening uitgezet onder
In deze nulmeting zijn de scores ook vergeleken met andere
de inwoners van Maashorst. De nulmeting geeft een globaal
gemeenten (uit door KCM Group in 2023 uitgevoerde
beeld van de tevredenheid van klanten van de gemeente. De
onderzoeken bij meer dan 50 gemeenten). Daaruit blijkt dat
hoofduitkomsten waren als volgt.
de gemeente Maashorst significant beter scoort op de diensten melding buitenruimte en inzage documenten. De diensten
•
Inwoners van de gemeente Maashorst waarderen de
algemene vraag of verzoek, aanvragen vergunning, sociale
algehele dienstverlening met een 7. 42% geeft een 8 of
ondersteuning en inspraak of bezwaar worden significant
hoger, 14% geeft een onvoldoende. Met dit cijfer scoort de
slechter gewaardeerd. De waardering op het aanvragen van
gemeente Maashorst iets onder het landelijk gemiddelde
een persoonlijk document is iets hoger dan het landelijk
voor dit soort onderzoeken (in 2022: 7,2). In de andere
gemiddelde. Voor klacht indienen, aangifte Burgerlijke Stand en
kernen wordt tussen een 6,7 en 6,9 gescoord.
aanvragen uitkering is de waardering iets lager. Deze verschillen
-
zijn echter niet significant.
De waardering is gemiddeld het hoogst in Uden (7,2) en het laagst in Reek (6,3).
•
Verder viel op dat ondernemers een zeer lage score geven
Rapportage MOR-meldingen (2024)
van 4,9 (dit gaat in totaal om 24 respondenten)
In de dashboardrapportage van de Meldingenapplicatie Openbare
Verbetermogelijkheden:
Ruimte (MOR) meldingen wordt de klanttevredenheid van
-
Afgenomen diensten, specifiek inspraak of bezwaar
inwoners die meldingen doen beschreven. De klanttevredenheid
maken (scoort een 4,7).
wordt gemeten aan de hand van drie indicatoren: het doen
Daarnaar voor melding buitenruimte, algemene vragen
van de melding, de afhandeling van de melding en de
of verzoeken en het aanvragen van een vergunning.
dienstverlening. De klanttevredenheid rond het doen van een
Specifiek gaat het daarbij om het meedenken, de
melding is ruim voldoende: de gemeente krijgt van inwoners een
wachttijd en de deskundigheid van de medewerker.
rapportcijfer 7,5. Inwoners waarderen met name het gemak
-
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 41
waarmee zij formulieren in kunnen vullen, het onderwerp
en zijn de lijntjes naar ambtenaren soms langer geworden.
van de melding aan kunnen geven en de duidelijkheid en
Ook wordt aangegeven dat ‘Uden’ voor sommige mensen ver
volledigheid van de website. De klanttevredenheid rond de
weg voelt. Dit gevoel wordt versterkt als gekeken wordt naar
afhandeling van de melding is iets lager, maar nog steeds ruim
het onderhoud van de openbare ruimte of als mensen niet
voldoende: 7.0. Met name de snelheid van de afhandeling
worden teruggebeld door de gemeente. Deze ervaringen en
wordt door melders gewaardeerd.
beelden leven ook onder inwoners.
Desalniettemin was een aanzienlijke groep melders ontevreden
Beelden uit de enquête
over het antwoord of de oplossing van de melding. De
Onderstaand worden de resultaten van de enquête weergegeven
dienstverlening van de gemeente Maashorst krijgt in de
met betrekking tot de dienstverlening van de gemeente
rapportage een rapportcijfer 7,1 van de inwoners. Met name
Maashorst.
de dienstverlening rond afval, ongediertebestrijding, riolering, openbaar groen en speeltuinen wordt positief beoordeeld.
Contact met de gemeente Een derde van de inwoners (33%) heeft een enkele keer in de
3.2.3 Realisatie ambities dienstverlening uit beelden
afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt van de dienstverlening
Beelden uit de interviews
die dit meerdere keren heeft gedaan. Vier op de tien inwoners
Onderstaand geven we de hoofdlijnen weer uit de gesprekken
(39%) hebben hier geen gebruik van gemaakt.
van de gemeente, tegenover een kwart van de inwoners (27%)
met betrokkenen. •
klinkt de nodige kritiek op de communicatie vanuit de gemeente. Bijvoorbeeld rondom de noodopvang in het Van der Valk (over aanleiding en invulling hiervan) en de verplaatsing van agrarisch tuinbouwbedrijf Jonkergouw in
•
27%
Communicatie richting inwoners. Vanuit de samenleving 0%
33%
20% Ja, meerdere keren
40% Ja, één keer
60% Nee
39%
1%
80%
100%
Weet ik niet/wil ik niet zeggen
Figuur 20. Heeft u in de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt van dienstverlening van de gemeente? Basis: allen (n = 1.109).
Schaijk of over de bouw van woningen. Een gesprekspartner
Onder inwoners die contact hebben gehad met de gemeente
merkte op dat de communicatie rondom de Rondweg wel
voor hun dienstverlening, deden dit met name om een product
goed en proactief is verlopen.
of dienst aan te vragen (59%), gevolgd door iets door te geven
Het contact met ondernemers. Dit wordt door het merendeel
(14%), een informatieverzoek (11%), iets anders (15%) of
van de gesproken ondernemers als zeer positief ervaren.
wisten dit niet meer (1%). Meestal ging dat contact via de
Onder meer vanwege de inzet van de ‘bedrijvenfunctionaris’
balie (43%), gevolgd door een digitaal formulieren (18%),
van de gemeente die als verbinder fungeert. Ondernemers
telefonisch contact (17%), e-mail (15%), op een andere
hebben vaak één aanspreekpunt bij de gemeente,
manier (4%) of per post (1%).
bijvoorbeeld een beleidsmedewerker, en krijgen gemakkelijk
•
•
contact met wethouders. Niet alles gaat goed maar daar is
Dienstverlening
overwegend begrip voor vanuit de ondernemers.
Inwoners die contact hebben gehad met de gemeente om
Kwaliteitsverbetering met sturing en opleidingen. Vanuit de
gebruik te maken van de dienstverlening, zijn hier over het
ambtelijke organisatie wordt toegelicht dat de gemeente bij
algemeen over te spreken. Dit betrof het laatste contact dat zij
dienstverlening specifiek heeft ingezet op de ontwikkeling
met de gemeente hebben gehad. Zo vonden zeven op de tien
van monitors en dashboards die inzicht geven in de kwaliteit
van deze inwoners het eenvoudig om in contact te komen (70%),
van de dienstverlening. Teammanagers ontvangen deze
konden zij gemakkelijk vinden wat zij nodig hadden (68%) en
overzichten. Daarnaast wordt aan de hand van gezamenlijke
vonden ze de informatie volledig en duidelijk (72%). Bovendien
klantreizen gewerkt aan continue verbetering van het proces,
vonden zes op de tien inwoners dat hun aanvraag, melding of
bijvoorbeeld op het gebied van individuele inkomenstoeslag.
vraag snel genoeg werd afgehandeld (63%). Eén op de vijf (19%)
Gemeente op afstand. Een laatste effect van de herindeling
vond het ingewikkeld om hun verzoek in te dienen, maar voor
dat meermaals genoemd is, is dat de gemeente voor inwoners
de meerderheid gold dat niet (63%).
van de voormalig gemeente Landerd ‘meer op afstand is komen te staan’. Zowel letterlijk als figuurlijk. Zo moeten inwoners bijvoorbeeld verder reizen naar het gemeentehuis
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 42
De informatie over mijn aanvraag, melding of vraag was duidelijk en volledig
72%
15%
13%
Het was eenvoudig om in contact te komen met de gemeente
70%
19%
10%
Ik kon gemakkelijk vinden wat ik nodig had voor mijn aanvraag, melding of vraag
68%
10,0
8,0
7,4
7,1
6,6
6,0 15%
16%
4,0 Mijn aanvraag, melding of vraag werd snel genoeg afgehandeld
16%
63%
20%
2,0 Ik vond het ingewikkeld om mijn aanvraag, melding of vraag in te dienen
19%
0,0 0%
(Helemaal) mee eens
Neutraal
63%
17%
20%
40%
(Helemaal) niet mee eens
60%
80%
100%
Totaal
Schaijk
Uden
Weet ik niet / n.v.t.
