CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 bij Inspreekbijdrage inwoonster Maashorst bij Raadsinformatiebrief Voortgangsbericht voorbereiding noodopvang asielzoekers - Factsheets Asielzoekers en Vergunninghouders

Commissievergadering Samenleving en Bestuur 14 september 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsinformatiebrief Voortgangsbericht voorbereiding noodopvang asielzoekers25.648 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

De gemeente is dus met ingang van 1 januari 2015 formeel verantwoordelijk voor het verstrekken van voorzieningen in het kader van de Jeugdwet aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar die in de gemeente verblijven.

2 | Stelselwijziging Jeugd

3 De verdeling van verantwoordelijkheden op hoofdlijnen De organisatie van de zorg, hulp en bescherming voor minderjarige vreemdelingen - met of zonder verblijfsstatus is op dit moment (2015) verdeeld over verschillende, vaak landelijk opererende instellingen. • Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) regelt onderdak, zorg en hulp aan minderjarige vreemdelingen die in een asielzoekerscentrum verblijven. Deze vreemdelingen verblijven rechtmatig in Nederland in afwachting van de afwikkeling van hun asielaanvraag. Op 1 januari 2014 ging het om 4.234 minderjarigen. • Stichting Nidos is een landelijk werkende gecertificeerde instelling voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen (ondertoezichtstelling, uithuisplaatsing, voorzien in het gezag (voogdij)), die werkt voor minderjarige vreemdelingen. Het gaat zowel om alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) als om minderjarige asielzoekers die met hun ouders of verzorgers in een asiel-zoekerscentrum verblijven. In totaal is Nidos verantwoordelijk voor zo’n 2.960 kinderen en jongeren (1-1-2015), van wie er circa 1.285 in een opvanglocatie van het COA (KWE, KWA, AZC) verblijven. De anderen worden door Nidos opgevangen in gezinnen.

• (Overige) Gecertificeerde Instellingen (GI) Daarnaast spreekt de rechter jaarlijks enkele tientallen kinderbeschermingsmaatregelen uit, die voorheen door Bureau Jeugdzorg werden uitgevoerd. Deze kinderbeschermingsmaatregelen zijn met ingang van 1 januari 2015 overgenomen door de GI’s. Iedereen wil voorkomen dat deze groep kwetsbare kinderen en jongeren door de transitie jeugdzorg tussen wal en schip terecht komt. Daarom is in onderling overleg tussen het ministerie van VenJ en de VNG besloten om de organisatie en financiering van de zorg, hulp, begeleiding en bescherming aan minderjarige vreemdelingen voorlopig pragmatisch te benaderen.

4 Afspraken op hoofdlijnen De regering heeft in overleg met de Vereniging Nederlandse Gemeenten de volgende afspraken gemaakt over de jeugdhulp aan rechtmatig, dan wel niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen. Onder verantwoordelijkheid van het ministerie van VenJ • Het COA en de Stichting Nidos blijven de taken die zij hadden onder de Wet op de jeugdzorg ongewijzigd uitvoeren onder de Jeugdwet. De diensten die het COA en Stichting Nidos leveren, blijven landelijk georganiseerd en worden betaald door het ministerie van VenJ. Dat geldt ook voor de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen in gezinnen, over wie de Stichting Nidos de voogdij voert. • De contracten die het COA en de Stichting Nidos in het verleden hebben afgesloten met twee zorgverzekeraars over de financiering van zorg, hulp en begeleiding blijven gehandhaafd. Het gaat om de Regeling Zorg Asielzoekers (RZA, tussen COA en Menzis) en de Nidos Justitie Ziektekostenregeling (NJZ, tussen Nidos en VGZ). Deze contracten hebben betrekking op de kosten vergelijkbaar met de voorzieningen van de Zvw en AWBZ. De budgetten voor deze kosten, waaronder dus ook de jeugd-GGZ en jeugd-AWBZ, vallen onder verantwoordelijkheid van het Rijk en zijn niet overgeheveld naar de gemeenten.

De gemeenten zijn wél verantwoordelijk voor de kosten van ‘Jeugd-GGZ/AWBZ conform de Jeugdwet’ voor Nidos-kinderen met een verblijfstatus.

Onder verantwoordelijkheid van de gemeenten • De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van alle jeugdhulp (voor zover die niet valt onder de dekking van de RZA en de NJZ), voor minderjarigen die onder verantwoordelijkheid van Nidos vallen en die niet in een COA-voorziening verblijven. Want bij verblijf in een COA-voorziening (zie hierboven) is het COA immers verantwoordelijk voor inkoop van alle jeugdhulp. • Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen ten behoeve van niet rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarige vreemdelingen die de kinderrechter aan andere gecertificeerde instellingen dan Nidos opdraagt. Deze verantwoordelijkheid betreft niet alleen de maatregelen voor jeugdbescherming, maar ook de voorzieningen die vanuit de Jeugdwet (jeugdhulp, zorg en begeleiding) in het kader van de uitvoering van deze maatregelen worden ingezet. • Voor beide hierboven beschreven verantwoordelijkheden geldt, dat de budgetten hiervoor per 1 januari 2015 naar de gemeente overgeheveld zijn in het kader van de transitie jeugdzorg.

5 Periode Bovenstaande afspraken gelden voor een periode van drie jaar (dus tot en met 2017). Daarna zullen de afspraken worden geëvalueerd en zo nodig worden bijgesteld op basis van de ervaringen en beschikbare gegevens.

• Ten aanzien van kinderen die in een COA verblijven, zijn door het ministerie van VenJ en VNG aanvullende afspraken gemaakt over de jeugdhulp anders dan de hierboven beschreven Zvw en AWBZ hulp, te weten: de voormalige provinciale jeugdhulp, de gesloten jeugdhulp en de jeugdreclassering. Conform het besluit Jeugdwet zijn de gemeenten hiervoor verantwoordelijk. Afgesproken is dat het COA vanaf 1 januari 2015 namens de gemeenten de inkoop van deze jeugdhulp gaat verzorgen. Hiermee wordt voorkomen dat gemeenten niet de benodigde hulp hebben ingekocht, aangezien veel kinderen in de loop van het jaar in verschillende COA-centra terecht komen. Omdat de budgetten voor deze zorg wel zijn overgeheveld naar het gemeentefonds, zijn het Rijk en de VNG overeengekomen dat dit budget, (€ 3 miljoen per jaar) wordt teruggeboekt naar het Rijk en dat het COA zorg draagt voor inkoop en financiering van deze zorg.

Voor alle kinderen | 3

6 Toelichting op 6.2 Organisaties verantwoordelijkheidsverdeling Het COA 6.1 Doelgroepen Rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarige vreemdelingen zijn vreemdelingen die in het bezit zijn van een verblijfsvergunning, vreemdelingen die nog niet zijn toegelaten. (dus vreemdelingen die in afwachting zijn van een beslissing op hun aanvraag voor een verblijfsvergunning) en vreemdelingen aan wie uitstel van vertrek is verleend. Over het algemeen verblijven vreemdelingen die in afwachting zijn van een beslissing op hun aanvraag voor een verblijfsvergunning in een opvanglocatie van COA. Niet-rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarige vreemdelingen zijn dus vreemdelingen zonder geldige verblijfstitel die niet in een procedure zitten, dan wel geen uitstel van vertrek hebben verkregen. Dit zijn doorgaans uitgeprocedeerde asielzoekers of vreemdelingen die geen verblijfsvergunning hebben aangevraagd. Uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen kunnen in een gezinslocatie van het COA worden geplaatst. Deze gezinnen kunnen hier verblijven tot dat het gezin Nederland verlaat of wordt uitgezet, dan wel tot dat het jongste kind de leeftijd van 18 jaar bereikt. Als jeugdhulp voor een niet-rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarige die niet bij het COA verblijft noodzakelijk is, dan zal deze minderjarigen zich hiervoor bij de gemeente moeten melden.

