CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2-C ter informatie - inspraakreactie Mooiland

Raadsvergadering 14 december 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Beleidsprogramma wonen en zorg23.298 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inspraak reactie MOOILAND op INSPRAAK versie van beleidsprogramma Wonen en Zorg.

Beleidskader Wonen en Zorg

Mooiland heeft door middel van opmerkingen IN het document inspraak geleverd; elke opmerking Inspraakversie dd 4 juliopent 2023 deze. Dan kan zowel de isbeeldvormend beantwoord. concept Door op“Woon(zorg)visie” het symbool van|opmerking te klikken, Zaakdossier: opmerking als[17801-2023] de reactie erop worden gelezen

1

concep t beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie j uli2023

Inleiding Elke gemeente in Nederland heeft de opdracht om eind 2023 een “Woon(zorg)visie” te hebben. Om helder te houden wat de overkoepelende en meest strategische kaders zijn voor de hele gemeente, vermijden we de aanduiding ‘visie’ zoveel als mogelijk. De Omgevingsvisie vormt voor onze gemeente het grote, integrale strategisch kader. De diverse onderdelen uit de Omgevingsvisie worden vervolgens uitgewerkt in meerjarige beleidsprogramma’s. Deze beleidsprogramma’s zijn een nadere detaillering van de Omgevingsvisie en vormen daarmee de kaders voor de vertaling naar uitvoeringsbeleid. In dit beleidsprogramma worden de onderdelen ‘wonen’ en ‘zorg’ geconcretiseerd. Onderstaande afbeelding vertoont de samenhang en hoe de beide onderdelen, wonen en zorg, elkaar beïnvloeden. De “DNAbolletjes” verbeelden de diverse beleidsuitvoering documenten die gelijktijdig of volgtijdelijk in de maak zijn. Gelijktijdig voor zover deze onderdeel zijn van het te harmoniseren beleid. Volgtijdelijk voor zover zij voortkomen uit de kaders van dit beleidsprogramma.

Aangezien dit beleidsprogramma omvangrijk is en doorwerkt op een groot deel van de gemeentelijke taken en beleidsterreinen (nagenoeg alle 10 begrotingsprogramma’s worden hierdoor geraakt), wordt de uitwerking in twee aparte onderdelen gedaan: een katern voor wonen en een katern voor zorg. De beide katernen zijn afzonderlijk te lezen maar zijn en blijven onlosmakelijk met elkaar verbonden. LET OP: het document, met name het zorgkatern, is nog niet volledig; zie toelichting in het begeleidend schrijven. Dit document is de inspraak-versie waar geen rechten aan kunnen worden ontleend. Pas na vaststelling van het uiteindelijke beleidsprogramma Wonen en Zorg (volgens planning op 24/12 2023) heeft het status.

2

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Ambitie en leeswijzer In de omgevingsvisie zijn de hoofambities van de gemeente uitgewerkt. Deze zijn: 1. We worden, nog meer dan nu, een natuurlijke gemeente. 2. De agrarische sector vormt een belangrijke pijler in onze lokale economie. 3. Voor de directe leefomgeving is op drie onderwerpen een ambitie benoemd: 3.1 Mobiliteit, waarbij de auto niet langer centraal staat bij de inrichting van de ruimte. 3.2 Voorzieningen, waarbij we inzetten op een aantrekkelijke plek om te zijn, te wonen, te werken en te bezoeken. <4.3.2, pag.66> 3.3 Verstedelijking, waarbij we kunnen willen voorzien in de eigen woonbehoefte zodat er per kern sprake is van voldoende, passend en betaalbaar aanbod. 4. We zetten in op een sterke en gevarieerde recreatieve en toeristische sector. Voor de concretisering van deze ambitie naar een beleidsprogramma voor wonen en zorg zijn al deze ambities van belang maar voor deze twee onderwerpen, wonen en zorg, is dit vooral de uitwerking van ambitie 3. Het STOMP1-principe van mobiliteit wordt de basis van bereikbaarheid van voorzieningen. En voorzieningen worden uitgewerkt naar basisvoorzieningen die onder handbereik moeten zijn en de meer stadse-voorzieningen die niet in elke kern een plek kunnen of hoeven krijgen. Uiteraard wordt per kern, in het Woonkatern, gedetailleerd de woonbehoefte uitgewerkt op kernniveau.

Het zorgkatern gaat in op het Ecosysteem, welke elementen ertoe doen en wat dat betekent voor de vormgeving van zorg. Deze beide kernen zijn los van elkaar te lezen en kunt u beschouwen als parallelle sporen. De prioritering is weer een gezamenlijke afsluiting van dit beleidsprogramma. Verantwoording beeldmateriaal Een aantal afbeeldingen zijn van eigen makelij. Bij de uitwerking van alle onderzoeken en rapporten naar de hanteerbare thema’s en koppeling met strategische partners hebben wij van Van Aarle en De Laat betrokken, ter versterking van het ambtelijke schrijfteam. De afbeeldingen van het Ecosysteem en de diverse ‘bollen’-afbeeldingen zijn van hun hand.

1 STOMP: bij het STOMP-ontwerpprincipe staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de

ruimte, maar gaan we eerst uit van de voetganger. De afkorting is gebaseerd op de volgorde stappen (lopen), trappen (fietsen), OV (openbaar vervoer, MaaS (Mobility as a service, deelauto’s etc.) en privéauto. 3

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

1. Het Ecosysteem van woongebieden Wij willen dat onze inwoners gezond en prettig wonen in een aantrekkelijke omgeving met goede voorzieningen onder ‘handbereik’. Wordt oveg Daar waar de woningen niet geschikt zijn voor deze zorg, en verhuizing naar een beter geschikte woning nodig is waar wel alle zorg geleverd kan worden, zetten we in op nieuwe vormen van wonen. Deze nieuwe woonvormen willen we toevoegen in de directe omgeving van het bestaande sociale netwerk van de inwoner en in de nabijheid van dezelfde voorzieningen als waar deze nu gebruik van maakt. Deze ambitie is onderstaand beeldend ‘verwoord’.

Commentaar [EvdB1]: Hoe denken wij hierover

vanuit corporaties? 'Per levensfase' is dan beetje vaag om hier wel of niet mee eens te zijn. Sluit overigens wel aan bij ons woningtype 'levensloopbestendig'. Verderop in het document staan nog enkele levensfasen beschreven. Ik zal daar nog bekijken of die logisch zijn. Overigens kennen wijken/ buurten ook levensfasen (met daarbinnen specifieke eisen/ wensen per levensfase). Het zou goed zijn om die ook te benoemen. Ik zal de tekst hierop scannen.

Commentaar [IK2R2]: Uit onderzoek en analyses

blijkt dat jongere generaties gewend zijn om vaker (en meer) te verhuizen. Het is dus de vraag of het erg is dat iemand vaker dan 1x verhuisd?!

Commentaar [JvdH|GM3R2]: tkn Commentaar [EvdB4]: Ik mis een korte toelichting

op de afbeelding. Wat is de geschetste samenhang en waarom? Niet iedereen begrijpt deze afbeelding!

Commentaar [JvdH|GM5R5]: Wordt uitgewerkt

4

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

2. Probleem analyse 2.1 Probleemverkenning algemeen Uit media berichten en/of eigen ervaringen is er een probleem als het gaat om beschikbaarheid en betaalbaarheid. Er is een tekort aan woningen, mede doordat de huishoudenssamenstelling de afgelopen jaren aanzienlijk is veranderd. De woningen die wel beschikbaar zijn, zijn voor een groot deel van de woningzoekenden niet betaalbaar. Dat is in een notendop de problematiek van de totale woningvoorraad/-behoefte. Jarenlang zijn in Nederland woningen gebouwd voor onze meest zelfredzame doelgroepen, daarbij isheeft de (landelijke) politiek onze kwetsbare inwoners 'uit het oog' verloren. Tijd voor meer regie. Daarin worden we nu gelukkig wel gesteund door de landelijke politiek maar we moeten ook realistisch zijn: de mate waarin de wereld van wonen en zorg maakbaar is, is beperkt terwijl er grote verandering op gebied van zorg zijn (zie par. 2.2). Daarnaast moeten we niet doorslaan naar de andere kant en alleen bouwen voor ‘onze kwetsbare inwoners’: ook de meer reguliere woningzoekenden mogen niet worden vergeten. . Dat ook de zorg algemeen, en het huidige zorgstelsel specifiek, in deze vorm niet meer overeind te houden is, lezen we bijna net zo vaak in de krant e/o ervaren we in onze eigen directe omgeving als de problemen over het wonen.

