CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2-C ter informatie - inspraakreactie Mooiland

Raadsvergadering 14 december 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Beleidsprogramma wonen en zorg23.298 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Commentaar [Ev92]: Pas op voor verwarring met

de in hoofdstuk 2.3.1 en 2.3.2 benoemde aandachten urgentie categorieën. Het is duidelijker om een verwijzing naar dit hoofdstuk te maken. Dan wel in hoofdstuk 2.3.1 en 2.3.2 te benoemen dat in de huisvestingsverordening een urgentieregeling wordt gemaakt.

Commentaar [JvdH|GM93R93]: Terechte warschuwing; overgenomen

Commentaar [Ev94]: Graag het exacte percentage

noemen, nu is niet inzichtelijk dat de 30% niet behaald wordt.

Commentaar [JvdH|GM95R95]: Overngenomen; tekst aangepast

3.4 Uitgangspunten woonprogramma 2023-2028 Hiervoor hebben we een beeld van de woningbouwopgaven geschetst. Een deel van de opgave is robuust en een deel van de opgave is afhankelijk van de keuzes die we maken. In deze paragraaf maken we keuzes en benoemen we de uitgangspunten voor het woonprogramma 2023-2028. 3.4.1 Doel woonprogramma Het woonprogramma heeft als doel inzicht en sturing te geven aan de woningbouwopgave tot en met 2033 en zoomt concreet in op de opgave 2023-2028. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk ‘geen blauwdruk’. Het geeft een doorkijk tot 2033 en beschrijft voor de komende vijf jaar hoe we de woningbouwopgave willen realiseren. In het woonprogramma geven we aan waar we op in zetten, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Denk daarbij aan omstandigheden die zich buiten de invloedsfeer van de gemeente bevinden, zoals veranderende marktomstandigheden en wet- en regelgeving. Daarbij is het belangrijk te beseffen dat het woningbouwprogramma voor de eerstkomende jaren al grotendeels vastligt. 19

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Middenhuurwoningen: huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens en met een maximale prijs, gelijk aan 187 Woningwaarderingsstelsel-punten (€ 1.026, prijspeil 2023). Hiermee sluiten we aan bij de bovengrens van de Wet regulering middenhuur. 12

20

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

3.4.2 Beweging ingang zetten (in lijn met Woondeal) Op 9 maart 2023 is de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant gesloten. Daarmee hebben we de keuze gemaakt om ons in te zetten om woningbouw de komende jaren te versnellen én het aandeel betaalbare woningen in de nieuwbouwopgave tot 67% te verhogen, waarvan minimaal 30% sociale huur. In de wetenschap dat het woningbouwprogramma voor de eerstkomende jaren al grotendeels vastligt, kiezen we, op programmaniveau (gemeente breed), ervoor om in/middels het woonprogramma toe te werken naar deze ambities en daarmee in lijn met de regionale Woondeal te handelen. Daarmee anticiperen we ook op het inwerking treden van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Dit betekent dus niet dat we in elk woningbouwproject of in iedere kern deze ambities realiseren. Exacte invulling op kern- en projectniveau is bijvoorbeeld ook afhankelijk van de reeds gemaakte afspraken maar ook van de bestaande woningvoorraad in een buurt of straat. We verhogen het huidige sociale huuraandeel in de woningvoorraad geleidelijk en werken toe naar het doel om meer balans in de woningvoorraad te krijgen.

Om met name de kwalitatieve opgave enigszins behapbaar te houden én om te voorkomen dat de planontwikkeling en daarmee de bouw van woningen stil komt te liggen, richten we ons op dit moment op het verhogen van het aandeel sociale huurwoningen in het nieuwbouwprogramma naar 30%. Dit doen we naast het verhogen van het aandeel betaalbaar (sociale huur, sociale koop13, midden huur en midden koop) naar 67%. Het doel is om zo over de jaren, in de richting van het ultiem streven naar 30% sociale huur in totale woningvoorraad toe te werken. We zetten een beweging (verschuiving) in gang. Een verschuiving naar meer sociale huur (30%) en een groter aandeel betaalbaar (67%). Een beweging die tijd nodig heeft en die niet van vandaag op morgen op programmaniveau zichtbaar zal zijn. De inzet bij nieuwe plannen wordt daarmee 75% betaalbaar (waarvan minimaal 30% sociale huur14.) en 25% dure koop en/of huur. Daarmee zetten we in op de ambitie uit de Woondeal en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting (30% sociale huur) en realiseren we een ‘Maashorstse plus’ op het aandeel betaalbaarheid van 8%.

Commentaar [Ev96]: Minimaal 30% Commentaar [Ev97]: Minimaal 30 % Commentaar [EvdB98]: Is toch niet Wet

versterking…? Staat toch al in het woonprogramma van de minister en in verlangde daarvan in Woondeal en het komt in de wet (als die er komt).

Commentaar [JvdH|GM99R99]: Is in tekst toegelicht

Commentaar [EvdB100]: Dat gaat toch deels

samen op? Immers appartementen in de huur zijn doorgaans levensloopgeschikt en kunnen worden ingezet voor de doorstroming. Lijkt nu gescheiden van elkaar, door de tekst die er nu staat.

Commentaar [JvdH|GM101R101]: Teskt 3.4.3 Inzetten op faciliteren doorstroming De woningvoorraad in Maashorst is sterk koop georiënteerd en sterk grondgebonden. De vergrijzing vraagt om toevoeging van levensloopbestendige woningen15 (appartementen of grondgebonden nultreden). Tegelijkertijd is, mede vanuit het willen inzetten op het faciliteren van de doorstroming, er een forse behoefte voor meer betaalbare koop- en sociale huurappartementen en zitten deze onvoldoende in de huidige woningbouwplannen.

aangepast

We zetten in op het opgang brengen van de doorstroming en daarmee op het langer maken van de verhuisketens. Dit doen we door het aandeel sociale huurwoningen, het aandeel betaalbare woningen en het aandeel levensloopbestendige woningen de komende jaren te vergroten (zowel in de bestaande als in de nieuwe voorraad). We gaan samen met de corporaties de uitdaging aan om doorstroming meer op gang te brengente intensiveren. Daarvoor is het nodig dat er meer sociale huurappartementen op voor senioren, geschikte locaties (nabij voorzieningen) gerealiseerd worden. Op projectniveau gaan we in samenwerking met de corporaties na of op basis van kwalitatieve overwegingen (opgang brengen van de doorstroming) binnen een project een hoger aandeel sociaal kan landen (hoger dan 30%). We richten onze peilen op het bouwen voor de middellange tot langere termijn (vooral bouwen voor de doelgroep senioren), zonder daar de behoefte op korte termijn uit het oog te verliezen. Immers op dit

doorstroming voor senioren die niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning? Want dat is over het algemeen een hele grote groep!

Sociale koopwoningen: koopwoningen met een vrij op naamprijs lager dan € 275.000 (prijspeil 2023). Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023). 15 Levensloopbestendige/nultredenwoning is een zelfstandige woningen die intern en extern toegankelijk is. Intern toegankelijk betekent dat vanuit de woonkamer, de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste 1 slaapkamer zonder traplopen te bereiken zijn. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woning of woonruimte vanaf de straat te bereiken is zonder traplopen. Daarmee is de woning geschikt voor bewoning in alle levensfases. De woning is ook geschikt als er sprake is van fysieke handicaps of chronische ziekte. 21 concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023 13 14

Commentaar [IK102]: Verwacht de gemeente dat daarmee de doorstroming vanzelf opgang komt?

Commentaar [JvdH|GM103R103]: Tekst aangepast

Commentaar [IK104]: Maar hoe intensiveer je de

Commentaar [JvdH|GM105R105]: Sluit nue wel aan op de tekst

Commentaar [RL106]: Een nultredenwoning hoeft niet altijd geschikt te zijn voor mensen met een rolstoel. Voor een rolstoelgeschikte woning gelden strengere eisen dan voor een nultredenwoning. Commentaar [Ev107R107]: Het is ook niet reëel

om te eisen dat alle woningen rolstoelgeschikt zijn laat staan noodzakelijk. Wij hanteren de niveau rollator geschikt als basis voor een nultreden woning. Graag deze term hanteren.