Ook kan voor nietrechtmatig in Nederland verblijvende minderjarigen een kinderbeschermingsmaatregel (voogdij of ondertoezichtstelling) worden opgelegd. Deze kinderbeschermingsmaatregel wordt uitgevoerd door een GI. Bij aankomst van een alleenstaande minderjarige vreemdeling (AMV) in Nederland of bij aantreffen van een AMV zonder rechtmatig verblijf door de autoriteiten, wordt een AMV in contact gebracht met Stichting Nidos die verantwoordelijk is voor het uitoefenen van gezag over AMV’s. Nidos dient hiertoe een voogdij-aanvraag in bij de rechtbank. Bij toekenning van de voogdij komt het gezag bij Nidos te liggen. Nidos is bevoegd de belangen te behartigen van de AMV tijdens de asielprocedure en wordt daarin bijgestaan door een advocaat. Nidos kan ook een ondertoezichtstelling uitvoeren voor minderjarigen uit gezinnen die bij het COA verblijven.

Het COA valt als zelfstandig bestuursorgaan binnen het domein van het ministerie van VenJ. Het COA regelt opvang, zorg en jeugdhulp voor 4.234 kinderen (stand per 1 januari 2014) die verblijven in een COA-voorziening. Het gaat om de volgende groepen kinderen: a) Kinderen in procedure, maar nog zonder verblijfsvergunning. b) Kinderen met een verblijfsvergunning, die wachten op een plaatsing in een gemeente. c) Kinderen zonder verblijfsvergunning die de leeftijd van 18 jaar nog niet hebben bereikt en die niet gedwongen of vrijwillig terugkeren naar het land van herkomst. d) Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) die onder verantwoordelijkheid van Nidos vallen maar in een COAvoorziening geplaatst zijn. Deze groep minderjarigen kan ook overlappen met minderjarigen onder a, b of c. e) Kinderen met ouders en met een OTS maatregel. Deze groep minderjarigen kan ook overlappen met minderjarigen onder a, b of c. Kinderen die onder verantwoordelijkheid van Nidos vallen (voogdij-AMV’s en OTS-en), kunnen dus ook in een COAvoorziening verblijven. Dan gelden voor jeugdhulp en zorg de regels die bij het COA van toepassing zijn. De financiering van de zorg aan minderjarigen in een COAvoorziening is als volgt geregeld: • Het Rijk (VenJ) financiert de COA-voorzieningen.

• Het Rijk (VenJ) betaalt onder meer het speciaal onderwijs en eventuele plaatsing in een justitiële jeugdinrichtingen. • Het COA koopt namens de gemeenten de gesloten jeugdhulp en de voormalige provinciale jeugdzorg in. Dit is per 1 januari 2015 ondergebracht in de Regeling Zorg Asielzoekers (RZA). Hiervoor wordt € 3 miljoen per jaar teruggeboekt uit het gemeentefonds naar het Rijk. Het Rijk maakt dit over aan het COA. • Het COA heeft een contract publieke gezondheidszorg afgesloten met GGD GHOR Nederland (voorheen GGD Nederland) voor de jeugdgezondheidszorg. Het ministerie van VenJ betaalt dit. • Het COA heeft ook een contract met Menzis afgesloten (Regeling Zorg Asielzoekers - RZA). Het verstrekkingenpakket komt grotendeels overeen met het voormalige Zvw-AWBZ pakket. COA ontvangt de middelen hiervoor van het ministerie van VenJ.

4 | Stelselwijziging Jeugd

Nidos

Nidos voert als gecertificeerde instelling op grond van de Jeugdwet en het Burgerlijk Wetboek, de voogdijtaak uit voor AMV’s. Daarnaast voert Nidos ook de ondertoezichtstelling uit over minderjarige vreemdelingen die met hun ouder(s) in Nederland zijn. Naast de begeleiding is Nidos ook verantwoordelijk voor de opvang van een AMV in gezinnen. Nidos heeft een eigen bestand van opvanggezinnen (opvanggezinnen en Wonen in Gezinsverband). Nidos is verantwoordelijk voor circa. 2.960 minderjarigen, waarvan er circa. 1.285 bij het COA verblijven. In Nidos-opvang verblijven de volgende groepen: a) AMV’s met een status; b) AMV’s in procedure; c) AMV’s uitgeprocedeerd zonder rechtmatig verblijf (hebben tot 18de jaar recht op opvang); d) Kinderen met een (OTS) met uithuisplaatsing.

• Minderjarigen met een verblijfsvergunning worden door Nidos aangemeld bij VGZ voor een zorgverzekering. De kosten komen niet voor rekening van Nidos. VGZ verrekent de kosten op dezelfde wijze als voor Nederlandse minderjarigen. Minderjarigen met een verblijfsvergunning hebben recht op zorg conform de Zvw en de Wlz. • Minderjarigen zonder verblijfsvergunning, maar in procedure worden door Nidos aangemeld bij VGZ voor de zogenoemde Nidos-Justitie-ziektekostenregeling (NJZ). Ook deze jeugdigen krijgen een polis maar de financiering loopt anders: VGZ brengt de kosten in rekening bij Nidos c.q. het ministerie van Veiligheid en Justitie. Niet rechtmatig verblijvende minderjarigen en de gemeente

Minderjarigen die onder begeleiding van Nidos staan, kunnen dus in een opvanggezin van Nidos, maar ook bij het COA verblijven, dan wel (indien dat gezien hun problematiek noodzakelijk is) in de gesloten jeugdhulp, een residentiēle instelling, pleegzorg of een (voormalige) AWBZ-voorziening.

De GI’s voeren ook kinderbeschermingsmaatregelen voor niet rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarigen. Het gaat om enkele tientallen kinderen per jaar. Deze groep maakt ook gebruik van jeugdhulp in vrijwillige kader. De financiering van de jeugdhulp (inclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering) aan deze kinderen is de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Deze jeugdhulp maakte onderdeel uit van de totale doeluitkering die is overgeheveld naar de integratie uitkering.

De financiering van de zorg aan door Nidos opgevangen jeugdigen is als volgt geregeld: • Het ministerie van VenJ financiert de kinderbeschermingsmaatregelen die door Nidos worden uitgevoerd, inclusief de opvang in opvanggezinnen.

Als deze kinderen zorg nodig hebben vergelijkbaar met de zorg uit de Wlz en Zvw zijn in principe de ouders verantwoordelijk voor kosten. Indien ouders dit niet kunnen betalen, kunnen zorgaanbieders de door hen geleverde zorg declareren bij het Zorginstituut Nederland (ZIN).

• Het ministerie van VenJ betaalt onder meer het speciaal onderwijs en eventuele plaatsing in een justitiële jeugdinrichtingen.

Staan deze kinderen onder voogdij van een GI, dan worden deze (zorg)kosten betaald door de betreffende GI. Ook de middelen hiervoor zijn overgeheveld naar de integratie uitkering.

• De gemeenten kopen voor deze doelgroep de overige jeugdhulp (zoals in de Jeugdwet beschreven) in behalve als deze kinderen in een COA-voorziening zitten (dan betaalt het COA), dan wel deze kinderen nog geen verblijfsstatus hebben. In dat laatste geval betaalt Nidos de jeugd-GGZ, jeugd-AWBZ, de Wlz en de ZVW kosten. Dus zowel de gesloten jeugdhulp als de voormalige provinciale jeugdzorg en de J-GGz en J-AWBZ die naar de Jeugdwet over is gekomen. De middelen voor deze zorg aan de jongeren zijn toegevoegd aan het macrobudget van gemeenten. Nidos betaalt voor hen alleen zak- en kleedgeld en de kosten van bewassing e.d. voor zover deze kinderen onder verantwoordelijkheid van Nidos in een residentiële voorziening verblijven. • Het merendeel van de jongeren in Nidos opvang verblijft in een Nidos opvanggezin hetgeen door Nidos gefinancierd wordt o.b.v. subsidie van ministerie van VenJ. Met die gezinnen sluit Nidos opvangcontracten (pleegcontracten).

