Bijlage 2 - Gebiedsvisie Repelakker III
Tekst van het document
REPELAKKER III VISIEDOCUMENT
Initiatiefnemer: Gemeente Maashorst en VOF Repelakker Projectnr: LAD010 Datum: 28 september 2023
REPELAKKER III VISIEDOCUMENT Initiatiefnemer: Gemeente Maashorst en VOF Repelakker Projectnr: LAD010 Status: vastgesteld Datum: 28 september 2023
T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099
Opsteller: KW
E info@kragten.nl
Verificatie: TME Validatie: PGE © 2016 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.
4
INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE
5
4.6
BOUWHOOGTES
32
VOORWOORD
7
4.7
GROEN EN OPENBARE RUIMTE
33
1
INLEIDING
9
4.8
WATERBERGING
36
1.1
AANLEIDING
9
4.9
GEZONDHEID EN BEWEGING
37
1.2
PLANGEBIED
9
5
UITWERKING
38
1.3
DOEL EN STATUS
9
5.1
WONEN, BEDRIJVEN OF EEN COMBINATIE?
38
1.6
ORGANISATIE EN FINANCIËN
11
5.2
HOEKOPLOSSINGEN
38
1.7
BEHEER VOOR NU EN LATER
11
5.3
AANSLUITING OP BESTAANDE WONINGEN
38
1.8
PLANNING EN FASERING
12
6
FASERING
40
1.9
NATUURINCLUSIEF BOUWEN EN ECOLOGIE
12
6.1
INLEIDING
40
1.10
LEESWIJZER
12
6.2
KERNKWALITEIT - LANDSCHAP
40
2
GEBIEDSANALYSE
13
6.3
KERNKWALITEIT - DORPS WONEN
41
2.1
HISTORISCHE ONTWIKKELING
13
6.4
KERNKWALITEIT - MOBILITEIT
41
2.2
HOOGTELIGGING
14
7
DUURZAAMHEIDSPRINCIPES
42
2.3
LANDSCHAPPELIJKE KENMERKEN
15
7.1
OPGEHAALD
42
2.4
STEDENBOUWKUNDIGE KENMERKEN
16
7.2
IN PLAN OPGENOMEN
42
2.5
ONTSLUITING
19
7.3
VERVOLG
42
3
VISIE
20
8
BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE EN BEBOUWING
44
3.1
INLEIDING
20
9
PARTICIPATIETRAJECT
46
3.2
KERNKWALITEITEN
20
10
BIJLAGES EN BELEIDSDOCUMENTEN
48
3.3
KERNKWALITEIT - LANDSCHAP
21
BIJLAGES
48
3.4
KERNKWALITEIT - DORPS WONEN
21
1
PROEFSLEUVENONDERZOEK - LANDSLIDE
48
3.5
KERNKWALITEIT - MOBILITEIT
22
2
VERKEERSONDERZOEK - MEGABORN
48
4
VLEKKENPLAN
24
3
PARTICIPATIEVERSLAG - KICKSTAD
48
4
VLEKKENPLAN
25
LINKS NAAR BELEID
48
4.1
LANDSCHAPPELIJKE INBEDDING
25
STRUCTUURVISIE 2014 GEMEENTE LANDERD
48
4.2
RUIMTELIJK KADER
26
DE WOONVISIE 2019
48
4.3
VERBINDINGEN
27
COLOFON
49
4.4
(LANGZAAM) VERKEER EN PARKEREN
29
4.5
WOONGEBIEDEN
31
5
REPELAKKER III
6
VOORWOORD Zeeland is een dorp in de gemeente Maashorst en ligt aan
Om de kracht en het zelfstandig functioneren van het dorp te
de peelrandbreuk. Het dorp bevindt zich in de 3-hoek tussen
behouden wil de gemeente Maashorst een diversiteit aan woningen
’s-Hertogenbosch, Nijmegen en Eindhoven. Al deze steden liggen
toevoegen. De ruimte om woningen toe te voegen is beschikbaar
per auto op een reisafstand van circa 30 minuten. Daarnaast is
en bevindt zich op een logische uitbreidingslocatie aan de rand
het dorp met het openbaar vervoer direct verbonden met zowel
van het dorp tussen de dorpskern, het industrieterrein Voederheil
Nijmegen als Uden. Uden heeft zich de afgelopen decennia
en de ontsluitingsweg Bergmaas. De uitbreidingslocatie sluit aan
volop ontwikkeld en ligt inmiddels nagenoeg tegen Zeeland aan.
op de wijken Repelakker I en II en wordt daarom Repelakker III
Het centrum van Uden is in circa 20 minuten te bereiken met de
genoemd. Het betreft echter een nieuwe wijk die wezenlijk anders
fiets. Zeeland heeft met zijn commerciële en niet commerciële
wordt opgezet. Een wijk die aansluit bij het karakter van Zeeland,
voorzieningen alles te bieden wat je als bewoner in een dorp
inzet op diversiteit aan betaalbare (huur)woningen en ingericht
nodig hebt. Mocht er behoefte zijn aan extra voorzieningen dan
is op de toekomst. Voornaamste pijlers hierin zijn gezondheid,
zijn deze met de omliggende dorpen en steden altijd dichtbij.
ontmoeten en een duurzame inrichting. Dit betekent dat er volop
Het dorp koestert haar eigen karakter en de rust. Hier kan men
uitdagingen liggen die vragen om ook op een andere manier
nog landelijk wonen en bevindt men zich dan ook snel in het
naar het inrichten van een wijk te kijken. Dat geldt voor zowel de
buitengebied. Trekpleister in het buitengebied is het natuurgebied
bewoners in de directe omgeving als de toekomstige bewoners
De Maashorst. Dit wordt ook wel het oergebied van Noord-
van Repelakker III. Het vraagt om lef en doorzettingsvermogen
Brabant genoemd en het is het grootste natuurgebied van Noord-
van zowel de gemeente als betrokken ontwikkelaars om een
Brabant. Zeeland en zijn omgeving hebben dan ook alles te bieden
toekomstbestendige kwalitatief hoogwaardige wijk te realiseren.
om iedereen een kwalitatief en goed leven te kunnen bieden.
Een wijk die aansluit bij de behoeften van morgen.
7
Kerkstraat
Bergmaas
Voederheil
REPELAKKER I-II
1.1 Ligging plangebied ten op zichte van Zeeland
8
1.2 Plangebied en directe omgeving
1 INLEIDING 1.1 AANLEIDING De behoefte aan woningen in Nederland is enorm. Ook de gemeente Maashorst probeert vanuit de voornaamste pijlers, de Structuurvisie 2014 gemeente Landerd en de Woonvisie 2019 gemeente Landerd, potentiële locaties tot ontwikkeling te brengen. Daarnaast wordt vanuit de zogeheten versnellingsagenda ingezet op minstens duizend nieuwe woningen in de komende vier jaar. Een van de potentiële ontwikkelinglocaties is het gebied dat aansluit op de wijken Repelakker I en II in Zeeland. De ontwikkellocatie wordt daarom Repelakker III genoemd. Het betreft echter een nieuwe wijk met een eigen karakter en opzet. Een aanzienlijke uitbreiding is gewenst om te voorzien in de woningbehoefte nu en in de toekomst en om de leefbaarheid van het dorp, denk aan sociale cohesie met interactie tussen alle leeftijden en het versterken van de voorzieningen, op niveau te houden. Hiermee kan het dorp zelfstandig blijven functioneren binnen de kracht van het dorpse karakter. De ontwikkelingen geeft de jeugd en jonge gezinnen de kans om in Zeeland te kunnen blijven wonen. Senioren krijgen de mogelijkheid om door te stromen naar kleinere woonvormen met mogelijkheden om dit te combineren met zorg. Deze doorstroming zorgt er voor dat ook de leeftijdscategorie tussen de jonge gezinnen en senioren kansen krijgen om door te stromen naar een andere woning die beter aansluit bij de behoefte.
1.2 PLANGEBIED Het plangebied ligt aan de noordzijde van Zeeland. Het gebied ligt grofweg ingeklemd tussen de Bergmaas, Voederheil, Kerkstraat en bestaande wijk Repelakker. Het plangebied is circa 26 hectare groot en is in eigendom van ontwikkelaars, gemeente en particulieren.