Wachtlijsten voor een behandeling, berichten over ‘heeft deze behandeling nog wel nut’ en ‘is dit nieuwe medicijn niet te duur’ zijn daar de meest zichtbare berichten van. Tekorten in de arbeidsmarkt, niet meer de juiste zorg op de juiste plek, is wat we zien als we meer beleidsmatig achter de schermen kijken in onze poging om vanuit gemeenten nauwer samen te werken met medisch domein. De veranderingen in de samenleving zelf, andere samenstelling van huishoudens, andere woonvormen en meer bewustzijn van inwoners over wat zij zelf vinden dat goed voor hen is en dat willen behalen, werkt door op de bekostigingsvormen van de zorg en de worsteling om daar goed op aan te sluiten. Deze en andere ontwikkelingen zorgen ervoor dat de urgentie om verbindingen te leggen tussen wonen, zorg en welzijn hoger is dan ooit tevoren. Veel ontwikkelingen zijn algemeen van aard en hebben een vergelijkbare uitwerking op de verschillende sectoren binnen de zorg. Echter kan het ook zijn dat dezelfde ontwikkeling juist een verschillende uitwerking heeft afhankelijk van de sector.

Commentaar [EvdB6]: Nader onderbouwen met

'uit onderzoek blijkt? Nu wat slappe reden om mee te beginnen.

Commentaar [JvdH|GM7R7]: Wordt overgenomen

Commentaar [EvdB8]: Namelijk?

Huishoudensverdunning?! Meteen in tekst opnemen als reden?

Commentaar [JvdH|GM9R9]: overgenomen Commentaar [EvdB10]: Wederom: reden? Commentaar [EvdB11R11]: Te duur en bij huur te lange wachtlijsten?

Commentaar [JvdH|GM12R11]: verwerkt

2.2 Monitoren versus sturen Er zijn veel trends en ontwikkelingen; de ontwikkelingen die ertoe doen in relatie tot de Woon(zorg)visie, waar een knelpunt ontstaat dat we via het beleidsprogramma wonen en zorg zouden kunnen oplossen, worden thematisch uitgewerkt zodat we daar op kunnen sturen (zie hfd. 5). Waar we wel ambities hebben maar minder beïnvloedingskracht op trends en ontwikkelingen, kunnen we vooral monitoren. Wat we monitoren, wordt in deze paragraaf toegelicht. Waar we op willen sturen, wordt daarna thematisch uitwerkt. 2.2.1 Woningen Waardoor zijn er steeds meer woningen nodig, ondanks dat aantal woningen verachtvoudigd is ten opzichte van een verdrievoudiging van de inwonersaantallen in Nederland, is grote vraag. Een aantal ontwikkelingen dragen bij aan de druk op de woningmarkt. • De ‘beddenleveranciers’ hebben 8% korting opgelegd gekregen op de ‘huisvestingscomponent’. Dit is een korting die het zorgkantoor doorvoert op aansturing van de Rijksoverheid. Instellingen als Brabantzorg en Retraitehuis krijgen voor het totaalpakket minder geld terwijl de opdracht vanuit het Rijk is uitgebreid met een opdracht tot verduurzaming van bestaande bouw. Voor deze verduurzaming zal ander geld aangetrokken moeten worden (bijvoorbeeld uit samenwerking met gemeenten) als het niet ten koste mag gaan van bekostiging van zorgpersoneel.

Door samenwerking met woningbouwcoöperaties en gemeente kan de transformatie opgave van o.a. verzorgings- en verpleeghuizen, GGZ-opstallen worden vertaald naar nieuwe woonvormen voor onder andere gespikkeld en/of geclusterd wonen.

5

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvdB13]: Onnavolgbare inleiding,

vooral door 'verachtvoudigd' en 'verdrievoudigd'… Ik zou beginnen met de Nederlandse bevolking is de afgelopen decennia fors gegroeid en blijft ook groeien de komende jaren. De bevolkings- en huishoudensprognoses….

Commentaar [EvK14R14]: Beschrijf deze ontwikkelingen specifieker

Commentaar [JvdH|GM15R14]: verwerkt Commentaar [EvK16]: Populaire term, omschrijf duidelijk wat hier bedoeld wordt.

Commentaar [JvdH|GM17R17]: Wrodt aangepast in de eindversie

Commentaar [EvdB18]: Ouderwets + fout want we zijn corporaties 😉

Commentaar [JvdH|GM19R19]: verwerkt

• De bezetting per woning daalt gestaag, er wonen steeds minder mensen in een (eengezins)woning. Sociologie onderkent de trend dat er gezinsverdunning is en er steeds meer alleenstaanden zijn sinds de metingen vanaf 1960. Vanaf het begin van de meting was er al sprake van ca. 25% alleenstaande volwassenen en sindsdien is er een gestage stijging. Gevolg is dat er in percentage meer ruimte is per persoon per woning; er is te weinig variatie in passend aanbod om een evenwichtiger verdeling te krijgen van de woonruimte door de overmaat aan eengezinswoningen. Wat nodig is, vanuit zorgoogpunt bekeken is een nieuwe vormgeving van woningen. Dan spelen elementen als voldoende privacy in combinatie met gedeelde ruimtes voor gasten, logés, opslag, onderlinge activiteiten etc. Vanuit ‘wonen’ gekeken, vanuit het reguliere woonproduct, betekent dit dat we met name meer aandacht moeten hebben voor het laten doorstromen van onze senioren. En tegelijkertijd (op de korte termijn) ook aan de voorkant van de verhuisketen (lees: voor starters) de instroom mogelijkheden moeten verruimen.

• Misvattingen: werkelijkheid versus geuite wensen Bij inventarisatie naar woonwensen, wordt veel de wens aangegeven naar sociale huur zonder na te gaan of zij er voor in aanmerking zouden kunnen komen. De aanname vanuit de Rijksoverheid (uit eerste volkshuisvestingsprogramma’s), bleek niet correct. Mensen verhuizen niet, zodra de kinderen de deur uit zijn, naar een kleinere woning. Feitelijke doorstroom van ouderen naar een beter passende woning is slechts 5%. Wat verhuizing tegenhoudt is o.a. o Dat de eigen woning (nagenoeg) is afbetaald, verhuizen levert ineens weer woonlasten op; o Gehecht zijn aan de woning en alle sentimenten omdat de kinderen daar groot gegroeid zijn, samen met de buren oud geworden en vertrouwde contacten zijn opgebouwd; o Het gedoe van een verhuizing en onzekerheid over de nieuwe plek want mensen gedijen bij routine en zekerheden; o Afscheid nemen van meubels en overige inboedel omdat de nieuwe stek kleiner is dan de huidige; o Het ‘geld voor de oude dag’ willen bewaren als erfenis voor de kinderen in plaats van er zelf gebruik van te maken, ook als dat geld in de woning zit en pas vrijkomt na verkoop; o Onbekendheid van ‘verzilverd wonen2’ (wat niet overal aangeboden wordt) o Niet (meer) in aanmerking komen voor een hypotheek vanwege leeftijd, ook als maandlasten lager zijn bij koop dan bij huur.

Een deel van bovenstaande onderdelen zal via de ‘brede maatschappelijke discussie’ opgepakt moeten worden. Waar mogelijk zal via uitvoeringsinstrumentarium (bijvoorbeeld ‘verhuisprimaat’) de gewenste doorstroom verhoogd moeten worden. Het instrumentarium is uitgewerkt in het Woonkatern. • Geleidelijke afschaffing van ‘somatische bedden’. Deze ontwikkeling, steeds minder somatische bedden, heeft als product van de WLZ (Wet Langdurige Zorg) het VPT-ontwikkeld: Volpakket Thuis. Echter, veel van de bestaande woonruimten zijn niet geschikt voor bieden van zorg voor immobiele bewoners. Veel oudere woningen zijn bovendien niet levensloop bestendig te maken. De huidige ouderenzorg aanbieders krijgen daardoor een totaal andere doelgroep in huis, zwaardere problematiek met een aanzienlijk kortere woontijd (ca. 6 weken tot 6 maanden zal gemiddelde worden terwijl dat nu ca. 3 jaar is). De hospice-functie integreert gaandeweg in de verpleeghuizen, verzorgingshuizen zullen getransformeerd moeten worden. • Meer vraag van nieuwe doelgroepen naar betaalbare woningen Het aantal doelgroepen dat een gemeente moet bedienen met betaalbare woningen, groeit door niet vooraf te beïnvloeden factoren. o Gestage stijging instroom asielzoekers en daarmee de huisvestingsopgave van statushouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning); o Opvang Oekraïners;

Commentaar [EvdB20]: Voor de discussie: maar we bouwen die nog wel steeds bij in de nieuwbouw! Vraagt dit om een herbezinning bij alle bouwende partijen en de sturing van de gemeente(n)? Weet niet of deze kritische noot hier bij kan. Maar ik mis dit nu wel.