Figuur 21. In hoeverre bent u het eens of oneens met de stellingen? Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681).
Inwoners tussen de 40-54 jaar geven significant vaker aan dat
Figuur 23. Alles bij elkaar genomen, hoe beoordeelt u de dienstverlening van de gemeente Maashorst? Naar woonkern. Getoond: alleen kernen met significantie verschillen. Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681).
de informatie over hun aanvraag, melding of vraag duidelijk
Gemeentelijke communicatie
en volledig was (80%) dan 55-69 jarigen (65%). Daarnaast
Tegenover communicatie van de gemeente staan de meeste
zijn 25-39 jarigen het significant vaker oneens met de stelling
inwoners positief of neutraal. De helft van de inwoners (53%)
‘Het was eenvoudig om in contact te komen met de gemeente’ dan
geeft aan informatie die zij nodig hebben van de gemeente
70-plussers (17% versus 5%).
gemakkelijk te kunnen vinden (12% vindt dat niet). Relatief het minst vaak is men het eens met de stelling ‘De gemeente stelt
Alles bij elkaar genomen, beoordelen inwoners die gebruik
zich flexibel op, als dat nodig is’ (20% eens, 20% oneens). De
hebben gemaakt van dienstverlening van de gemeente deze
meeste inwoners geven aan hier geen (uitgesproken) mening
dienstverlening met een gemiddeld rapportcijfer van een 7,1.
over te hebben (39% neutraal, 21% weet niet). Ook bij andere
Hiervan heeft 44 procent van deze bewoners de dienstverlening
stellingen valt op dat het aandeel dat een neutrale houding
met een 8 of hoger beoordeeld, 42 procent met een 6 of 7 en
aanneemt relatief hoog is.
13 procent met een 5 of lager. De beoordeling van inwoners van Uden ligt met een gemiddelde van een 7,4 significant hoger dan de beoordeling van bewoners van Schaijk (6,6). Tussen andere kernen zien we geen significante verschillen. Deelnemers aan de enquête via de open link zijn gemiddeld gezien minder tevreden over de dienstverlening en het contact met de gemeente.
De informatie over mijn aanvraag, melding of vraag was duidelijk en volledig
72%
15%
13%
Het was eenvoudig om in contact te komen met de gemeente
70%
19%
10%
Ik kon gemakkelijk vinden wat ik nodig had voor mijn aanvraag, melding of vraag
68%
Mijn aanvraag, melding of vraag werd snel genoeg afgehandeld
19%
0% 13%
42%
44%
7,1
(Helemaal) mee eens
Neutraal
16%
63%
Ik vond het ingewikkeld om mijn aanvraag, melding of vraag in te dienen
20%
63%
17%
20%
15%
16%
40%
(Helemaal) niet mee eens
60%
80%
100%
Weet ik niet / n.v.t.
Figuur 24. In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraken? 0%
20%
40%
60%
80%
1-5 Onvoldoende
6-7 Voldoende
8-10 Goed
100%
Tussen inwoners uit verschillende woonkernen zien we geen Figuur 22. Alles bij elkaar genomen, hoe beoordeelt u de dienstverlening van de gemeente Maashorst? Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681).
verschillen in hoe zij de gemeentelijke communicatie beoordelen. Wel zijn er verschillen naar leeftijd. Met name de leeftijdsgroep 40 tot 54 jaar is wat kritischer over het betrekken van inwoners, terwijl oudere inwoners (55+) zich vaker neutraal opstellen. Zo vindt 31 procent van de inwoners tussen de 40 en 54 jaar niet dat de gemeente luistert naar inwoners, onder 55- tot 69-jarigen (19%) en 70-plussers (16%) ligt dat aandeel lager. Jongere inwoners zijn juist relatief positief over de helderheid van het gemeentelijke taalgebruik. Tot 39 jaar vindt bijna twee derde (62%) dat de gemeente heldere taal gebruikt, onder 70-plussers gaat het om circa een derde (35%).
Fotograaf: Kees-Winkelman
HOOFDSTUK 4
Organisatie van Maashorst De wijze waarop de gemeente is georganiseerd, is van invloed op het functioneren van de gemeente. In dit hoofdstuk beschrijven we daarom hoe bestuur en de ambtelijke organisatie functioneren. Vervolgens gaan we in op het kernenbeleid en het regionale beleid van de gemeente. Met ‘Organisatie’ bedoelen we dus niet alleen de ambtelijke organisatie maar het geheel van bestuur en ambtelijk apparaat: ‘De gemeente Maashorst’.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 44
4.1 Bestuur
4.1.2 Beoogde werkwijze bestuur (nulmeting) In de besturingsfilosofie (d.d. 7 juli 2020) wordt de wijze
In deze paragraaf beschrijven we het functioneren van
beschreven waarop het bestuur bestuurt om (samen met de
het bestuur van de gemeente Maashorst. We beschrijven
samenleving, gemeenteraad, ambtelijke organisatie en partners
de inrichting van het bestuur (paragraaf 4.1.1), vatten
in de regio) de visie van de nieuwe gemeente te realiseren.
vervolgens de beoogde werkwijze en ambities van
Daarnaast is in de besturingsfilosofie uitgewerkt hoe het
het bestuur samen (paragraaf 4.1.2) waarna we het
bestuur samenwerkt met de samenleving, in de regio, met
functioneren van het bestuur beschrijven (4.1.3).
de gemeenteraad en met de ambtelijke organisatie.
Tabel 8.
Samenstelling gemeenteraad Maashorst
Partij
Zetels
In het Bestuursakkoord is opgenomen dat de gemeente Maashorst een bestuur verdient dat lef heeft, open en
Jong Maashorst
7
nieuwsgierig is en kansen omzet in resultaten. Het bestuur
CDA
5
geeft daarin aan bereikbaar en toegankelijk te willen zijn
Voor de Dorpen
3
voor de inwoners. Meer specifiek wordt genoemd:
Maashorst Vooruit
3
VVD
3
SP
3
Gewoon Uden
2
•
We hebben een kindergemeenteraad die echt meedoet.
UdenPlusLanderd
2
•
Ambtenaren zijn als aanspreekpunt regelmatig zichtbaar
PRO
1
Forum voor Democratie
1
GroenLinks
1
•
Voor inwoners is zichtbaar wat het bestuur doet.
•
Elke kern of wijk heeft een bestuurder als vast aanspreekpunt.
in de wijk (MFA). De ambities uit de besturingsfilosofie en het bestuursakkoord zijn verder geconcretiseerd in het uitvoeringsprogramma. Daarin is het volgende opgenomen.
4.1.1 Inrichting bestuur De gemeenteraad van Maashorst heeft 31 zetels. De coalitie wordt gevormd door Jong Maashorst, CDA, Voor de Dorpen en
Tabel 9.
Uitvoeringsprogramma: Bestuursvisie
Wat willen we bereiken/doen?
Wanneer gaan we dat doen?
Maashorst Vooruit. Jong Maashorst levert twee wethouders de
9.1 Een bereikbaar bestuur
andere partijen in de coalitie ieder een wethouder.
9.1.1. Onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kennen ons bestuur en weten wat ze doen.
Door de vier coalitiepartijen is een bestuursakkoord opgesteld waarbij is gekeken naar alle verkiezingsprogramma’s van de partijen uit de gemeenteraad. Vervolgens is een concept bestuursakkoord besproken in de gemeenteraad en konden partijen daarop nog reageren. Naar aanleiding daarvan is het
Een positioneringsplan voor het college en zijn afzonderlijke leden uitwerken, en vervolgens uitwerken in een plan met inhoud voor social media e.d.
2022
9.1.2. Elke kern of wijk heeft een bestuurder als vast aanspreekpunt.
bestuursakkoord nog aangepast.
Een kennismakingsronde en informatiebijeenkomsten in alle kernen organiseren.
2022
In het bestuursakkoord is aangegeven dat bewust wordt gekozen
Onderzoek doen naar de beste inrichtingsvorm (aandachtswethouder of juist iets anders), inclusief de optimale samenwerkingsvorm met participatieadviseurs, en deze vertalen naar een beleidsvoorstel.
2022
De gekozen inrichtingsvorm implementeren.