1.3 DOEL EN STATUS 1.3.1
VISIEDOCUMENT Het Visiedocument geeft de kaders aan voor het stedenbouwkundig plan, bestemmingsplannen en inrichtingsplannen voor de openbare ruimte. Dit Visiedocument wordt eerst vastgesteld door de raad. In een volgende stap is het Bestemmingsplan (en gebiedsvisie voor de eerste ontwikkelfase) een afgeleide of een verdieping hiervan. De kaders in het Visiedocument zijn dan ook beperkt en concentreren zich op de kwaliteit van het plan. Essentieel hierbij is een goede balans bij de
Ten noordwesten van Zeeland, grenzend aan de bestaande woonwijk Repelakker, ligt een agrarisch gebied dat in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant is aangeduid met ‘verstedelijking afweegbaar’. De voormalige gemeente Landerd (nu gemeente Maashorst) is voornemens om dit gebied te ontwikkelen voor woningbouw. De eerste plannen hiervoor zijn vastgelegd in Structuurplan Bergmaasvelden uit 2006. Het gebied Bergmaasvelden werd hierin grofweg in tweeën gedeeld, een zuidelijke deel (nu Repelakker I-II) en een noordelijk deel (nu Repelakker III). De visie voor het noordelijke deel was handhaven als agrarisch buitengebied en reserveren voor woningbouw in de toekomst, na 2015. De concretere ontwikkeling voor Repelakker III is in 2019 opgestart middels het opstellen van een gebiedsvisie. Deze gebiedsvisie is de eerste aanzet geweest voor de verdere ontwikkeling van Repelakker III. Eind 2021 is door de raad van gemeente Landerd unaniem besloten voor de ontwikkeling van het gehele gebied. Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de gemeente en ontwikkelaars. Later is besloten voor een gefaseerde ontwikkeling. In onderhavig Visiedocument wordt de inrichting van de ontwikkeling op hoofdlijnen geconcretiseerd en vormt het daarmee een totaalvisie en de basis voor de verdere planvorming tot circa 2050.
Voor de nabije toekomst wordt in deze visie ook al de focus gelegd op de realisatie van eerste fase.
invulling van de ambities op het stedenbouwkundige, natuurlijkeen gezondheidsvlak. Het raamwerk hiervoor wordt in dit Visiedocument ingevuld met structuren en vlekken om de kwaliteit voor nu en in de toekomst te borgen en te kunnen anticiperen op toekomstige kansen. De gemeente wil graag dat belanghebbenden meedenken over de planvorming. Om doelen te bereiken en krachten te bundelen is een participatietraject opgestart. In hoofdstuk 9 is een verslag van het doorlopen traject opgenomen. Eigenaren, gebruikers van het gebied, (direct) omwonenden, ondernemers, toekomstige kopers, winkeliers en andere betrokkenen is gevraagd mee te praten, mee te denken en te doen bij de totstandkoming van dit Visiedocument. Daarnaast zijn er ook diverse onderzoeken in het plangebied gedaan en heeft er een uitvoerige gebiedsanalyse plaatsgevonden. Tezamen hebben deze processen geleid tot keuzes die ruimtelijk vertaald en uitgewerkt zijn in dit Visiedocument. Het Visiedocument vormt het uitgangspunt van de nieuwe bestemmingsplannen voor Repelakker III en wordt uiteindelijk verder vormgegeven in een nader uit te werken stedenbouwkundig plan.
plangebied Verstedelijking afweegbaar Landelijke kern
1.3 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (2021)
9
Binnen dit visiedocument is ook een doorkijk gemaakt naar een mogelijke concretere invulling van het gebied. Dit is gedaan middels het opstellen van een vlekkenplan. Aan de hand van dit vlekkenplan worden de verschillende thema’s die ten grond ligt aan de visie nader toegelicht en verduidelijkt. Vervolgens wordt er ook ingezoomd op fase 1, het zuidelijke deel van het visiegebied, waar voor er tijdens het opstellen van deze visie begonnen is met de eerste werkzaamheden van de uitwerking van het stedenbouwkundig plan en waarvoor een bestemmingsplan wordt opgesteld.
plangebied woonbuurt agrarisch gebied bebouwingsconcentraties bedrijventerrein gemengd lint
1.3.2 BESTEMMINGSPLAN Het vertalen van de ambities uit het Visiedocument in kaders en ontwikkelkansen vindt plaats in de uitwerking van het ontwerpbestemmingsplan voor fase 1. Bij de uitwerking is en wordt rekening gehouden met en vooruitlopend invulling gegeven aan de beoogde ambities voortkomend uit de invoering van de omgevingswet en de nieuwe omgevingsvisie van de gemeente Maashorst. Voor het bepalen van de inrichting van Repelakker III wordt ingezet op een integrale participatieve benadering van alle voorkomende thema’s die horen bij de ontwikkeling van een nieuwbouwwijk. Omdat de ontwikkeling een lange looptijd heeft en we niet kunnen overzien hoe de wereld er in de toekomst uit ziet is het met name van belang om sterke ruimtelijke en functionele structuren vast te leggen in dit Visiedocument. Structuren van waaruit er mogelijkheden zijn om te anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Naast het Visiedocument worden deze geborgd door middel van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor fase 1. Een dergelijk bestemmingsplan zorgt voor grip en geeft richting aan de toekomstige invulling van de wijk. Daarbij biedt het ruimte om de invulling door middel van participatie met belanghebbenden af te stemmen en waar nodig ook vast te leggen.
1.4 Structuurvisie gemeente Landerd (2019) zijn in het verleden (2004) na toepassing van de lagenbenadering en afweging aangeduid als gebieden waar –onder voorwaardenverantwoorde uitbreidingsmogelijkheden (kunnen) liggen. Als er nieuw ruimtebeslag nodig is, wordt met toepassing van de basisprincipes uit paragraaf 3.1.2 Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies gekeken naar een concrete invulling. De woningbouwbehoefte van voorliggend Visiedocument kan niet meer binnen het bestaand stedelijk gebied plaatsvinden. De toevoeging van deze woningen speelt in op de ontwikkelingen binnen de woningmarkt en de woonwensen van de burgers. Met dit plan worden in een gebied meerdere type woningen, zoals rijwoningen, gestapelde woningen en halfvrijstaande woningen mogelijk gemaakt, waardoor flexibiliteit ontstaat binnen het plangebied en in het woningaanbod.
1.4 BELEID 1.4.1
INTERIM OMGEVINGSVERORDENING NOORD-BRABANT Het plangebied is binnen de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant aangeduid met ‘verstedelijking afweegbaar’ (zie afbeelding 1.3). Er is een basisregeling geformuleerd voor een duurzame stedelijke ontwikkeling. Uitgangspunt daarbij is dat eerst de mogelijkheden in Stedelijk gebied worden benut of de mogelijkheden in leegkomend of leegstaand erfgoed elders in de gemeente. Als er vanuit kwaliteit of kwantiteit in Stedelijk gebied onvoldoende ruimte aanwezig is, dan bestaat er de mogelijkheid dat een stedelijke ontwikkeling binnen het werkingsgebied Verstedelijking afweegbaar wordt gerealiseerd. Deze gebieden
10
1.4.2
STRUCTUURVISIE GEMEENTE LANDERD Op 28 februari 2019 is de Structuurvisie gewijzigd vastgesteld. In deze Structuurvisie zijn de ruimtelijke beleidskaders voor de gemeente Maashorst Noord geformuleerd. Daarbij is er bewust voor gekozen niet te vertrekken vanuit de lopende beleidskaders,
maar vanuit de feitelijke regiebehoefte op de ruimtelijke ontwikkelingen die nu en de komende jaren aan de orde zijn. De beleidskaders bieden ruimte aan het gemeentebestuur die zij aan ontwikkelingen willen geven die binnen vigerende bestemmingsplannen niet kunnen worden gerealiseerd. De voorliggende uitbreiding van fase 1 is in deze visie meegenomen, zie afbeelding 1.4, aangeduid als woonbuurt. Tussen deze aanduiding en de bebouwingsconcentratie die over de Voederheil ligt, ligt een gebied dat toen nog is aangeduid als agrarisch gebied. In dit Visiedocument is dit gebied ook meegenomen als mogelijke woningbouwlocatie fase 2 en voor een goede aansluiting te zorgen en de voorliggende opgave te laten landen.
1.5 GEBIEDSPROMOTIE De behoefte aan woningen is groot. Door het beperkte aanbod van woningen in Zeeland hebben bewoners in alle leeftijden in de afgelopen jaren moeten besluiten om het dorp te verlaten. De
uitstroom onder jongeren is het grootst en meer dan zorgwekkend te noemen. Naast de uitstroom zijn er ook jongeren die noodgedwongen thuis blijven wonen. Er liggen voor hen op dit moment geen kansen op de woningmarkt. Het behouden van jongeren en jonge gezinnen is essentieel voor de toekomst van het dorp. Het zorgt voor levendigheid en dat een dorp in beweging blijft. Het is dus nadrukkelijk van belang om deze, met ook aandacht voor andere doelgroepen, te behouden dan wel terug te laten keren naar Zeeland. Onderdeel van de ontwikkeling van Repelakker III is de gebiedspromotie. In de gebiedspromotie leggen we de focus op de huidige inwoners van Zeeland, voormalige inwoners van Zeeland en tot slot mogelijke nieuwe inwoners van Zeeland. Om met name de eerste 2 groepen te bereiken wordt de gebiedspromotie in 3 stappen opgebouwd vanuit 1) Zeeland naar de 2) gemeente Maashorst tot uiteindelijk 3) een straal van ca. 50 km rondom Zeeland. Op die manier bereiken we de mensen die vanuit hun binding met Zeeland straks de kans krijgen om in Zeeland te blijven wonen of te komen wonen.
