Bijlage 2 behorende bij Verordening geurhinder en veehouderij Interim geurgebiedsvisie Maashorst
Tekst van het document
1, 5 en 8 1 1 1 5 1 6 1 8 8 8 8 8 8 8
45
4. PROCESBESCHRIJVING De afgelopen 5 jaar zijn de maatschappelijke inzichten met betrekking tot veehouderijen en de gewenste ontwikkeling van met name de intensieve veehouderij sterk veranderd. Oorzaken daarvan zijn onder andere het debat over megastallen, de Q-koorts en de zorgen van burgers over hun gezondheid in relatie tot de intensieve veehouderij. Geur afkomstig van intensieve veehouderijen is vaak de aanleiding voor zorgen over een (on)gezonde leefomgeving. Vanuit deze achtergrond wil de gemeente Landerd een geurbeleid ontwikkelen met de actieve betrokkenheid van belanghebbenden. Hiermee is rekening gehouden bij de opzet van het project aangaande deze geurgebiedsvisie. Er is veel tijd en aandacht besteed aan het informeren en afstemmen met belanghebbenden en met het gemeentebestuur. Dit dient de kwaliteit van het democratisch besluitvormingsproces waaraan een gemeentelijke geurverordening is onderworpen. Het projectteam had de opdracht om dit proces te begeleiden. Belanghebbende veehouders, burgers en natuur- en milieuorganisaties hebben in een gezamenlijke klankbordgroep het ontwikkelen van de nieuwe geurgebiedsvisie en het toekomstige geurbeleid van dichtbij gevolgd. Dit hoofdstuk beschrijft het proces dat is doorlopen bij het opstellen van de geurgebiedsvisie. De wijze waarop de belanghebbenden hierin een stem hebben gehad, komt expliciet aan de orde.
4.1 De rol van het projectteam In de periode van december 2013 tot en met juli 2014 verzorgde het projectteam de uitvoering van de werkzaamheden. Hiertoe behoorden de technische en de inhoudelijke werkzaamheden als ook de procesbegeleiding. Naar aanleiding van het verzoek van de gemeente voor het opstellen van een nieuwe geurgebiedsvisie is in december het projectteam geformeerd. Het projectteam heeft het verzoek uitgewerkt tot een plan van aanpak met de planning, dat door het college ter goedkeuring aan de gemeenteraad is voorgelegd. Met de uitvoering van de werkzaamheden is in januari gestart. Op 12 februari 2014 is een startbijeenkomst van het projectteam geweest. In deze bijeenkomst is de opdracht en het plan van aanpak besproken. In het overleg zijn de belangrijkste uitgangspunten van de opdracht afgestemd. Het projectteam heeft de geurberekeningen voor de verschillende scenario’s uitgevoerd en de resultaten gevisualiseerd op geurkaarten. Daarnaast zijn analyses uitgewerkt met betrekking tot het woon- en leefklimaat voor de geurgevoelige objecten en de ontwikkelingsmogelijkheden van de veehouderijen. Alle aspecten zijn in deze rapportage opgenomen. Na de ter inzage legging van de ontwerpverordening geurhinder en veehouderij en de ontwerp geurgebiedsvisie, zal het projectteam de inspraakreacties beantwoorden in een Nota van inspraak.
Deze wordt daarna samen met de definitieve geurgebiedsvisie en geurverordening ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. 46
4.2 De klankbordgroep In de periode van februari tot en met juli 2014 heeft een klankbordgroep van belanghebbende veehouders, burgers en natuur- en milieuorganisaties gefunctioneerd. Er werd van de deelnemers geen besluit verwacht. Van hen werd gevraagd zich een mening te vormen over het (toekomstige) geurbeleid van de gemeente op grond van feiten en inzichten. Daarmee hadden de verschillende klankbordgroepleden een autonome adviserende rol aan de gemeenteraad, zonder dat daarbij sprake hoefde te zijn van consensus. In de klankbordgroep waren vertegenwoordigd: • de sector (ZLTO) met 2 leden; • natuur- en milieuorganisaties (Stichting Natuur en Milieu Landerd) met 2 leden; • de Wmo Adviesraad met 1 lid; • de burgers met 2 leden. De wethouder van de gemeente fungeerde als voorzitter bij de overleggen. Dit was bij de eerste vijf overleggen de heer Van Dongen. Een wisseling van de voorzitter heeft plaatsgevonden als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen. Het laatste overleg is voorgezeten door de heer Vereijken. De klankbordgroep is zes avonden bij elkaar geweest en is daarbij van informatie voorzien door het projectteam (agenda en te bespreken stukken). Vragen die door de klankbordgroepleden buiten de vergaderingen om aan de projectgroep werden gesteld, zijn beantwoord en verwerkt in de overlegverslagen.