2023
voor een akkoord op hoofdlijnen. ‘Er is veel ruimte voor een open dialoog met de samenleving en een open politiek debat. Daarbij past geen dichtgetimmerd coalitieakkoord’, aldus het bestuursakkoord. Verder wordt in het bestuursakkoord aangegeven dat in deze bestuursperiode continue wordt gezocht naar verbinding en samenwerking met alle fracties in de gemeenteraad.
9.1.3. We hebben een kindergemeenteraad die echt meedoet. Een Kindertrendrede organiseren.
continu
Een voorstel uitwerken om een Jongerenraad in het leven te roepen.
2022
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 45
In aanvulling en ter verduidelijking komt in de gesprekken nog
In 2023 zijn de collegeleden zichtbaar geweest voor inwoners,
een aantal zaken naar voren over de beoogde werkwijzen van
ondernemers en verenigingen. De collegeleden hebben hiervoor
het bestuur:
werkbezoeken afgelegd, er is een kennismakingsbijeenkomst geweest voor nieuwe inwoners en ze zijn naar verschillende
•
•
De beoogde werkwijze komt tot uitdrukking in het bestuurs
verenigingen geweest als nieuwjaarsontmoeting. Daarnaast is
akkoord. Dat akkoord is namelijk gezamenlijk tot stand
de relatie met de inwonersplatforms versterkt. Dit is gedaan
gekomen en met grote meerderheid aangenomen door
met het opstarten van samenwerkingsafspraken tussen
de gemeenteraad.
beide partijen en het aansluiten van de portefeuillehouder
De rol van de gemeenteraad. De gemeenteraad ziet voor
participatie bij alle platforms.
zichzelf vanzelfsprekend een belangrijke rol weggelegd in inwoners geldt daarvoor als een speerpunt.
4.1.4 Realisatie bestuur op basis van beelden (eenmeting)
Bereikbaar en benaderbaar bestuur. Vanuit maatschappelijke
Gesprekspartners binnen de gemeente, maatschappelijke en
partijen, economische partijen en inwonersplatforms is
economische partners zijn overwegend positief over de wijze
behoefte aan korte lijntjes met de bestuurders.
waarop het gemeentebestuur opereert. Tegelijkertijd zien zij ook
Ontwikkeling kwaliteit bestuur. Een deel van de
ruimte voor verbetering. Door een deel van de gesprekspartners
gesprekspartners ziet de kwaliteit van het bestuur als een
wordt aangegeven dat de wisselingen van burgemeester impact
belangrijke voorwaarde om gestelde doelen te behalen.
hebben gehad op het bestuur en de organisatie. Dit is volgens
Partnerschap. Maatschappelijke organisaties verwachten
hun belangrijke context om mee te nemen bij het beoordelen
van de gemeente een faciliterende rol. Partnerschap in
van het functioneren van het gemeentebestuur.
de gefuseerde gemeente Maashorst. De verbinding met •
•
•
plaats van een opdrachtgever-/opdrachtnemerbenadering. •
Goed bestuur. Zowel de gemeentelijke organisatie als
4.1.3 Realisatie bestuur op basis van documenten (eenmeting)
maatschappelijke en economische partners zijn positief over
Onderstaand wordt aangegeven wat de gemeente
is opgemerkt dat deze er met de herindeling op vooruit is
Maashorst bereikt heeft. Daarbij baseren we ons op de
gegaan. Ook bij gevoelige politieke kwesties als de opvang
programmarekeningen van de gemeente Maashorst en
in het Van der Valk hotel wordt er stevigheid vanuit het
eventuele overige documentatie voor zover deze beschikbaar is.
bestuur ervaren.
de kwaliteit van bestuurders van de gemeente. Meermaals
•
Bereikbaar bestuur. Bestuurders zijn volgens het merendeel
Programmarekeningen 2022 en 2023
van onze gesprekspartners bereikbaar en benaderbaar.
In 2022 heeft het college een kennismakingsronde langs
Het college is volgens raadsleden, buurgemeenten en
de kernen gemaakt. Daarnaast is een plan uitgewerkt
maatschappelijke en economische partners zichtbaar in de
voor de invulling van de aandachtwethouder per kern.
samenleving en regio. Bijvoorbeeld met aanwezigheid bij
Dit plan is besproken met de diverse gebiedsplatforms en
ondernemersavonden, bij bewonersinitiatieven, of door een
inwonersinitiatieven. De concrete invulling hiervan is ten tijde
rondje langs alle kernen bij introductie van de nieuw(st)e
van deze evaluatie nog niet bepaald. Op de valreep van 2022
burgemeester.
is de nieuwjaarsontmoeting geïntroduceerd. Het college ging
•
Samenspel raad, college en organisatie. Het samenspel tussen
naar de nieuwjaarsrecepties van verenigingen toe in plaats van
raad en college wordt constructief genoemd. Collegeleden
andersom, tijdens Uden on Ice werd chocomel uitgedeeld aan
en raadsleden weten elkaar te vinden en de sfeer is over het
de inwoners en in alle dorpshuizen en MFA’s werd iets lekkers
algemeen goed. Deze waardering is wederzijds. Verder is
voor bij de koffie getrakteerd.
aangegeven dat het samengaan van twee raden en besturen goed is verlopen. Intern wordt aangegeven dat het samenspel tussen organisatie en college ook goed verloopt. De lijntjes zijn (nog steeds) overwegend kort maar een voorstel moet wel soms langs veel collega’s. Dit kan ten koste gaan van de slagvaardigheid.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 46
4.1.5 Realisatie bestuur op basis van enquête (eenmeting)
ambtelijke organisatie. Omgevingsbewust houdt bijvoorbeeld
Inwoners hebben vaker wel dan geen vertrouwen in de manier
organisatie, ondernemers en partners in de regio en weten wat
waarop hun gemeente wordt bestuurd. Een derde (35%)
daar speelt’. Verder zijn in de organisatiefilosofie verschillende
heeft heel veel of veel vertrouwen in het gemeentebestuur,
bouwstenen voor de organisatie opgenomen waaronder cultuur
een vergelijkbaar aandeel (38%) heeft niet veel, maar ook
en strategie. Verder wordt ingezet op programmatisch werken
niet weinig vertrouwen. Dertien procent heeft weinig tot geen
op in eerste instantie drie onderwerpen: 1. Basis op orde,
vertrouwen. De rest heeft hier geen mening over. Hierbij zien
2. Versnelling woningbouw, 3. Participatie en kernenbeleid.
in ‘We zijn in staat om te luisteren naar onze inwoners,
we geen significante verschillen tussen kernen in de gemeente. In het bestuursakkoord zijn de volgende drie doelen opgenomen De mensen die via de open link de enquête hebben ingevuld
met betrekking tot de organisatie:
hebben gemiddeld gezien minder vertrouwen in het bestuur. Van hen geeft circa een derde aan weinig of geen vertrouwen te hebben in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd.
1. Een stevig fundament voor gemeente Maashorst als organisatie 2. Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke
2%
33%
0%
38%
20% Heel veel vertrouwen
Veel vertrouwen
40% Niet veel, niet weinig vertrouwen
10%
60% Weinig vertrouwen
3%
80% Nauwelijks tot geen vertrouwen
organisatiecultuur
15%
3. Een aantrekkelijke organisatie om in te werken 100%
Weet niet of geen mening
Figuur 25. Hoeveel vertrouwen heeft u in de manier waarop uw gemeente wordt bestuurd? Basis: allen (n = 1.109).
In het uitvoeringsprogramma zijn ten slotte de concrete acties die organisatieontwikkeling vraagt volgens de gemeente uitgewerkt in de tijd. Tabel 10.
Uitvoeringsprogramma over organisatieontwikkeling
Wat willen we bereiken/doen?
4.2 Ambtelijke organisatie In deze paragraaf vatten we samen hoe de organisatie was ingericht, wat de beoogde werkwijze was en welke ambities er waren met betrekking tot de ambtelijke organisatie. Vervolgens beschrijven we de ontwikkelingen binnen de ambtelijke organisatie.
4.2.1 Inrichting, beoogde werkwijze en ambities (nulmeting) Volgens de organisatiefilosofie van Maashorst zijn de centrale kenmerken van de organisatiestructuur: •
Teams, die de basis vormen voor de organisatie en worden aangestuurd door teammanagers;
•
Programmatisch werken, van waaruit integraal aan programma’s wordt gewerkt;
•
Directieteam, bestaande uit een algemeen directeur/ gemeentesecretaris en drie directeuren.