1.6 ORGANISATIE EN FINANCIËN De gemeente Maashorst, Novaform Vastgoedontwikkelaars B.V., Wagemakers bouw&ontwikkeling en Muller Bouw hebben als voornaamste grondeigenaren in het gebied de handen ineen geslagen om tot de realisatie van de nieuwe wijk Repelakker III te komen. De ontwikkeling van een nieuwe wijk is een ingrijpende en kostbare operatie. Om een kwalitatief en financieel haalbaar plan te maken is het noodzakelijk om vanuit gelijkwaardigheid en integraliteit ieders belang gezamenlijk te benaderen. Dit vraagt om flexibiliteit, synergie en een goede balans in geven en nemen. De wijze van samenwerken en gevraagde inzet is eerder vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst.
1.7 BEHEER VOOR NU EN LATER In de ontwikkeling van een nieuwe wijk liggen volop kansen om op een nieuwe innovatieve manier invulling te geven aan een wijk. Investeren nu vraagt ook om investeren later. Een wijk is niet af als deze met het realiseren van alle woningen en de openbare ruimte gereed is. Om de kwaliteit van de wijk op niveau te houden is beheer en onderhoud nodig. Op de lange termijn, 30 jaar en verder, zijn investeringen nodig. Bij de uitwerking van het plan dient dan ook een goede balans te zijn in de investeringen die nu worden gedaan en wat dit financieel betekent in de 1.5 Bestaande wijk Repelakker I en II. aan de noordzijde ligt het plangebied
11
toekomst. Oftewel hier dienen budgetten en kredieten voor te worden gereserveerd. Naast een financiële reservering voor beheer, onderhoud en toekomstige investeringen moet bij de uitwerking van de plannen nadrukkelijk worden gekeken naar hetgeen dat aan beheer en onderhoud gevraagd wordt. Sluit dit aan bij wat we al doen? Prima. Is het vernieuwend? Dan moeten de consequenties in beeld worden gebracht en wordt bepaald of dit mogelijk en wenselijk is. Een wijk wordt tenslotte niet alleen gebouwd voor nu, maar moet over 50 jaar ook nog steeds de kwaliteit hebben die we nu nastreven.
1.8 PLANNING EN FASERING Met het vaststellen van het Visiedocument verbinden de gemeente Maashorst, Novaform Vastgoedontwikkelaars B.V., Wagemakers bouw&ontwikkeling en Muller Bouw zich aan het plegen van maximale inzet om te komen tot de realisatie van de nieuwe wijk Repelakker III. Voor de realisatie wordt een fasering toegepast, fase 1 (zuid) en fase 2 (noord). Hier staat meer over in hoofdstuk 6. Voor beide fases zal eerst een ontwerpbestemmingsplan worden vastgesteld. Na de vastelling van de gebiedsvisie start de concrete uitwerking, middels het opstellen van een stedenbouwkundig plan en de inrichtingsplannen voor de openbare ruimte. Met het voorspoedig doorlopen van de processen die horen bij voorgaande documenten is de voorzichtige verwachting dat medio 2024 kan worden gestart met de eerste zichtbare werkzaamheden in het gebied. Afhankelijk van hoe de woningmarkt en arbeidsmarkt zich in de komende jaren gaat ontwikkelen wordt fase 1 in circa 10 tot 15 jaar gerealiseerd. Met het doorlopend actualiseren van de planning wordt inzicht gehouden in de voor de realisatie van de wijk benodigde activiteiten en worden deze weggezet in de tijd. De fasering, de wijze waarop de wijk in fases wordt gerealiseerd, maakt hier een nadrukkelijk onderdeel van uit. Inzicht in precieze fasering voor fase 1 zal in de periode tot eind 2023 concreet moeten worden.
1.9 NATUURINCLUSIEF BOUWEN EN ECOLOGIE De aandacht en mogelijkheden om natuurinclusief te bouwen hebben de afgelopen jaren een vlucht genomen. In combinatie met ecologie kunnen bestaande verbindingen in stand blijven en kunnen er mooie nieuwe verbindingen voor mens en natuur, diersoorten en planten, worden gerealiseerd. In Repelakker III liggen volop mogelijkheden om een deel van de voormalige
12
natuur terug te brengen en de bestaande natuur te behouden, te versterken en zelfs passend uit te breiden. De in het Visiedocument opgenomen groen- en waterstructuren bieden reeds houvast aan de ambities om de natuur meer de ruimte te geven en op te nemen (integreren) in de wijk. De kwaliteit van de wijk neemt daarmee, met name op het gebied van gezondheid en leefbaarheid, toe voor zowel mens als dier.
1.10 LEESWIJZER Hoofdstuk 2 gaat in op de geschiedenis en huidige situatie van de locatie en diens omgeving. In hoofdstuk 3 wordt de totaalvisie voor Repelakker III toegelicht. In het volgende hoofdstuk 4 wordt de visie nader toegelicht aan de hand van een mogelijke invulling van voorliggende visie middels een vlekkenplan. Aan de hand van dit vlekken plan worden de thema’s die ten grondslag liggen aan de totaalvisie wordt verder verduidelijkt. In hoofdstuk 5 worden diverse uitwerkingsalternatieven toegelicht. Hoofdstuk 6 gaat nader in op fase 1 en hoe deze zich verhoudt tot de totaalvisie. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de duurzaamheidsprincipes. In het achtste hoofdstuk wordt weergegeven welke sfeer wordt beoogd en hoe deze kan worden bereikt. Het rapport sluit af met een toelichting op het doorlopen participatietraject in hoofdstuk 9.
2 GEBIEDSANALYSE In dit hoofdstuk wordt de bestaande situatie van het onderzoeksgebied in beeld gebracht. Er is een ruimtelijke analyse van het onderzoeksgebied gemaakt om inzicht in de ruimtelijke en functionele structuren te krijgen.
2.1 HISTORISCHE ONTWIKKELING Van oorsprong heeft Zeeland de structuur van een kransakker, een reeks boerderijen rondom een gedeelde akker (Zevenhuis, Voederheil, Kerkstraat). Door de methode van ploegen en bemesting met plaggen is deze enigszins bolle, zogenaamde kransakker ontstaan. Het merendeel van de bebouwing staat dan al aan de Kerkstraat. Natuurgebieden zijn in het westen de uitgestrekte Maashorst, in het noorden de Reekse Heide en in het zuiden de Trentse Bossen. Na de Tweede Wereldoorlog wordt de bebouwing aan de Kerkstraat uitgebreid door delen van de bolle akker hiervoor in te zetten. Achter de kerk komen de eerste tweedelijns uitbreidingen tot stand die haaks aansluiten op de Kerkstaat. Vanaf de jaren ‘60 gaat het snel. De westzijde van de Kerkstraat wordt verder uitgebreid en ook de oostzijde wordt ontwikkeld. Een belangrijk moment is de aanleg van de Bergmaas. De oude bolle kransakker wordt van noord naar zuid door midden gesneden. Zeeland is daarmee een stuk beter ontsloten op de omgeving, maar legt tegelijkertijd een nieuwe harde grens van het dorp neer. De uitbreidingen aan de westzijde van het dorp worden dan ook doorgezet tot aan de nieuwe Bergmaas. Ook aan de oostzijde van de Kerkstraat groeit het dorp.
2.1 Kransakker circa1850-1950
2.2 Bolakker circa 1850-1950
2.3 Aanleg Bergmaas circa 1965
2.4 Dorpsuitbreidingen circa 1950-2020
In de jaren 1990-2010 biedt het gebied ten noordoosten van de Kerkstraat ruimte voor de gewenste dorpsuitbreidingen. Vanaf circa 2010 wordt Repelakker (I-II) vormgegeven, het gebied ten noordwesten van de Kerkstraat. Voorliggend Visiedocument zet deze trend door, door dit laatste deel tot aan de Bergmaas te ontwikkelen.
plangebied lintbebouwing bolle akker bedrijventerrein dorpsuitbreiding provinciale wegen dorpse wegen
13
2.2 HOOGTELIGGING Zeeland ligt op de hoger gelegen Peelhorst. Door langzame bewegingen in de aardkorst ontstaan breuken en schollen. Een omhoog geduwde schol noemt men een horst, een weggedrukte schol een slenk. Naast de Peelhorst liggen dan ook de Venlo Slenk en Centrale Slenk (zie afbeelding 2.5). Zeeland ligt op rand van hoger naar lager gebied aan de noordkant van de Peelhorst. Rondom het plangebied is dit ook terug te zien. Zo liggen de agrarische gronden ten westen van de Bergmaas circa 2 meter hoger dan de Kerkstraat (zie afbeelding 2.6 en 2.7). Dit kan ook nog deels door de bolle akker komen. Ook binnen het plangebied is er een verschil van west naar oost van circa 1,5 meter. Bij de tot standkoming van Repelakker I-II speelde dit hoogteverschil ook. Mede vanwege het hogere grondwater zijn de gronden van Repelakker opgehoogd. Dit hoogteverschil geeft aanleiding om als ruimtelijke afbakening van Repelakker I-II richting Repelakker III te functioneren.