Voor alle kinderen | 5

6.3 Overzicht van type jeugdhulp, doelgroep en kostenverantwoordelijke

Nidos-voorziening (dan wel residentiële voorziening) Elders in Nederland zonder status Elders in Nederland met status

Kind verblijft in:

COAvoorziening

In onderstaand schema is een overzicht opgenomen van welke partij, voor welke doelgroep welke soort jeugdhulp financiert. Specifieke situatie

ZVW (excl. Wet JeugdJeugd-GGZ Provinciale Gesloten Jeugdreclassering Jeugd- AWBZ langdurige Jeugd GGZ) jeugdzorg jeugdhulp bescherming obv Jeugdwet zorg (Voogdij+ OTS)

Kind verblijft in COA-voorziening, (eventueel met jeugdbescherming van Nidos)

COA1

COA

Nidos

COA (ingekocht bij GI)

COA

COA

COA

Kind (AMV) heeft verblijfsvergunning

Gemeenten2

Gemeenten

Nidos

Gemeenten

Gemeenten

Rijk/ zorgkantoor

Zorgverzekeraars

Kind (AMV) heeft (nog) geen verblijfsvergunning

Gemeenten3

Gemeenten

Nidos

Gemeenten

Nidos

Nidos

Nidos

onder voogdij GI

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

onder OTS GI of met vrijwillige hulp bij gemeente

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Ouders of ZIN4

Ouders of ZIN4

Kind met verblijfsstatus, die niet bij COA verblijft en niet onder verantwoordelijkheid van Nidos valt

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Gemeenten

Rijk/ zorgkantoor

Zorgverzekeraars

1

De rood gedrukte teksten hebben betrekking op de jeugdhulp die door COA namens gemeenten wordt ingekocht (zie paragraaf 4 voor de uitwerking).

2

Met uitzondering van de gezinsopvang/pleegzorg die Nidos zelf financiert.

3

Idem als voetnoot 1.

4

In principe zijn ouders verantwoordelijk voor kosten van zorg aan het kind. Indien ouders dat niet kunnen betalen, kunnen zorgaanbieders de door hen geleverde zorg declareren bij het Zorginstituut Nederland (ZIN).

6 | Stelselwijziging Jeugd

Nadere toelichting schema

1. Een van de belangrijkste uitgangspunten van dit overzicht is ‘plaats van verblijf’. Een kind kan in een COA-voorziening opvang hebben en tegelijkertijd in het kader van een kinderbeschermingsmaatregel onder voogdij van Nidos vallen of in het kader van een OTS door Nidos begeleid worden. In dat geval zijn alle jeugdhulpkosten voor het COA (zie 4. Afspraken op hoofdlijnen), behalve de uitvoering van de maatregel voor kinderbescherming zelf. Die kosten liggen immers bij Nidos. De plaats van verblijf is dan dus de meest bepalende factor voor de toedeling van de kosten. Ook kan het voorkomen dat een kind dat bij het COA verblijft al een verblijfstatus heeft maar nog niet woonachtig is in een gemeente. Ook dan geldt, dat de kosten voor het COA zijn tot het moment waarop het kind in de gemeente woonachtig is. 2. Bij kinderen die door Nidos worden begeleid, is ten aanzien van de kosten sprake van twee hoofdgroepen. Kinderen die in een COA-voorziening verblijven (zie 1) en kinderen die niet in een COA-voorziening blijven. Als kinderen niet in een COAvoorziening verblijven, dan verblijven zij of bij de opvanggezinnen van Nidos of in voorkomende gevallen in een residentiele voorziening. Voor kinderen die rechtstreeks van uit CAO voorziening in een residentiele voorziening worden geplaatst blijft COA financieel verantwoordelijk.

Voor de kinderen die niet in een COA-voorziening verblijven, geldt dat zij een rechtmatige verblijfsstatus kunnen hebben dan wel (nog) geen verblijfsstatus hebben. Voor kinderen met een verblijfsstatus geldt in principe dezelfde verantwoordelijkheid voor financiering als voor alle kinderen in Nederland. Alleen de financiering van de jeugdbeschermingsmaatregel loopt dan nog wel via Nidos. Voor kinderen zonder een verblijfsstatus geldt dat het Nidos verantwoordelijk is voor alle jeugdhulp m.u.v. provinciale jeugdzorg, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering. De inkoop en financiering van deze laatste drie vormen van zorg is de verantwoordelijkheid van gemeenten. In het kader van de wet op de jeugdzorg waren de provincies hiervoor verantwoordelijk.

3. Er zijn ook kinderen die niet in een procedure zitten, geen verblijfsstatus hebben en ook niet op andere titel in een voorziening van COA of Nidos verblijven. Het betreft niet rechtmatig in Nederland verblijvende minderjarige vreemdelingen. Ten aanzien van de toedeling van financiering van de kosten is het belangrijkste criterium of deze kinderen onder voogdij van een GI staan of niet. Indien kinderen onder voogdij staan, zijn alle kosten voor jeugdhulp en zorgkosten voor rekening van de gemeenten. Als er geen sprake is van voogdij bij een GI zijn alle kosten ook voor gemeenten, behoudens de zorg die valt onder de Wlz en de ZvW. Die kosten zijn dan voor de ouders. Indien ouders dat niet kunnen financieren, kunnen zorgaanbieders de door hen geleverde zorg declareren bij het Zorginstituut Nederland (ZIN). 4. Tot slot is sprake van een groep minderjarige vreemdelingen die rechtmatig in Nederland verblijven en die niet in een voorziening van COA verblijven en niet door Nidos begeleid worden. Voor deze groep kinderen geldt dat de financiering plaatsvindt, net zoals voor kinderen met de Nederlandse nationaliteit.

Voor alle kinderen | 7

Dit is een uitgave van het

www.voordejeugd.nl Juli 2015

>HUISVESTING VERGUNNINGHOUDERS< VAN VLUCHTELING NAAR BUURTGENOOT

UITGEBREIDE HANDREIKING juli 2015

Huisvesting vergunninghouders

2. Inleiding

Interessant voor •a  lle betrokkenen bij de huisvesting van vergunninghouders In het bijzonder geschikt voor • nieuwe medewerkers en nieuwe bestuurders

1. Inhoud 2. Inleiding 3. De toewijzingsprocedure 3.1 Halfjaarlijkse taakstelling 3.2 De toewijzingsprocedure 3.3 Verdeling van taken 3.4 Globale werkwijze 4. Toezicht 4.1 De Wet revitalisering

2 3 3 3 6 10 12 12

4.2 Huisvestingswet 2014 4.3 De interventieladder 4.4 Praktische tips 5. Nadere informatie Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3

13 13 16 17 17 19 20

Voor u ligt de eerste versie van de handreiking “Huisvesting vergunninghouders”. Deze versie is gebaseerd op de handreiking “Realisatie huisvesting verblijfsgerechtigden van 1 oktober 2012” van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Die handreiking is geactualiseerd. Deze nieuwe handreiking beschrijft dus het huidige proces van de huisvesting van vergunninghouders en het toezicht. Het is vooral interessant voor medewerkers van de ketenpartners. In de loop van dit jaar zal aan deze versie veel actuele informatie – zoals schema’s en goede voorbeelden – worden toegevoegd. De ketenpartners die betrokken zijn bij de huisvesting van vergunninghouders werken samen aan één opgave, ieder vanuit de eigen taken, verantwoordelijkheden en verplichtingen. Hoofddoel van de handreiking is het bieden van een hulpmiddel (en naslagwerk) voor de ketenpartners bij het realiseren van de huisvesting van vergunninghouders, en voor het toezicht daar op. De handreiking is daarom in twee delen opgesplitst. Hoofdstuk 3 is gericht op de ketenpartners en bevat: een schets van de toewijzingsprocedure; een beschrijving van de taken en verantwoordelijkheden van de ketenpartners; de globale werkwijze van het COA.

Hoofdstuk 4 gaat in op de wijze waarop het toezicht kan worden uitgeoefend: de Wet revitalisering generiek toezicht: inhoud op hoofdlijnen; de bestuurlijke interventieladder: van signaleren naar feitelijke indeplaatsstelling; de Huisvestingswet 2014 en de toewijzingsprocedure; de herverdeling van de gemeentelijke taakstelling. In de bijlagen zijn verder aandachtspunten opgenomen die voor de ketenpartners van belang kunnen zijn bij het vormgeven of beheersen van het proces van huisvesting van vergunninghouders.