Verslagen van de bijeenkomsten van de klankbordgroep zijn, na goedkeuring door de klankbordgroep vastgesteld. Deze verslagen zijn in bijlage XVIII opgenomen. De bijeenkomsten zijn gehouden op: • 18 februari 2014. De eerste bijeenkomst was met name informerend. De leden hebben een toelichting gekregen op de rol van de klankbordgroep, de systematiek van de Wet geurhinder en veehouderij, geurgebiedsvisie, luchtwassers en aanvaardbaar woon- en leefklimaat. In het overleg is ingestemd met de voorgestelde werkwijze en zijn de eerste uitgangspunten behandeld. De leden hebben controlekaarten meegekregen ter controle van de uitgangspunten van de bedrijven en de geurgevoelige objecten. Van deze bijeenkomst is geen verslag gemaakt. • 27 februari 2014. In de tweede bijeenkomst is ingegaan op het verschil in beleving van voorgrond- en achtergrondbelasting en over de verschillende bronnen van geurhinder bij een veehouderij. De GGD heeft een presentatie over geur en gezondheid gegeven. De leden hebben de controlekaarten gecontroleerd en hun bevindingen meegegeven. In de bijeenkomst is gediscussieerd over de aan te houden emissiefactor voor geur van melkrundvee. Daarnaast is het verzoek gekomen om mestverwerkers in de berekeningen mee te nemen, zoals ook is vastgelegd in het plan van aanpak. • 25 maart 2014.
Bij de bespreking van het verslag in de derde bijeenkomst wordt verzocht om een toelichting op het voorkomen van geurhinder bij een brijvoerkeuken. Vervolgens zijn de ingekomen opmerkingen op de controlekaarten besproken. Er is discussie geweest over de aan te houden emissiefactoren voor dieren waarvoor geen emissiefactor is vastgesteld. In de eerste geurkaarten (referentie en huidig) is voor melkrundvee een factor van 35,6 ou aangehouden. De kaarten zijn besproken.
47
•
•
•
22 april 2014. In de vierde bijeenkomst is wederom gediscussieerd over de aan te houden emissiefactor voor de melkrundvee. Afgesproken is om zowel de geursituatie met een emissiefactor van 35,6 ou als 165,5 ou in beeld te brengen voor de referentie en de huidige situatie. Het ontwikkelscenario wordt toegelicht. Afgesproken wordt om hiermee drie normvarianten door te rekenen. Bij de ontwikkelscenario’s worden alleen de dieren met vastgestelde emissiefactoren meegenomen. 13 mei 2014. Voorafgaand aan het klankbordgroepoverleg is een bezoek gebracht aan de varkenshouderij van een van de leden. De leden hebben kunnen ervaren wat geur van varkens is en hebben de luchtwasser bekeken. Tijdens het overleg zijn de resultaten van de ontwikkelscenario’s besproken. Er wordt gesproken over de vaste afstanden van de melkrundvee. Afgesproken is om het volgende overleg een voorstel voor de geurnormen, de minimale afstanden voor melkrundvee en nertsen te maken. Er is lopende het traject landelijke discussie over het gebruik van het rekenmodel V-Stacks ontstaan. De leden worden op de hoogte gehouden. 24 juni 2014. In de zesde en laatste bijeenkomst heeft het projectteam het voorstel voor de geurnormen gepresenteerd. Dit betrof de geurnormen voor de voorgrondbelasting, de achtergrondbelasting, minimale afstanden van melkrundvee en nertsen. De leden hebben hun opmerkingen hierop aangegeven.