Oss Grave
VENLO SLENK Zeeland Mill
CENTRALE SLENK
Uden
PEELHORST Veghel Boekel
2.5 Hoogtekaart wijde omgeving (AHN)
2.6 Hoogtekaart Zeeland (AHN)
+ NAP
+ NAP
19,5m
17,8m
+ NAP
hoog
19,4m
laag 2.7 Hoogtekaart plangebied (AHN)
14
28
Voede
20
rheil
Landweer
6
$+1PDDLYHOG
22a
4
10
Hogeweg
5
21
22 Landweer
2.3 LANDSCHAPPELIJKE KENMERKEN eg
Hogew
3
24
De opbouw van de ondergrond van de landschappen in Noord-Brabant is voor een belangrijk deel bepaald door de breuken. Het breukensysteem is een onderdeel van een stelsel dat loopt van het Rijndal in Duitsland tot onder de Noordzee. De belangrijkste breuken zijn de Gilze-Rijenbreuk, Feldbiss, de Peelrandbreuk en Tegelenbreuk. Het Tegelenbreukstelsel loopt volgens diverse bronnen door het plangebied heen, in de richting zuidoost - noordwest. Deze indicatieve ligging van de breuken is hiernaast in het geel op afbeelding 2.10 weergegeven. Het bijzondere fenomeen wijst kan voorkomen bij breuklijnen. Wijst is ijzerrijk grondwater dat op hooggelegen gronden (de horst) als kwel aan de oppervlakte komt. Breuken beïnvloeden namelijk de grondwaterstroom. Op breukvlakken wordt het water in z’n doorstroming belemmerd, kan niet wegstromen naar het laagste punt (de slenk) en stijgt vlak voor het breukvlak weer op.
23
14
18d
12
18c
1
Voederheil
18b
29
1a 27
25
1b
31
18
V
8b
8a
10a-10b
16
23
Hogeweg
21a
10
12 14
Voederheil
21 19 9
15
7
13
12 11
V
13
10a
10
8a
Hoefslag
8
18.82
11-11a
4
6-6a
4a
18.35
2
5-5a
9a
g
Hoefsla
9
3-3a
Om te bepalen waar de breuklijnen precies liggen is een onderzoek uitgevoerd door milieuadviesbureau Landslide; “Sleuvenonderzoek breuken ontwikkellocatie Repelakker III in Zeeland - 3 auhustus 2022)”. Dit onderzoek is als bijlage 1 toegevoegd. Na een eerste onderzoek met grondboring is een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Hiervoor zijn meerdere sleuven gegraven op de plaatsen waar de breuklijnen verwacht werden. Er wordt geconcludeerd dat op grond van de waarnemingen, de aanwezigheid van één of meerdere breukzones die tot in of nabij het maaiveld reiken, met zekerheid grenzende waarschijnlijkheid uitgesloten worden. Met dit onderzoek lijkt er dan ook geen sprake te zijn van wijst.
7-7a
1
4
5
VI
17.84 Roskam
3
19.30
1
18.65 117-117a
$+1PDDLYHOG 18.42
VII
128
113
111
124
122
109
122a
Voor wat betreft het inrichtingsontwerp lijken er op basis van het sleuvenonderzoek geen “breuk-belemmering” te zijn. Er zijn wel indicatoren gevonden die duiden op een eventuele diepere breukligging. Het advies luidt dat overwogen kan worden om het tracé (hiernaast in zwart gestippelde lijn weergegeven) vrij te houden van bebouwing en bijvoorbeeld in te richten als groenstrook en/of waterpartij.
107a
107
aat Kerkstr
120
105a 105
19.36
VI
118
18.32 103a
116
114a 103
Blazoenlaan
23
21
19
17
15
13
11
9
$SULO
114
19.21
22
101-101a
19.20
Blazoenlaan
112a
99
45
7a
43
41
39
37
35
33
31
7
45a
29
27
25
97
112
Blazoenlaan
17
22
15
20
45b
5a
Handboogstraat
11 9
17
95
7
12
5
47a
3a
19
10
47b
3
16
14
12
10
8
3
18
6
4
6
8
2
93b 1
15
6
d
Melkpa
18.68
5
47
III
Blazoenlaan
13
18
16
14
1a 4
Eikenboogstraat
1
13a
11
Eikenboogstraat
9 7
5a
5 3
93a
13 108
257
29
13
d
15
Melkpa
18.44
17
Kerkstraat
5
19
1
31
Blazoenlaan
9
11
93
Blazoenlaan
49
106a
10
12
7
51
d Melkpa
22
20
18
16
8
Vaandriglaan
14
12
14
6
106
255
4
91a
6
10
16
8 4 2
2
Vaandriglaan
41
39
37
253
35
33
31
29 27
25
23
21
Vaandriglaan
251
114
104
17
d
Melkpa
19
15 112
13
11
9
2
7
5
249
54
3
1
110
102a
4 1
PL Haaks op de breuklijn loopt een A-watergang die voor afwatering van het gebied zorgt naar noord). NP watergang is al te zien op kaarten uit omstreeks 1900. Rondom de (zuid Deze A-watergang staat het grondwater relatief hoog. Ook vanuit de bestaande wijk is bekend .DGDVWHU (VUL +(5( *DUPLQ ,1&5(0(17 3 86*6 (VUL dat het grondwater hier hoog staat. Daarnaast is conform het onderzoek ijzerrijke kwel in het 1HGHUODQG$+1 zuiden aangetroffen, is de omgeving is zeer drassig en duidt de ecologische inventarisatie op de aanwezigheid van karakteristieke kwelindicatoren. De bijzondere aanwezigheid van de breuklijnen, kwelverschijnselen en de A-watergang geven de mogelijkheid om iets bijzonders met het (hemel)water in het de visie te doen.
91
2
Kerkstraat
108
3
1
4
19.06
6 Hellebaardlaan
18.87
52
3
6 14
12
10
8
6
4
8
2 5 8
Hoofdmanstraat
7
102
247
106
100a 87a
104
89b
50
10 102
245 100
5 12
19
17
15
89
13
11
9
243
7
5
3
7
100
Kerkstraat
1
98b
98
48
10
85b
87
14
85a
9
241 Melkpad
12 9
16
85
11
14
98
Hellebaardlaan
Wasmeesterstraat
18
94
15 237
20
96 235
15
92
42
44
22 40
38
44a
36
46
80
34
32
30
28
78
83
26
76 74
24 94
233
VI
19.51
Hellebaardlaan
1
231 3
Melkpad
7
5
9
11
92 215
213
211
209
229
2
1
79-79a 11a
plangebied
IV
13
16
19.53
96
239
11
13
Vogelklos
227
90
3
22a
225
Gildeveer
19 15
Lanspad
17
17-21h 4
32
77a
30
28
26
24
223
22
Melkpad
34
20
77
221
A-watergang
Noordveld
75a/m
88
193
191 219 189 187
22
75a
21
185 183
6
14 15
13
18
11
12
10
16
4
2
8
217
20
6-8
10-12
14-16
75
18-20
Melkpad 86
18
III
16
19
grondwatertrap
Kerkstraat
Laagveld
73a 24
73
Buitenveld
9
14
4
3
7
Laagveld
22 5
Weemveld
13
17 3
84
1
6 13
2
1
15
20
11
11 9
7 5
3
18 17
Akkerveld
IV
Noordveld
9
vermoedelijke breuklijn mogelijke ligging breuklijn (onderzoek)
$SULO 2.10 Landschappelijke kenmerken
2.9 Proefsleuf breuklijnenonderzoek (sleuf 1)
PL
###########
0
##
##
##
IN BEWERKING
##
###
NP
.DGDVWHU (VUL +(5( *DUPLQ ,1&5(0(17 3 86*6 (VUL 1HGHUODQG$+1
breuklijn
gemeente
15
2.4 STEDENBOUWKUNDIGE KENMERKEN Het plangebied kent rondom grofweg vier verschillende gezichten. Aan de noordzijde ligt Voederheil, een van de van oudsher aanwezige linten van de kransakker. Er staan hier nog diverse agrarische bedrijven met diepe achtertuinen aan de Voederheil. Aan de oost- en noordkant van Voederheil ligt bedrijventerrein Voederheil. Er zijn plannen dit bedrijventerrein aan de noordzijde te vergroten. Zowel vanuit het bedrijventerrein Voederheil als de agrarische bedrijven liggen er hindercontouren over het plangebied die voor belemmeringen voor woningbouw kunnen zorgen. Er wordt rekening gehouden met het beëindigen van diverse agrarische bedrijven en de eventuele hinder van de bestaande bedrijven. Aan de oostzijde van het plangebied ligt de Kerkstraat. De hoofdader en oorsprong van Zeeland. Deze straat heeft daarmee een belangrijke cultuurhistorische - en ontsluitingsfunctie. Hier staan veel vrijstaande woningen en bijzondere oude boerderijen. Ook vind je hier de Coppensmolen. Direct achter de achtertuinen van de vrijstaande woningen aan de westkant van de Kerkstraat ligt het plangebied van voorliggend Visiedocument.