Commentaar [JvdH|GM21R21]: Bij de inleiding is

al ingegaan op het gebrek aan oog voor de eigenlijke vraag. Daar wordt deze kanttekening aan toegevoegd

Commentaar [EvdB22]: Is er wel genoeg aanbod op de juiste locatie? Oftewel, kunnen ze wel verhuizen? Ik mis dit in de beschrijving!

Commentaar [EvdB23R23]: Met name verhuizen in nabijheid van huidige omgeving is wens i.v.m. behoud van bestaande sociale contacten.

Commentaar [JvdH|GM24R23]: verwerkt

Commentaar [EvK25]: Verzilverd wonen levert

feitelijk geen verhuizing op. Wanneer men hier dus niet bekend mee is is dit geen relevant argument in deze opsomming

Commentaar [JvdH|GM26R26]: verwerkt

Commentaar [EvdB27]: Is bij mijn weten nu al veel lager. Ik hoor vaak 9 maanden tot een jaar. Kunnen we dat nog ergens vinden om mee te onderbouwen? Ik mis sowieso de bronvermelding bij veel argumenten.

Commentaar [JvdH|GM28R28]: Wordt aangepast, mede op basis van reactie van zorgprofessionals

Commentaar [EvdB29]: Deze bestaan toch niet meer allebei?

Commentaar [JvdH|GM30R30]: Ja, bestaan nog Verzilverd wonen: in ruil voor een deel van de overwaarde van de woning, wordt de woning verkocht zonder dat verhuizing nodig is. De eigenaar van de woning huurt de woning meteen weer terug en het deel van de overwaarde dat wordt uitgekeerd, kan gebruikt worden voor prettig leven. Let op: dit is geen gemeentelijk product maar in verschillende vormen een aanbod van hypotheek verstrekkers 2

6

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

steeds. De bekostigingsmethodiek is gewijzigd en daarmee de zichtbaarheid van dergelijke woonvormen

o Toename van arbeidsmigranten in productiewerk bij logistieke centra, fabrieken en o landbouwbedrijven (niet de expats; deze hebben meestal royale inkomens om zich dure

huur te kunnen veroorloven) bij logistieke centra, fabrieken en landbouwbedrijven; o Uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang (incl. jeugdzorg-instellingen) Door integrale afweging in combinatie met sturing op gewenste economische ontwikkelingen - bedrijven die aansluiting hebben of kunnen maken met lokale arbeidsmarkt populatie – kan instroom beheersbaar worden. Door passend te bouwen voor de werknemers (prijspeil in verhouding tot inkomen) van lokale/ regionale economie en goed te sturen op ‘spreiding van voorzieningen en diversiteit van inwoners’, doen we het maximale om de huidige schaarste zo eerlijk mogelijk te verdelen.

Commentaar [IK31]: Deze groep zien wij niet als

‘onze’ doelgroep. Deze groep doet veelal geen beroep op sociale huurwoningen. Kortom: Wij huisvesten deze doelgroep (nog) niet.

Commentaar [JvdH|GM32R32]: verwerkt

•

Sturen op reductie van GGZ-bedden: meer lage inkomens die vragen om ‘eigen’ woonruimte, wijkgerichte inzet nodig in plaats van instellingsinzet. Al sinds 2010 stuurt het Rijk op reductie van 40% van instellingsbedden en dan gaat het met name om GGZ-problematiek. Via de ‘transformatie van instellingen naar wonen (met ondersteuning)’, inclusief het blijven sturen op ‘spreiding van voorzieningen en diversiteit van bewoners’, kanzou zowel aan de krapte van personeel als aan de krapte van woonruimte tegemoet gekomen kunnen worden. 2.2.2 Personeel Dat in heel West-Europa sprake is van dubbele vergrijzing, waardoor arbeidspotentieel krapper wordt, is algemeen bekend en kunnen we niet zelf keren. De gevolgen van deze dubbele vergrijzing spelen ook in Nederland maar niet in elke gemeente op gelijke wijze. Aan de randen van Nederland (oosten, zuiden en noorden) meer dan in het midden en de Randstad. Gevolg van de vergrijzing is wel dat er steeds meer ouderen zijn, en vanaf hun pensioen een groeiende ondersteuningsvraag ontwikkelen. Hoe fysieker hun werkzame leven, des te jonger over het algemeen start de ondersteuningsvraag. De grootste oorzaak van tekorten van personeel in de zorg is echter dat deze beroepsgroep voor mensen in de uitvoering minder aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden heeft. •

Het werk heeft niet veel aanzien; naarmate meer vrouwen het werk doen, daalt (helaas) het aanzien en dat is terug te zien in de beloning. Gevolg is dat steeds vaker regulier personeel via een ZZP-constructie wordt ingehuurd, waardoor het personeel wel zelf zorgt voor een gepaste beloning maar de ‘werkgever’ krijgt hiervoor geen extra inkomsten omdat de contracten (vanuit zorgkantoor, zorgverzekeraars e/o sociaal domein) niet worden aangepast in tariefafspraken. Hierdoor kan de zorgaanbieder financieel in de problemen komen en kan het totaal aan zorgaanbod worden uitgehold. Het Regioplan, op te stellen voor inzet van de IZA-gelden (integraal zorgakkoord), zou sturingsmaatregelen moeten gaat bevatten om eerlijke beloning voor werk structureel te borgen. Op dit moment is nog niet te overzien of de IZA-gelden voldoende mogelijkheden bieden.

Commentaar [EvdB33]: In combinatie met een laag inkomen en ongezond gedrag!

Commentaar [JvdH|GM34R34]: verwerkt Commentaar [EvdB35]: En hoge werkdruk door de schaarste aan personeel.

Commentaar [JvdH|GM36R36]: verwerkt Commentaar [EvdB37]: Hoe kunnen we dit

terugdringen met elkaar? Moet echt iets mee gedaan worden. Is niet houdbaar.

Commentaar [JvdH|GM38R38]: Tekstueel al aangepast

•

De professionals in de zorg maken al een aantal jaren op rij melding van toenemende gedragsproblematiek waardoor het werk steeds zwaarder wordt zonder dat de beloning en/of de ondersteuning aan de medewerkers daarmee gelijke tred houdt. Deze escalatie van zorgvraag is deels een gevolg van wachtlijsten, waardoor ondersteuning of behandeling te laat op gang komt. Vermoedelijk ligt een deel van de oorzaak in op te lossen zaken mits er tijdig en goed naar gekeken wordt: o overprikkeling door technologische ontwikkelingen, o sociale druk (FOMO3, show-off etc.) door o.a. sociale media, o leven te midden van een veelheid van mensen, o veel omgevingsgeluid, slecht geïsoleerde woningen Niet alles kan in de wijk maar er kan veel als er goede onderlinge verhoudingen zijn. Voor een deel ligt het in het ‘leren omgaan’ met andere leefstijlen en voor een deel in het faciliteren van verschillende leefstijlen door aangepaste woonvormen verspreid over de gemeente. Sommige doelgroepen zijn gebaat bij prikkelarme omgeving en verder van voorzieningen. •

Veel zorginzet is gericht op ‘tegengaan van verveling’.

Commentaar [EvdB39]: En grotere variantie aan leefstijlen?

Commentaar [JvdH|GM40R40]: verwerkt Commentaar [EvdB41]: Causaal? Commentaar [JvdH|GM42R42]: toegelicht Commentaar [EvdB43]: Verder weg van? Niet duidelijk zo.

3

7

FOMO: Fear of Missing Out. Show-off: vooral laten zien dat het goed met je gaat. Erbij willen horen door te laten zien bij welke concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [JvdH|GM44R44]: toegelicht

events je bent geweest, en hoe goed je er toen uitzag.