Ten aanzien van nertsen is onduidelijkheid of omschakeling naar een nieuw nertsenbedrijf mogelijk is.
Reacties op het voorstel en de geurgebiedsvisie De reacties van de klankbordgroepleden op het voorstel zijn in het verslag van de zesde bijeenkomst opgenomen, zie bijlage XVIII. De leden hebben daarnaast de mogelijkheid gekregen om te reageren op het concept van de ontwerp geurgebiedsvisie en geurverordening. Deze reacties zijn opgenomen in bijlage XX. Navolgend zijn de reacties samengevat. Overigens wordt opgemerkt dat nadien de vaste afstanden voor melkrundveebedrijven naar aanleiding van de raadsvergadering van 9 september 2014 zijn aangepast. Er is een korte vaste afstand ingevoerd voor bedrijven met emissiearme stallen. Reactie namens de bewoners: • een streefwaarde voor de achtergrondbelasting van 6 ouE/m3 in de kernen en 13 ouE/m3 in het buitengebied is gewenst; • een streefwaarde voor voorgrondnorm van 1 en 6 ouE/m3 in respectievelijk de kernen en het buitengebied is gewenst; • gewenst is dat de achtergrondbelasting bij vergunningverlening beoordeeld wordt; • bij de achtergrondbelasting ook de melkrundvee, nertsen, paarden meenemen; • gewenst is een aanpak van overbelaste situaties; • gewenst is dat de vaste afstand van bedrijven met meer dan 300 dieren met een factor 1,5 opgehoogd wordt; • opstellen helder en effectief handhavingsbeleid.
Reactie namens Stichting Natuur en Milieu Landerd: • een voorgrondnorm van 1, 5 en 8 ouE/m3 is gewenst; • de in de geurgebiedsvisie opgenomen normen voor de achtergrondbelasting zijn te hoog; • de vaste afstand voor bedrijven tot 200 stuks melkrundvee is te klein; 48
• • •
gewenst is om een beleidsregel maken voor achtergrondbelasting; gewenst is dat de achtergrondbelasting bij vergunningverlening beoordeeld wordt; bij de achtergrondbelasting ook de melkrundvee, nertsen, paarden meenemen.
Reactie namens WMO: Erik Langendijk heeft op persoonlijke titel gereageerd omdat het voorstel door tijdsgebrek niet in de WMO-raad is voorgelegd. De heer Langendijk heeft geen bezwaar op het voorstel. Wel wordt aandacht gevraagd voor de aankomende nieuwe inzichten die door de GGD worden gecommuniceerd. Reactie namens de sector: De sector heeft nooit ingestemd met het eerste voorstel, maar kan zich in grote lijnen vinden. In dit eerste voorstel waren de normen 2 en 10 ouE/m3 opgenomen. Het deel waar de sector zich niet goed in kon vinden, zijn de andere vaste afstanden voor melkrundveebedrijven. Op het huidig voorliggend voorstel reageert de sector als volgt: • het kan zich niet vinden in optie 2, normen 1 en 8 ouE/m3; • het wenst dezelfde normen voor de kernen; • de staffeling tot 200 melkrundvee is niet wenselijk; • gewenst is om emissiearme stallen te belonen; • geen instemming met achtergrondnormen waarbij nertsen en melkrundvee wordt meegenomen.