Commentaar [JvdH|GM108R107]: Is toegevoegd, rollator geschikt

moment is doorstroming door beperkt betaalbaar en bereikbaar aanbod (in zowel huur als koop) niet altijd mogelijk. Om deze reden zien we op korte termijn een uitbreidingsbehoefte voor huishoudens die instromen in de woningmarkt (starters16). We zetten de uitbreidingsbehoefte in aan de achterkant (senioren), maar ook aan de voorkant (starters) van de verhuisketen woningen aan de voorraad toe te voegen. Figuur : Visualisatie optimale doorstroming in de woningmarkt

Commentaar [EvdB109]: Dit geeft tevens een

Bron: Stec Groep

We zetten in op drie sporen: Spoor 1: focus op grondgebonden sociale huurwoningen en sociale huur appartementen en nultredenwoningen voor senioren (middellange en lange termijn). ▪ De sleutel van doorstroming ligt bij de senioren. Door aan de achterzijde van de verhuisketen voor deze doelgroep passende woningen te realiseren én eventuele belemmeringen om daadwerkelijk te verhuizen zoveel mogelijk te beperken, creëren we een aantrekkelijk aanbod om deze doelgroep in beweging te brengen. ▪ Door de focus op het realiseren van grondgebonden sociale huurwoningen, sociale huurappartementen en nul-tredenwoningen (geclusterd17 én niet geclusterd), maken we aan aanbodkant ruimte om door te stromen. Spoor 2: focus op betaalbaar en bereikbaar huur en koopaanbod voor starters (korte termijn). ▪ Zoals hiervoor aangegeven maken we door in te zetten op het faciliteren van de doorstroming de verhuisketens langer. Op deze manier spelen we binnen de bestaande woningvoorraad, meer betaalbaar huur en koopaanbod vrij. We maken daarbij gebruik van de mogelijkheden die de corporaties op het terrein van woningtoewijzingen hebben. ▪ Aangezien doorstroming op dit moment niet altijd mogelijk is, zetten we tegelijkertijd ook in op nieuwbouw (betaalbare koop en sociale huur). Daarbij zien we alleen bouwen van betaalbare woningen niet als dé oplossing.

Om nieuwe woningen langer betaalbaar te houden, zetten we aanvullende instrumenten in, zoals een doelgroepenverordening. Middels het inzetten van een doelgroepenverordening oefenen we invloed uit op de toe te voegen woningbouwcategorieën, doelgroepen, instandhoudingstermijn, aanvangshuurprijs en maximale huur- en koopprijzen. ▪ Om koopstarters te ondersteunen bij de aankoop van hun eerste woningen, maken we gebruik van de Starterslening. Spoor 3: focus op vergroten doorstroming door toevoegen middenhuur18 ▪ We zetten in op het toevoegen van middenhuur om de doorstroming te verbeteren (gouden driehoek) en zo het ‘verdringingseffect’ binnen het sociale huursegment te verminderen.

Starter is een huishouden die zelfstandig gaat wonen in een huur- of koopwoning en bij verhuizing geen woning achterlaat. Geclusterd wonen voor ouderen: woonvorm voor ouderen die zelfstandig willen wonen, maar wel met een zekere mate van beschutting en de mogelijkheid voor laagdrempelig contact met buren. De woningen en levensloopbestendig en er is een mogelijkheid voor ontmoeten inpandig of in de directe woonomgeving. Bij voorkeur is er de mogelijkheid van onplanbare Wlx- of Zvw-zorg in het geclusterd wonen complex. Intramurale voorzieningen vallen hier niet onder. Geclusterd wonen met Wlz-zorg (SOM+PG): woonvorm voor ouderen met een Wlz-zorgvraag. Er zijn verschillende verschijningsvormen: binnen deze categorie vallen zowel verpleeghuizen en grootschalige woonzorgcentra als kleinschalige woonvormen, bijvoorbeeld voor mensen met dementie. 18 Middenhuurwoningen: huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens en met een maximale prijs, gelijk aan 187 Woningwaarderingsstelsel-punten (€ 1.026, prijspeil 2023). Hiermee sluiten we aan bij de bovengrens van de Wet regulering middenhuur. 16 17

22

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

beeld van de levensloop van wijken: bij nieuwbouw vaak stellen/jonge gezinnen en schoolgaande jeugd, na verloop van tijd buurt met empty nesters en bij onvoldoende doorstroming vergrijzende buurt met vraag om zorg. Tijdig inspelen op deze levensloop van een buurt vraagt ook om visie op (gewenste) buurtontwikkeling (o.a. sloop GGB en bouw LLB appartementen.

Commentaar [JvdH|GM110R110]: Teskt overgenomen

Commentaar [IK111]: Wat is het verschil tussen

een grondgebonden sociale huurwoning voor senioren en een nultredenwoning? Wil je voor senioren - met oog op toekomstige beperkingen - niet altijd nultreden bouwen?

Commentaar [IK112R112]: En alleen sociaal? Waar gaat de groep senioren met een te hoog inkomen en/of eigen vermogen dan wonen?

Commentaar [JvdH|GM113R112]: Deze vraag als

nog te verwrken opgenomen in het nieuwe document

Commentaar [RL114]: en nultredenwoningen die geschikt zijn voor zorg (om het groeiend tekort te dichten tussen de vraag naar woonruimte in combinatie met ZZP5 of ZZP6 en het aanbod hierin) Commentaar [JvdH|GM115R115]: overgenomen Commentaar [EvdB116]: Een goede mix van doelgroepen en inkomens is ook beter voor de leefbaarheid.

Commentaar [JvdH|GM117R117]: overgenomen Commentaar [EvdB118]: Corporaties gaan

onderzoeken, in het verlengde van de RWD, of en zo ja welke sociale koopconstructies mogelijk zijn.

Commentaar [JvdH|GM119R119]: overgenomen

Om nieuwe middenhuurwoningen langer in betaalbaar en voor de doelgroep beschikbaar te houden, zetten we de doelgroepenverordening in als aanvullend instrument.

▪

3.4.4 Adaptief programmeren (flexibel inspelen op de actualiteit) Om de woningbouwopgave te realiseren, zetten we op lange termijn in op adaptief programmeren en flexibiliteit. Op de middellange termijn programmeren we proactief en zoveel als mogelijk anticyclisch (robuust). Door proactief te programmeren borgen we de bouwproductie. We zetten daarbij op de korte termijn primair in op ontwikkelingen die reeds ingang gezet zijn (bestaande programmering. Het kwalitatieve scenario 3 (huidige huisvestingsverdeling) is daarbij ons vertrekpunt en we de beweging die we willen maken is in de richting van scenario 1 (beperkte doorstroming). Op de middellange termijn op die segmenten die robuust zijn en minder gevoelig zijn voor veranderingen. Dat betekent niet dat we ‘kiezen’ voor een basis óf hoog scenario en dat vervolgens in de programmering vastklikken. Nee, we monitoren in welke richting de uitbreidingsbehoefte zich, zowel kwantitatief (aantallen) als kwalitatief ontwikkeld en benoemen daarbij kantelpunten. Hoe ontwikkelen vraag en aanbod zich in bestaande voorraad, in de planvorming en realisatie? Komt de doorstroming op gang? Blijft de verwachte migratie achter? Op dat moment sturen we onze strategie bij.

Commentaar [EvK120]: Benoem hier ook de groei

van de doelgroep sociale huur en de toename van de marktdruk als sturtingsinsturings instrument om meer naar scenario 1 te bewegen. Maak hier concrete afspraken over met de woningcorporaties. Dit is een essentieel en cruciaal punt voor ons om te kunnen blijven voldoen aan voldoende betaalbaren huurwoningen.