In de organisatiefilosofie is opgenomen dat de organisatie is ingericht aan de hand van zeven inrichtingsprincipes zoals ‘De structuur is passend bij de opgaven waar Maashorst voor staat’. Verder zijn de kernwaarden doorvertaald voor de
Wanneer gaan we dat doen?
10.2 Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke organisatiecultuur 10.2.1. De vijf kernwaarden zijn leidend in onze manier van (samen)werken De gemeenschap in onze bestaande dienstverleningsonderzoeken bevragen op onze op de kernwaarden.
2022-2023
Een intern cultuurtraject uitvoeren.
2022-2025
10.3 Een aantrekkelijke organisatie om te werken 10.3.1. We zijn een aantrekkelijke werkgever waar mensen graag werken en de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Extra aandacht voor onze arbeidsmarktcommunicatie realiseren en een goed introductieproces invoeren voor nieuwe medewerkers (onboarding). Stages en traineeships aanbieden, mede met het oog op invulling van vacatures.
Continu
Een plan voor vitaal en veilig werken opstellen en uitvoeren, inclusief aandacht voor de Veilige Publieke Taak en integriteit.
2023
Opleidingsbeleid opstellen en HRM-gesprekken inrichten gericht op ontwikkeling en aanwezig potentieel.
2022-2023
Inclusie en diversiteit opnemen in een toekomstgerichte HRM-visie en toepassen in de uitwerking daarvan.
2023-2024
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 47
In de nulmeting is in gesprekken in aanvulling en ter
In 2022 en 2023 is gewerkt aan de harmonisatie van beleid
verduidelijking het volgende aangegeven over de ambities van
met betrekking tot de organisatie zoals een HR-visie en
de organisatie.
personeelshandboek maar ook van processen en systemen. Ook hebben de teams in 2022 en 2023 belangrijke (team-specifieke
•
•
Van belang de basis op orde te krijgen. Uit gesprekken komt
en team-overstijgende) processen geëvalueerd en waar nodig
naar voren dat het in de eerste jaren er vooral om gaat de
aangepast. Eind 2023 is inmiddels bijna 100% daadwerkelijk
basis op orde te krijgen. Qua personeel, systemen en cultuur.
geharmoniseerd. Ook het inkoop- en aanbestedingsbeleid
Inzetten op cultuurverandering. De organisatie moet leren
is vastgesteld. Inkoopvoorwaarden zijn geharmoniseerd. De
integraal naar situaties te kijken en mensen te benaderen.
harmonisatie van informatiesystemen is volledig afgerond.
Dit vergt een andere manier van denken en werken.
Processen en systemen zijn daarmee aangepast op de gemeente
Ditzelfde geldt voor de omgang met (initiatieven vanuit)
Maashorst.
maatschappelijke partijen en burgers. •
•
Arbeidsmarktpositie gemeente. Er zijn wisselende beelden
Begin 2021 is onder begeleiding van een extern bureau gestart
over de arbeidsmarkpositie van de gemeente. Het is niet
met cultuur- en teamsessies. Die fase is na de zomer afgerond
vanzelfsprekend dat een grotere gemeente tot een betere
en voor het vervolg is een interne projectgroep samengesteld.
positie leidt.
Daarvoor is een plan van aanpak voorbereid en zijn acties
De gemeente als verbinder. Door maatschappelijke partijen
opgesteld. De eerste acties zijn in het nieuwe jaar opgestart.
wordt de verwachting uitgesproken dat de gemeente op kan
In het cultuurtraject komen de organisatiefilosofie, de
treden als verbinder en aanjager van het maatschappelijk
kernwaarden, het dienstverleningsconcept, participatief werken
en economisch netwerk binnen de gemeente.
en de duurzaamheidsgedachte samen.
4.2.2 Realisatie ambities (eenmeting)
In 2022 zijn alle werkplekken ingericht. Het complete netwerk
Programmarekeningen 2022 en 2023
(zowel WIFI als fysiek) van de gemeente is vernieuwd en de
Met het programma “De basis op orde” (2022-2023) is
internetverbindingen zijn vervangen en redundant uitgevoerd.
ingezet op het beter organiseren van de bedrijfsvoering van
De vergaderfaciliteiten zijn afgerond. De servers van Uden
de organisatie. In het verlengde daarvan is de dienstverlening
en Landerd zijn omgezet naar Maashorst of ontbonden. Er is
aan inwoners, bedrijven, instellingen op een hoger niveau
gestart met het afbouwen van het datacentrum in Zeeland en
gebracht. Dit blijkt ook uit het cijfer 7 dat inwoners de
de gemeentewerf wordt ingericht als nieuwe ICT uitwijklocatie.
organisatie gegeven hebben.
Met dit alles is de continuïteit van de ICT sterk verbeterd en wordt doorgegaan met het verder professionaliseren van de (ICT)
Op 1 januari 2022 zijn een volledig nieuwe personeels- en
dienstverlening en het verbeteren van de (informatie)beveiliging.
salarisadministratie ingericht. De eerste salarisbetaling is zonder veel problemen verlopen. De vacaturestop in aanloop naar de
De organisatie heeft in de twee jaren van de herindeling
herindeling zorgde vanaf november 2021 tot enkele maanden in
en zeker in 2023 veel opgepakt en er zijn ook extra taken
2022 voor meer dan honderd vacatures. Daarvan zijn er zeer veel
geweest: Oekraïneopvang, Noodopvang (van der Valk),
vervuld. In de zeer krappe arbeidsmarkt is dat echter niet voor
veel harmonisatievraagstukken, wisseling burgemeester,
alle functies gelukt. Dit, en de vele werkzaamheden als gevolg
gemeentesecretaris en griffier. In combinatie met de huidige
van de herindeling (zoals harmoniseren van systemen, beleid en
krappe arbeidsmarkt is het gelukt om stappen te zetten. Veel
processen), hebben ook geleid tot het opstellen en vervullen van
functies zijn ingevuld en er wordt ingezet op het zijn van een
tientallen inhuuropdrachten en overeenkomsten van opdracht.
aantrekkelijke werkgever. Medewerkers wordt ruimte gegeven
Op functies die niet met vacatures kunnen worden ingevuld
om hun talenten te ontwikkelen. Er is een extern onderzoek
wordt ingehuurd. Ook op een aantal projecten wordt ingehuurd.
uitgevoerd naar de toekomstbestendigheid van de organisatie
Het totaal aan inhuurkrachten was in 2023 11% van de totale
door &vandelaar (zie volgende pagina). De resultaten daarvan
bezetting. Het ziekteverzuimcijfer 2022 is 6,4% en in 2023 was
worden meegenomen in de verdere organisatieontwikkeling.
dit 6,04%. Corona-effecten en een hoge werkdruk worden als belangrijkste oorzaken aangegeven.
In 2023 is de verbouwing van het gemeentehuis volgens planning opgeleverd en is het werkplekconcept volledig ingevoerd. Dit naar tevredenheid van de medewerkers.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 48
Rapport &vandeLaar (februari 2024)
&vandelaar komt tot een aantal hoofdconclusies met
Het bureau &vandelaar heeft onderzoek gedaan naar de
betrekking tot de organisatie16:
toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie. Ten behoeve daarvan heeft &vandelaar de ambtelijke organisatie
•
Er gaat veel goed binnen de ambtelijke organisatie. Er is een
‘gescoord’ op de verschillende elementen van ‘De Vitale
basis neergezet waarmee de ambtelijke organisatie in staat is
Gemeente’. Zij omschrijven deze aanpak als ‘een preventieve
de opgaven en ambities van de gemeente te realiseren.
kwaliteitscheck op het overall presteren van een gemeente.
•
Verbetering is noodzakelijk om als ambtelijke organisatie
[…] De Vitale Gemeente wordt uitgevoerd door een analyse op
toekomstbestendig te zijn en blijven, in de (grotere) context
tien elementen. Deze zijn […] essentieel voor het weerbaar en
waarin deze nieuwe gemeente is beland en de positie die
wendbaar functioneren van een gemeente.’ Aldus &vandelaar.
daarbij hoort in de regio en op provinciaal en landelijk niveau •
Er bestaat veel onduidelijkheid over de organisatie-inrichting. De taakvolwassenheid in de organisatie kan sterker en teammanagers kunnen nog beter in hun rol komen.