4.3 Besluitvorming door de gemeenteraad De Wgv verschaft de gemeenteraad de bevoegdheid om op basis van ruimtelijke overwegingen een bepaalde geurbelasting al dan niet acceptabel te achten (artikel 6 van de Wgv). Op deze wijze wordt de gemeente beleidsvrijheid geboden en kan zij, binnen zekere grenzen, maatwerk verlenen in vergunningverlening aan veehouderijen. De gemeenteraad is bevoegd in een verordening voor (delen van) zijn grondgebied een andere waarde of een andere afstand vast te leggen, die door het bevoegd gezag bij vergunningverlening moet worden gehanteerd. Het bevoegd gezag is ruimte geboden om rekening te houden met de ruimtelijke en milieuhygiënische feiten en omstandigheden in een concreet gebied en met de gewenste (toekomstige) ruimtelijke inrichting van dat gebied. Gelet op bovenstaande tekst uit de Memorie van toelichting bij de Wgv is de gemeenteraad bevoegd om - rekeninghoudend met de wettelijke randvoorwaarden - een verordening op te stellen. De gedachte van de wetgever daarachter is dat daarmee het stellen van (andere) geurnormen deel uitmaakt van het democratische besluitvormingsproces. In dit proces wordt bepaald welk geurniveau aanvaardbaar wordt gevonden en welke geurnormen daarbij passen. Daarnaast is op een gemeentelijke verordening inspraak van toepassing. Kortom, de gemeenteraad besluit over de geurnormen.
Om het democratische besluitvormingsproces zo goed mogelijk te ondersteunen, hebben belanghebbenden in een klankbordgroep haar mening kunnen vormen (zie vorige paragraaf).
49
De mening van de klankbordgroepleden is middels de verslaglegging van de bijeenkomsten aan de gemeenteraadsleden ter beschikking (bijlage XVIII van de geurgebiedsvisie) gesteld en fungeerde daarmee als input voor de besluitvorming voor de gemeenteraad. Daarnaast hebben de klankbordgroepleden het concept van de ontwerp geurgebiedsvisie en geurverordening toegestuurd gekregen. Hun reactie is in bijlage XIX opgenomen. Podiumbijeenkomsten De raad heeft op 18 september ingestemd met het aanhoudingsbesluit. Zo heeft de gemeente één jaar de tijd gekregen om onderzoek uit te voeren naar actualisatie van de geurgebiedsvisie en geurverordening. Op 30 januari is het plan van aanpak goedgekeurd door de raad. Op 14 januari en 7 mei zijn in de voorbereidende raadsvergaderingen openbare themabijeenkomsten gehouden voor de gemeenteraadsleden en overige geïnteresseerden. In de eerste bijeenkomst zijn de aanwezigen geïnformeerd over het proces en het plan van aanpak. In de bijeenkomst van 7 mei zijn de aanwezigen (waaronder de nieuwe raadsleden) geïnformeerd over de voortgang van het onderzoek, het aanhoudingsbesluit en de gevolgen hiervan. Op 9 september is in de openbare gemeenteraadsvergadering het voorstel (voorzien van opties) voor de gemeentelijke geurverordening met bijbehorende onderbouwing behandeld.
Op 20 november 2014 heeft een brede, open dialoog tussen ZLTO (veehouders) en de gemeenteraad plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst stonden de beleidsnota Zorgvuldige veehouderij 2014 en onderhavige geurverordening centraal. De uitkomsten van deze dialoog zijn betrokken bij de definitieve besluitvorming over de stukken die ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. Tijdens de dialoog heeft de ZLTO aan de hand van een aantal casussen laten zien wat de geurnormen en vaste afstanden uit de ontwerp geurverordening kunnen betekenen voor specifieke bedrijfslocaties. Praktische en economische belemmeringen als gevolg van deze normen kunnen bedrijfsontwikkelingen, en daarmee ook de geurreductie, in sommige gevallen in de weg staan. Besluitvormingstraject Na de podiumbijeenkomst van 7 mei 2014 heeft het projectteam de rapportage uitgewerkt in de ontwerpgeurgebiedsvisie dat is voorzien van een voorstel over de geurverordening (te hanteren andere geurnormen en vaste afstanden). Op 19 augustus 2014 heeft het college van Burgemeester en Wethouders een besluit genomen over de ontwerpgeurgebiedsvisie en verordening om op 9 september 2013 ter behandeling voor te leggen aan de gemeenteraad. Met deze planning is het ontwerp binnen één jaar na het nemen van het aanhoudingsbesluit aanhangig gemaakt bij de gemeenteraad.