Handreiking juli 2015/pagina 2 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

3. De toewijzingsprocedure 3.1 Halfjaarlijkse taakstelling

In de Nederlandse opvangcentra verblijven onder andere asielzoekers die, na screening door de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND), een verblijfsvergunning hebben gekregen. Deze vergunninghouders moeten zo snel mogelijk de opvangcentra verlaten en reguliere woonruimte betrekken. Daarmee wordt een snelle integratie in de Nederlandse samenleving bevorderd. Bovendien kan de kostbare centrale opvang dan worden benut voor de opvang van asielzoekers die nog in procedure zijn. De minister van Veiligheid en Justitie maakt elk halfjaar bekend hoeveel vergunninghouders in Nederland moeten worden gehuisvest. Dat aantal wordt, naar rato van het aantal inwoners, verdeeld over de gemeenten in Nederland. De totale taakstelling is gebaseerd op de inschatting van het aantal vergunninghouders voor het komende halfjaar. De gemeenten zijn op grond van de Huisvestingswet 2014 verplicht deze taakstelling te realiseren.

3.2 De toewijzingsprocedure

Vertrekpunt is dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een kandidaat (of kandidaten) aan de gemeente toewijst en dat de gemeente in samenwerking met de woningcorporatie vervolgens de huisvesting regelt. Het COA heeft na vergunningverlening twee weken de tijd om informatie over de vergunninghouder te verzamelen en de koppeling aan een gemeente tot stand te brengen. Na de koppeling heeft de gemeente 10 weken de tijd om huisvesting te regelen en twee weken om de verhuizing te laten plaatsvinden. De totale doorlooptijd – van vergunning tot verhuizing – moet dus in totaal 14 weken bedragen. Het gaat hier om bestuurlijk gemaakte afspraken over termijnen waarbinnen het in de praktijk mogelijk moet zijn om de huisvesting te regelen. Ten behoeve van de verdeling van vergunninghouders is Nederland in vijf regio’s opgedeeld, waarbij onder meer rekening is gehouden met bestuurlijke grenzen en woningmarktaspecten: • Groningen, Friesland en Drenthe; • Overijssel en Gelderland; • Flevoland, Utrecht en Noord-Holland; • Zuid-Holland en Zeeland; • Noord-Brabant en Limburg. Per regio zijn bij het COA regievoerders aangesteld die zorg dragen voor de feitelijke koppeling van de vergunninghouders aan de gemeente. Deze functionaris in het huisvestingsproces is dé contactpersoon voor de gemeenten in de regio. Aan de hand van zijn/haar

kennis over de vergunninghouders en de regio, brengt de regievoerder een zo goed mogelijke match tot stand tussen een vergunninghouder en een gemeente. Op deze manier worden de vergunninghouders eerlijk en evenredig aan gemeenten toegewezen. Los van de ‘dagelijkse’ contacten met gemeenten zal de regievoerder periodiek met een gemeente, of samenwerkende gemeenten, in gesprek gaan over het koppelingsbeleid. De inspanningen van de regievoerder zijn er op gericht om samen met de gemeente(n) tot een goede uitvoering te komen. Maar uiteraard kunnen zich meningsverschillen voordoen. Als deze onoplosbaar lijken te zijn, staat voor de gemeente in eerste instantie de weg open naar de COA-leiding, en in tweede instantie naar het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het COA neemt de informatie over vergunninghouders op in het Taakstelling Volg Systeem (TVS). Dit is een gezamenlijk systeem waarop gemeente en het COA kunnen inloggen om gegevens uit te wisselen. Het gaat om gegevens die voor de gemeente relevant zijn, zoals gezinsgrootte en -samenstelling, herkomstland, taal, opleiding, werkervaring en eventuele zichtbare lichamelijke beperkingen. Het COA heeft geen toegang tot het medisch dossier van de vergunninghouder.

Fase 1 Koppeling vergunninghouder-gemeente (2 weken) Voor fase 1 van het huisvestingsproces – de fase van vergunningverlening tot koppeling van de vergunninghouder aan een gemeente – wordt rekening gehouden met een termijn van twee weken. Binnen die twee weken moeten tal van acties door het COA worden uitgevoerd. Vroegtijdig inschrijven in de BRP is om meer redenen van belang. Bij het inschrijven wordt een burgerservice nummer (BSN) aangemaakt, dat nodig is om een bankrekening te openen, een huurovereenkomst aan te gaan en een ziektekostenverzekering af te sluiten. De IND maakt zo spoedig mogelijk na vergunningverlening een verblijfspas aan, op basis van de dan bekende gegevens. Daarbij wordt de Basisregistratie personen (BRP) geraadpleegd. Met het direct na vergunningverlening inschrijven in de BRP wordt voorkomen dat de gegevens op de verblijfspas niet overeenkomen met de gegevens in de BRP.

Direct na de vergunningverlening wordt op de AZClocatie door de programmabegeleider van het COA een gesprek met de vergunninghouder gevoerd. Bij het gesprek is een tolk aanwezig om er zeker van te zijn dat

Handreiking juli 2015/pagina 3 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

de vergunninghouder alle informatie goed begrijpt. In het gesprek geeft het COA aan dat de vergunninghouder in de regio van het AZC wordt uitgeplaatst. Alleen in heel bijzondere gevallen is plaatsing in een andere regio mogelijk. Of er sprake is van een dergelijk bijzonder geval wordt door het COA beoordeeld. Tijdens het gesprek wordt bovendien benadrukt dat het van belang is dat de vergunninghouder zich zo snel mogelijk in de Basisregistratie personen (BRP) van de AZC-gemeente inschrijft. Na dit gesprek neemt het COA op de AZC-locatie de informatie over de vergunninghouder op in het TVS. Deze informatie wordt via het TVS beschikbaar gesteld aan de regievoerder. De informatie is gestandaardiseerd en voorziet in de informatiebehoefte voor de eerste huisvesting. De informatie over de vergunninghouder wordt door middel van een notificatie aan de gemeente gestuurd. Dat gebeurt twee keer: ten tijde van de koppeling en zodra het profiel compleet is (waaronder het BSN). Gemeenten kunnen in iedere fase van het proces contact opnemen met regievoerders om uitvoeringsvraagstukken op te lossen.

De regievoerder koppelt de vergunninghouder aan een gemeente in de betrokken regio en houdt daarbij zoveel als mogelijk rekening met: • de gemeentelijke taakstellingen: de regievoerder zorgt voor een evenredige spreiding van vergunninghouders binnen de regio; • eventuele voor- of achterstanden van de gemeenten op de realisatie van de taakstelling: het spreekt voor zich dat aan gemeenten met bestaande achterstanden meer vergunninghouders worden toegedeeld dan aan gemeenten die voor liggen of bij zijn, zodat inhaal van achterstanden ook mogelijk blijft. Voor de regievoerder is de forecast in het TVS leidend om deze voor- of achterstand te bepalen; Dwingende plaatsingscriteria COA • Familie in de eerste graad; • Zeer specialistische ziekenhuisbehandeling die niet overdraagbaar is naar een andere behandelend arts; • Het volgen van een zeer specifieke opleiding; • Een arbeidsovereenkomst voor minimaal een half jaar en 20 uur per week.