•
Rolinvulling van leiderschap is niet lijn met de organisatiefilosofie. Het samenspel tussen directeuren en teammanagers is een stevig aandachtspunt.
•
Het strategisch vermogen van de organisatie is sterk onderbelicht. De beschikbare capaciteit is in onvoldoende mate georganiseerd om de kerntaken, opgaven en ambities van Maashorst te vervullen.
•
Dit leidt tot het beeld van een organisatie waarin een stevig sturingsvraagstuk speelt, waardoor gevoelens van
Figuur 26.
werkdruk en ‘leven bij de waan van de dag’ de boventoon
Uitkomsten rapport &vandelaar.
Volgens dit onderzoek voldoet op een aantal onderdelen de
voeren. •
Gerichte acties en een gestructureerde ontwikkelaanpak
gemeente Maashorst aan de basis op orde (bedrijfsvoering,
zijn nodig om bestaande patronen te doorbreken en om
maatschappelijke verbinding, verbinding raad-college-
tot een betere vitaliteit van de organisatie te komen.
ambtelijke organisatie en werkgeverschap) en op een aantal onderdelen niet, waarbij met name organisatie-inrichting,
Benchmark Berenschot
leiderschap en strategie er negatief uitspringen.
Als onderdeel van deze evaluatie is ook een benchmark van de gemeente uitgevoerd. Daarbij is gekeken hoe de kosten en formatie per taak (primaire proces en overhead) van Maashorst zich verhouden tot die van andere, vergelijkbare gemeenten17 (op 1-1-2024). Deze benchmark had als doel om inzicht te bieden in de relatieve kosten en formatie van de organisatie. De benchmark laat allereerst zien dat de gemeente Maashorst op verschillende kenmerken opvallend scoort, zoals opgenomen in tabel 11.
16 17
Zie p. 41 rapport &vandelaar. Deze conclusies zijn door Berenschot samengevat. Namelijk: Bergen op Zoom, Capelle aan den IJssel, De Fryske Marren, Doetinchem, Houten, Oosterhout, Vijfheerenlanden, Zeist.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 49
Tabel 11.
Bijzondere kenmerken uit de benchmark.
-
Thema’s
Bijzondere kenmerken
Bedrijfsvoeringsthema’s
• Minder parttimers dan gemiddeld • Hoger percentage volledig digitaal ontvangen en afgehandelde facturen • Meer binnengekomen facturen • Minder ICT meldingen, applicaties en officeaccounts • Minder facilitaire meldingen per medewerker • Meer Europese, openbare en onderhandse aanbestedingen
Fysieke thema’s
Algemene thema’s
Sociale thema’s
• Minder meldingen openbare ruimte • Meer oppervlakte land • Lagere omgevingsadressen- en bevolkingsdichtheid • Meer kilometers weg • Meer km riool en pompen/gemalen • Meer aangevraagde omgevingsvergunningen • Meer bestemmingsplannen in ontwikkeling • Meer lopende grondexploitaties
lager dan gemiddeld (-€ 7,6 miljoen). Dit gaat onder andere over materiële kosten, uitbestedingskosten, ICT-kosten en huisvestingskosten. •
Wisselend beeld op hoofdthema’s van apparaatskosten per inwoners: -
Bedrijfsvoeringsthema’s zijn 2% hoger dan gemiddeld (+€ 0,3 miljoen). Afgezet tegen de formatieomvang zijn de kosten 10% lager dan gemiddeld (-€ 2,1 miljoen).
-
Fysieke thema’s zijn 3% hoger dan gemiddeld (+€ 1,0 miljoen).
-
Sociale thema’s zijn 30% lager dan gemiddeld (-€ 5,3 miljoen).
-
Algemene thema’s20 zijn 6% lager dan gemiddeld (-€ 0,3 miljoen).
•
Aandachtspunten die wij op basis van de benchmark niet (geheel) kunnen verklaren: -
• Minder aangevraagde APV- en drank- en horeca vergunningen • Meer aangevraagde evenementenvergunningen • Minder verstrekte identiteitsbewijzen en minder rijbewijzen • Minder burgers aan de balie • Minder aanslagbiljetten • Minder bijstandsontvangers • Minder cliënten schuldhulpverlening • Minder jeugdcliënten • Minder kunst- en cultuurgebouwen in eigen beheer • Minder rijks- en gemeentelijke monumenten
Lagere overige relevante kosten. Deze zijn 19%
Relatief hoge kosten op directie en management en op uitvoering milieu en Wabo.
-
Relatief lage kosten op Informatisering en auto matisering; Bestuurszaken en bestuursondersteuning; Financiën en control; Ambtelijk secretariaat; HRM en organisatieadvies; Uitvoering afval; Uitvoering beheer openbare ruimte: verkeer, vervoer en wegen en riolering; Beleid sociale thema’s; Uitvoering sport; Uitvoering onderwijs; Uitvoering jeugdzorg.
•
Overige bevindingen -
De begrote reis- en verblijfskosten per medewerker zijn lager dan gemiddeld (-62%).
-
De totaal begrote budget voor persoonlijke ontwikkeling per medewerker is hoger dan gemiddeld (+4%).
Verder volgen uit de benchmark de volgende hoofduitkomsten:
-
De gerealiseerde inhuurkosten per fte zijn hoger dan gemiddeld (+50%).
•
Lagere apparaatskosten18. Maashorst heeft in totaal
-
€ 68,0 miljoen aan apparaatskosten. Deze kosten zijn 6%
De gemiddelde loonkosten per fte liggen rondom het gemiddelde (+1%).
lager dan het gemiddelde in de referentiegroep. In euro’s
-
Het ziekteverzuim ligt rondom het gemiddelde (+2%)
betreft het verschil met het gemiddelde € 4,3 miljoen.
19
-
Hogere loonkosten en formatie. Loonkosten zijn 11% hoger dan gemiddeld (+€ 3,4 miljoen). Maashorst heeft 10% meer formatie dan gemiddeld (+36,3 fte). De formatie heeft 1% hogere begrote loonkosten per fte dan gemiddeld.
-
Lagere structurele inhuur. De bovenformatieve structurele inhuurkosten zijn 60% lager dan gemiddeld (-€ 0,5 miljoen).
18 19
Loon-, inhuur- en overige relevante kosten minus correcties Gecorrigeerd voor het aantal inwoners van de gemeente
20
Onder algemene thema’s verstaan wij: openbare orde en veiligheid, economie en toerisme, belastingen, KCC en burgerzaken.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 50
4.2.3 Realisatie ambtelijke organisatie op basis van beelden (eenmeting)
•
Veel wisselingen management en directie – en breder in de organisatie. Gesprekspartners wijzen bijvoorbeeld op het
Onderstaand geven we de hoofdlijnen weer uit de gesprekken
vertrek van de gemeentesecretaris en directeuren maar
met betrokkenen.
ook om het relatief hoge verloop onder teammanagers. Dit heeft gezorgd voor een periode van zoeken en onrust voor
•
•
Breed gewaardeerde inzet. Zowel het bestuur als partners
de organisatie. Bij een deel van de medewerkers is behoefte
‘van buiten’ zijn te spreken over de inzet van de ambtelijke
aan meer stabiliteit en duidelijke afspraken over rollen en
organisatie. Daarbij wordt genoemd dat de ambtelijke
verantwoordelijkheden tussen directie en teammanagers.
organisatie in de begintijd na de herindeling hard heeft
Verder geven gesprekspartners (van buiten) aan dat veel
gewerkt om ‘de winkel draaiend te houden’. Raadsleden
ingehuurd moet worden terwijl juist behoefte is aan vaste
geven aanvullend aan dat zij ambtenaren benaderbaar
aanspreekpunten en mensen met kennis van zaken. Met
vinden (beschikbaar en toegankelijk per e-mail).
name in de eerste fase na de herindeling was het voor
Culturen die samensmelten. Door medewerkers en
maatschappelijke organisaties en ondernemers zoeken naar
bestuurders wordt aangegeven dat er sprake is van een
de juiste aanspreekpunten. Inmiddels hebben de meeste
Maashorstcultuur. De samensmelting van de cultuur van
organisaties en initiatieven vaste aanspreekpunten en dat
het voormalige Landerd en het voormalige Uden heeft niet
wordt gewaardeerd.