Coppensmolen
Ten zuiden van het plangebied liggen woonbuurten Repelakker I en II. Vanaf circa 2010 is deze woonbuurt gerealiseerd en op het moment van schrijven worden de laatste woningen gebouwd. De wijk heeft een orthogonale opbouw met lange zichtlijnen. De woonblokken zijn duidelijk opgebouwd en hebben veelal een vierzijdige oriëntatie. Van zuid naar noord loopt de hoofdgroenstructuur. De woningen bestaan voornamelijk uit rijwoningen, tweekappers en vrijstaande woningen, hoofdzakelijk met twee lagen en een kap. Aan de westzijde ligt de Bergmaas met daarachter het open agrarisch cultuurlandschap. De Bergmaas heeft een belangrijke ontsluitingsfunctie richting Uden en de A50 (Oss-Nijmegen). De aanleg van de Bergmaas heeft voor een duidelijke beëindiging van het dorp gezorgd. De Bergmaas wordt aan weerszijden begeleid door volwassen laanbomen. Onder de bomen door kijk je richting het westen over de agrarische gronden richting Zevenhuis.
plangebied agrarische bedrijven en woningen bedrijventerrein Voederheil lint (Kerkstraat) dorpsuitbreiding
Over deze randen heen en dwars door het plangebied liggen twee bijzondere dorpse zichtlijnen (zie volgende pagina). Zo is vanaf de Voederheil een duidelijk zicht op de H. Jacobus de Meerdere Kerk die in het centrum van Zeeland staat. Vanaf de Bergmaas heb je duidelijk zicht op de Coppensmolen. Beide landmerken zijn iconisch voor Zeeland en torenen boven de ‘skyline‘ van Zeeland uit. Door deze zichtlijnen in het nieuwe plan op te pakken blijft het dorpse karakter behouden en heb je straks direct het gevoel dat je in Zeeland bent.
centrum groenstructuur waterstructuur open agrarisch cultuurlandschap Bergmaas met laanbomen 2.10 Stedenbouwkundige kenmerken
dorpse zichtlijn
H. Jacobus de Meerdere Kerk
16 1:4000
0
40
80
120
160
200
DORPSE ZICHTLIJNEN
H. Jacobus de Meerdere Kerk gezien vanaf de Voederheil
Coppensmolen gezien vanaf de Bergmaas 17
2.11 Zicht op plangebied vanaf Vaandriglaan
2.12 Zicht op plangebied vanaf Blazoenlaan
2.13 Zicht op plangebied tussen woningen Repelakker II
2.14 Zicht op plangebied vanaf Hellebaardlaan
18
2.5 ONTSLUITING Het plangebied is in de huidige situatie (zie afbeelding 2.11) niet direct ontsloten op het omliggende wegennetwerk. De opties hiervoor zijn van west naar zuid op: de Bergmaas (80 km/u), Voederheil (50 km/u), Kerkstraat (30 km/u) en Repelakker I-II (30 km/u). Om het verkeer vanuit Repelakker III en het verkeer van andere toekomstige ontwikkelingen in en rondom het dorp goed af te wikkelen, heeft bureau Megaborn een verkeersonderzoek gedaan. Uitgangspunten hierbij waren dat het verkeer in het centrum niet mocht toenemen en er een verspreiding van het verkeer op het omliggende netwerk was. In het Structuurplan Bergmaasvelden uit 2006 wordt het ontsluiten van Repelakker middels een rotonde op de Bergmaas genoemd, mede om de verkeersoverlast op de oude linten aan de noord- en zuidkant van het centrum te verminderen. In 2020 is door het college van gemeente Landerd een besluit genomen om de realisatie van een rotonde op de Bergmaas mogelijk te maken. Megaborn heeft in haar onderzoek ook andere mogelijkheden voor aansluitingen onderzocht, de onderzochte aansluitingen zijn: 1. op de Bergmaas (rotonde); 2. op de bestaande rotonde Bergmaas-Voederheil; 3. op de Kerkstraat (ter hoogte van het tankstation) en; 4. op Repelakker I-II.
Voederheil
Bergmaas
Hoefslag
In het onderzoek wordt geconcludeerd dat voor de beste verkeersafwikkeling aansluitingen op opties 1, 3 en 4 gewenst zijn. Aansluiting op de bestaande rotonde Bergmaas-Voederheil (optie 2) zorgt voor een toename van het verkeer in het centrum en is daarom minder wenselijk. De onderbouwing van de rotonde op de Bergmaas en aansluitingen op de Kerkstraat en Repelakker zijn verkeerskundig onderbouwd in rapportage van Megaborn met het kenmerk GLa2101-R01, versie C2.0, d.d. 3 september 2021.
Blazoenlaan
Eikenboogstraat
Hellebaardlaan
Wasmeersestraat
Hellebaar dlaan
Vaandriglaan
Kerkstraat
Blazoenlaan
Vanaf de rotonde Bergmaas-Voederheil liggen er aparte fietspaden wanneer je het dorp uitrijdt. Vanaf de rotonde het dorp in, rijdt het fietsverkeer momenteel over de Voederheil (op een wegvak) en de Kerkstraat (gedeelde ruimte). Omdat het gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer hier op de zelfde rijbaan moet rijden, zorgt het voor onveilige situaties. Er is dan ook de wens uitgesproken door gemeente en omwonenden om alternatieve noord-zuid verbindingen voor langzaam verkeer in het nieuwe plan Reppelakker III op te nemen.
Hellebaardlaan
plangebied rijksweg gebiedsontsluitingsweg
Zeeland is goed aangesloten op het busnetwerk. Ten noorden van de rotonde Bergmaas ligt een bushalte en richting het zuiden bij het kruispunt Tweehekken. Ook aan de Kerkstraat richting de Peelweg ligt een bushalte. Door goede verbindingen richting deze haltes voor langzaam verkeer aan te leggen, wordt het gebruik van openbaar vervoer toegankelijk en gestimuleerd.
erftoegangsweg fietspad
CENTRUM
bushalte 2.15 Ontsluitingsstructuur
19 0.666667
0
15
30
45
60
75
3 VISIE 3.1 INLEIDING De ambitie voor Repelakker III is om nu en in de toekomst te voorzien in de woningbouwbehoefte voor Zeeland. Het moet een verlengstuk worden van het dorp dat plek biedt aan de jeugd, jonge gezinnen en senioren, zodat zij een kans hebben om in Zeeland te kunnen blijven wonen. Deze nieuwe wijk richt zich daarbij niet alleen op de woningnood, maar zet juist ook in op andere urgente thema’s zoals duurzaamheid, biodiversiteit, klimaat, energie en mobiliteit. Het moet geen doorsnee woonwijk worden, maar een plan met een eigen identiteit waar men over 50 jaar nog steeds trots op is. De ontwikkeling van Repelakker III versterkt tegelijkertijd de positie van Repelakker I-II. Waar deze woonwijk nu enigszins abrupt eindigt wordt het straks onderdeel van een groter geheel en lift het mee op de versterking van de hiervoor genoemde thema’s. In dit hoofdstuk staan de kernkwaliteiten die samen de visie en hoofdstructuur vormen benoemd. In het volgende hoofdstuk (Vlekkenplan) wordt meer duiding en onderbouwing van deze kernkwaliteiten beschreven aan de hand van een mogelijke invulling (vlekkenplan) van voorliggende visie.
3.2 KERNKWALITEITEN Door het plangebied heen loopt van nature een laagte, de A-watergang van het waterschap. Deze lijn vormt de basis voor heel Repelakker. Het wordt namelijk de drager van een centrale parkzone die van zuidwest naar noordoost loopt. Het verdeelt Repelakker in twee gelijke delen (Repelakker I-II en Repelakker III) waardoor ieder deel optimaal deel uitmaakt van dit park. Het onderzoek naar breuklijnen en wijstverschijnselen heeft uitgewezen dat er voor wat betreft het inrichtingsontwerp geen directe “breuk-belemmering” zijn. Er zijn wel indicatoren gevonden die duiden op een eventuele diepere breukligging waarmee in het ontwerp rekening gehouden kan worden. Ditzelfde geldt voor de kwelindicatoren aan de zuidzijde van het plangebied. De bestaande ondergrond is daarmee leidend voor de ruimtelijke ontwikkeling. De parkzone is het verbindend element in de wijk van het bestaande en nieuwe woongebied en biedt midden in de wijk ruimte om thema’s als klimaat en biodiversiteit een plek te geven. Dit park sluit daarnaast aan bij de sterke wens vanuit de omgeving, de ontwikkelaars en de gemeente om een robuuste centrale parkzone te creëren die voor zowel de bestaande als de nieuwe wijk bereikbaar is. Aan de noordzijde is het gewenst om een groene buffer tot aan de tuinen van de woningen aan Voederheil op te nemen.