• de lokale woningmarkt: bijvoorbeeld het type woningen dat beschikbaar is (het corporatiebezit in een gemeente kan specifiek geschikt zijn voor bijvoorbeeld kleine huishoudens, gezinnen, ouderen, studenten, zorg); • onderlinge afspraken tussen gemeenten: de regievoerder vergemakkelijkt het huisvestingsproces binnen samenwerkingsverbanden. De regievoerder sluit – waar gewenst en mogelijk – aan bij de overleggen, monitort het proces en adviseert; • de informatie over de vergunninghouder: bijvoorbeeld de opleiding (of de gewenste opleiding) en de werkervaring kunnen een rol spelen bij de plaatsing (geen akkerbouwer in de Rotterdamse haven plaatsen). Direct na de koppeling beschikt de gemeente via het

TVS over informatie over de vergunninghouder, zodat de gemeente ook direct aan de slag kan. De AZC-locatie ontvangt een koppelingsbrief voor de vergunninghouder en weet op die manier welke gemeente de vergunninghouder zal gaan huisvesten. De AZC-locatie geeft dit door aan de vergunninghouder. Informatie over de vergunninghouder Een groot deel van de vergunninghouders krijgt al kort na aankomst in Nederland een positieve beschikking. Er is dan vaak enige informatie over de vergunninghouder beschikbaar. Aanvullende informatie wordt verzameld tijdens de gesprekken met de vergunninghouder op het AZC. In de loop van de tijd wordt meer bekend over de betrokken persoon. Binnen twee weken na de positieve beschikking wordt de informatie aan de gekoppelde gemeente overgedragen via het TVS. Er zijn geen privacygevoelige gegevens van de vergunninghouder opgenomen (bijvoorbeeld medisch dossier). Uitsluitend die inormatie wordt overgedragen die relevant is voor de huisvesting door de gemeente, zoals gegevens omtrent de gezinsgrootte en -samenstelling, het herkomstland, de moedertaal, opleiding, werkervaring, informatie over een eventuele gezinshereniging en eventuele zichtbare lichamelijke beperkingen. Ook wordt vermeld of het een zogenoemde ‘nareiziger’ betreft (een gezinslid van een eerder toegelaten vergunninghouder).

Fase 2 Gemeente regelt Woonruimte (10 weken) In fase 2 van het huisvestingsproces gaat het om de termijn waarbinnen huisvesting voor een gekoppeld persoon of huishouden moet worden gerealiseerd. De bestuurlijk afgesproken toewijzingsprocedure hanteert hierbij een maximale termijn van 12 weken: 10 weken voor het regelen van woonruimte en vervolgens twee weken voor de feitelijke verhuizing van de vergunninghouder. Hieronder zijn puntsgewijs de stappen opgenomen die onder regie en verantwoordelijkheid van de gemeente kunnen worden doorlopen om tot een goed resultaat te komen: • De gemeente meldt aan de woningcorporatie(s) en de organisatie voor de maatschappelijke begeleiding (bijvoorbeeld VluchtelingenWerk) in haar werkgebied dat de vergunninghouder moet worden gehuisvest, en geeft daarbij de voor de huisvesting relevante gegevens aan. • De corporatie zoekt een (passende) woonruimte voor de vergunninghouder binnen haar leegstaand of leegkomend woningbezit. • De woningcorporatie meldt aan de gemeente dat woonruimte is gevonden, stelt een huurcontract op, en maakt (zo mogelijk in overleg met de gemeente en de maatschappelijke begeleiding) een afspraak voor ondertekening van het huurcontract. • De gemeente stemt de eerste opvang van de vergunninghouder af met de maatschappelijke begeleiding.

Handreiking juli 2015/pagina 4 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

• De gemeente informeert de vergunninghouder of de contactpersoon van hem/haar over de afspraken over de tekendatum. • De regievoerder informeert de AZC-locatie, zodat ook de medewerkers op de hoogte zijn van de tekendatum en de gemaakte afspraken. • Op de tekendag gaat de vergunninghouder na ondertekening van het huurcontract naar het gemeentehuis voor overschrijving in de BRP. Vervolgens wordt een gesprek gevoerd met de vergunninghouder, waarin informatie wordt gegeven over de inkomensvoorziening, inrichtingskrediet, collectieve verzekeringen, e.d. Aanvragen worden ter plekke ingevuld. • Afhankelijk van de gemaakte afspraken kan de maatschappelijke begeleiding eventueel samen met de vergunninghouder de woning inspecteren: inventarisatie benodigde huisraad en eventueel stoffering. • De vergunninghouder keert terug naar het AZC om de verhuizing voor te bereiden. • De gemeente stuurt een getekende kopie van het huurcontract naar de regievoerder. Deze zorgt voor registratie van de ingangsdatum van het huurcontract en informeert de AZC-locatie over de aanstaande verhuizing. Fase 3 De verhuizing (2 weken) Voor fase 3 van het huisvestingsproces, van het ondertekenen van het huurcontract tot de feitelijke verhuizing, is maximaal twee weken ingeruimd.

De volgende acties worden ondernomen: • De gemeente toetst de aanvraag van de vergunninghouder voor een uitkering op basis van de Participatiewet en het inrichtingskrediet en kent toe. • De gemeente regelt de betaling van het inrichtingskrediet, zodat de vergunninghouder stoffering en huisraad kan aanschaffen. In sommige gemeenten ondersteunt de maatschappelijke begeleiding de vergunninghouder bij woningklussen en woninginrichting, en adviseert bij de aanschaf van noodzakelijke spullen. Het is denkbaar dat eerder in het proces afspraken zijn gemaakt met de vorige bewoner(s) over het overnemen van huisraad en stoffering. • De vergunninghouder verhuist, zo nodig geholpen door de begeleidende organisatie. • Op de dag van de verhuizing registreert het COA op de AZC-locatie het vertrek van de vergunninghouder. De locatie stelt de uitschrijfkaart van de vergunninghouder (B12 formulier) op en stuurt deze naar de gemeente. • Een gekoppelde vergunninghouder wordt automatisch geteld voor de taakstelling nadat hij/zij is uitgeschreven. De gemeente hoeft dit dus niet zelf aan het COA te melden. Dat moet wél worden gedaan als de huisvesting niet via een COA-koppeling tot stand is gekomen, omdat de vergunninghouder bijvoorbeeld zelfstandig huisvesting heeft gevonden.

Het COA draagt per direct zorg voor digitale verwerking voor de taakstelling, waarmee het huisvestingsproces formeel is afgerond. • Als op het moment dat de vergunninghouder wordt afgemeld voor de taakstelling, hij/zij nog is ingeschreven bij het COA, wordt de opvang direct beëindigd. Als er sprake is van vertraging – bijvoorbeeld omdat de

gemeente de financiën voor de vergunninghouder nog niet heeft geregeld – kan het COA tekenen voor het verlengen van de opvang. Voor de vergunninghouder is dit het begin van het zelfstandig wonen en leven in Nederland. De eerste periode blijft individuele maatschappelijke begeleiding nodig, voor allerlei regelzaken en bijvoorbeeld het invullen van formulieren. De gemeente is er voor verantwoordelijk dat die begeleiding er is en wordt gefinancierd. Zeer grote gezinnen (meer dan acht personen) en mensen die vanwege een beperking zeer specifieke huisvesting nodig hebben, vormen een bijzondere groep waar in sommige gevallen ook een bijzondere aanpak voor nodig is. Als de gemeente geen huisvesting kan aanbieden voor deze bijzondere vergunninghouders, dan gaat zij met de regievoerder in overleg om een oplossing te zoeken. Schema toewijzingsprocedure: COA-regievoerder (RV) houdt rekening met:

Gemeentelijke taakstelling

Achter- en voorstanden

Maatwerk afspraken

Lokale huisvesting situatie

Onderlinge afspraken gemeenten

COA RV koppelt aan gemeente

Oplossingen zoeken met COA RV of andere gemeente

Beperkten, of grote huishoudens (>10)

Een- of meerpersoons huishoudens COA RV registreert: vergunning wordt geteld

Gemeente kan wel/niet huisvesten Gemeente stelt woonruimte beschikbaar Vergunninghouder zelf woning gevonden?

Zelfhuisvester

Huurcontract tekenen Vergunninghouder verhuist

Gemeente meldt gereed

Handreiking juli 2015/pagina 5 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

3.3 Verdeling van taken, verantwoordelijkheden en verplichtingen. De verschillende partijen In onderstaand schema is een globale verdeling opgenomen van taken en verantwoordelijkheden van Rijk, provincie, gemeente en COA in de toewijzingsprocedure.