tot grote problemen geleid en is ook geen thema meer, zo •
•
de herindeling gestart met programmatisch werken (Basis
Een fijne werkomgeving. Management en medewerkers geven
op orde, Versnelling woningbouw, Participatie). Volgens
aan dat het fijn werken is bij de gemeente Maashorst, met
betrokkenen gebeurt dit met wisselend succes en heeft het
veel ruimte voor opleidingen en groei. De OR is hier ook
programmatisch werken nog niet echt voet aan de grond
over te spreken, net als over behaalde resultaten op het vlak
gekregen. Ook werkt de gemeente aan de implementatie van
van zeggenschap, opleidingsbudget, personeelshandboek en
‘projectmatig werken’. Medewerkers geven aan dat dit vaak
sociale veiligheid. Een aandachtspunt is volgens hen wel het
veel papierwerk vraagt, maar dat er verder nog weinig echt
ontbreken van een gestructureerde gesprekscyclus tussen medewerkers en hun leidinggevende. •
projectmatig gewerkt wordt. •
Lange termijnstrategie. Zowel ambtenaren als het
Medewerkers aantrekken. Ondanks de krappe arbeidsmarkt
directieteam geven aan dat de gemeente meer aandacht
lukt het toch om vacatures te vervullen. Dit vraagt soms
zou moeten geven aan een strategie voor de toekomst.
originele inzet, zoals een evenement voor ICT werving,
Hier wordt nu wel aan gewerkt, met de visie Maashorst
waar 130 mensen op afkwamen, wat tot 60 leads leidde en
2050 (over welk type gemeente Maashorst wil zijn, met
waarmee 14 vacatures werden vervuld. Nieuwe medewerkers
welk profiel en profilering). Door enkele gesprekspartners
komen volgens betrokkenen relatief vaak van buiten
wordt in dit verband ook gewezen op het ontbreken van
gemeenteland, waardoor ze minder zicht en gevoel hebben
bestuursadviseurs.
voor ‘het politieke proces’. In het onboardingsprogramma wordt daar rekening mee gehouden. Ook wordt met een trainingsprogramma ingezet op het vergrote van politiekbestuurlijke sensitiviteit. •
Programmatisch en projectmatig werken. Maashorst is na
wordt aangegeven.
Kwaliteit door schaalvergroting. De grotere omvang zorgt er volgens medewerkers voor dat er meer specialisten in dienst zijn, wat de kennis van zaken binnen de gemeente vergroot. Ook geven medewerkers aan dat het prettig is om met vakcollega’s te kunnen overleggen. Iets dat niet altijd mogelijk was in de ‘oude gemeente’ omdat zei de enige waren met verstand van zaken. Daarnaast is er volgens medewerkers ook een kwaliteitsslag gemaakt op het gebied van ICT (o.a. met nieuwe omgeving, samenvoeging applicaties, invoering Office 365) en privacy-volwassenheid (waarvoor de hele organisatie e-learnings heeft gevolgd).
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 51
4.3 Financieel beleid en financiële situatie (bekostiging)
Financiële herindelingsscan Op verzoek van de beide gemeenten is door de provincie Noord-Brabant een financiële herindelingsscan21 uitgevoerd.
In deze paragraaf gaan we in op het financieel beleid en de
Deze rapportage is in juni 2019 verschenen. De conclusie van
financiële situatie (bekostiging) van de gemeente Maashorst.
deze herindelingsscan was dat er sprake was van een gezonde uitgangssituatie voor de nieuw te vormen gemeente, die zal
4.3.1 Ambities financieel beleid en financiële situatie (nulmeting)
ontstaan uit de samenvoeging van de huidige gemeenten Landerd en Uden.22
Bestuursakkoord In het bestuursakkoord is als doel opgenomen dat Maashorst
Aanvullend op de documentatie zijn de volgende zaken met
financieel gezond is. Als concreet doel is opgenomen dat de
betrekking tot het financieel beleid in gesprekken tijdens de
financiën structureel op orde zijn en eventuele tegenvallers
nulmeting benadrukt:
kunnen worden opgevangen. •
Financiële situatie is toereikend. De gemeente Maashorst
”Maashorst is ambitieus en we zetten onze financiën maximaal
staat er financieel positief voor. Volgens betrokkenen zijn
in om die ambities te realiseren. We doen wat nodig is. Als we
er voldoende financiële middelen om een realistische en sluitende begroting op te stellen.
constateren dat daar meer capaciteit voor nodig is, dan zijn we bereid daarin te investeren. Een belangrijk uitgangspunt daarbij
•
Herprioritering moet financiële situatie houdbaar houden.
is dat onze financiën structureel op orde blijven. Op dit moment
Indien onderdelen meer kosten dan voorzien wordt middels
zijn onze inkomsten en uitgaven in evenwicht. Er is ruimte om
her-prioritering geprobeerd om deze financiële tegenvallers
ambities te realiseren en voldoende ruimte om tegenvallers op te
op te vangen.
vangen. De gemeentelijke producten en de afvalstoffenheffing zijn kostendekkend.” Uitvoeringsprogramma Tabel 12.
Uitvoeringsprogramma over financieel beleid
Wat willen we bereiken/doen?
Wanneer gaan we dat doen?
10.4 Een financieel gezonde gemeente 10.4.1. Onze financiën zijn structureel op orde. Eventuele tegenvallers kunnen we opvangen. De Planning- en controlcyclus aanbieden conform jaarplanning.
Continu
De financiële consequenties van het bestuursakkoord ’Samen bouwen we Maashorst’ verwerken in de programmabegroting.
2022
Ons systeem van risicomanagement verbeteren (waarbij risico’s worden gekwantificeerd en in relatie gebracht met de weerstandscapaciteit).
2022
Een nieuw planning- en controlsysteem invoeren (met mogelijkheid voor continuous reporting).
2022-2023
De gemeentelijke producten en afvalstoffenheffing kostendekkend maken.
2023
Het project financiële rechtmatigheid uitvoeren.
2022-2023
21
22
Het algemene doel van een herindelingsscan is het geven van een beeld van de financiële positie van een nieuw te vormen gemeente en inzicht te geven in de belangrijkste financiële effecten van de herindeling. Daarnaast wordt in een herindelingsscan een beeld gegeven van de financiële positie van de huidige gemeenten. Zie voor een toelichting hierop bijlage 2.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 52
Tabel 13.
Kengetallen financiële positie
Kengetallen
Rekening 2021
Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027
Normering
Netto schuldquote
42,62%
36,4%
28,6%
45,9%
38,2%
33,7%
28,9%
Gezonde waarde
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
40,04%
34,9%
26,7%
44,7%
37,4%
33,1%
28,4%
Gezonde waarde
Solvabiliteit
43,96%
45,7%
48,4%
42,4%
44,4%
46,1%
46,5%
Verhoogd risico
Grondexploitatie
20,19%
15,0%
10,9%
13,0%
9,5%
6,6%
5,8%
Gezonde waarde
Structurele exploitatieruimte
4,71%
7,6%
4,8%
0,2%
2,4%
-2,3%
-3,1%
Gevarenzone
Belastingcapaciteit: woonlasten meer persoonshuishoudens
82,58%
80,4%
78,7%
81,5%
81,9%
82,2%
82,5%
Gezonde waarde
4.3.2 Realisatie op basis van documenten Financiële positie gemeente Maashorst Om de financiële positie van gemeenten te kunnen beoordelen wordt in de eerste plaats gebruik gemaakt van een aantal kengetallen (ratio’s). De berekening van deze kengetallen is voor iedere gemeente identiek. Om een indruk te krijgen van de score van Maashorst op deze kengetallen hebben wij een normering toegevoegd. Zie bijlage 2 voor een toelichting op deze normering. Weerstandscapaciteit en -ratio De weerstandsratio geeft aan in hoeverre een gemeente in staat is om vanuit haar eigen vermogen risico’s te dekken. De
Figuur 27. Weerstandsratio
weerstandsratio wordt als volgt berekend: weerstandscapaciteit/ risico’s = weerstandsratio. Voor een gezonde waarde dient de
Programmarekening 2022 en 2023
ratio minimaal 1 te zijn. De gemeenteraad van Maashorst heeft
De begrotingen van de gemeente zijn structureel sluitend en
afgesproken dat de norm voor Maashorst tussen 1 en 2 ligt .
de accountant heeft een positieve controleverklaring afgegeven
23
in 2022 en 2023. Ook uit de interim controle die eind 2023 is Ten tijde van de nulmeting bedroeg de weerstandscapaciteit
uitgevoerd concludeert de accountant dat de administratieve
€ 73 miljoen.24 Momenteel bedraagt de weerstandscapaciteit
organisatie en interne beheersing voldoet aan de minimaal
€ 86 miljoen . Zie de nu volgende grafiek voor de ontwikkeling
daaraan te stellen eisen.