Commentaar [JvdH|GM121R121]: overgenomen

3.4.5 Inzetten op realiseren robuuste woningbehoefte (niet te beïnvloeden) Bij adaptief programmeren gaan we uit van de robuuste woningbehoefte. Op korte termijn richten we onze pijlen op de robuuste woningenbehoefte, zonder daarbij de volledige behoefte uit het oog te verliezen. Daar waar we nog een keuze hebben, kiezen we voor plannen die voorzien in de robuuste woningbehoefte, het overige deel van het programma zetten we in als flexibele ‘speelruimte’. De huidige huisvestingsverdeling (scenario 3) en daarmee ook het huidige programma vormen daarbij het vertrekpunt. We gaan samen met de corporaties de uitdaging aan om de doorstroming meer op gang te brengen, waarbij we in de richting van scenario 1 bewegen. We zetten in op het toevoegen van sociale huurwoningen (grondgebonden, appartementen/nultreden) en weliswaar in mindere mate ook in op de realisatie van betaalbare koopwoningen (eveneens grondgebonden, appartementen/nultreden). We zetten daarmee een beweging (verschuiving) op programmaniveau in gang. We hanteren daarbij de volgende insteek: - Bestaande woningbouwontwikkelingen (harde plannen19): breken we niet open. De ontwikkeling van woningbouw is een rijdende trein die we op de rails willen houden (lopende plannen gaan door).

- Bestaande woningbouwontwikkelingen (zachte plannen): waar mogelijk zetten we in op het vergroten van het aandeel betaalbaar én levensloopbestendig. - Nieuwe woningbouwontwikkelingen (zachte plannen): 19

Hard plan: plannen met een vastgesteld bestemmingsplan en/of onherroepelijke omgevingsvergunning.

23

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [Ev122]: Corporaties hebben maar

24% van de totale woningvoorraad in bezit, om écht significant doorstroming op gang te brengen moet er ook bij de particuliere woningeigenaren gestimuleerd worden.

Commentaar [JvdH|GM123R123]: toegevoegd

o

o

Woningbouwinitiatieven minimaal 15 woningen Woningbouwinitiatieven van minimaal 15 woningen moeten voldoen aan het kwalitatief woonprogramma (zie paragraaf 5.5), tenzij het college besluit daar gemotiveerd van af te wijken. Woningbouwinitiatieven onder de 15 woningen Woningbouwinitiatieven onder de 15 woningen toetsen we aan de beleidsambities uit dit beleidsprogramma. Passend bij de aard en schaal van deze plannen kiezen we een algemenere eis. Plannen kleiner dan 15 woningen moeten voor minimaal 50% voorzien in het toevoegen van woningen in het sociale huur, middenhuur, sociale koop of middeldure koopsegment20, tenzij het college besluit daar gemotiveerd van af te wijken.

Commentaar [Ev124]: Vanaf 15 woningen is duidelijker

Commentaar [JvdH|GM125R125]: overgenomen Commentaar [Ev126]: Tot 15 woningen is duidelijker

Commentaar [JvdH|GM127R127]: overgenomen

3.4.6 Ontwikkelpad niet-robuuste woningbehoefte (te beïnvloeden) De robuuste woningbehoefte is het niet te beïnvloeden deel van de uitbreidingsbehoefte. Ongeachte mate van doorstroming en veranderingen in voorkeuren is dit de opgave waar we in ieder geval voor staan. Echter een groot deel van de woningbehoefte is niet robuust en daarmee onzeker(der) en afhankelijk van keuzes die we maken. Deze onzekerheid zit in de aantallen (kwantitatief) als ook in de kwaliteit (type, prijzen etc). Op basis van het woningbehoefteonderzoek, de Woondeal en het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting zien we de noodzaak om een stip op de horizon te zetten, waarbij we (gezien de onzekerheden) enige mate van flexibiliteit willen behouden. We zetten een beweging in gang en ‘klikken’ geen bepaald scenario ‘vast’. Zoals eerder aangegeven is daarbij scenario 3 (huidige huisvestingsverdeling) het vertrekpunt en bewegen we in de richting van scenario 1 (beperkte doorstroming). Onze ambitie om doorstroming op gang te brengen, rechtvaardigt deze beweging. We monitoren daarbij de feitelijke ontwikkelingen en zo nodig stellen we het ontwikkelpad bij. Daarbij houden we rekening met enige mate van uitwisselbaarheid tussen de segmenten sociale huur, betaalbare koop en vrije sector huur, maar ook tussen kernen onderling.

Als we de behoefte vergelijken met de projecten die in de planning staan en plaatsen binnen de context van oplopende migratie, stijgende aantal woningzoekenden, afname kansen voor starter etc., wordt duidelijk dat we meer moeten bouwen in sociale huur, goedkope en middeldure koop. De opgaven zijn groot. De productie moet worden verhoogd om de opgave van gemiddeld circa 280 woningen per jaar te realiseren. De uitdaging ten aanzien van de samenstelling van het woonprogramma zijn zeker zo groot, zo niet groter. Daarbij hebben we niet zo zeer behoefte aan méér plannen, maar aan plannen die we kunnen versnellen en die een significante bijdrage leveren aan de opgaven.

Commentaar [EvK128]: Gezien het belang van de

realisatie van voldoende woningen in het sociale segment, is het van belang de woningcorporaties te betrekken bij de monitoring en bijsturing van de programmering. Feitenlijk gebeurt dit nu al. Benoem in deze alinea dan ook de samenwerking en betrokkenheid van de woningcorporaties op dit thema.

Commentaar [JvdH|GM129R129]: overgenomen Commentaar [RL130]: Erg belangrijk want verschil in woningbehoefte tussen kernen! Commentaar [JvdH|GM131R131]: toegevoegd

3.5 Woonprogramma 2023-2028 3.5.1 Woonprogramma 2023-2028 als toetsingskader In de vorige paragraaf hebben we de uitgangspunten voor het woonprogramma benoemd. In deze paragraaf vertalen we de uitgangpunten naar het woonprogramma op gemeenteniveau en een richtinggevende uitwerking op kernniveau. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk ‘geen blauwdruk’. Hier zetten we op in, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Daarbij houden we rekening met enige mate van uitwisselbaarheid tussen de segmenten sociale huur, betaalbare koop en vrije sector huur, maar ook tussen kernen onderling.

23

Middeldure koop: koopwoningen met een vrij op naamprijs tussen de € 275.000 en € 355.000 (prijspeil 2023).

24

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Categorie

Prijspeil 1-1-2023

Sociale huur

Tot € 808,06

Betaalbaar Midden huur Sociale koop Middeldure koop Vrije sector Dure huur Dure koop

€ 808,06- < € 1.026 Tot € 275.000 Vanaf € 275.00 – tot € 355.000 Vanaf € 1.026 Vanaf € 355.000

Aandeel in nieuwbouwprogramma 30% - 40% 35%-45%

< 25%

Doelgroepen die we hiermee bedienen

Starters21, gezinnen, vestigende internationale werknemers en senioren met lagere inkomens. Starters, startende gezinnen, internationale werknemers, doorstromers uit sociale huur (scheefwoners) en senioren met hogere inkomens. Internationale werknemers, en senioren met hogere inkomens, doorstromers uit de koop.

Commentaar [IK132]: Deze groep bedienen wij nu niet. Betekent dat er nog meer woningzoekenden bijkomen die beroep doen op sociale huurwoning

Commentaar [Ev133R133]: Wordt hier long stay bedoeld? Omschrijf dit concreter .

Commentaar [JvdH|GM134R133]: Dit is bij 'arbeidsmigranten' al aangepast

Toetsing reguliere woningbouwinitiatieven Het Woonprogramma vormt het programmatische toetsingskader voor reguliere woningbouwinitiatieven. Dit toetsingskader geldt voor woningbouwplannen waar op 1 januari 2024 nog geen anterieure overeenkomst is gesloten en/of waar nog geen ontwerp bestemmingsplan of omgevingsplan voor is, met uitzondering van de ontwikkellocatie Eikenheuvel. Het college heeft de bevoegdheid om, in uitzonderlijke situaties bij plannen met grote ruimtelijke meerwaarde, beargumenteerd af te wijken van dit toetsingskader. Daarbij heeft het college de bevoegdheid om jaarlijks de prijzen te indexeren. Woningbouwinitiatieven minimaal 15 woningen Woningbouwinitiatieven vanaf minimaal 15 woningen moeten voldoen aan bovenstaand, kwalitatief woonprogramma. Op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 meter-bereik) gaan we, daar waar gewenst, uit van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Daarbij is het mogelijkheid om, in overleg met de gemeente, plannen binnen een kern te combineren tot een groter programma en dit groter programma vervolgens in zijn geheel te toetsen aan het woonprogramma. Dit maakt maatwerk per plan en onderlinge verrekening mogelijk. Woningbouwinitiatieven onder de 15 woningen Woningbouwinitiatieven onder de 15 woningen toetsen we aan de beleidsambities uit dit beleidsprogramma.