Rijk

COA (regievoerder)

Gemeente

Provincie

Maakt halfjaar prognoses

Stelt profiel vergunninghouder op (aandacht inschrijving BRP)

Woonbeleid is vertrekpunt

Heeft transparant en vastgelegd toezichtsbeleid

Stelt maximale (wettelijke) taakstelling vast

Uitgangspunt bij verdeling

Uitgangspunt uitvoeringsbeleid

Uitgangspunt voor toezicht

Maakt prestatieafspraken met corporaties

Is op de hoogte van afspraken tussen gemeenten

Start VH

Koppelt vergunninghouder aan gemeente

Start regelen woonruimte (BRP)

Registreert moment van koppeling

Schakelt woningcorporatie en maatschappelijke begeleiding in

Registreert moment van huurcontract

Huurcontract. aanvraag Participatiewet

Rapporteert over afwijking prognose en taakstelling

Registreert moment van afmelding

Monitort resultaten

Houdt taakstelling en gemiddelde doorlooptijd per gemeente bij

Activeert achterblijvende toezichthouders

3.3.1 Gemeenten Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het huisvesten van vergunninghouders volgens de opgelegde taakstelling op basis van de Huisvestingswet 2014, artikel 28. Artikel 28 Burgemeester en wethouders dragen zorg voor de voorziening in de huisvesting van vergunninghouders in de gemeente overeenkomstig de voor de gemeente geldende taakstelling.

Vergunninghouders zijn net als elke Nederlander vrij om zelf woonruimte te zoeken. De meeste vergunninghouders zijn echter aangewezen op bemiddeling door het COA. De regievoerder benadert de gemeente voor de huisvesting van een vergunninghouder, en de gemeente regelt een passende woonruimte. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente dat zij voldoende vergunninghouders huisvest. De halfjaarlijkse taakstelling is hierbij maatgevend. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het houden van toezicht op de uitvoering van deze taakstelling. De procedure gaat ervan uit dat de gemeente de huisvesting van de vergunninghouder gemiddeld binnen 12 weken regelt. De provincie als toezichthouder neemt deze prestaties mee in haar beoordeling. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Meldt huisvesting gereed

Ziet toe op realisatie taakstelling en daarna op overschrijding gemiddelde 12 weken Activeert achterblijvende gemeenten

Eerder (zie paragraaf 3.2) werd al de toewijzingsprocedure besproken. In de volgende paragrafen is per betrokken partij een beschrijving opgenomen van taken, verantwoordelijkheden en mogelijke activiteiten. Daarbij speelt de toewijzingsprocedure uiteraard een belangrijke rol. Om per partij een zo volledig mogelijk overzicht te geven, zijn waar nodig herhalingen van eerder gegeven informatie opgenomen. Naast de in het schema opgenomen partijen in het huisvestingsproces worden ook de activiteiten van verhuurders (woningcorporaties en particuliere verhuurders) en maatschappelijke organisatie beschreven.

Het maatschappelijke doel van de Wmo is ‘meedoen’. Mensen moeten zelfstandig kunnen (blijven) wonen en mee kunnen doen in de samenleving, al of niet geholpen door vrienden, familie of bekenden. En als dat niet kan, is er ondersteuning vanuit de gemeente.

Om inhoud en vorm te geven aan de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de realisatie van de taakstelling, is het verstandig dat de gemeente helder integraal beleid formuleert en dat vastlegt in een beleidsdocument, zoals een woonvisie, en in prestatieafspraken met de woningcorporatie(s). Dat is niet verplicht, maar het kan wel helpen bij de uitvoering en de bewaking van de uitvoering. In een dergelijk beleidsdocument kan onder meer aandacht worden gegeven aan: • het door bouw en verbouw voorzien in geschikte woonruimte. In de gemeentelijke woonvisie wordt bij het vaststellen van bouwprogramma’s rekening gehouden met de (aanvullende) woningbehoefte die uit de instroom van vergunninghouders voortkomt. Dan gaat het niet alleen om de aantallen, maar ook om het gegeven dat het merendeel van de vergunninghouders alleenstaand is; • hoe om te gaan met de eventuele inzet van tijdelijke (nood)voorzieningen; • de inhoud van resultaatgerichte prestatieafspraken met de woningcorporatie(s). In bijlage 1 wordt ingegaan op de mogelijke inhoud en vorm van die afspraken; • de wijze waarop binnen het gemeentelijk apparaat afstemming plaatsvindt voor het regelen van één re-

Handreiking juli 2015/pagina 6 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

geldag/warme ontvangst voor de vergunninghouder. In bijlage 2 worden daarvoor handvatten geboden; • de inhoud van afspraken met de betrokken maatschappelijke organisaties en begeleiding. Zie voor aandachtspunten bijlage 3; • de contacten met de regievoerder en de provincie; • het voorkómen en inlopen van achterstanden. Herverdeling taakstelling tussen gemeenten In artikel 29, lid 2 van de Huisvestingswet 2014 is beschreven dat gemeenten hun taakstelling met elkaar kunnen herverdelen, zolang de totale taakstelling van alle betrokken gemeenten maar niet wijzigt. Huisvestingswet 2014, artikel 29, lid 2 Burgemeester en wethouders van twee of meer gemeenten kunnen gezamenlijk besluiten de taakstelling die voor hun onderscheidenlijke gemeenten volgt uit de formule, genoemd in het eerste lid, te wijzigen, met dien verstande dat de som van de aantallen vergunninghouders in wier huisvesting na die wijziging in de betrokken gemeenten tezamen dient te worden voorzien niet wijzigt.

Voor sommige gemeenten kan het in de praktijk moeilijk zijn om voldoende huisvesting voor vergunninghouders aan te bieden. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als in een (kleinere) gemeente sprake is van een omvangrijk herstructureringsproject binnen de sociale huurwoningvoorraad. Vanwege noodzakelijke herhuisvesting van bewoners van te slopen of te renoveren woningen kan het aantal voor huisvesting van vergunninghouders beschikbare woonruimte tijdelijk zeer beperkt zijn. In die gevallen ligt een tijdelijke herverdeling voor de hand. Bij herverdeling kan worden besloten tot ‘overproductie’ in de ene gemeente en ‘onderproductie’ in een andere gemeente, om tijdige huisvesting van vergunninghouders mogelijk te maken. Na herverdeling moet de nieuwe totale taakstelling voor de betrokken gemeenten gelijk zijn aan de oude totale taakstelling. In de toewijzingsprocedure koppelt de regievoerder een vergunninghouder aan een gemeente. Deze procedure maakt dat een herverdeling geen betrekking kan hebben op reeds gekoppelde vergunninghouders. Voor hen blijft de huisvestingsplicht dus bestaan. Het is dan ook zaak dat de gemeenten de provincie, de minister van BZK en de regievoerder zo spoedig mogelijk (en liefst voordat een nieuw tijdvak van een halfjaar begint) informeren over een eventuele herverdeling.

Regionale samenwerking Soms kan het een goede optie voor gemeenten zijn om te kiezen voor regionale samenwerking, vanwege de spreiding van sociale huurwoningen en woningtypen over de regio, maar ook omdat veel woningcorporaties regionaal werkzaam zijn. Met een ruimer potentieel aan woningen en verschillende samenstelling van de lokale woningmarkten is het vinden van geschikte woningen vaak eenvoudiger. Zo zijn in de steden vaker kleinere woningen en appartementen beschikbaar, terwijl in de

dorpen en kernen daar soms in het geheel geen aanbod in bestaat. Regionale samenwerking kan een succesfactor zijn voor een geslaagde match. Als de realisatie van de taakstellingen in de regio (een optelsom van de lokale taakstellingen in de regio) gezamenlijk wordt opgepakt, is het gewenst dat de regio één contactpersoon c.q. coördinator (coördinerende gemeente) aanwijst. Die coördinator vervult dan een intermediaire rol naar de regievoerder, de samenwerkende gemeenten, de woningcorporaties en de maatschappelijke begeleiding. Verder dient er idealiter één aanspreekpunt per gemeente te zijn, en één aanspreekpunt per corporatie. De verschillende contactpersonen moeten uiteraard met elkaar bekend zijn. In dit geval koppelt de regievoerder de vergunninghouder aan de regio, en zorgt de coördinator er voor dat de vergunninghouder binnen de 12 weken termijn is verhuisd naar een woonruimte in één van de gemeenten in de regio. Regionale samenwerking ontslaat de afzonderlijke gemeenten niet van hun wettelijke taakstelling. Het verdient daarom aanbeveling om vooraf met de provincie afspraken te maken over hoe met de lokale taakstellingen wordt omgegaan.