25
van de weerstandsratio. Voor het jaar 2021 zijn de gegevens van Uden en Landerd samengevoegd. Uit de grafiek komt naar
De accountant geeft verder aan dat de inrichting van de interne
voren dat de weerstandsratio ruim boven de gestelde norm ligt.
beheersing nog verder dient te worden geoptimaliseerd. Dit beeld sluit volgens de accountant aan bij een fusiegemeente, waarbij tijd nodig is voor het op orde krijgen van de processen en (het zichtbaar maken van) de hierin aanwezig interne beheersing.
23 24 25
Bron: www.maashorst.begrotingsapp.nl/programmabegroting-2024--/ programma/paragraaf-weerstandsvermogen-en-risicobeheersing#onderdeel3132185-weerstandsratio Bron: www.financien.gemeentemaashorst.nl/2023/programmabegroting/ paragrafen/weerstandsvermogen-en-risicobeheersing/weerstandscapaciteit/ Bron: www.maashorst.begrotingsapp.nl/programmabegroting-2024--/ programma/paragraaf-weerstandsvermogen-en-risicobeheersing#onderdeel3132185-weerstandsratio
Verder is er door de gemeente sinds de herindeling een nieuw planning- en controlesysteem ingevoerd en gewerkt aan het systeem van risicomanagement.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 53
4.3.3 Realisatie op basis van beelden
Inschatting ontvlechtingskosten bij wijziging
In gesprekken met het bestuur en de organisatie van de
gemeentelijke indeling
gemeente Maashorst zijn de volgende beelden over het
In artikel 9 van de Herindelingswet wordt expliciet ingegaan
financieel beleid gedeeld:
op de wenselijkheid van een wijziging van de gemeentelijke indeling om de kernen Schaijk en Reek bij de gemeente Oss
•
•
Toereikende financiële situatie. Aangegeven is dat de
te voegen. Dit heeft organisatorische en personele gevolgen
financiële situatie voor de gemeente op dit moment nog
en financiële consequenties. Voor deze evaluatie is een
steeds toereikend is, waarbij het ‘Ravijnjaar 2026’ daar wel
analyse uitgevoerd van de ontvlechtingskosten die hiermee
van invloed op kan worden.
samenhangen.
Verbeterslagen van financieel beleid. Verder geven ambtenaren en raadsleden aan dat er serieuze stappen gezet
Op basis van ervaringscijfers van verschillende ambtelijke
zijn in het financieel beleid, waarmee onder andere meer
fusieorganisaties, herindelingen en ontvlechtingsprocedures
duidelijkheid gecreëerd is door de organisatie rondom de
is een grove inschatting gemaakt van deze
inzet van budgetten. Dit geldt ook voor de P&C-cyclus,
ontvlechtingskosten. In tabel 14 zijn de hoofduitkomsten
waar met urgentie op is ingezet en wat volgens ambtenaren
hiervan opgenomen. De verwachte ontvlechtingskosten
heeft geleid tot soepele(re) processen. Ook is meermaals
komen bij benadering uit op € 3,3 miljoen.
genoemd dat de organisatie volgens de accountant ‘in control’ is, maar er tegelijkertijd nog werk aan de winkel
De inschatting van de kosten, en de hierbij gehanteerde
is. De gemeente wil daarbij doorlopend het goede gesprek
aannames, zijn in een validatiegesprek met een afvaardiging
blijven voeren tussen de financiële en andere afdelingen,
van de afdeling financiën van de gemeente Maashorst
over wat wel en niet mogelijk is. Dit gebeurt vaker en beter
getoetst, om ook de ervaringen uit de recente herindeling
dan voor de herindeling, volgens medewerkers.
van de gemeente mee te nemen. Verder zijn de volgende aandachtspunten belangrijk: • Dit betreft uitdrukkelijk een globale inschatting van de kosten, op basis van ervaringen in andere situaties. De praktijk in Maashorst is anders dan deze voorbeelden, waardoor de kosten van de verschillende categorieën hoger of lager uit kunnen vallen. Zo zijn deze kosten ook afhankelijk van afspraken die in dit geval tussen de gemeente Maashorst en gemeente Oss gemaakt worden. • Dit bedrag is exclusief ICT-kosten, deze inschatting vraagt verdiepend onderzoek dat niet haalbaar was binnen de kaders van deze evaluatie. Om te bepalen wat de mogelijke kosten zijn zal een gedetailleerder beeld van de uitgangssituatie (IST) en gewenste situatie (SOLL) gemaakt moeten worden. Mogelijk vallen deze kosten mee, maar er is ook een mogelijkheid dat het totale bedrag oploopt. • Het inwoneraantal is als sleutel gebruikt bij de berekening van het aantal formatieplekken dat bij deze wijziging overgaat van de gemeente Maashorst naar de gemeente Oss (73,3 van de 473). Indien wordt besloten om daadwerkelijk tot een herindeling over te gaan is het volgens ons zinvol om een uitgebreid(er) e analyse uit te voeren, van bijvoorbeeld ook de gevolgen voor de bijdrage uit gemeentefonds en de inschaling van het functiehuis, en om de ICT-kosten in beeld te brengen.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 54
Tabel 14.
Inschatting ontvlechtingskosten bij wijziging gemeentelijke indeling
Post
Grootste kostencategorieën
Inschatting kosten
Projectorganisatie
Kosten voor projectleider ontvlechting, ICT/P&O deelprojectleiders, vrijspelen sleutelspelers t.b.v. inrichting organisatie Maashorst/Oss
€ 1.170.000
Personeel & organisatie
Extra opleidingskosten personeel, vrijspelen leden OR’en, kosten plaatsingscommissie (externe leden, zoals vakbond)
€ 890.000
ICT: applicaties/ processen/ automatisering
Zoals conversiekosten applicatieomgeving, kwaliteitsverbetering over te dragen taken/bestanden, Kosten (her)inrichting applicatie(s), inrichting en migratie werkplek/hardware omgeving
PM
Communicatie
Communicatiekosten (incl. communicatieadviseur(s)), kosten communicatieplan, inzet op medewerkersdagen, etc.
€ 150.000
Overige projectkosten
Juridisch (fiscaal) advies
€ 50.000
Opvangen impact op going concern
Extra inhuur a.g.v. vertrek personeel/ inefficiency/hoger ziekteverzuim (ontvlechtingsperiode en opstartjaren)
€ 400.000
Onvoorzien
Post van 25%
€ 665.000
Totaal
Exclusief PM-posten
€ 3.325.000
4.4 Het kernenbeleid
Concrete doelen die daarin genoemd worden zijn:
In deze paragraaf beschrijven we het kernenbeleid van de
•
gemeente Maashorst. Daarin raken we ook steeds aan het thema participatie omdat deze onderwerpen nauw met elkaar
vanzelfsprekendheid. •
verbonden zijn.
4.4.1 Ambities kernenbeleid (nulmeting)
We gaan proactief experimenteren met nieuwe vormen van meedenken en meedoen.
•
nadrukkelijk naar voren. Twee van de vier speerpunten van de Toekomstvisie hebben hier mee te maken.
We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)-agenda’s.
• In de toekomstvisie komt het kernenbeleid op twee manieren
Participatie is in houding en gedrag een
Informatie over en tools voor inwonersinitiatieven zijn beschikbaar (kennisplatform)
•
Voor inwoners is zichtbaar wat het bestuur doet.
•
Elke kern of wijk heeft een bestuurder als vast
Het eerste speerpunt dat hieraan raakt is: ‘Zes dorpen één
aanspreekpunt.
gemeente’. Om daaraan tegemoet te komen wordt ingezet op
•
We hebben een kindergemeenteraad die echt meedoet.