8

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Het voeden, wassen en medicatie toediening is de basis van zorg in traditionele instellingen (verzorgingshuizen, verpleeghuizen). De momenten tussen deze zorgacties worden vaak gevuld met bedachte activiteiten om de bewoners actief te houden. De dagelijkse bezigheden van veel bewoners zijn komen te vervallen vanaf het moment dat ze in de instelling zijn gaan wonen. Het aankleden, de was doen, boodschappen doen, eten koken en poetsen zijn normaliter dagelijkse beslommeringen die nu wegvallen. Daardoor vervalt de ‘zingeving’ voor bewoners waardoor levenslust afneemt. Het tegengaan van deze ‘leegte’ is geen echte zorgvraag; dit kan ook met andere skills, andere opleidingen, worden ingevuld e/o een andere inzet van bestaand personeel. Als instellingszorg transformeert naar ‘zorg in de wijk’, zou met dezelfde hoeveelheid professionals wellicht een groter gebied bediend kunnen worden. 2.2.3 Overige transformatie wensen Niet alle ambities die we als gemeente hebben, zijn eenvoudig toe te delen aan zorg of wonen omdat het een combinatie van factoren betreft. • Er zijn grote emancipatie verschillen tussen culturen waardoor vooral vrouwen stress ervaren.

De diversiteit van de huidige inwoners vraagt om andere vormen van (mantelzorg-) ondersteuning (meer morele ondersteuning, familieleden moeten ‘nee’ mogen en kunnen zeggen), sociale context versterking waar gespreken over ‘normen en waarden’ binnen de gemeente plaatsvinden. Doelstelling is dat meer cultuursensitief wordt gewerkt. De brede maatschappelijke discussie over ‘normalisering’, demedicalisering en ‘eigen verantwoordelijkheid’ is vanuit rijksoverheid via IZA-traject gestart maar door procesmatig werken, doelgericht indiceren en heldere afspraken over wie wat bijdraagt aan de gewenste resultaten, zijn zaken die we lokaal kunnen regelen waarbij een grote rol ligt voor de werkgever. •

Soms onbewust, niet altijd bedoeld, wordt meer vraag aan mantelzorgers overgelaten. Deze zijn binnen het hele netwerk onvoldoende in beeld, worden vaak zwaar belast en maar worden daardoor onvoldoende ondersteund. Voordat een mantelzorger doorheeft dat hij of zij mantelzorger is, is er al veel informele zorg verleend zonder dat de professionals betrokken bij de zorgvrager van elkaar weten of mantelzorgers in beeld zijn noch welke rol of taak deze hebben in het systeem. Beschikbaar aanbod leidt niet tot vraag vanuit de mantelzorger en vanuit professionals wordt niet tijdig aanbod gedaan. Door procesmatige afspraken te maken binnen het netwerk, zodat ongeacht waarde klant ‘binnenkomt’ dezelfde brede uitvraag wordt gedaan inclusief de notatie van wie mantelzorger is en het takenpakket, kan binnen het netwerk direct de juiste zorg op de juiste plaats worden geboden. Deze totaal andere samenwerking dan de huidige ‘kolommen structuur’ vormt de kern van het Regioplan dat opgesteld gaat worden voor het verkrijgen van de IZA-gelden. Op dit moment is niet te overzien of dit de beste weg is om gewenste verandering voor elkaar te krijgen. •

Van marktwerking in de zorg is feitelijk geen sprake; de consument voelt zelf niet de financiële pijn van keuzes. Ogenschijnlijke marktwerking zouden we willen opheffen. Bewezen inzet zou door alle zorgaanbieders geleverd moeten worden, ongeacht bij wie de patiënt is verzekerd of met wie de zorgleverancier een contract heeft. Dit onderwerp wordt ingebracht in het Regioplan voor inzet van de IZA-gelden. Op dit moment is niet te overzien of dit een geaccepteerde weg is om gewenste verandering voor elkaar te krijgen.

2.3 Met wonen te bedienen doelgroepen

Vanuit de voorschriften van het ministerie voor Volkshuisvesting moet dit beleidsprogramma wonen en zorg aandacht besteden aan specifieke doelgroepen en worden urgentie categorieën benoemd. Per specifieke doelgroep geven we aan waar primair de verantwoordelijkheid ligt en welk beleidskader er is, of wordt uitgewerkt, om deze doelgroep te bedienen. Aanvullende geven we aan hoe de overige urgentiecategorieën worden bediend. 2.3.1 Aandachtsgroepen Het rijk schrijft voor aan gemeenten welke aandachtsgroepen bediend moeten worden met dit beleidsprogramma wonen en zorg. Deze aandachtsgroepen zijn voorbeelden van de ‘DNA-bolletjes’ uit 9

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvdB45]: Hoe gaan we ontmoeten faciliteren? Hoe zorgen we voor meer zingeving in dagelijks programma? Betrekken bij huishouding?

Commentaar [JvdH|GM46R46]: Teskt wordt

aangepast op basis van reactie van zorgprofessionals

Commentaar [EvdB47]: Intramurale zorg blijft ook nodig voor deel van bevolking. Daar is een dagprogramma wellicht nog te faciliteren. Maar hoe doe je dat bij mensen die op zichzelf wonen? Meer inzet vanuit welzijn? Staat nu niets over geschreven (althans in deze paragraaf).

Commentaar [JvdH|GM48R48]: Wordt op basis van reactie van zorgprofessionals aangepast

Commentaar [EvdB49]: Een deel van de

oplossingen moeten hier dan ook op inspelen. Bijv. seniorenopvang van groep uit culturele minderheid. Bijv. woongroep voor moslima?

Commentaar [JvdH|GM50R50]: Reactie van JanKees is hierin leidend. Oplossingen scheiden van probleem definiëring

de afbeelding bij de inleiding. Hieronder staat kort beschreven via welk uitvoeringsbeleid (nieuw of lopend) deze aandachtsgroepen worden bediend. Het rijk hanteert 7 verplichte groepen, a t/m g; omdat 1 daarvan voor ons niet of nauwelijks speelt hebben we in plaats daarvan een specifieke doelgroep opgenomen (h) waarover de regio (RNOB) al eerder heeft besloten dat deze specifiek aandacht verdiend. A. (dreigend) dak- en thuisloze mensen: via ontwikkelagenda Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (hierna MO/BW genoemd), opgesteld vanuit de centrumregeling Wmo, wordt deze doelgroep behandeld waarbij preventie door wijkgericht werken van groot belang is om de dreiging van dak- of thuisloosheid te minimaliseren. Regionaal is een werkgroep VIA (veiligheid in afhankelijkheidssituaties) actief om vroegtijdig huishoudens te kunnen bijstaan als spanningen in huis dreigen uit te monden in huiselijk geweld. B. Sociaal e/o medisch urgenten: via de MDO-tafels (multi-disciplinair overleg), ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningbouwcorporatie, wordt deze doelgroep behandeld. C. Uitstromers intramurale voorziening zowel uit WLZ (wet langdurige zorg) als GGZ (geestelijke gezondheidszorg): via ontwikkelagenda MO/BW, opgesteld vanuit de centrumregeling Wmo, wordt de doelgroep vanaf 27 jaar en ouder behandeld.

De doelgroep tot 27 jaar valt onder de Jeugdwet met koppeling/ overstap naar Wmo (zie h.). D. Statushouders: binnen de gemeente is hiervoor specifiek capaciteit vrijgemaakt die, samen met de woningbouwcorporaties met elkaar samenwerken om te kunnen blijven voldoen aan de jaarlijks opgelegde quota voor huisvesting van statushouders en het borgen van begeleiding bij integratie. Voor statushouders geldt inmiddels dat we in de taakstelling ook een specifieke opdracht hebben voor de opvang van AMV'ers (alleenstaande minderjarige vreemdelingen). De grote toestroom van asielzoekers, zorgt voor een verhoogde uitstroom van statushouders. Dat leidt tot extra druk op de sociale huurwoningmarkt, die al gekenmerkt wordt door schaarste. NB: de opvang van Oekraïners valt niet onder de doelgroep ‘statushouders’. Projectmatig wordt, in samenwerking met onze partners, gewerkt aan het vinden en inrichten van tijdelijke locaties om te voorzien in voldoende opvangcapaciteit van deze vluchtelingen.