3.3.2 Provincies De Wet revitalisering generiek toezicht (Wrgt), die op 1 oktober 2012 in werking is getreden, bepaalt dat het toezicht op de gemeenten met betrekking tot de huisvesting van vergunninghouders bij de provincies berust. Gelijktijdig met de inwerkintreding van de Wrgt is ook het ‘Algemeen beleidskader indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing’ van kracht. Het doel van het beleidskader is dat alle toezichthoudende bestuursorganen bij de uitoefening van het toezicht dezelfde uitgangspunten hanteren. De Wrgt voorziet erin dat een provincie een besluit tot indeplaatsstelling kan nemen wanneer een bestuursorgaan niet, niet tijdig of niet naar behoren, een bij of krachtens een andere wet dan de Gemeentewet of de Provinciewet gevorderd resultaat tot stand brengt. In artikel 28 van de Huisvestingswet 2014 is de resultaatverplichting voor gemeenten opgenomen om de taakstelling met betrekking tot de huisvesting van vergunninghouders te realiseren. Als een gemeente aan het eind van de halfjaarlijkse termijn niet volledig aan haar taakstelling heeft voldaan, dan geldt voor de provincie als toezichthouder de beginselplicht om in te grijpen. Het ultieme middel daarbij is de indeplaatsstelling. De provincie huisvest de vergunninghouders dan namens burgemeester en wethouders en op kosten van de gemeente.

Uitgangspunt van de wettelijke regeling is dat een besluit tot indeplaatsstelling niet door een provincie wordt genomen zonder dat de gemeente eerst in de gelegenheid is gesteld zelf in de zaak te voorzien. Dat is alleen anders wanneer het gaat om een spoedeisend geval. Een besluit tot indeplaatsstelling wordt voorafgegaan door een bestuurlijk traject. In de praktijk blijkt dat bestuurlijk overleg en de dreiging van juridische interventie in het algemeen voldoende is om ervoor te zorgen dat een ge-

Handreiking juli 2015/pagina 7 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

meente de gevorderde taken naar behoren uitvoert. Het bestuurlijk traject wordt omschreven als een interventieladder die verschillende fasen kent: • Fase 1: Signaleren • Fase 2: Informatie opvragen en valideren • Fase 3: Actief toezicht: afspraken over acties, termijnen en vervolg • Fase 4: Vooraankondiging van juridische interventie • Fase 5: Besluit tot indeplaatsstelling met laatste termijn om alsnog zelf te voorzien • Fase 6: Sanctie indeplaatsstelling De provincie beslist als toezichthouder zelf in welk tempo de treden worden doorlopen. Het is van belang dat het voor de gemeente duidelijk is welk beleid de provincie als toezichthouder voert. Het is daarom sterk aan te bevelen dat dit beleid en de procedures worden vastgelegd in een formeel document. Dat kan bijvoorbeeld in een specifiek beleidskader voor de huisvesting van vergunninghouders. In hoofdstuk 4 wordt dieper ingegaan op de wijze waarop de provincie de prestaties van de gemeente kan toetsen en de mogelijke toepassing van de bestuurlijke interventieladder. Met behulp van de COA-website (www.coa.nl), waarin de voortgangscijfers van de realisering van de huisvestingstaakstelling en de doorlooptijden worden geregistreerd, kan de provincie de voortgang van de realisatie van de taakstelling in elke gemeente op de voet volgen.

Als de provincie ziet dat een gemeente niet op schema ligt, kan hij tussentijds naar de oorzaken vragen en zo nodig overleg plegen over mogelijke oplossingen. Als een achterstand bestaat na afloop van het halfjaar moet de provincie de bestuurlijke interventieladder hanteren. In de praktijk blijkt dat een proactieve opstelling van de provincie helpt bij het realiseren van de opgave.

3.3.3 De Rijksoverheid De minister van BZK informeert, mede namens de minister voor Wonen en Rijksdienst en de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, elk halfjaar via een brief de betrokken ketenpartners – gemeenten, provincies en corporaties – over de ontwikkelingen in het rijksbeleid, zoals over de taakstelling voor de huisvesting van vergunninghouders op gemeenteniveau en over de bijdrage die van andere partners wordt verwacht. Huisvestingswet, artikel 29, lid 1: berekening taakstelling De taakstelling, bedoeld in artikel 28, is de uitkomst, naar boven afgerond op een geheel getal, van de formule: vg * iG / iN in welke formule voorstelt: a. vg: het door Onze Minister van Veiligheid en Justitie in de Staatscourant bekendgemaakte totale aantal vergunninghouders in wier huisvesting in het daarbij aangegeven kalenderhalfjaar naar verwachting voorzien zal moeten worden, welke bekendmaking ten minste dertien weken voor de aanvang van het kalenderhalfjaar geschiedt;

b. iG: het aantal inwoners van de gemeente volgens de door het Centraal bureau voor de statistiek gepubliceerde bevolkingscijfers op 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar waartoe het kalenderhalfjaar, bedoeld in onderdeel a, behoort onderscheidenlijk het door gedeputeerde staten op grond van artikel 30, eerste lid, vastgestelde aantal inwoners; c. iN: het aantal inwoners van Nederland volgens de door het Centraal bureau voor de statistiek gepubliceerde bevolkingscijfers op 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar waartoe het kalenderhalfjaar, bedoeld in onderdeel a, behoort.

Het Rijk voert geen direct toezicht uit op de gemeenten. Die rol is aan de direct hogere bestuurslaag (de provincie) voorbehouden. Het ministerie van BZK heeft wel een directe toezichtrelatie met de woningcorporaties via de Woningwet. BZK treedt alleen actief op in de richting van de corporaties als ze concrete signalen vanuit de gemeente ontvangt dat een corporatie weigerachtig is. Indien de gemeente het Rijk inschakelt, is het goed om de provincie hierover te informeren. In de praktijk blijkt dat echter nauwelijks voor te komen en leidt een goed gesprek vaak tot het gewenste resultaat. Het Rijk voert wel verticaal toezicht uit op de provincies, zoals in de Wrgt is geregeld. Het Rijk gebruikt bij het uitoefenen van zijn toezichtstaak de door het COA gegenereerde cijfers met betrekking tot de realisatie van de taakstelling, en de doorlooptijden van de huisvesting van vergunninghouders.

Vanuit het oogpunt van toezicht is voor BZK relevant, dat: • elke gemeente haar wettelijke taakstelling volledig en binnen het betreffende halfjaar vervult; • elke gemeente de haar toegewezen vergunninghouders gemiddeld binnen 12 weken huisvest; • de provincie pro-actief optreedt om elke gemeente haar afzonderlijke taakstelling en eventuele achterstand binnen het betreffende halfjaar te laten realiseren en achterblijvende gemeenten daarop adequaat aanspreekt; • de provincie de bestuurlijke interventieladder hanteert, met als ultiem middel indeplaatsstelling, bij gemeenten die nalatig zijn. Als BZK vaststelt dat een provincie onvoldoende optreedt, zal hij deze daarop aanspreken en afspraken maken. Als dat niet tot het gewenste resultaat leidt, zal de minister van BZK via de bestuurlijke interventieladder het proces van in de plaatsstelling opstarten en uiteindelijk voor huisvesting van de vergunninghouders zorg dragen op kosten van de provincie. De door de minister te volgen werkwijze komt in hoge mate overeen met de procedure, die door de provincie richting gemeente kan worden gehanteerd, zoals beschreven in hoofdstuk 4. 3.3.4 Het COA Voor een vergunninghouder beslaat het bemiddelingsproces vanaf het verkrijgen van een vergunning tot verblijf

Handreiking juli 2015/pagina 8 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

tot de verhuizing ongeveer drie maanden. De regievoerder van het COA heeft na vergunningverlening twee weken de tijd om informatie over de vergunninghouder te verzamelen en de koppeling aan een gemeente tot stand te brengen. HET COA Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) huisvest en begeleidt op een professionele manier mensen in een kwetsbare positie in een veilige en leefbare omgeving, zodat het opvangen van vreemdelingen voor politiek en samenleving beheersbaar blijft en kan worden verantwoord. Het COA is voor de Nederlandse samenleving dé opvangorganisatie in de vreemdelingenketen die zorgt voor opvang, begeleiding en uitstroom van asielzoekers. Dit doet het COA met veilige huisvesting, verstrekking van middelen van bestaan en met gerichte programma’s.