Passend bij de aard en schaal van deze plannen kiezen we een algemenere eis. Plannen kleiner dan 15 woningen moeten voor minimaal 50% voorzien in het toevoegen van woningen in het sociale huur, middenhuur, sociale koop22 of middeldure koopsegment23, waarvan minimaal 50% een sociale huur- of sociale koopwoning. Op centrale locaties, na bij voorzieningen (500 meter-bereik) gaan we, daar waar gewenst, uit van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Daarbij is het mogelijkheid om, in overleg met de gemeente, plannen binnen een kern te combineren tot een groter programma en dit groter programma vervolgens in zijn geheel te toetsen aan het woonprogramma. Dit maakt maatwerk per plan en onderlinge verrekening mogelijk. Afwijkingsbevoegdheid In specifieke gevallen, dat om overtuigende redenen niet kan worden voldaan aan de minimale programma-eisen en een ontwikkeling voor het algemeen, maatschappelijk belang toch wenselijk is

21 22 23

Starter is een huishouden die zelfstandig gaat wonen in een huur- of koopwoning en bij verhuizing geen woning achterlaat. Sociale koopwoningen: koopwoningen met een vrij op naamprijs lager dan € 275.000 (prijspeil 2023). Middeldure koop: koopwoningen met een vrij op naamprijs tussen de € 275.000 en € 355.000 (prijspeil 2023).

25

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [Ev135]: Vanaf 15 woningen Commentaar [RL136]: Houd er rekening mee dat Bart niet happig is op ontwikkeling van 6 of minder sociale huurwoningen door Mooiland. Dergelijke aantallen zijn te klein in verhouding met de middelen en tijdsinvestering die ermee gemoeid is. Dit kan spelen bij plannen van 15 t/m 20 woningen. Voorkeur gaat dan uit naar turn key afname mits de stichtingskosten aanvaardbaar zijn. Commentaar [JvdH|GM137R137]: overgenomen Commentaar [Ev138]: @Remco Lenssinck Is het niet altijd gewenst om levensloopgeschikt toe te voegen binnen 500 meter van voorzieningen? Met andere woorden levensloopgeschikt eisen als her binnen 500 meter van voorzieningen ligt?

(bijvoorbeeld behoud van een monumentaal pand, woningsplitsing of huisvesting ten behoeve mantelzorg) heeft het college de bevoegdheid om beargumenteerd af te wijken van dit toetsingskader. 3.5.2 Uitwerking per kern Deze paragraaf geeft een richtinggevende uitwerking van het woonprogramma op kernniveau. Navolgende uitwerking moet nadrukkelijk gezien worden als richtinggevend. We schetsen binnen een bandbreedte de kwantitatieve opgave; geven aan voor welke doelgroepen we woningen realiseren, wat er nodig is (accenten) en eventuele aandachtpunten. Odiliapeel Opgave 2023-2033: 5 – 50 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ Sociale huur (appartementen/nul-tredenwoningen en grondgebonden) ▪ Betaalbare grondgebonden koopwoningen Doelgroepen: ▪ Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder ▪ In beperktere mate alleenstaanden & stellen tot 35 jaar Aandachtspunten: ▪ Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad ▪ Voorzien in de lokale woningbehoefte ▪ Meer variatie in woningvoorraad, passend bij karakter van Odiliapeel ▪ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid

Schaijk Opgave 2023-2033: 360 – 525 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ Sociale huur (appartementen/nul-tredenwoningen) ▪ Betaalbare grondgebonden koopwoningen ▪ Appartementen/nul-tredenwoningen in het koopsegment ▪ Middenhuur Doelgroepen: ▪ Alleenstaanden & stellen tot 35 jaar ▪ Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder Aandachtspunten: ▪ Ontwikkelen van potentiële inbreidings- en transformatielocaties. ▪ Overwegend voorzien in de lokale woningbehoefte ▪ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid

26

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [RL139]: In beperkte mate grondgebonden sociale huur, net als in Zeeland

Uden Opgave 2023-2033: 1.535 – 2.430 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ Sociale huur (appartementen/nul-tredenwoningen en kleine grondgebonden woningen) ▪ (betaalbare) Grondgebonden koopwoningen ▪ En in mindere mate appartementen/nul-tredenwoningen in het koopsegment en vrije huursegment middenhuur? Doelgroepen: ▪ Alle doelgroepen Aandachtspunten: ▪ In alle segmenten is er een uitbreidingsbehoefte aanwezig. De grootste behoefte is aanwezig in de categorieën grondgebonden koopwoningen en sociale huurappartementen/nul-tredenwoningen. De minste vraag is er naar grondgebonden vrijesectorhuurwoningen. ▪ Gevarieerde woonwijken verduurzamen, vergroenen en nabij voorzieningen (mogelijk) verder verdichten ▪ Vergroten levensloopbestendigheid

Reek Opgave 2023-2033: 10 - 50 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ Sociale huur (appartementen/nul-tredenwoningen) ▪ Vrije (dure) sectorhuur- en koop appartementen/nul-tredenwoningen Doelgroepen: ▪ Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder Aandachtspunten: ▪ Vernieuwing van de bestaande (koop)woningvoorraad ▪ Behoud van sterke en zelfredzame gemeenschap door in lokale woningbouwbehoefte te voorzien ▪ Meer variatie in woningvoorraad, passend bij karakter van Reek

Volkel Opgave 2023-2033: 50 - 125 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ Sociale huur (appartementen/nul-tredenwoningen en kleine grondgebonden woningen) ▪ Vrije sectorhuur- en koop appartementen/nul-tredenwoningen ▪ Kleine behoefte aan grondgebonden sociale huurwoningen Doelgroepen: ▪ Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder ▪ Kleine toename alleenstaanden & stellen tot 35 jaar. Aandachtspunten: ▪ Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad ▪ Inbreidingslocaties inzetten voor lokale woonbehoefte ▪ Bij woningbouw onder de aanvliegroute van Vliegbasis Volkel betrekken we het aspect volksgezondheid nadrukkelijk ▪ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid

27

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [RL140]: Stec Groep adviseerde om in Reek mede het accent te leggen op vrije sector huurappartementen of -nultredenwoningen. Ik betwijfel of de behoefte hieraan in Reek echt zo groot is. Ik zou de mogelijkheid open houden, maar eerst nader onderzoeken op behoefte, locatie-eisen en vereiste producten in Reek.

Commentaar [EvK141]: Doelgroep Alleenstaanden

Zeeland Opgave 2023-2033: 250 - 405 woningen Wat is nodig? (accenten): ▪ (betaalbare) grondgebonden koopwoningen ▪ Sociale huur appartementen/nul-tredenwoningen en in beperkte(re) mate grondgebonden woningen ▪ Kleine behoefte aan vrije sectorhuur- en koop appartementen/nul-tredenwoningen Doelgroepen: ▪ Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder Aandachtspunten: ▪ Behouden gedifferentieerde samenstelling. ▪ Ontwikkelen van potentiële inbreidings- en transformatielocaties. ▪ Overwegend voorzien in de lokale woningbehoefte ▪ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid

& stellen tot 35 jaar toevoegen

Commentaar [RL142]: In Zeeland kleine behoefte aan middenhuur (vergelijkbaar met Schaijk). Mogelijkheid voor grondgebonden middenhuur openhouden (gouden driehoek), tenzij Mooiland grote eengezinswoningen in Zeeland over mag/wil hevelen van de sociale huur naar de middenhuur. Commentaar [JvdH|GM143R143]: verwerkt

3.6 Bestaande woonvoorraad en -omgeving 3.6.1 Optimaliseren woonvoorraad en - omgeving Onze inwoners kunnen woonruimte vinden die aansluit bij hun behoeften van dat moment, hebben vooruitzicht op een woning die aansluit op toekomstige behoefte en kunnen rekenen op een sociaal vangnet, doordat ze in de buurt van naasten kunnen wonen. We bieden onze inwoners de mogelijkheid om te wonen en te kunnen blijven wonen in de vertrouwde omgeving, ook voor diegene die een (veranderende) zorgvraag heeft. Dat betekent dat we een ‘woon(zorg)carrière’) in de eigen woonomgeving mogelijk maken. Enerzijds zetten we daarbij, metiddels het woonprogramma, in op het realiseren van de juiste woningen op de juiste plek. We richten onze pijlen echter niet alleen op nieuwbouw. Door aanpassingen in de bestaande woningvoorraad en in bestaande woonomgevingen optimaliseren we ook dit deel van de woningvoorraad. Daarbij liggen er uitdagingen om (bestaande) woningen en woonomgevingen te verduurzamen (energie, klimaat, biodiversiteit, materiaalgebruik etc.), levensloopbestendiger (toegankelijker) en meer betaalbaar te maken.