E.

F.

Arbeidsmigranten: primair is dit een verantwoordelijkheid van werkgevers. Indien werkgevers een verzoek indienen voor woonruimte realisatie van arbeidsmigranten, gelden de hiervoor uitgedachte criteria die in beleidsregels zijn vastgelegd. In deze regelgeving is specifiek aandacht opgenomen voor het borgen van welzijn van de arbeidsmigranten om vroegtijdige uitval te voorkomen. Eenmaal uitgevallen arbeidsmigranten vormen een potentiële doelgroep voor dak- en thuisloze mensen. Woonwagenbewoners: er is een inventarisatie gedaan naar behoefte voor onze gemeente. Dat wordt, binnen de kaders van dit beleidsprogramma, uitgewerkt naar uitvoeringsregels.

G. Studenten: onze gemeente kent geen hoge school noch universiteit. Daarmee is dit voor onze gemeente geen doelgroep; de aantallen zijn te klein om hiervoor specifiek beleid te maken. H. In plaats van studenten benoemen we als aandachtsgroep de huisvestingsvraag van 16-27 jarigen, met daarbinnen urgentie categorie de jeugdigen die vanuit jeugdzorg een indicatie ‘jeugdhulp met verblijf’ hebben. Op basis van huidige wet- en regelgeving zou deze urgentie categorie met 18 jaar moeten uitstromen terwijl zij nog niet zelfredzaam zijn en sommige uitstromers het niveau van volledige zelfredzaamheid niet kunnen behalen. 2.3.2 Urgentiecategorieën Een urgentiecategorie is een door de rijksoverheid benoemde doelgroep waar dit beleidskader aandacht aan moet geven. Dat is niet hetzelfde als wat door woningbouw corporaties, samen met de partners van MDO (multidisciplinair overleg), ‘urgent’ wordt genoemd hoewel deze doelgroepen vaak wel via die MDO-tafels een goede plek krijgen om te wonen. De urgentie categorieën die het ministerie onderscheid, 10

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvK51]: De oplossing in tijdelijke

uitbreiding is niet voldoende, Er moet tegelijkertijd aan een structurele oplossing gewerkt worden. In de toevoeging van meer woningen of alternatieve woonconcepten. Bijvoorbeeld een tussenvoorziening.

Commentaar [JvdH|GM52R52]: overgenomen Commentaar [EvdB53]: Waar komen de ex-

gedetineerden aan bod? Die hebben doorgaans wel een hulp- c.q. begeleidingsvraag bij wonen en reintegratie. Bij 2.3.2 toevoegen?

Commentaar [EvdB54R54]: Vaak eerder een

welzijnsvraag dan een zorgvraag. Maar dat geldt voor meer van de genoemde aandachtsgroepen.

Commentaar [JvdH|GM55R54]: Valt onder urgentie, 2.3.2; is daar voldoende toegelicht

Commentaar [IK56]: Dus zij bestempelen dit als

aparte aandachtsgroep? Want eigenlijk is het dezelfde groep als categorie A en C. Welke aanpak of problematiek speelt er dat we deze groep door leeftijd en zorgprofiel (jeugdzorg) als ‘aparte groep’ zien?

Commentaar [JvdH|GM57R57]: Leeftijdcorrectie bij C doorgevoerd om onderscheid te laten zien

pakken we in dit beleidskader niet altijd per categorie op omdat het een nodeloze versnippering is. Daar waar de categorie niet of onvoldoende onderdeel uitmaakt van bovengenoemde aandachtsgroepen, worden ze hieronder specifiek toegelicht. a.

Mantelzorgverleners en -ontvangers: er is specifiek beleid voor mantelzorg ondersteuning vanuit de Wmo. Er is nieuw beleid in ontwikkeling voor (pre-)mantelzorg wonen, als onderscheid naar andere vormen van tijdelijke woningen waarvoor wel een vergunning verplicht is. Als mantelzorg wonen, ook preventief, wordt gehonoreerd, zal dat een vergunningsvrij traject zijn voor de factor wonen maar wel verplichtingen kennen van mantelzorger en -ontvanger jegens elkaar (een nadere duiding van wat in dat geval onder ‘gebruikelijke zorg’ wordt verstaan).

b. Ernstig chronisch zieken: gezien de gestage afbouw van ‘somatische bedden’ door het zorgkantoor, groeit de noodzaak tot het leveren van zorg aan huis (VPT, vol pakket thuis) terwijl veel van de bestaande woningen daar niet geschikt voor zijn. In overleg met de zorgaanbieders (Brabantzorg en Retraitehuis) in onze gemeente, wordt toegewerkt aan geleidelijke omvorming. De afbouw van bedden mag niet sneller zijn dan de realisatie van voor deze doelgroep geschikte woningen inclusief een redelijke spreiding over de gemeente om bestaande banden met familie en vrienden niet nodeloos te belasten. Aanvullend zijn er afspraken met hospices en palliatieve zorg om de laatste maanden van een leven te voorzien in goede begeleiding en verzorging in een passende omgeving. c.

Slachtoffers huiselijk geweld of mensenhandel: via de MDO-tafels, ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningbouwcorporatie.

d. Detentie, langer dan 3 maanden: via nazorg-trajecten zijn vanuit de Wmo proces afspraken gemaakt om deze doelgroep – indien terugkeer naar de gemeente waar zij eerder woonden geen belemmering is voor het voorkomen van recidive – tijdig in te brengen in de MDO-tafels, ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningbouwcorporatie. e.

Stoppende sekswerkers DUUP-regeling: voor zover bekend betreft dit binnen de gemeente Maashorst een dusdanig klein aantal dat hiervoor geen apart doelgroepenbeleid uitgewerkt hoeft te worden. De doelgroep kan bediend worden via de MDO-tafels, ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningbouwcorporatie.

===

11

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [Ev58]: Met wie worden er afspraken gemaakt over de realisatie van deze woningen?

Commentaar [IK59R59]: Dit geldt voor alle

aandachtsgroepen! Keuze om deze groepen met voorrang te huisvesten vraagt altijd om geschikte woningen… Wie en hoe pakken we deze opgave op? Rijksprogramma stuurt om toevoegen van meer woningen, maar dit is en blijft ingewikkeld proces

Commentaar [JvdH|GM60R59]: verwerkt

Katern 2: de Woonopgave Wonen

In dit katern wordt het ‘wonen’ uitgewerkt

3. Het Woonprogramma 3.1 Inleiding (relatie met Omgevingsvisie) In de concept Omgevingsvisie spreken we de ambitie uit om te voorzien in de eigen woonbehoefte, waarbij er per kern sprake is van voldoende, passend en betaalbaar aanbod. Daarbij hanteren we het principe van ‘inbreiding gaat voor uitbreiding’ (ook wel ‘verstedelijking’ genoemd). We zien verdichten en verstedelijken als kans om nieuwe energie en kracht te geven aan bestaande wijken en kernen. Door het integraler benutten van de beschikbare ruimte ontstaan meer mogelijkheden om woningbouwontwikkelingen te koppelen aan het creëren van maatschappelijke meerwaarde. Denk daarbij aan het vergroenen, het verduurzamen, het vergroten van de diversiteit en de doorstroming binnen buurten, wijken en kernen. Tegelijkertijd sluiten we uitbreidingen niet uit. Daar waar nodig bieden we ruimte aan kwalitatief goede plannen. Dit zijn plannen die een aanvulling zijn op de bestaande woonvoorraad. Deze voorzien in de kwalitatieve behoefte (naar typologie, soort, prijssegment, doelgroepen etc.) en die ontwikkeld worden in lijn met de andere doelen in het betreffende gebied, zoals bijvoorbeeld vergroenen. We hanteren daarbij het uitgangspunt: ‘kwaliteit gaat voor kwantiteit en snelheid’. We koppelen in de concept Omgevingsvisie het thema ‘verstedelijking’ één op één aan klimaatbestendigheid.