Aan de Bergmaas staan volwassen laanbomen met daarachter het buitengebied. Tezamen vormen zij een groene omsluiting van Repelakker III. Het is een bewuste keuze om de oriëntatie van de nieuwe wijk op de Bergmaas te richten als presentatie van het dorp Zeeland aan entree van de wijk, middels een rotonde en nieuwe entree.
centrale parkzone woongebied Repelakker I-II woongebied Repelakker III
Ingestoken wordt op een woonwijk in een groene setting met dorpse kenmerken, als reactie op Repelakker II. Dit komt tot uitdrukking door afwisselende woonbebouwing, variatie in rooilijnen, materiaal en kleurgebruik, hoekverdraaiingen en minder parkeren op straat en wonen dichtbij en in het groen. Overgang bestaande situatie Bergmaas naar de nieuwe wijk zuid en noord is een aandachtspunt bij de verdere uitwerking. Daarnaast wordt er een gemengd duurzaam woningbouwprogramma beoogd om zo de nodige diversiteit in het plan te creëren en alle doelgroepen een plek te bieden. Het belang van de dorpse zichtlijnen op de molen en de kerk is in paragraaf 2.4 reeds benoemd. Onderdeel van de visie is dan ook om zichtvensters op deze landmarks in het plan op te nemen. Door deze in het verlengde van de entrees naar de wijk te leggen, ervaar je bij binnenkomst directe de lokale identiteitsdragers. Vanuit de mobiliteit-gedachte is het van belang dat er voor Repelakker III een auto-ontsluiting met zowel de Bergmaas als met Kerkstraat als met Repelakker I-II wordt gemaakt. Hierbij is niet het doel om directe verbindingen te maken, maar om het verkeer evenredig te verdelen en sluipverkeer
20
mogelijke ligging breuklijn (onderzoek) water dorpse zichtlijn ontsluiting Bergmaas ontsluitingen Kerkstraat zone Bergmaas bufferzone Voederheil fietsverbinding 3.1 Totaalvisie Repelakker III
te voorkomen/ontmoedigen. Het verdelen van het verkeer levert meer woonkwaliteit op. Voor langzaam verkeer dienen er alternatieve noord-zuid-verkeersverbindingen voor de Kerkstraat te komen. Langs de Bergmaas en door het plangebied heen richting het centrum, liggen kansen om alternatieve en veiligere routes voor het bestaande en toekomstige fietsverkeer te maken waardoor het niet gebruiken van de auto wordt gestimuleerd.
3.3 KERNKWALITEIT - LANDSCHAP AMBITIE Een aaneengesloten groen-blauw netwerk dat buiten de plangrenzen reikt en plaats biedt aan natuurontwikkeling, waterberging, ontmoeting en recreatie.
3.3.1
CENTRALE PARKZONE Dit centraal gelegen park wordt een robuuste landschapszone die met aanwezigheid van de gebouwde elementen (“solitairen”) als verbindend element tussen Repelakker I-II en Repelakker III fungeert. Binnen deze parkzone is ruimte voor de ontwikkeling van natuur, waterberging, recreatie en wonen. De landschapszone heeft altijd een minimale breedte van 30 meter, gemeten vanaf de huidige en toekomstige erfgrenzen (enkele overschrijdingen toegestaan). De zone is nader in te vullen met verhouding groen en blauw, mede afhankelijk van het benodigde watersysteem. Binnen de landschapszone is bestemmingsverkeer toegestaan en zijn er maximaal 4 solitaire gebouwen (stapstenen) mogelijk die geïntegreerd moeten worden in het landschap. Dit geldt ook voor het bijbehorende parkeren. Bij de solitairen wordt het parkeren geconcentreerd binnen het blok, of erbuiten maar dan landschappelijk ingepast.
3.3.2
3.3.4
met zich mee. Om toch een goed woon-en leefklimaat voor de nieuwe woningen te realiseren dienen hier geluidsafschermende maatregelingen genomen te worden. Deze maatregelingen dienen richting de Bergmaas niet veel hoger te zijn dan 1,5 meter, zodat er een zichtrelatie blijft vanuit de Bergmaas naar de nieuwe woningen en vanuit woningen naar het landschap richting Zevenhuis. In tegenstelling tot de rest van Zeeland presenteert Repelakker III zich hier met de voorzijde aan de Bergmaas. Dit leidt tot de opgave om hier een dorpse uitstraling te realiseren en een grote wand te voorkomen. De overgang van de achterkanten voorkantsituatie aan de Bergmaas is anders dan elders in Zeeland. Dit goed in te passen is een nadere ontwerpopgave. Aandachtspunt hierbij is het voorkomen van een te harde overgang, middels afstand, groene inpassing, groene afscherming en gevarieerde dorpse uitstraling van de nieuwe woningen. Vanwege de akoestische afscherming is een hogere bouwhoogte wenselijk. De Zeelandse en dorpse sfeer mag hierbij niet in het gedrang komen. Het laten meanderen van de bebouwing en ventweg geeft hierbij de oplossingsrichting. Hier ligt een ontwerpopgave. In de zone Bergmaas kan geparkeerd worden zolang dit in balans is met het groen en goed is ingepast.
3.3.5
BREUKLIJN
3.4.1
Het breuklijnen- en wijstonderzoek geeft in principe geen aanleiding om in het plan rekening te houden met breuklijnen. Desalniettemin wordt de vermoedelijke ligging van een dieper gelegen breuklijn wel als uniek kenmerk aangemerkt en als kans voor het ontwerp aangegrepen. Dat betekent dat er ter plaatse van deze lijn geen bebouwing zal komen, maar dat deze lijn juist geaccentueerd wordt met een groen- en waterstructuur (in de straat).
Het relatief hoge grondwater betekent dat infiltratie van het hemelwater in het beginsel lastiger is en er dus veel oppervlakte water gecreëerd moet worden om al het hemelwater bij hevige buien op te vangen. De bestaande A-watergang biedt hiervoor de basis. Deze A-watergang moet worden geïntegreerd in één totaal watersysteem. Hiervoor zal nog moeten worden afgestemd met het waterschap om onder andere de doorstroomfunctie van de A-watergang te waarborgen. Naast het afvoeren van al het hemelwater zal ook gekeken moeten worden daar de beperkte mogelijkheden van vasthouden en infiltreren op eigen perceel en in de straten.
3.4 KERNKWALITEIT - DORPS WONEN AMBITIE Dorpse sfeer in nieuwe wijk met een diversiteit aan woningtypes, intieme plekken, kleinschaligheid en wonen aan het groen.
WOONSTRATEN Voor Repelakker III ligt er een kans om de buurt een onderscheidend karakter te geven van Repelakker I-II, waarin tegelijkertijd ruimte wordt gegeven aan de thema’s van deze tijd. Er wordt hier een kleinschalige dorpse sfeer nagestreefd door hoekverdraaiingen in de straten te brengen en lange doorzichten te vermijden. Zo ontstaan er intiemere woonstraten die vervolgens op de grotere gemeenschappelijke groene zones uitkomen. Uitzonderingen hierop zijn de doorzichten ter plaatse van de mogelijke breuklijn en de zichtlijnen, hier is juist een vrije, open en rechte lijn gewenst. De woonstraten krijgen een groene uiterlijk door in het profiel rekening te houden met ruimte voor groen en afwatering. Auto’s zijn te gast en parkeren moet zo veel mogelijk worden vermeden. Daarnaast wordt een diversiteit aan woningtypes nagestreefd om een kleinschalig en open straatbeeld te creëeren.
BUFFERZONE VOEDERHEIL Ter hoogte van de aanhechting met Voederheil komt een groene zone te liggen die alleen voor langzaam verkeer toegankelijk is. Zo wordt voorkomen dat er een aanhechting van Repelakker III met het historisch lint van Voederheil ontstaat en blijft dit agrarisch cluster in het landschap liggen. Deze zone heeft een minimale breedte van 15 meter. Hoe deze zone precies ingericht moet worden zal nader uitgewerkt moeten worden (afschermend groen, doorkijkjes, struweel, bomenrij,....)