Commentaar [RL144]: Het sociale vangnet zijn de naasten die in de buurt wonen, volgens u. Waar vinden mensen die vereenzaamd zijn, hun sociale vangnet? Welk gemeentelijk beleid regelt dit? Commentaar [JvdH|GM145R145]: Tekst hierop aangepast

Commentaar [EvdB146]: Kennissen/vrienden? Of ligt focus hier op familie (lijkt me te smal).

Commentaar [JvdH|GM147R147]: Is toegelicht

Bij woningbouwontwikkelingen kijken we hoe deze bijdraagt aan de leefkwaliteit van de directe omgeving. Nieuwe ontwikkelingen gaan dan ook (in bestaande woonomgevingen) gepaard met vergroening, verduurzaming en natuurinclusief bouwen. We roepen architecten en bouwbedrijven op om slimme, innovatieve en toekomstbestendige woningen te ontwerpen met een beperkte impact op het milieu. En daarbij zoveel mogelijk materialen te hergebruiken. Lukt dat niet, dan gaat de voorkeur uit naar natuurlijke materialen. Om de betaalbaarheid van wonen in de bestaande woningen te vergroten, richten we ons op het verlagen van de woonlasten. Dit doen we door onder andere de bestaande woningvoorraad verder te verduurzamen. We leggen daarbij de focus op isoleren, besparen en het verder elektrificeren van de woningen (denk bijvoorbeeld aan een warmtepomp).

Commentaar [EvdB148]: Wat gaat de gemeente dan doen? Of is dit feitelijk een opdracht aan de corporaties en de woningeigenaren?

Commentaar [JvdH|GM149R149]: Tekst is hierop verduidelijkt

28

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

3.6.2 Vergroten bewustwording en stimuleren woningaanpassingen Steeds meer mensen willen én moeten langer thuis wonen, ook als ze ouder worden of meer zorgbehoefte krijgen. Het vraagt veel om zwaardere zorg thuis te leveren. We zetten om deze reden in op bewustwording bij eigenaar-bewoners en/of hun kinderen om hen te stimuleren tijdig te investeren in woningaanpassingen of te verhuizen naar een meer geschikte woning. Daarnaast dagen we inwoners/initiatiefnemers, bouwers en ontwikkelaars uit om woningen levensloopbestendig te (ver)bouwen.

Commentaar [EvK150]: Woningcorporatie mag ook deze opsomming genoemd worden

Commentaar [JvdH|GM151R151]: gedaan 3.6.3 Meer variatie in bestaande wijken/kernen We vergroten de variatie in onze bestaande wijken en kernen. Hieronder verstaan we eerst en vooral de variatie in eigendomsvorm (huur/koop), in gezinssamenstelling (jong, oud, gezin, alleenstaand, samenwonend) en sociaaleconomische positie (draagkracht/draaglast, kwetsbaar/vitaal). We zetten in op ‘spiegelbeeldig bouwen’, bouwen wat binnen de bestaande voorraad ontbreekt of waar een te kort aan is. We benutten kansen om kleine(re) woningtypen toe te voegen in de bestaande voorraad (splitsen, inwonen, mantelzorg). En we benutten de mogelijkheden om vastgoed te transformeren naar woningen. Denk bijvoorbeeld aan het omvormen van winkels en kantoren naar wonen. Rekening houdend met de gewenste kwaliteit van wonen en de ruimtelijke inrichting. Denk daarbij aan een minimaal woonoppervlak van (indicatief) 50 m2 GBO24 (inclusief buitenruimte).

Commentaar [EvdB152]: 50 m2 incl. buitenruimte?

Of bedoeld als 50 m2 en een buitenruimte. Dat laatste is logisch maar staat er eigenlijk niet.

Commentaar [JvdH|GM153R153]: aangepast

3.7 Instrumenten 3.7.1 Instrumenten Zoals eerder aangegeven zijn de opgaven groot. De productie moet worden versnelden verhoogd om de opgave van gemiddeld circa 280 woningen per jaar te realiseren. De uitdaging ten aanzien van de samenstelling van het woonprogramma zijn zeker zo groot, zo niet groter. Sturing is daarbij nodig. Als we de behoefte vergelijken met de woningbouwprojecten die in het woningbouwprogramma staan, wordt duidelijk dat er aanzienlijk meer gebouwd moet worden in sociale huur, goedkope en betaalbare koop. De bouw van deze woningen zal in het woonprogramma geborgd moeten worden, maar dat is niet voldoende. We zullen er ook voor moeten zorgen dat de woningen bij die doelgroepen terechtkomen die ze nodig hebben, dat ze ook op langere termijn beschikbaar en betaalbaar blijven. Daarom richten we ons niet alleen op nieuw te bouwen woningen, maar zeker ook op de bestaande woningvoorraad. 3.7.2 Wat doen we al? ▪ Prestatieafspraken gemeente-corporaties-huurders. In de meerjarige samenwerkingsovereenkomst (prestatieafspraken) maken we onder andere afspraken over de beschikbaarheid, betaalbaarheid, het verduurzamen van de sociale huurwoningvoorraad. ▪ Passend grondprijsbeleid. We hebben een lagere grondprijs voor sociale huurwoningen vastgesteld. ▪ Achtervangpositie bij garantstelling leningen aan woningcorporaties.

Via deze achtervangpositie dragen wij er als gemeente aan bij dat woningcorporaties tegen gunstiger voorwaarden kunnen lenen. ▪ Anterieure overeenkomsten. We stellen anterieure overeenkomsten op. Daarin leggen we onder andere vast wat het woonprogramma is. ▪ Starterslening. Met een starterslening maken we een eerste koopwoning bereikbaar mensen met een laag- of een middeninkomen. De koopstarter gaat pas aflossing en rente betalen over zijn starterslening als zijn of haar inkomen voldoende gegroeid is. ▪ Zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding bij nieuwbouw. We borgen dat de woning bewoond wordt door de doelgroep en niet gebruikt wordt voor winstspeculatie of belegging. Middels koopovereenkomsten tussen gemeente en particulier bij bouwkavels uit te geven door de gemeente geldt een antispeculatiebeding en zelfbewoningsplicht. 24

GBO: gebruiksoppervlakte is de oppervlakte waarvoor wordt ingeschat dat deze nuttig gebruikt kan worden.

29

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

▪ ▪

▪

Gemeentelijke woningbouwregisseur. Voor een strakke sturing op de voortgang van de woningbouwproductie hebben we een woningbouwregisseur aangesteld. Betaalbaarheid bij bestaande woningen Om de betaalbaarheid van wonen in de bestaande woningen te vergroten, richten we ons op lagere woonlasten, dat doen we onder ander door de woningvoorraad verder te verduurzamen. Met de woningcorporaties en huurders hebben we hierover prestatieafspraken gemaakt. Versnellen door flexwoningen. Met het oog op het versneld realiseren van woningen zetten we in op de realisatie van circa 200 flexwonen. In de Woondeal zijn hierover afspraken gemaakt.