We willen onze ecologische footprint verkleinen. We stellen hoge eisen aan een duurzame kwaliteit van de woon- en leefomgeving. De ‘gezonde wijk’ is voor ons de basis voor vitale, krachtige kernen en wijken waarin inwoners zoveel als mogelijk in de eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. We vergroten onze circulariteit door onder andere het hergebruik van materialen, flexibel inzetten van gebouwen en het gebruik van duurzame bouwstoffen. Woningbouwontwikkelingen leveren daarmee tegelijkertijd een bijdrage aan het verbeteren van klimaatadaptatie, het versterken/behouden van de leefbaarheid en het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Via het woonprogramma geven we uitwerking aan deze ambitie. Het woonprogramma heeft als doel inzicht en sturing te geven aan de woningbouwopgave tot en met 2033 en zoomt concreter in op de opgave 2023-2028. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk ‘geen blauwdruk’. Het geeft een doorkijk tot 2033 en beschrijft voor de komende vijf jaar hoe we de woningbouwopgave realiseren. Hier zetten we op in, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Denk daarbij aan omstandigheden die zich buiten de invloedsfeer van de gemeente bevinden, zoals veranderende marktomstandigheden en wet- en regelgeving.

3.2 Woningbehoefte Eind 2022/begin 2023 is in opdracht van de gemeente Maashorst én in samenwerking met woningcorporaties Area en Mooiland een woningbehoefteonderzoek uitgevoerd. Het woningbehoefteonderzoek geeft een objectief inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoeften. Het volledige woningbehoefteonderzoek is hier (INVOEGEN LINK na vaststelling) te vinden. Hierna schetsen we het beeld op gemeenteniveau.

12

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvdB61]: Verwijzing naar

samenwerking in regio met o.a. de Regionale Woondeal, RWD, opnemen?

Commentaar [JvdH|GM62R62]: gedaan

3.2.1 Bevolking- en huishoudensontwikkeling 2012-2022 Uit het woningbehoefteonderzoek komt naar voren dat de bevolking in de gemeente Maashorst de afgelopen 10 jaar is toegenomen met 2.490 inwoners tot circa 58.360 inwoners in 2022. Het aantal huishoudens nam in dezelfde periode toe met 2.620 huishoudens tot circa 25.510 huishoudens in 2022. Lichte huishoudensverdunning (gemiddeld aantal personen in een huishouden) Er is sprake van een lichte huishoudensverdunning van 2,4 personen per huishoudens in 2012 tot 2,3 in 2022. Het aandeel eenpersoonshuishoudens is in deze periode toegenomen van 28% naar 33%. Het aandeel huishoudens met kinderen is afgenomen van 39% naar 35%.

Commentaar [EvdB63]: Vrij exact voor een circa

getal. Afronden op honderdtallen of circa weghalen? Idem bij andere getallen in document.

Commentaar [JvdH|GM64R64]: verwerkt Commentaar [EvdB65]: Verhouding met landelijke cijfers? Zegt nu niet zo veel.

Groei door positief migratiesaldo De groei van de bevolking valt te verklaren door het positieve migratiesaldo (zowel binnen- als buitenlandse migratie). De natuurlijke groei (aantal geboorten-/- aantal sterfte) is licht negatief. Jongeren tussen de 15 en 25 jaar verlaten (per saldo) de gemeente. Daartegenover staat dat er sprake is van een sterke instroom van 25 tot 40 jarigen.

Commentaar [JvdH|GM66R66]: Verhouding met

Vergrijzing Naast huishoudensverdunning is er sprake van vergrijzing. De grijze druk (verhouding 65+ t.o.v. 15-64 jaar) is in de afgelopen 10 jaar met bijna 10% toegenomen tot circa 35%. Het aandeel huishoudens van 80 jaar of ouder is toegenomen van 6% naar 9%. Ook het aandeel in de leeftijdsgroep 65 tot 80 is gestegen met 4%. Het aandeel huishoudens van 35 tot 50 jaar is afgenomen met 7%.

Commentaar [EvdB67]: Sluit trend aan bij

landelijk wordt toegevoegd

landelijke cijfers? C.q. cijfers in de regio? Meer samenhang met regio opnemen?

Commentaar [JvdH|GM68R68]: Wordt overgenomen

Inkomensgroepen4 Uit het woningbehoefteonderzoek komt naar voren dat in Maashorst, in vergelijking met de regio en de provincie, relatief veel huishoudens met een laag inkomen (de zogenaamde secundaire doelgroep5) wonen. De primaire doelgroep6 is relatief klein. Het aandeel lage inkomens (primaire + secundaire doelgroep) is in vergelijking met Nederland hetzelfde. Ook het aandeel midden- en hoge inkomens is ongeveer gelijk met de regio, provincie als landelijk. 3.2.2 Huidige woningvoorraad Het woningbehoefteonderzoek schetst op hoofdlijnen een beeld van de bestaande woningvoorraad. In 2022 stonden er 25.800 woningen in de gemeente. Het merendeel van deze woningen ligt in de kern Uden (16.990 woningen). Andere kernen met meer dan 2.000 woningen zijn Schaijk (3.000 woningen) en Zeeland (2.800 woningen). In de overige kernen Volkel (1.475), Odiliapeel (840) en Reek (705) liggen deze aantallen woningen lager, te weten: circa 1.475 840 en 705 woningen. Samenstelling woningvoorraad De woningvoorraad is overwegend grondgebonden: ongeveer 80% van alle woningen in de gemeente is een eengezinswoning/grondgebonden woning. Slechts 20% van alle woningen is een meergezinswoning/appartement, waar dat landelijk ongeveer 34% is. In de gemeente Maashorst staan voornamelijk koopwoningen (65%). Dit zijn voornamelijk grondgebonden koopwoningen.

Woningen in het huursegment vormen ongeveer 35% van alle woningen, waarvan het overgrote deel een sociale huurwoning is. Circa 26% van alle woningen is een corporatie(huur)woning, waarvan het overgrote deel een sociale huurwoning is. ESlechts een klein deel

Commentaar [EvdB69]: Oordeel? Klinkt alsof het meer zou moeten zijn.

Commentaar [JvdH|GM70R70]: Nee, sluit aan bij wonen in meer landelijk gebied. Tekst zal daar op aangepast worden

Commentaar [EvK71]: Dit is 24,1 % bron, woondeal.

De inkomensgrenzen zijn op basis van de toewijzingsregels voor sociale huurwoningen. De doelgroep voor de sociale huur (woningen met een huurprijs tot € 808,06) bestaat uit huishoudens met een inkomen tot € 44.035 (prijspeil 2023). Daarbinnen is nog weer de primaire doelgroep te onderscheiden. Dit zijn huishoudens waarvoor regels gelden ten aanzien van het ‘passend toewijzen’ door corporaties. 5 Secundaire doelgroep: zijn huishoudens met een inkomen tussen de huurtoeslaggrens en de Europese Commissie (EC)inkomensgrens. Deze huishoudens komen in aanmerking voor een sociale huurwoning, maar hebben geen recht op huurtoeslag. 6 Primaire doelgroep: zijn huishoudens met een inkomen tot aan de huurtoeslaggrens. Deze huishoudens komen in aanmerking voor een sociale huurwoning en huurtoeslag. 4

13

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [JvdH|GM72R72]: verwerkt

van het corporatiebezit is geen sociale huurwoning7.. Daarmee kent Maashorst relatief minder corporatie huur dan landelijk gemiddeld (28%). Verdeling naar prijs De gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning in de gemeente Maashorst is circa €400.000. Dit is ongeveer gelijk met het regionale gemiddelde. Uden heeft gemiddeld de laagste woningwaarde (€390.000). De woningwaarde van de andere kernen is ongeveer gelijk en ligt gemiddeld boven de €400.000. We zien dat het grootste aandeel van de koopwoningvoorraad een WOZ-waarde heeft tussen €250.000 en € 350.000 (34%). Meer dan de helft van de koopwoningen heeft een WOZ-waarde hoger dan € 325.000.

Commentaar [JvdH|GM74R74]: opgenomen Commentaar [Ev73]: % noemen voor Mooiland is dit 2%

Bezit van woningcorporaties Ongeveer 56% van het corporatiebezit is een eengezinswoning, 41% is een meergezinswoning. Circa 96% van de woningen die in bezit zijn van de woningcorporaties, worden verhuurd in het sociale huursegment. Dit betekent dat er in totaal in de gemeente ongeveer 25% sociale huursegment aanwezig is. Het merendeel van het corporatiebezit is een eengezinswoning en heeft een huurprijs tussen de zogenaamde kwaliteitskortingsgrens 8en de eerste aftoppingsgrens 9(58%). Energielabels Van alle woningen waarvan een energielabel bekend is, heeft bijna 80% een energielabel C of hoger. Hiervan heeft circa 27% een energielabel Aa of hoger. Uit het Stec onderzoek blijkt dat de corporatiewoningen met 31% beter scoren. Aanpasbaarheid Een groot deel van de bestaande woningvoorraad is levensloopbestendig te maken. Ongeveer 59% van de woningen kan worden aangepast aan de behoeftes van minder valide bewoners. Over welke type aanpassingen het gaat verschilt daarbij erg met het type woningen. Het aantal bestaande nultredenwoningen10 ligt rond 20%. Slechts 4% van de woningvoorraad is helemaal niet aanpasbaar.