De functie van regievoerder moet worden gezien als een soort makelaar tussen vraag en aanbod. Door de kennis over de te koppelen vergunninghouder en de lokale omstandigheden binnen de regio moet de best match tot stand worden gebracht. Hierdoor kunnen gemeenten hun taakstelling tijdig invullen en kan de vergunninghouder een eerste stap maken in de Nederlandse samenleving. De informatie over de vergunninghouder, die in het TVS staat, is voor de gemeenten van groot belang bij de zoektocht naar passende woonruimte. De kwaliteit van de door het COA verstrekte informatie is daarmee een belangrijke voorwaarde voor gemeenten om de huisvestingstaakstelling te realiseren. Als zich het geval voordoet dat de informatie niet compleet is, neemt de gemeente direct contact op met de regievoerder. Mocht onverhoopt de relatie tussen de regievoerder en de gemeente niet naar wens verlopen, dan is dat uiteraard onderwerp van gesprek tussen regievoerder en gemeente. Indien het niet lukt om de samenwerking te verbeteren, bestaat de mogelijkheid om op te schalen naar de leidinggevende van de regievoerder. In het uiterste geval is de Klachtenregeling van het COA beschikbaar, waarbinnen onafhankelijke toetsing plaatsvindt van het beschreven vraagstuk. In de praktijk kan het voorkomen dat de vergunninghouder niet (meer) in de centrale opvang verblijft op het moment van de vergunningverlening.

Ook deze vergunninghouders vallen onder de taakstelling. Voorbeelden hiervan zijn vergunninghouders die in het kader van het hervestigingbeleid van de UNHCR na binnenkomst in Nederland geen opvang krijgen en direct worden gehuisvest in gemeenten. Een ander voorbeeld zijn gezinsherenigers die, zonder gebruik te maken van opvang, direct via het aanmeldcentum in Ter Apel bij hun partner in de gemeente gaan inwonen. Deze nareizigers kunnen dan meetellen voor de taakstelling als zij in het bezit zijn gesteld van een afgeleide asielvergunning en tot Nederland zijn toegelaten. Vergunninghouders zijn vrij om zelf woonruimte te zoe-

ken. Maar in de praktijk blijken de meeste vergunninghouders aangewezen op bemiddeling door het COA. In paragraaf 3.4 wordt nader ingegaan op de werkwijze van het COA met betrekking tot de volgende vragen: • Welke vergunninghouders tellen mee voor de taakstelling? • Hoe wordt omgegaan met woningweigering? • Welke gegevens worden door het COA geregistreerd? • Hoe verloopt het pasafgifte proces?

3.3.5 Woningcorporaties De woningcorporaties zijn de meest logische gesprekspartners voor de gemeenten als het gaat om het huisvesten van vergunninghouders. Het betreft immers mensen die niet eenvoudig op eigen kracht een woning kunnen bemachtigen. De vergunninghouders vormen daarmee voor de corporaties één van de prioritaire aandachtsgroepen, die als enige doelgroep op grond van de Huisvestingswet 2014 prioritair door de gemeente dienen te worden gehuisvest. Het is aan te bevelen dat de gemeenten en de corporaties over het huisvesten van vergunninghouders prestatieafspraken maken op grond van de Woningwet. In bijlage 1 is aangegeven over welke onderwerpen afspraken kunnen worden gemaakt. In de praktijk blijken vrijwel alle corporaties bereid om vergunninghouders te huisvesten en ook de deskundigheid is doorgaans aanwezig. Als een woningcorporatie echter niet bereid is om mee te werken, dan meldt de gemeente dit zo spoedig mogelijk bestuurlijk aan de autoriteit Woningcorporaties (de toezichthouder op de woningcorporaties). Als een corporatie evident weigert om mee te werken, kan de corporatie door de minister van BZK worden aangesproken op haar plichten in het kader van de Woningwet. Het is aan te bevelen dat ook de provincie van de weigering van de corporatie op de hoogte wordt gesteld. Deze kan daarmee dan bij de beoordeling van de prestaties van de gemeente rekening houden.

3.3.6 Particuliere huursector De gemeente kan, als er in de sociale huursector onvoldoende woonruimte beschikbaar blijkt te zijn, uiteraard ook een beroep doen op de particuliere huursector voor de huisvesting van vergunninghouders. Voor onderhandelingen kan de gemeente zich het best richten tot de eigenaar in plaats van de beheerder. Huurcontracten op de particuliere markt worden meestal voor minstens een jaar aangegaan. Als de particuliere verhuurder niet wenst mee te werken, kan de gemeente als uiterste middel er voor kiezen om dit deel van de voorraad onder het vergunningstelsel, zoals geregeld in de huisvestingsverordening, te laten vallen.

3.3. 7 Maatschappelijke organisaties Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvestingvan gekoppelde vergunninghouders. Maar alleen met het aanbieden van een woning houdt die verantwoorde-

Handreiking juli 2015/pagina 9 - OPNIEUW THUIS - postbus 20301 - 2500 EH Den Haag

lijkheid niet op. De vergunninghouder kan zeker in het begin moeite hebben met het zelfstandig wonen en leven in Nederland en het opbouwen van een nieuw bestaan. Het is aan te bevelen dat de gemeente vroegtijdig de maatschappelijke begeleiding van de vergunninghouder organiseert. Bij voorkeur wordt de begeleidende organisatie vóór het ondertekenen van het huurcontract al ingeschakeld. Maatschappelijke begeleiding is gericht op de integratie van vergunninghouders in de samenleving, waarbij de insteek het welzijn van de vergunninghouder zelf dient te zijn. Elke gemeente heeft voor maatschappelijke begeleiding recht op een bedrag van € 1.000 per inburgeringsplichtige vergunninghouder. De gemeente kan de bijdrage per vergunninghouder bij het COA aanvragen. Integratie in de samenleving betekent deelnemen. Het vinden van een woning, school, werk en huisarts, maar ook buurt- en verenigingsactiviteiten zijn wezenlijk om je thuis te gaan voelen in een ander land. De door de gemeente ingeschakelde begeleiding zal de vergunninghouder op die zoektocht en het bijbehorende gewenningsproces moeten begeleiden. Het delegeren van die taak door de gemeente ontslaat haar uiteraard niet van haar verantwoordelijkheid. Om die reden zal zij faciliterend, activerend en stimulerend moeten optreden.

Het verdient aanbeveling om de voor de maatschappelijke begeleiding ingeschakelde organisatie te subsidiëren en bovendien nauw contact te onderhouden, zodat daar waar nodig flexibel en snel kan worden opgetreden. Het meest voor de hand liggend is het opstellen van een afsprakenkader met de begeleidende organisatie(s) waarin helder wordt vastgelegd welke activiteiten worden verwacht, hoe aan de gemeente wordt gerapporteerd en welke tegenprestatie (o.a. vergoeding per tijdseenheid of per vergunninghouder) daar tegenover staat. In bijlage 3 wordt een overzicht gegeven van de onderwerpen/activiteiten die in een dergelijk afsprakenkader kunnen worden opgenomen. De maatschappelijke begeleiding is dus een lokale aangelegenheid en het gevolg van de (financiële) afspraken tussen de gemeente en de maatschappelijke organisatie. Dit betekent dat het aanbod (inhoud en tijdsduur) per gemeente kan verschillen. Daarnaast kan de begeleiding ook per persoon verschillen, want de begeleiding wordt op maat geboden. Over het algemeen zal een hoogopgeleide jonge vluchteling minder begeleiding nodig hebben dan een analfabete oudere. Verder kan het voor de aard van de begeleiding uitmaken of het gaat om huisvesting in een grote(re) stad of een plattelandsgemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=d595069a-b6fb-4180-b955-5107e02c1a75