3.7.3 Wat gaan we aanvullend doen? ▪ Doelgroepenverordening. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeenten de mogelijkheid om per deelgebied in bestemmingsplannen te eisen dat een bepaald percentage van categorieën woningen wordt gerealiseerd in nieuwbouwplannen. Dit kan ook voor de categorie sociale huur, midden huur en sociale koop. De doelgroepenverordening vormt daarmee de wettelijke basis voor het doorvoeren van gemeentelijk woonbeleid in bestemmingsplannen. De doelgroepenverordening heeft alleen betrekking op nieuwbouw. ▪ Onderzoek naar mogelijkheden van een woningbouw- c.q. vereveningsfonds. Als partijen minder betaalbare woningbouw in hun project realiseren dan de vereiste opgave, doen zij een bijdrage in een fonds. Uit dit fonds kunnen projecten met sociale woningbouw elders worden gesubsidieerd. De mogelijkheden, werking en juridische implicaties van een dergelijk fonds moet nader onderzocht worden. ▪ Koopgarant, Slimmer Kopen. We willen sociale koopwoningen realiseren, voorkómen dat de eerste koper spekkoper is én de betreffende woningen ook na eerste verkoop beschikbaar houden voor lagere en middeninkomens. Daarvoor zetten we bijzondere koopconstructies in. We willen samen met marktpartijen en de corporaties de mogelijkheden verkennen om dergelijke woningen onder het Koopgarant- en het Slimmer Kopen-model aan te bieden.

▪ Woningsplitsing en optoppen bestaande woningen. Door splitsing en het optoppen van bestaande woningen kunnen kleinere zelfstandige koopwoningen worden toegevoegd voor de groeiende groep kleine huishoudens. Hierbij stellen we eisen aan de minimale omvang van de woning om ervoor te zorgen dat de woning wel voldoende kwaliteit heeft. ▪ Stimuleren van innovatie in de bouw. Wij dagen de markt uit om goedkoper te bouwen door toepassing van innovatieve bouwconcepten met kwaliteit (bijvoorbeeld houtskeletbouw, kant en klaar modules, prefab etc.). ▪ Zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding bij nieuwbouw. We verkennen de mogelijkheden om de huidige zelfbewoningsplicht/antispeculatiebeding te verbreden en daarmee breder in te zetten dan we op dit moment reeds doen. ▪ Opkoopbescherming. Gezien het feit dat uit lokaal (kadaster)onderzoek blijkt dat er geen sprake is van buitenproportionele verdringing door investeerders (gemiddeld 6%), het aantal aankooptransacties door investeerders terugloopt, het Rijk aanvullende maatregelen heeft genomen die het betaalbare koopsegment beschermt tegen investeerders en het tijdelijk karakter van de Opkoopwet, voeren we de opkoopbescherming niet in. We monitoren de ontwikkelingen en effecten van de overheidsmaatregelen, in de woningvoorraad. We maken een nieuwe afweging bij het invoeren van de huisvestingsverordening. ▪ Bevorderen doorstroming.

Wij denken dat er meer nodig is om die doorstroming te bevorderen. Wij denken daarbij onder andere aan het “ontzorgen” van ouderen bij verhuizing, maar ook aan het toepassen van het toewijzingsbeleid en dergelijke. Met de corporaties maken we hierover concrete afspraken. ▪ Lokale binding. Wij vinden het wenselijk dan mensen die gebonden zijn aan het sociale leven in een kern in deze kern ook kunnen wonen. We verkennen de mogelijkheden voor lokale toewijzing die ontstaat bij de actualisatie van de Huisvestingsweg. Deze actualisatie zal meer mogelijkheden om voorrang te bieden aan lokaal woningzoekenden, mits de gemeente kan onderbouwen dat er nauwelijks lokale toewijzingen plaatsvinden en dat de woningzoekende niet binnen afzienbare termijn elders in de regio een woning kan vinden (schaarste en verdringing).

30

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvK154]: Er ligt ook een grote

opgave tot verduurzaming van de particuliere woningvoorraad. Om dit te kunnen realiseren zal er ook een aanvullend instrumentarium voor die groep ontwikkeld moeten worden

Commentaar [JvdH|GM155R155]: overgenomen Commentaar [EvdB156]: + regionaal convenant flexwoningen in de maak.

Commentaar [JvdH|GM157R157]: overgenomen

Commentaar [EvK158]: Benoem hier ook woning delen door bevoordeeld friendscontracten

Commentaar [JvdH|GM159R159]: toegevoegd

Commentaar [EvK160]: Dit ontzorgen moet ook

voor de particuliere woningeigenaar toegankelijk zijn zie ook mijn eerdere opmerking hierover.

Commentaar [JvdH|GM161R161]: overgenomen

▪

▪

▪

▪

Stimuleren en faciliteren nieuwe woonconcepten25. We stimuleren en faciliteren woningbouwinitiatieven voor nieuwe woonvormen. Tenminste 10% van de nieuwe woningbouwplannen op programmaniveau bestaat uit nieuwe woonvormen, flexwonen en/of zelfbouw. Realiseren levensloopbestendige en passende woonomgeving en woningvoorraad. We vergroten de bewustwording van de gevolgen van ouder worden door voorlichting. We maken in iedere kern het maken van wooncarrière mogelijk. We zetten daarbij in op passende huisvesting, doorstroming en een levensloopbestendige woonomgeving. Waarbij we op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 meter-bereik) uit van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Opstellen Huisvestingsverordening. We verkennen de mogelijkheden om middels een huisvestingsverordening de negatieve effecten van verdringen van specifieke groepen op de woningmarkt te beperken door nadere regels te stellen aan lokale of regionale binding. Vooralsnog is dit alleen mogelijk in de sociale huur en middenhuur. Er ligt een wetsvoorstel om deze mogelijkheden uit te breiden naar de betaalbare koop en voor een groter aantal woningen. Dit doen we mogelijk in samenwerking met de regio Noordoost-Brabant, waar nodig maken we een lokale doorvertaling. Opstellen urgentieverordening met voorrangscategorieën.

Dit doen we (pas) als de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting is vastgesteld én in samenwerking met de woningcorporaties, om maximaal in te spelen op de veranderende actualiteit. === KATERN EINDE

Nieuwe woonconcepten: een woonvorm die voortkomt vanuit particulier initiatief en die op één of meer maatschappelijke opgaven een duidelijk (te verwachten) meerwaarde heeft ten opzicht van allereerst het tot nu toe gebruikelijk woningaanbod en ten tweede hetgeen in wet- en regelgeving, zoals Bouwbesluit, als minimale prestatie is verankerd. We verstaan hieronder ook zelfbouw (particulier Opdrachtgeverschap en Collectief Opdrachtgeverschap) en flexwoningen. 25

31

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Katern 2: de zorgopgave 4. Zorg

In dit katern wordt de ‘zorg’ uitgewerkt 4.1 Inleiding

Er ligt in Nederland een grote opgave als het gaat om huisvesting, zorg en welzijn van ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en andere kwetsbare groepen. Kwetsbaar wil niet altijd zeggen dat er een zorgvraag is, het kan ook gaan om een probleem rondom vereenzaming, het kunnen bereiken van voorzieningen of het niet kunnen vinden van een passende woning. In Maashorst is dit niet anders, daarom is ‘zorg’ als apart katern uitgewerkt. Welke ontwikkelingen in de zorg werken door het wonen en de inrichting van de directe leefomgeving? Hoe vertalen wij deze ontwikkelingen vervolgens naar kaders, samenwerkingen en wat is onze rol binnen dit gehele spectrum? In hoofdstuk <…> is al benoemd welke verplichte doelgroepen dit beleidskader moet bedienen. De zorgelementen die spelen bij deze doelgroepen, is wat in dit katern wordt uitgewerkt. Daarbij geldt de werkwijze zoals beschreven in hoofdstuk <’ondersteuningsbehoefte en definities…> om ‘kwetsbaarheid’ in zijn complexiteit als goed uitgangspunt te kunnen nemen. Vanuit het sociaal domein wordt gewerkt met diverse niveaus van ‘preventie’. Deze mate van zelfredzaamheid per doelgroep, zie par. 4.4 (werken met de matrix) maakt onderscheid tussen lichte, zwaardere, chronische enkelvoudig en complexe chronische problematiek. Het preventie aanbod is bedoeld om aan te sluiten op de diversiteit in de vraag.