3.3.3
WATER
ZONE BERGMAAS Het autoverkeer van de Bergmaas brengt veel geluidhinder 3.2 Referentie centrale parkzone
21
3.5.1
3.3 Referentie groene woonstraat
3.4.2
BOUWHOOGTES De basis voor Repelakker III (en I-II) is de Zeelandse schaal. Het plan bestaat grotendeels uit woningen met 2 lagen en kap (in een gevarieerde dorspe sfeer). De mogelijkheid voor afwijkingen is aanwezig (waaronder meerlaags plat). In de verdere uitwerkingen wordt aangetoond waar dit passend is. Vanuit deze basis zijn er verbijzonderingen en afwijkingen mogelijk (zowel in de hoogte als in de laagte) die de diversiteit in de wijk bevorderen. Zo wijken de vier solitairen in de parkzone af van de gemiddelde woonvorm. Daarom is het goed mogelijk dat hier meer afwisseling in bouwhoogtes en daktypes ontstaat. Voor grondgebonden solitairen geldt dat deze dienen aan te sluiten bij de grondgebonden woningen in de directe omgeving. Voor niet grondgebonden solitairen geldt een maximum van vier bouwlagen. Daarnaast kan er op een enkele plek een (hoogte-) accent gelegd worden van maximaal vijf bouwlagen.
GEMOTORISEERD VERKEER
3.5.2 LANGZAAM VERKEER
Om het toekomstige verkeer goed af te wikkelen is spreiding van het verkeer noodzakelijk om overbelasting op een van de omliggende wegen te voorkomen. Om de huidige en toekomstige situatie goed in kaart te brengen heeft bureau Megaborn een verkeersonderzoek gedaan. Uitgangspunten hierbij waren dat het verkeer in het centrum niet mocht toenemen en er een verspreiding van het verkeer op het omliggende netwerk optreedt. Vanuit dit onderzoek is naar voren gekomen dat het gewenst is om de nieuwe wijk op drie plekken te verbinden met het omliggende netwerk. De ontsluiting richt zich op een aansluiting op de Bergmaas (rotonde of kruising), een aansluiting op de Kerkstraat (ter hoogte van het tankstation) en een aansluiting op Repelakker II (verlengde van de Vaandriglaan). De nieuw te ontwikkelen woonwijk maakt volledig onderdeel uit van de 30 km/uur zone. Daarnaast zal gekeken worden waar in het plan woonerven met een lagere snelheid toegevoegd kunnen worden. Om spreiding te stimuleren en sluipverkeer tegen te gaan, is het gewenst dat de nieuwe verbindingen naar de omliggende wegen niet te direct zijn. Dit komt terug in het stratenpatroon dat diverse hoekverdraaiingen kent. Om de centrale parkzone nog meer kwaliteit te geven is het streven om dit gebied verkeersluw te maken.
Dit betekent dat er geen doorlopende wegen voor gemotoriseerd verkeer lopen, maar dat er voornamelijk voor bestemmingsverkeer iets wordt aangelegd. Hieronder vallen ook de solitairen die in de centrale parkzone liggen. Voor het parkeren bij deze blokken is het wenselijk dat er een groen beeld blijft en de auto’s uit het zicht worden onttrokken.
Het fietsverkeer rijdt momenteel over de Voederheil en de Kerkstraat richting het centrum. Dit brengt gevaarlijke situaties met zich mee omdat ze hetzelfde wegvak gebruiken. Derhalve is de wens uitgesproken om alternatieve noord-zuid verbindingen in het nieuwe plan Repelakker op te nemen vanaf rotonde VoederheilBergmaas, langs Bergmaas naar het zuiden richting de bushalte bij Tweehekken en vanaf Voederheil op de directe zichtlijn naar de kerk. De centrale parkzone biedt volop plek om te wandelen en te verblijven. Zoals reeds vermeld wordt het gebied zoveel mogelijk autoluw ingericht. Daarnaast komen er diverse paden in het park te liggen zodat er kwalitatieve en logische wandelroutes ontstaan.
3.5.3
PARKEREN Om binnen de woonstraten in te zetten op kwaliteit is het streven om het parkeren zo veel mogelijk uit het straatbeeld te houden. Een groot deel van het parkeren zal daarom worden opgelost binnen woonblokken waar minimaal 1 parkeerplaats per woning opgenomen moet zijn. Bij de solitairen wordt het parkeren geconcentreerd binnen het blok, of erbuiten maar dan landschappelijk ingepast. Qua behoefte zal er een deel van het parkeren nog wel op geconcentreerde parkeerplaatsen aan de rand van de wijk of beperkt in de straat plaatsvinden. Voor het parkeren in de openbare ruimte geldt dat deze zo veel mogelijk groen worden ingepakt en uit het zicht worden onttrokken. Voor het beleid aangaande parkeren is het Parapluplan wonen en parkeren Landerd leidend.
Aan de zijde van de Bergmaas is het mogelijk gewenst om vanwege de geluidsbelasting te kiezen voor drie volle bouwlagen met accenten van vier lagen. In paragraaf 3.3.3 staat de opgave die hier ligt om de dorpse uitstraling te bewaken reeds beschreven.
3.5 KERNKWALITEIT - MOBILITEIT AMBITIE Een goed functionerende en veilige verkeersstructuur die uitnodigend is voor langzaam verkeer en op een goed onderbouwde manier wordt afgewikkeld op de omgeving 3.4 Referentie ‘stapsteen‘
22
3.5 Referentie parkeren binnen woonblok
beleving van de natuurlijke inrichting en waterberging
verwevenheid tussen woningen en parkzone
dorps wonen aan het groen
dorpse en groene uitstraling van woonstraten
integratie tussen wonen en landschap
uitstraling centrale parkzone
SFEERBEELDEN 23
4 VLEKKENPLAN bestaand woonveld nieuw woonveld bebouwingsfront Voederheil
interne ontsluiting parkeren groen (park - berm) water hoofdontsluiting erfontsluiting fietspad wandelpad bestaande boom
Kerkstraat
Bergmaas
nieuwe boom (indicatief)
Vaandriglaan
0
24
100
200
4 VLEKKENPLAN Het Vlekkenplan bestaat hoofdzakelijk uit drie principes die hierna afzondelijk worden toegelicht. 1. Landschappelijke inbedding Centrale parkzone als verbinder tussen Repelakker I-II en III 2. Ruimtelijk kader Afronden Repelakker I-II en nieuw dorps wonen in Repelakker III 3. Verbindingen Goede verbindingen voor natuur, water en verkeer Vervolgens wordt ook nader ingezoomd op thema’s (langzaam) verkeer en parkeren, woongebieden, bouwhoogtes, groen en openbare ruimte, waterberging en gezondheid en beweging.
om in het plan rekening te houden met breuklijnen. Desalniettemin wordt de vermoedelijke ligging van een dieper gelegen breuklijn wel als uniek kenmerk aangemerkt en als kans voor het ontwerp aangegrepen. Dat betekent dat er ter plaatse van deze lijn geen bebouwing zal komen, maar dat deze lijn juist geaccentueerd wordt met een groen- en waterstructuur (in de straat). Naast de hoofdgroenstructuur ligt er ook een secundaire structuur. Deze structuur verbindt de woonstraat en buurten met de centrale parkzone. Door middel van groene woonstraten en kleinere buurtgroenplekken ontstaat er een groene dooradering door de wijk. Dit vormt een doorlopend ecologisch netwerk dat ook aansluit bij de laanbomen van de Bergmaas en mogelijk richting
de Maashorst. Ook binnen Repelakker I-II is sprake van een groene dooradering. In het plan is daar op ingespeeld door deze groene gebieden te laten uitmonden in het centrale park. Ter hoogte van de aanhechting met Voederheil komt een groene zone te liggen die alleen voor langzaam verkeer toegankelijk is. Samen met de diepe achtertuinen van Voederheil ontstaat er een groene overgangszone en blijft het lint herkenbaar. Aan de zijde van de Bergmaas komt een groene zone te liggen. Deze biedt enerzijds afstand van de nieuwe woningen tot de Bergmaas en biedt anderzijds ruimte aan de volwassen laanbomen en zorgt voor kwaliteit ‘voor de deur‘.