(1) Eenheid door diversiteit, (2) Ontmoeting mogelijk maken
•
Ambtenaren zijn als aanspreekpunt regelmatig zichtbaar
en een (3) Sterk verenigingsleven.
in de wijk (MFA).
Het tweede speerpunt dat raakt aan kernenbeleid is ‘Samen
In het uitvoeringsprogramma wordt het kernenbeleid
denken, samen doen’. Om daaraan tegemoet te komen wordt
tweemaal genoemd. Verder komt het thema (in combinatie
ingezet op (1) participatie onder inwoners (als het je raakt
met participatie) door het uitvoeringsprogramma onder
praat je mee) en (2) Een nieuwe wijze van dienstverlening.
verschillende onderwerpen aan bod.
In het bestuursakkoord wordt nader invulling gegeven aan de ambities zoals geformuleerd in de toekomstvisie.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 55
Tabel 15.
Uitvoeringsprogramma over kernenbeleid
Wat willen we bereiken/doen?
Wat willen we bereiken/doen?
Wanneer gaan we dat doen?
6.1.1. De ontmoetingspunten in de wijken en kernen (zelfstandige locaties of onderdelen van maatschappelijk vastgoed zoals schoolgebouwen) bieden deskundigheid op de meest voorkomende vragen om inwoners dicht bij huis te ondersteunen.
9.2 Samen denken, samen doen 9.2.3. We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)-agenda’s. Kernen Cv’s, een Maashorstagenda (IST, SOLL, focuspunten per kern) en uiteindelijk het kernenbeleid verkennen en uitwerken.
2022-2023
Het kernenbeleid uitwerken, inclusief periodieke monitoring.
2023-2026
Wijkgericht werken wordt een belangrijk uitgangspunt in het strategisch beleidskader van het sociaal domein. We streven naar een sterke sociale basis waarin inwoners in hun directe omgeving laagdrempelig ondersteuning krijgen. We zorgen dat hulpvragen zoveel mogelijk in de wijk worden opgelost. Dit strategische kader wordt in 2022 ontwikkeld. …
Diversen 3.1.4. Periodiek zijn netwerksessies georganiseerd. Periodiek overleg voeren met de verschillende ondernemersverenigingen uit de kernen
Continu
2022
6.1.3. De dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA’s) worden optimaal benut voor ontmoeting en het elkaar leren kennen. Betaalde en onbetaalde professionals en vrijwilligers werken er samen in activiteiten, waardoor meer inwoners elkaar ontmoeten in deze gebouwen.
5.1.1. Een goed, sterk en evenwichtig (geharmoniseerd) subsidiebeleid, evenals huur- en tarievenbeleid voor de lokale sportverenigingen en culturele instellingen/ verenigingen.
Het accommodatiebeleid harmoniseren.
De raad en maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol bij de vorming van dit nieuwe beleid, waarbij ook oog is voor mogelijk een gefaseerde uitvoering om partijen geleidelijk aan de nieuwe situatie te laten wennen (overgangsrecht).
2022-2025
6.5.2. Iedereen kan meedoen in Maashorst. We hebben aantoonbaar de acceptatie ten aanzien van de LHBTIQ+ gemeenschap verhoogd. We gaan in gesprek met de LHBTIQ+ gemeenschap over waar zij tegenaan loopt en wat de gemeente Maashorst daaraan kan doen.
5.3.1. We stimuleren en waarderen verenigingen en vrijwilligers, van voetbal- tot carnavalsvereniging. Culturele verenigingen ondersteunen en waarderen voor hun inzet door onder andere het verstrekken van een jaarlijkse subsidie, bijvoorbeeld voor het aantal leden. Daarnaast gaan we culturele verenigingen en vrijwilligers actief betrekken bij de ontwikkeling van het nieuwe cultuurbeleid en de daarbij behorende subsidieregelingen.
Wanneer gaan we dat doen?
Continu
2023-2024
Tijdens de gesprekken tijdens de nulmeting is door de deelnemers in aanvulling en ter verdieping op hetgeen hierover is opgenomen in de documenten het volgende opgenomen. •
Participatie en kernenbeleid als pijlers van de nieuwe gemeente Binnen en buiten de gemeente wordt het belang van een goed kernenbeleid benadrukt. De verwachtingen zijn hoog.
•
5.3.4. We bewaken én bewaren de geschiedenis van de kernen.
Behoud de verscheidenheid en benut de kracht van de kernen. In de gesprekken wordt onderstreept hoe verschillend de
Vorm geven (in samenwerking met onder andere heemkundekringen) aan het lokale erfgoedbeleid.
2022
De subsidieregeling Cultuurfonds ter beschikking stellen aan lokale inwoners en organisaties met een initiatief gericht op het bewaren en uitdragen van de lokale geschiedenis.
2023
karakters van de kernen zijn. In het kernenbeleid moet daarom centraal staan dat wordt aangesloten bij het specifieke karakter van de kern. •
Gelijke behandeling. In het kernenbeleid staat gelijke behandeling van de verschillende kernen volgens de gemeente centraal.
Evaluatie gemeente Maashors | RAPPORT | 56
•
•
•
Participatie als basishouding. Uit gesprekken komt naar
•
Fase 1 van het project ‘Maashorstagenda/kernenCV’s’ is
voren dat van de gemeente verwacht wordt dat burgers,
afgerond. Dit betrof de interne en externe verkenning.
maatschappelijke partijen en economische partijen
Alle stakeholders staan positief tegenover het voorgestelde
als vanzelfsprekend (vooraf) betrokken worden bij
proces. Dat betekent dat we begin 2023 aan de slag kunnen
vraagstukken.
met het maken van de kernenCV’s. De kernteams per kern
Duidelijke verwachtingen en communicatie. Vanuit de
zijn al geformeerd. Overigens is besloten om voor de kern
samenleving wordt verwacht dat de gemeente duidelijkere
Uden pas op de plaats te maken en eerst samen met de
verwachtingen schept over participatie en kernenbeleid.
vijf gebiedsplatforms in Uden te kijken naar de inrichting
Van belang om een bestuurlijk aanspreekpunt te hebben.
van participatie in deze kern. Hier is in 2022 een eerste
Dorpsinitiatieven en burgerplatforms willen herkenbaarheid
bijeenkomst voor geweest.
en een vast aanspreekpunt en belangenbehartiging in het
•
college.
Voor het project ‘Maashorstagenda’kernenCV’s’ maken we gebruik van de Regiodeal, specifiek het programma ‘Leefbaarheid in de dorpen’.
4.4.2 Realisatie kernenbeleid op basis van documenten
•
In 2023 is er een sterke basis gelegd voor het participatieDNA van Maashorst. Dit is gedaan door onder andere het
Programmarekeningen 2022 en 2023
ontwikkelen van een plan voor jongerenparticipatie, het
De kapstok voor participatie bij Maashorst is het programma
opleveren van de kernenCV’s en het opstarten van het
participatie. Het programma is cruciaal om de ambities op het
participatiebeleid van Maashorst. Er is geëxperimenteerd
gebied van participatie te realiseren. In 2022 is het programma
met nieuwe vormen van meedenken en meedoen
opgestart en is het concept programmaplan opgesteld. In 2023
in 6 wijken in Uden. Daarnaast is het Udenfonds
is het programma daadwerkelijk van start gegaan, om zo alle
doorontwikkeld tot het Maashorstfonds.
participatie-activiteiten met elkaar te verbinden. Rapport &vandelaar De volgende participatie-activiteiten zijn opgepakt in 2022:
Uit eerdergenoemd onderzoek van &vandelaar kwam naar voren dat de ambtelijke organisatie nog redelijk intern
•
•
Een belangrijk speerpunt is het laten meedenken en
gericht is. Zij concluderen dat op een aantal uitzonderingen
meedoen van jongeren. In 2022 kende Maashorst daarom
na er sterkere interactie met inwoners, instellingen en
een eigen Kindergemeenteraad. In juni 2022 presenteerden
maatschappelijke organisaties kan plaatsvinden. Belangrijk
zij hun KinderTrendRede aan de gemeenteraad en collega’s
aandachtspunt hierbij is volgens &vandelaar het eigenaarschap
van de gemeente.