4.2 Algemene ontwikkelingen in de zorg De zorgsector is sterk in ontwikkeling. We hebben te maken met ontwikkelingen die al langer gaande zijn, neem bijvoorbeeld de vergrijzing, mensen worden ouder, met de daarbij horende somatische en psychogeriatrische problematiek. Omdat mensen langer zelfstandig thuis wonen wordt de zorgvraag in de intramurale zorginstellingen zwaarder en complexer. Daar staat ook nog eens tegenover dat door de afname van het aantal jongeren er (extra) druk komt op de beschikbaarheid van gekwalificeerde medewerkers. De veranderende zorgvraag en de complexiteit van zorg vergt daarnaast andere kwalificaties van het huidige personeel, mede gezien de ontgroening zorgt dit voor een uitdaging in de gehele sector. De grenzen tussen de verschillende doelgroepen vervagen, er is steeds vaker sprake van multiproblematiek. Als bijvoorbeeld hiervan: de groei in het aantal verstandelijk beperkten met psychiatrische problematiek. De groei in vraag binnen de VG-sector (= verstandelijk gehandicapten) is voornamelijk binnen deze doelgroep te zien, dit komt mede door de steeds complexer en individualistischer wordende samenleving. Dit laatste, uiteraard naast de andere maatschappelijke problematiek van de laatste periode, legt ook een grote druk op de GGZ-sector (= geestelijke gezondheidszorg). De betaalbaarheid van (zorg)vastgoed in de zorg staat onder druk.

Naast de druk op de huisvestingsvergoeding hebben we te maken met stijgende bouwkosten, uitgebreidere woonwensen en toenemende duurzaamheidseisen. Maar ook binnen de sociale huursector, waarbij we het hebben over betaalbare huren voor de bewoners is het een uitdaging als het gaat om de haalbaarheid. Oplossingen moeten gezocht worden in een conceptuele benadering, repeterende bouw, samenwerkingen opzoeken en efficiëntie nastreven in het ontwikkel- en bouwproces. Er ontwikkelt zich steeds meer vraag naar diversiteit en keuzevrijheid, de bewoner zal de zorg en huisvesting meer passend bij zijn of haar vraag willen hebben. Hierbinnen past ook de trend dat cliënten in de intramurale zorg steeds meer een individuele woning wensen. Het klassieke groepswonen wordt steeds minder als aantrekkelijke woonvorm beschouwd. Er is steeds vaker behoefte aan een eigen appartement met eigen voorzieningen, zelfstandigheid. Ook verwanten vinden dit erg belangrijk en maken de keuze voor een instelling of andere aanbieder mede op dit criterium. Dit sluit aan op de trend 32

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvdB162]: Klopt, toch is er wel een

nieuwe vorm van groepswonen, met eigen woning, nodig om vereenzaming te voorkomen en het welzijn positief te beïnvloeden c.q. mensen te verbinden met elkaar (gezamenlijke activiteiten als men wil, en terugtrekken in eigen woning als daar behoefte aan is).

Commentaar [JvdH|GM163R163]: overgenomen

dat kwetsbaren en ouderen mondiger worden en meer de eigen regie willen hebben als het gaat om wonen en de invulling van de dienstverlening. Het accent ligt op zelfredzaamheid en participatie. Hierdoor ontstaan ook andere en nieuwe samenwerkingsverbanden. We zien dat ook de bekostigingsvormen van de zorg hierop aansluiten. Deze en andere ontwikkelingen zorgen ervoor dat de urgentie om verbindingen te leggen tussen wonen, zorg en welzijn hoger is dan ooit tevoren. Veel ontwikkelingen zijn algemeen van aard en hebben een vergelijkbare uitwerking op de verschillende sectoren binnen de zorg. Echter kan het ook zijn dat dezelfde ontwikkeling juist een verschillende uitwerking heeft afhankelijk van de sector.

4.3 Ondersteuningsbehoefte en definities

Aangezien kwetsbaarheid over het algemeen niet wordt bepaald door maar een factor maar door een samenstel van factoren die elkaar positief of negatief beïnvloeden, hanteren we een matrix om na te gaan of we voldoende aanbod hebben aan diensten en voorzieningen om te voorzien in ondersteuning op maat en de juiste zorg op de juiste plaats te kunnen bieden. De definities daaronder zijn van belang om hetzelfde beeld te hebben bij een begrip. De matrix werkt op de combinatie van een horizontale en verticale situatie. Voorbeelden: • Jeugdigen die bij de ouders wonen zijn niet vanzelfsprekend kwetsbaar (jeugdigen + thuiswonend) mits de ouders zelf voldoende regie hebben. • Jeugdigen die uitstromen uit Jeugdzorg met verblijf zijn bijzonder kwetsbaar als niet tijdig wordt voorzien in passende woning en juiste begeleiding. Het is duidelijk dat we voor deze doelgroep andersoortige voorzieningen moeten realiseren dan nu worden aangeboden. We kunnen daarbij niet wachten tot in 2026 de nieuwe aanbesteding start vanuit de Centrumregeling jeugd onder leiding van Den Bosch voor ‘jeugdzorg met verblijf’. Lokale creativiteit en samenwerking binnen de sub-regio is nodig om te voorkomen dat deze doelgroep te maken krijgt met meer problemen dan we proberen op te lossen met de huidige voorzieningen vanuit jeugdzorg.

4.3.1 Matrix als werkwijze Deze paragraaf is een toelichting voor de wijze waarop de kaders van dit beleidsprogramma vertaald gaan worden naar uitvoeringsbeleid. De wereld is niet zo maakbaar, is al eerder geconstateerd, en de problematiek van Wonen en Zorg is complex. Voor complexe vraagstukken bestaan geen simpele oplossingen. Om complexe vraagstukken wel zo behapbaar mogelijk te maken, kan het werken met een matrix behulpzaam zijn. Immers, Doelgroepen en woonsituaties kennen grote verschillen: per combinatie van factoren, zijn andere oplossingen nodig. Door steeds vanuit een ‘matrix’ te denken, welke factoren doen ertoe voor een specifieke doelgroep, en niet/ nauwelijks uit te gaan van leeftijd realiseren we duurzamere oplossingen en kunnen we steeds meer oplossingen realiseren in de vorm van ‘algemene voorzieningen’ waar geen indicatie noch beschikking voor nodig is om er gebruik van te kunnen maken. Thuiswonend Alleen Samen Nabij In / inwonend wonend wonend voorzieningen buitengebied Jeugdigen (uitstroom zorg, 16+) Jongeren (18+, zelfredzaam) Volwassenen (zelfredzaam) Volwassenen (met ondersteuningsvraag) Medioren (zelfredzame ouderen) Senioren (ouderen met ondersteuningsvraag) 4.3.2 Definities van de matrix Om met een matrix als bovenstaand te kunnen werken, is het nodig dat alle samenwerkende partijen een gehanteerd begrip op dezelfde wijze uitleggen en toepassen.

De definities die we in dit document opnemen, zijn op maat gemaakt voor dit beleidsprogramma omdat er in het hele werkveld veel verschillende uitleggen zijn ontstaan voor begrippen. 33

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Thuiswonend/ inwonend: de woningzoekende heeft op dit moment geen eigen huurcontract en is evenmin eigenaar van eigen woning. Er zijn andere volwassenen die de verantwoordelijkheid dragen voor het huishouden (regievoering) dan de woningzoekende. Per persoon kan de mate van eigen regie verschillen; sommige woningzoekende hebben eigen regie over inkomen e/o zorgvraag, andere woningzoekende hebben een bewindvoerder e/o een mentor maar is inmiddels voldoende ontwikkeld om over te stappen naar een zelfstandige woonsituatie, al dan niet met zorg. Alleen wonend: er zijn geen andere personen ingeschreven op het woonadres en er is geen sprake van een relatie waarin verantwoordelijkheden voor huishouden, inkomen etc. worden gedeeld. Samenwonend: er zijn meerdere personen ingeschreven op het woonadres waarvan tenminste, naast de hoofdbewoner, één volwassene (meer kan) die gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen voor huishouden, inkomen, zorg voor medebewoners etc. Nabij voorzieningen: de basisvoorzieningen zoals supermarkt, ontmoetingspunt en OV-halte, zijn op loopafstand of binnen 15 minuten fietsen te bereiken waardoor kans op isolement afneemt en kans op ondersteuning door de directe omgeving toeneemt.

Commentaar [EvK164]: Moet hier niet de 500

In buitengebied: de afstand tot basisvoorzieningen zoals ontmoeting of boodschappen is groter dan lopend binnen een half uur en fietsend binnen een kwartier overbrugd kan worden. Grote kans op isolement, te late signalering waardoor acute zorgvraag kan ontstaan die te laat wordt ontdekt.