4.1 LANDSCHAPPELIJKE INBEDDING In deze tijden van klimaatverandering is voldoende ruimte voor groen en water in een plan essentieel. Niet alleen profiteren de bewoners daarvan, het geeft ook ruimte aan de natuur. In dit Visiedocument is dit uitgangspunt leidend geweest voor de hoofdopzet. Ter plaatse van de ligging van de huidige A-watergang komt een grote robuuste parkzone te liggen (zie afbeelding 4.2). Dit park biedt ruimte aan natuurontwikkeling en waterberging in samenhang met recreatie, spelen en ontmoeten. De zuidkant van de waterloop en het park volgt enigzins de rechte lijnen van Repelakker I-II. De noordzijde volgt meer de verdraaiende lijnen van Repelakker III. Het centrale park treedt hiermee op als verbinder tussen de bestaande en nieuwe buurt. Het breuklijnen- en wijstonderzoek geeft in principe geen aanleiding
robuuste parkzone met hoofdwaterstructuur groene zone vanuit bestaande wijk groene buffer bedrijventerrein en Voederheil laan Bergmaas nieuwe groene woonstraat dorps buurtgroen 4.1 Secundaire groenstructuur
4.2 Hoofdgroenstructuur
25
4.2 RUIMTELIJK KADER De landschappelijke inbedding deelt Repelakker grofweg in twee gebieden. Het zuidelijke deel betreft Repelakker I-II en het noordelijke deel Repelakker III. Voor het zuidelijke deel geldt dat er nog ruimte voor woningbouw is tot aan de parkzone. Door hier de bestaande bebouwingsstructuur in Repelakker I-II op te pakken wordt dit deelgebied als het ware afgerond. Aan de andere kant van de parkzone ligt Repelakker III. Hier ligt een kans om de buurt een onderscheidend karakter te geven waar ruimte wordt gegeven aan de thema’s van deze tijd. Er wordt hier een kleinschalige dorpse sfeer nagestreefd door meer hoekverdraaiingen in de straten te brengen en lange doorzichten te vermijden. Zo ontstaan er meer intiemere woonstraten die vervolgens op de grotere gemeenschappelijke groene zones uitkomen. Een uitzondering hierop is het doorzicht ter plaatse van de mogelijke breuklijn. Er wordt in het profiel van de straat ruimte gehouden om de ligging te accentueren met een groene inpassing. De al eerder genoemde dorpse zichtlijnen krijgen ook een plek in het plan. Met de plaatsing van de woonvlekken wordt dusdanig rekening gehouden zodat er een open zicht ontstaat naar zowel de molen als de kerk. Ook ten behoeve van de mogelijke breuklijn wordt ruimte tussen de woonvlekken gehouden. Binnen de centrale parkzone wordt ook ruimte gereserveerd voor wonen.
Deze woonblokken dienen als het ware als stapsteen tussen Repelakker I-II en Repelakker III en krijgen een bijzondere ligging in het landschap van de centrale parkzone.
0
100
200
doorzetten bebouwingsblokken nieuw dorps wonen solitairen dorpse zichtlijnen mogelijke ligging breuklijn (onderzoek) 4.3 Stedenbouwkundige principes
26
4.3 VERBINDINGEN 4.3.1
ECOLOGIE Het ontbreken van ecologische verbindingen kan ertoe leiden dat bepaalde natuurgebieden met hun leefgemeenschappen geïsoleerd raken. Het is normaal dat de omstandigheden in een leefgemeenschap niet altijd gelijk zijn. Wanneer een populatie in een slechte periode achteruit gaat, dan bestaat het risico dat een kritische ondergrens overschreden wordt waardoor een organisme verdwijnt. Doordat ecologische verbindingszones leefgemeenschappen met elkaar verbinden, dragen ze bij tot een groter draagvlak voor het voortbestaan van een soort. Goede ecologische verbindingen zijn daarom essentieel voor het voortbestaan van dieren en planten. Met de ontwikkeling van Repelakker III ligt er een kans om dergelijke ecologische verbindingen in het plan op te nemen. Dit betekent naast de fysieke verbinding dat ook de inrichting van deze zone aan bepaalde eisen moet voldoen. Met de centrale parkzone liggen er voldoende mogelijkheden om hier in te voorzien. Op basis van een eerste ecologische scan is geconstateerd dat in de nabije omgeving waarnemingen zijn van het bermpje. Het bermpje is een langgerekte bodemvis die zich goed voelt in stromend ondiep water waar veel waterinsecten en wormen te vinden zijn. Dit betekent dat wanneer het bermpje voorkomt er sprake is van een dynamisch watersysteem met een hoge ecologische waarde.
Voor Repelakker III kan de waterzone zo ingericht worden dat er verschillende structuren in het water ontstaan waardoor er verschillende microhabitats kunnen ontstaan en er een veelheid aan soorten zich kunnen vestigen. Door bijvoorbeeld wilgen of elzen langs de waterkant te planten zorgen de wortels voor meer structuur in het water en biedt de boom schuilgelegenheid voor o.a. padden, salamanders en muizen. Een andere soort waar op ingezet kan worden is de steenuil. In ons land is hij van oudsher een bekende verschijning in vooral kleinschalig agrarisch cultuurlandschap. De steenuil schuwt de menselijke omgeving niet en broedt vaak op boerenerven, vooral als deze voldoende natuurlijke variatie bieden. Door een gevarieerd landschap met diversiteit aan hagen, houtwallen en weitjes te realiseren, gecombineerd met nestgelegenheden, kan een steenuil op een klein oppervlak alles vinden wat hij nodig heeft. Door het toepassen van deze en andere maatregelen liften vele soorten mee. Tussen de takken wemelt het bijvoorbeeld van de insecten wat een mooi restaurant vormt voor o.a. vleermuizen en vogels zoals de boerenzwaluw. Zo ontstaan er ecologische verbindingen binnen en buiten het plan.
4.4 Bermpje
4.5 Steenuil
4.3.2
4.3.3
STEDENBOUWKUNDIG Met de ontwikkeling van Repelakker III krijgen de originele plannen uit Structuurplan Bergmaasvelden uit 2006 voor het totale gebied vorm. Het gebied Bergmaasvelden werd hierin grofweg in tweeën gedeeld, een zuidelijke deel (nu Repelakker I-II) en een noordelijk later te ontwikkelen deel (nu Repelakker III). Naast dat Repelakker III een eigen identiteit krijgt, is het dus ook onderdeel van gebied ‘Bergmaasvelden‘. Dit betekent dat er een goede stedenbouwkundige verbinding moet komen met de bestaande wijk Repelakker I-II. Daarbij kan de ontwikkeling niet alleen aansluiten op de bestaande wijk, maar kan het juist ook de woonkwaliteit in deze wijk versterken. In voorliggende Visiedocument wordt dit gedaan door de strategische ligging van de eerder genoemde centrale parkzone. Deze zone wordt direct toegankelijk vanuit Repelakker II via de bestaande groenstructuren en wegen. Vanuit Repelakker I-II komen diverse paden en bruggen door het park te liggen waardoor de gebieden ook fysiek met elkaar worden verbonden. Hiermee wordt de bestaande woonkwaliteit in Repelakker I-II direct vergroot. Daarnaast zorgt de parkzone voor een afstand tussen de bestaande en nieuwe bebouwing waardoor de invloed van de nieuwe ontwikkeling wordt beperkt.
VERKEER De ontwikkeling van de nieuwe woonwijk betekent een toename van het verkeer in de omgeving. Om dit verkeer op een evenredige wijze op te vangen, zijn goede verbindingen met het bestaande netwerk nodig. Dit zorgt er tevens voor dat de omgeving richting bepaalde routes ook beter in verbinding staat. Daarbij moet voorkomen worden dat er sluiproutes ontstaan waar zowel de nieuwe als de bestaande omgeving last van krijgt. Een goede bereikbaarheid voor de auto is belangrijk, maar tegelijkertijd wordt er ook ingezet op alternatieven om het autogebruik te beperken. Een goede en veilige langzaam verkeersverbinding naar het centrum is een van de alternatieven die zowel de nieuwe wijk als de bestaande omgeving dient. Ook verbindingen met het openbaar vervoersnetwerk zijn essentieel om een alternatief voor de auto te bieden. Ook voor de wandelaars zijn er volop mogelijkheden om binnen de wijk een rondje door het groen te lopen. Daarmee is het uitnodigend om in beweging te komen en vergroot het de ontmoetingsmomenten met de medebewoners.
27
4.6 Voorbeeld van een buurtinitiatief op een openbare plek
4.3.4
SOCIAAL De uitbreiding van Repelakker III is mede gewenst om de leefbaarheid van het dorp op peil te houden. Het bied een kans voor onder andere de jeugd, jonge gezinnen en senioren om in Zeeland te kunnen blijven wonen. Er wordt dan ook volop ingezet op deze doelgroepen die door elkaar heen een plek krijgen in de nieuwe wijk. Zodoende woont men tegelijkertijd met gelijkgestemden als met anderen. Daarmee ligt er een kans om in te zetten op verbinding tussen de bewoners; op interactie en sociale cohesie. De ruim opgezette straten en het park bieden volop mogelijkheden om ontmoetingsplekken te creëren. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan speelplekken, een moestuin, bankjes, waterspeelplekken, maar ook plekken die door de bewoners zelf ingevuld kunnen worden. Ook op de binnenterreinen, die voornamelijk voor het parkeren worden ingezet, kunnen ruimtes gereserveerd worden om een kleine speelplek in de veiligheid van het blok te maken.
28
4.7 De mens als onderdeel van het totale systeem in plaats van boven aan
Ook goede verbindingen zoals in de vorige paragraaf benoemd dragen bij aan de bereikbaarheid van diverse ontmoetingsplekken. Door een netwerk van wandelpaden die gemakkelijk te betreden zijn vanaf iedere woningen aan te leggen, worden mensen uitgenodigd om naar buiten te gaan.