Commentaar [EvdB75]: Van hun eigen bezit? En

dan een A-label? Tekst mag wat meer info bevatten irt opgave verduurzaming en huidige stand van zaken. Tabel met huidige verdeling totaal en verdeling corporatiewoningen?

Commentaar [JvdH|GM76R76]: Opmerking overgenomen; vraagt om nadere uitwerking

3.2.3 Kwantitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 en 2043 In de periode 2022-2033 groeit het aantal huishoudens naar verwachting met circa 2.210 huishoudens, waarmee het totaal op zo’n 28.025 huishoudens komt. De sterkste groei (+27%) zien we onder alleenstaanden en stellen van 65 jaar en ouder (+2.205 huishoudens). Gezinnen en 1-ouderhuishoudens groeien de komende tien jaar nog met 2%. Vanaf 2033 wordt een groei verwacht van 1.130 huishoudens tot 2043. Hiermee groeit het totaal aantal huishoudens de aankomende 20 jaar met circa 3.340. Vanaf 2033 zien we ook met name een groei in de doelgroep alleenstaanden en stellen van 65 jaar en ouder (+1.045). Ook is er groei zichtbaar bij de gezinnen (+530). De jongere doelgroepen (tot 35 jaar) blijven ook na 2033 in aantallen afnemen. Autonome uitbreidingsbehoefte 2033 (basis): 2.210 woningen Op de volgende pagina staat de tabel met toelichting

Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023). Kwaliteitskortingsgrens: is een begrip uit de huurtoeslag. Ligt je huurprijs hoger dan deze grens, dan wordt er gekort op je huurtoeslag. Kwaliteitskortingsgrens 2023: € 452,20. 9 Eerste aftoppingsgrens: is een begrip uit de huurtoeslag. Als je huurprijs hoger is dan deze grens wordt je huurtoeslag 'afgetopt' ofwel verlaagd. Eerste aftoppingsgrens 2023 € 647,19. Deze aftoppingsgrens wordt soms ook wel de ‘lage aftoppingsgrens’ genoemd. 10 Levensloopbestendige/nultredenwoning is een zelfstandige woningen die intern en extern toegankelijk is. Intern toegankelijk betekent dat vanuit de woonkamer, de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste 1 slaapkamer zonder traplopen te bereiken zijn. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woning of woonruimte vanaf de straat te bereiken is zonder traplopen. Daarmee is de woning geschikt voor bewoning in alle levensfases. De woning is ook geschikt als er sprake is van fysieke handicaps of chronische ziekte. 7 8

14

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [Ev77]: Benoem de voornaamste

aanpassingen: De voornaamste aanpsssingen zijn: plaatsen traplift, aanpassen badkamer op de begane grond,

Commentaar [JvdH|GM78R78]: toegevoegd

Extra behoefte door hogere migratie en inlopen woningtekort Migratie is een onzekere factor binnen de huishoudensontwikkeling. Migratiestromen laten zich lastig voorspellen en kennen veelal een grillig verloop. In het woningbehoefteonderzoek wordt in de analyses rekening gehouden met een mogelijke hogere instroom door migratie. Hierdoor ontstaat een extra behoefte van circa 555 huishoudens tot 2033. Tabel : Autonome huishoudensontwikkeling 2023 – 2033 – 2043

Bron: Primos (2022), bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen

Los van het toenemende aantal huishoudens is sprake van een (statistisch) woningtekort. Het berekende (indicatieve) woningtekort resulteert in een extra opgave van circa 835 woningen tot 2033. Uitbreidingsbehoefte 2033 hoog (basis+ hogere migratie + inlopen woningtekort ): 3.600 woningen Een nadere uitsplitsing per kern geeft onderstaand beeld. Tabel : Uitbreidingsbehoefte tot 2033 op gemeente- en kernniveau

Bron: Primos (2022), bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen

Autonome uitbreidingsbehoefte 2033-2043 (basis): 1.130 woningen Onderstaande tabel toont de woningbehoefte voor de periode 2033 -2043, uitgesplitst op kernniveau.

Commentaar [EvdB79]: Getallen incl. extra groei

komen niet terug in onderstaande tabel. Moeten we die nou wel of niet bouwen? Getallen laten dit in het midden (althans in onderstaande tabel).

Commentaar [Ev80R80]: Ik mis hier een concrete Tabel : Huishoudensprognoses tot 2043 op gemeente- en kernniveau

conclusie over de aantallen. Ook is hier niet goed uitgelegd hoe er gemonitord word en wanneer er opgeschaald naar uitbreidingsniveau 2033 hoog. Welk scenario wordt nu gekozen?

Commentaar [Ev81R80]: @Remco LenssinckIs het niet realistisch om uitbreidingsbehoefte hoog te kiezen?

Commentaar [RL82R80]: Het is risicovol om louter Bron: Primos (2022), bewerking Stec groep (2023). Afgerond op vijftallen

3.2.4 Kwalitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 Naast de kwantitatieve behoefte is ook gekeken naar de kwalitatieve uitbreidingsbehoefte. In het woningbehoefteonderzoek is de kwalitatieve uitbreidingsbehoefte op basis van drie scenario’s in beeld 15

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

voor uitbreidingsbehoefte hoog te kiezen voor de lange termijn. Voor die termijn is verstandiger om een bandbreedte aan te houden: minimaal basis, maximaal hoog.

Commentaar [JvdH|GM83R80]: In nieuwe versie opmerking opgenomen om bovenstaande te verwerken.

gebracht. Het voornaamste verschil tussen de verschillende scenario’s is gelegen in de mate waarin doorstroming plaatsvindt. Hierdoor wordt het effect van doorstroming op de woningvraag geduid. 1. Beperkte doorstroming; 2. Optimale doorstroming; 3. Huidige huisvestingsverdeling. Scenario 1 (beperkte doorstroming) maakt inzichtelijk wat de uitbreidingsbehoefte is wanneer rekening wordt gehouden met het feit dat de gewenste doorstroming beperkt op gang komt. Scenario 2 (optimale doorstroming) is een meer utopisch scenario, waarin de gewenste doorstroming altijd gerealiseerd wordt. Tot slot maakt scenario 3 wat de uitbreidingsbehoefte is wanneer we rekening houden met de huidige huisvestingsverdeling. Navolgende tabel brengt het effect van doorstroming (op basis van de verschillende scenarios) op de kwalitatieve behoefte in beeld. De huidige huisvestingsverdeling (scenario 3) vormt daarmee het vertrekpunt. We willen doorstroming meer op gang brengen (scenario 1). Als we doorstroming voldoende op gang brengen, zal de behoefte meer neigen naar scenario 1. Daarbij is de afhankelijkheid van de corporaties en van commerciële partijen met grondposities groot. Dit vanwege het grote aandeel sociale huurappartementen in scenario 1. De mate waarin woningzoekenden reageren op de programmering van scenario 1 is bepalend voor het uiteindelijke programma dat we realiseren.

Dit programma zal naar alle waarschijnlijkheid ergen tussen scenario 3 en scenario 1 inliggen. Tabel : Kwalitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 op basis van scenario’s en robuust deel.

Commentaar [Ev84]: Sluit prima aan bij ambitie

Mooiland. Gemeente moet hier dan intern ook meer op sturen en ons ruimte geven om meer appartementen te bouwen. Ook bij herstructurering.

Commentaar [JvdH|GM85R85]: Fijn!

Bron: Primos prognose (2023), WoON 2015, WoON 2018, WoON2021, bewerking Stec Groep (2023). Cijfers afgerond op vijftallen.