Commentaar [JvdH|GM165R165]: Wordt

Ondersteuningsvraag: op 1 of meerdere domeinen is structureel een vorm van ondersteuning nodig. De ondersteuning kan verband houden met een chronische ziekte of een beperking. Afhankelijk van de ondersteuning die nodig is, kan deze worden geleverd vanuit de WLZ (wet langdurige zorg), de ZVW (zorgverzekering, bijv. voor thuiszorg) e/o sociaal domein (financiële ondersteuning, GGZ-hulp, Wmohulp etc.)

34

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

meter grens worden gehanteerd zoals in het vorige katern 3.5.1 en 3.7.3? geuniformeerd

5. Uitwerkingskaders 5.1 strategische uitgangspunten sociaal domein Voor de uitwerking van ‘zorg en ondersteuning’ zijn de “strategische uitganspunten sociaal domein” zoals vastgesteld in de raadsvergadering van <datum> leidend. o We gaan uit van eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid o We werken in de directe omgeving van de inwoner o We zetten efficiënte hulp en ondersteuning in o We werken vanuit het principe Positieve Gezondheid o We werken integraal en sociaal systeemgericht o We zetten in het op het verkleinen van de sociale ongelijkheid o We werken samen met partners o We maken gebruik van data 5.1.1 Speerpunten sociaal domein Binnen deze strategische uitgangspunten zijn een aantal speerpunten benoemd: • Normaliseren • Stimuleren van een gezonde levensstijl • Preventie • Versterken van de sociale basis in wijken en kernen • Toeleiden naar gespecialiseerde ondersteuning Deze speerpunten sluiten volledig aan op de doelen van de transformatie opgave die vanuit de rijksoverheid is opgelegd aan gemeenten en de zorgpartijen. Toelichting op deze transformatie opgave is als aparte bijlage bij dit beleidskader opgenomen. De opgaven zelf leiden tot eigenstandige besluitdocumenten die op een later moment bestuurlijk worden voorgelegd. 5.1.2 De 8 statements In korte, kernachtige verwoordingen is per thema weergegeven waar het beleidsprogramma voor staat.

De nadere toelichting op deze thema’s zijn in par. 5.3 uitgewerkt naar uitvoeringskaders. Per thema is er een blokje ‘visie’ en een blokje ‘aandachtsgebieden’. Beide elementen zijn nodig voor de verdere vertaling naar uitvoeringsbeleid per doelgroep e/o onderwerp. De volgorde van de statements is geen indicatie voor de belangrijkheid; elk statement doet ertoe. 1. • •

Woonvormen Nieuwe ontwikkelingen en bestaande voorraad sluiten aan op de woon-/zorgbehoefte van de kern en doelgroepen (STEC/prestatieafspraken) We zetten in op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 mtr bereik)

2. • • •

Beschikbaarheid en doorstroming 30% van de levensloopgeschikte woningen in het sociale segment Specifiek aandacht voor de realisatie van woonvormen voor kwetsbare inwoners en ouderen Doelmatige inzet WMO-budget (verhuizen versus (duurzame) aanpassing huurwoning)

3. •

Fysieke leefomgeving & voorzieningen Maximale afstand van woonvoorzieningen voor kwetsbaren naar primaire voorzieningen (supermarkt, huisarts, bushalte ontmoetingsruimte en zorg) is 1000 meter. Inrichting van en aansluiting op de fysieke omgeving maakt toetsbaar onderdeel uit van planvorming (geschikt en passend wonen houdt niet op bij de voordeur).

•

Commentaar [RL166]: aanvullend op onderstaande opmerking Emile: waarom 30%? Commentaar [JvdH|GM167R167]: Is nog discussie

Commentaar [EvdB168]: Waarom met nadruk in

sociale segment? Hogere inkomens moeten toch ook kunnen verhuizen naar vrije sector huur of koop met levensloopbestendige woningen? Ps. Zetten we in op levensloopbestendig of levensloopgeschikt? Zal wel definitiekwestie zijn 😉

Commentaar [EvK169]: Dit geldt toch voor alle woningen? Dus ook in het pariculiere segment?

Commentaar [JvdH|GM170R170]: ja Commentaar [EvdB171]: Ook voor (vitale)

senioren. Kwetsbaren is wat smalle benadering wellicht.

Commentaar [EvdB172]: Onderscheid maken in

type voorziening svp. Want bushalte op 1000 meter is te ver. Ontmoetingsruimte ook. Winkels zou kunnen mits goed bereikbaar met OV.

Commentaar [JvdH|GM173R173]: Is al anders geformuleerd

Commentaar [RL174]: Waarom geen 500 m zoals bij woonvormen genoemd? Voor welke doelgroepen max 500 m? En voor welke doelgroepen mag dit ook 600 tot 1000 m zijn? Commentaar [JvdH|GM175R175]: Is al anders

35

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

geformuleerd

4. • • 5. •

•

Inclusie, meedoen, leefbaarheid & ontmoeten Burgers en eindgebruikers worden actief betrokken bij planontwikkeling (omgevings-dialoog) en initiatieven Initiatieven dragen toetsbaar bij aan inclusie en het vergroten van het netwerk. Technologie Er vindt altijd overleg en afstemming plaats tussen stakeholders om inzet van technologie op elkaar aan te laten sluiten (efficiëntie, flexibiliteit en betaalbaarheid), er worden afspraken gemaakt. Vrijheid, “een goed leven” en ontlasting van de zorg staan voorop bij de inzet van technologie

6. •

Zorg en ondersteuning Alle initiatieven van woon-voorzieningen worden met betrokkenheid van de zorginstelling (haalbaarheid/ eisen zorg) ontwikkeld.

7. •

Grondslag: positieve gezondheid Bij het opstellen van vestigingsbeleid positieve gezondheid opnemen in de criteria en gezondheid stimuleren

8. •

Duurzaamheid Initiatieven die inzetten op het behalen van de duurzaamheidsdoelen wegen zwaarder

Commentaar [EvdB176]: Positiever omschreven:

langere zelfstandigheid en daarmee ontlasting van de zorg. Mensen willen ook niet afhankelijk zijn, dus laten we dat dan ook zo lang mogelijk voorkomen.

Commentaar [JvdH|GM177R177]: overgenomen Commentaar [EvK178]: Graag definitie geven: is dit een intramurale woonvoorziening of valt hier geclusterd wonen met mogelijk VPT ook onder ?

Commentaar [IK179R179]: We merken dat

opvattingen over het verlenen van zorg sneller veranderen dan het bijhorende vastgoed…

Commentaar [JvdH|GM180R179]: verwerkt 5.1.3 Onderlinge relatie van thema’s De grote woonzorgopgave vraagt om en integrale aanpak. De gemeente heeft een sleutelrol als verbinder tussen de diverse partijen. Zij geeft sturing aan de vertaalslag van regiobeleid NoordoostBrabant (oost), het kernenbeleid met oog voor eigen identiteit en de marktvraag. Ze is aanjager als het gaat om samenwerking en eigenaarschap creëren. Dit doet ze samen met de woonpartners van Maashorst (corporaties Area, Mooiland, BrabantWonen, makelaars, bouwers, ontwikkelaars, ambtenaren (welzijn-zorg, duurzaamheid en wonen) en welzijns- en zorgpartners en het zorgkantoor. Maar ook met dorpshuizen, wijkgebouwen en gezondheidsinstanties die een cruciale rol spelen bij het langer thuis wonen. Samen trekken we ten strijde waarbij ieder zich bewust is van zijn eigen rol. De verschillende thema’s in dit beleidskader passen elk binnen een eigen cirkel van invloed en verantwoordelijkheid (zie afbeelding). Het Integraal zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Nationale woon- en bouwagenda elkaar werken op elkaar door kunnen/moeten elkaar versterken. Dat kan alleen als er intensief wordt samengewerkt, waarbij duidelijke afspraken zijn gemaakt en ieder de eigen en elkaars verantwoordelijkheden kent en elkaar daarop kan en durft aanspreken. Let op: Het document is nog niet compleet.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=6518d434-a01a-4b63-a17d-6679c257b6bb