Kwalitatieve verschillen maken programmeren lastig De kwalitatieve verschillen/spreiding tussen de scenario’s 1 en 3 zijn groot. Wanneer je de beide scenario’s (1 en 3) vergelijkt, zien we dat er in het er in scenario 1 ten opzichte van scenario 3 12% minder grondgebonden en 12% meer appartementen nodig zijn. En 9% minder koop en 7% meer sociale huur. Deze grote spreiding tussen grondgebonden woningen en appartementen en sociale huur en koop, maakt het programmeren én de bijsturingsmogelijkheden lastig en daarmee is en ‘harde’ keuze voor één scenario risicovol. De onderlinge uitwisselbaarheid tussen de verschillende segmenten (sociale huur en koop; grondgebonden en appartementen) is immers beperkt. Beschikken over flexibiliteit binnen het woonprogramma, om bij veranderende omstandigheden te kunnen acteren, is essentieel. Robuuste woningbehoefte (afdwingbaar deel) Een groot deel van de woningbehoefte is robuust (54%). Ongeacht de mate van doorstroming en verandering in voorkeuren is er behoefte aan deze woningen.

Commentaar [EvdB86]: Geef aan waar voorkeur

naar uit gaat en stuur hier op. GGB huur is er genoeg, toch? Dus meer appartementen. Bij overschot op termijn kan ook deel sociale huur verkocht worden.

Commentaar [EvdB87R87]: Doorstroming helpt

om met gering aantal extra woningen meer mensen passend te laten wonen. Ik mis dit in de gedachtegang.

Commentaar [JvdH|GM88R87]: Opmerking 16

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

opgenomen om bovenstaande te verwerken in eindtekst

Autonoom Hoog

Grondgebonden Vrijesector Sociale huur huur +400 -/+25 +590 -/+25

koop +265 +965

Appartementen/nul-tredenwoningen Sociale Vrijesector koop huur huur +310 +50 +170 +610 +115 +260

Totaal

+1.195 +2.565

Tegelijkertijd is 46% van de behoefte niet robuust en daarmee afhankelijk van keuzes die we maken. Een belangrijke keuze is de mate waarin we inzetten op het faciliteren van doorstroming in de woningmarkt (volgen we scenario 1, 2 of 3?). De grote verschuivingen tussen de scenario’s zit voornamelijk in de behoefte aan sociale huur en (betaalbare) koop en tussen grondgebonden woningen en appartementen. Onzekerheden prognoses Prognoses gaan gepaard met onzekerheden. Hoe verder we vooruitkijken in de toekomst, hoe groter de onzekerheid. Ook het schaalniveau heeft hier invloed op, waarbij gegevens op lager schaalniveau (op het niveau van kleine(re) kernen) meer onzekerheid met zich meebrengen, dan gegevens op een hoger schaalniveau (bijvoorbeeld op gemeenteniveau). Bij de interpretatie van voorgaande prognosecijfers is het belangrijk om rekening te houden met deze onzekerheden.

3.3 Woondeal en Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting Hiervoor hebben we een beeld van de kwantitatieve én kwalitatieve opgave geschetst. Deze opgave komt voort uit het woningbehoefteonderzoek. In deze paragraaf gaan we in op de opgave die vanuit de nationale woon- en bouwagenda voortvloeit en welke is vastgelegd in de regionale Woondeal en in nieuwe wetgeving zal worden verankerd. Woondeal: 30% sociale huur11 en 2/3 betaalbaar

3.3.1 Het Rijk heeft het in ere herstellen van de volkshuisvesting (voorzien in voldoende en geode woningen aan de bevolking door de overheid) tot één van de prioriteiten van haar beleid gemaakt. Het Rijk zet, om het woningtekort terug te dringen, met het programma Woningbouw tot en met 2030 nationaal in op de realisatie van 900.000 woningen. Daarbij is het streven dat tenminste twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn.

Commentaar [EvdB89]: Hier is een slag om de arm nodig omdat kabinet is gevallen en we niet weten of deze wet nog nader uitgewerkt wordt (controversieel verklaren of niet). In september gaat kamer besluiten welke onderwerpen controversieel zijn.

Commentaar [JvdH|GM90R90]: overgenomen

Op 9 maart 2023 is de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant gesloten. Met deze Woondeal willen we de komende jaren versneld meer woningen bouwen. De opgave voor de regio Noordoost-Brabant is de realisatie van 33.425 woningen tot en met 2030. Hiervan moeten 22.270 betaalbare woningen (67%) worden gerealiseerd, waarvan 10.020 sociale huurwoningen (30% van het totaal) en 12.250 midden huurwoningen en betaalbare koopwoningen (< €355.000). De inzet van de woondeal is er vooral op gericht om bestaande plannen daadwerkelijk en sneller te realiseren. Het bouwen van ‘de juiste woning op de juiste plek’. Naast het versneld realiseren van woningen hebben we ook afgesproken dat we het aandeel betaalbare woningen in de nieuwbouwopgave tot 67% verhogen (voor zover mogelijk en wenselijk). De nadruk ligt op sociale huurwoningen (minimaal 30%). In het nationaal beleidsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ is opgenomen dat devia nieuwbouw van sociale huurwoningen zo wordt ingepland dat wordt toegewerkt naar een meer evenwichtige verdeling van de woningvoorraad. Het streven is 30% sociale huurwoningen in de woonvoorraad. Eind 2022 zit Maashorst op een percentage van 24,1% (sociale huurwoningen in bezit van een corporatie).

In de Woondeal hebben we afgesproken dat gemeenten waar het huidige sociale huuraandeel in de woningvoorraad onder de 30% ligt, we het aandeel sociale huurwoningen in de woonvoorraad verhogen. Doel is het toewerken naar meer balans in de woningvoorraad, met als ultiem streven om het aandeel sociale huurwoningen op de lange termijn door te ontwikkelen naar 30% van de bestaande voorraad.

17

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

Commentaar [EvdB91]: Dubbel?

11

Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023).

18

concept beleidsprogramma Wonen en Zorg, inspraakversie juli2023

3.3.2 Wet(voorstel) Versterking Regie op de Volkshuisvesting Zoals hiervoor aangegeven heeft het Rijk het in ere herstellen van de volkshuisvesting tot één van de prioriteiten van haar beleid gemaakt. Het Rijk acht meer regie vanuit het Rijk wenselijk. De Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting heeft als doel het juridisch instrumentarium van gemeenten, provincies en het rijk te versterken. Het wetsvoorstel richt zich op drie maatschappelijke opgaven: 1. Regie op aantallen woningen en locaties; 2. Regie op betaalbare woningen en evenredige verdeling van de woningen; 3. Verstevigen van de lokale prestatieafspraken. Daar waar de afspraken in de woondeal nog een inspanningsverplichting zijn, komt er op basis van dit wetsvoorstel een verplichting om twee derde van de nieuwbouwopgave te laten bestaan uit betaalbare woningen (betaalbare koop, middenhuur12, sociale huur (minimaal 30%)). Daarnaast moeten gemeenten verplicht 40% van hun nieuwbouwopgave voor middeninkomens realiseren. Gemeenten met een lager aandeel sociale huur dan het landelijke gemiddelde (zoals Maashorst) zijn verplicht om van hun totale nieuwbouwopgave 30% uit sociale huur te laten bestaan. Daarnaast wil men met het wetsvoorstel meer kansengelijkheid creëren in de huisvesting van urgente aandachtsgroepen. Gemeenten worden verplicht een urgentieregeling als onderdeel van de huisvestingsverordening op te nemen.

3.3.3 Consequenties Woonprogramma De toekomstige verplichting in het wetsvoorstel om 30% van de nieuwbouwopgave te laten bestaan uit sociale huurwoningen, twee derde betaalbaar en 40% voor de middeninkomens te realiseren heeft grote consequenties voor het Woonprogramma van Maashorst. Op basis van de autonome uitbreidingsbehoefte 2033 (basis) zou het woonprogramma circa 1.475 betaalbare woningen (waarvan minimaal 665 sociale huurwoningen) moeten bevatten. Op basis van de hoge uitbreidingsbehoefte (basis + hogere migratie + inlopen woningtekort) zou het programma circa 2.400 betaalbare woningen (waarvan minimaal 1.080 sociale huurwoningen) moeten bevatten.

Door in nieuwe projecten uit te gaan van 75% betaalbaar, waarvan minimaal 30% sociale huur, neemt het aandeel sociale huur in de totale woningvoorraad toe en zal dit op de lange termijn richting de 30% bewegen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=6518d434-a01a-4b63-a17d-6679c257b6bb