Het aanhoudingsbesluit zal daarmee blijven gelden totdat de definitieve verordening is vastgesteld. De uitkomsten van de Voorbereidende Vergadering van 26 november 2014 zijn betrokken bij de definitieve besluitvorming over de stukken die ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. Tijdens de Voorbereidende Vergadering hebben de fracties van de coalitiepartijen, met uitzondering van de VVD, aangegeven de geurnormen ten opzichte van het ontwerp te willen wijzigen. Ten aanzien van de vaste afstanden heeft de
50
raadsmeerderheid zich geschaard achter het collegevoorstel uit de ontwerp geurgebiedsvisie en geurverordening. Ter inzage legging en zienswijzen (inspraak) Na de behandeling in de gemeenteraad op 9 september is de ontwerpverordening voor een periode van 4 weken voor inspraak ter inzage gelegd. Belanghebbenden zijn daarmee in de gelegenheid gesteld om hun inspraakreactie in te dienen. De inspraakreacties zijn weergegeven en beantwoord in een Nota van Inspraak, zie bijlage XXV. Vaststelling door de gemeenteraad De datum voor de vaststelling van de geurgebiedsvisie en de Verordening geurhinder en veehouderij is 11 december 2014. In deze vergadering is middels een amendement een toevoeging aan de wijze van tellen van aantal stuks melkrundvee gedaan. Dit amendement is verwerkt in de verordening. De inwerkingtreding is vanaf de publicatie van het besluit.
51
5. REFERENTIE EN HUIDIGE SITUATIE Gezien de ambitie van de gemeenteraad om een geursituatie te bereiken van tenminste de geursituatie op 22 april 2005 zijn berekeningen uitgevoerd met de huidig vergunde situatie op peildatum 6 februari 2014 en de referentiesituatie op 22 april 2005. In de berekeningen zijn ook de dieren waarvoor geen emissiefactor is vastgesteld (melkrundvee, nertsen, paarden, konijnen) meegenomen. In overleg met de klankbordgroep is hiervoor een inschatting van de emissiefactoren gemaakt. In verband met de discussie over de aan te houden emissiefactor voor melkrundvee zijn twee varianten doorgerekend: • emissiefactor van 35,6 ouE/s voor melkrundvee; • emissiefactor van 165,5 ouE/s voor melkrundvee > 2 jaar. In bijlage V is een toelichting op de uitgangspunten van de berekeningen opgenomen. In figuur 5.1 is de geursituatie weergegeven op peildatum 22 april 2005. In figuur 5.2 is de geursituatie weergegeven op peildatum 6 februari 2014. In beide figuren is gerekend met een emissiefactor van 35,6 ouE/s voor melkrundvee. In bijlage VIII en IX zijn de kaarten in het groot weergegeven.
Figuur 5.1: geursituatie 2005 (ef = 35,6 ouE/s)
Figuur 5.2: geursituatie 2014 (ef = 35,6 ouE/s)
In figuur 5.3 is de geursituatie weergegeven op peildatum 22 april 2005 en in figuur 5.4 op peildatum 6 februari 2014 waarbij is gerekend met een emissiefactor van 165,5 ouE/s voor melkrundvee. In bijlage X en XI zijn de kaarten in het groot weergegeven.
52
Figuur 5.3: geursituatie 2005 (ef = 165,5 ouE/s)
Figuur 5.4: geursituatie 2014 (ef = 165,5 ouE/s)
In tabellen 5.1 en 5.2 is de analyse van het aantal geurgevoelige objecten per geurbelastingsklasse weergegeven voor de vier situaties. In bijlage XVI zijn de tabellen in het groot weergegeven. Tabel 5.1 en 5.2: Geurbelasting in 2005 vergeleken met 2014 inclusief dieren waarvoor geen emissiefactor is vastgesteld.
Uit tabel 5.1 blijkt dat (uitgaande van een emissiefactor van 35,6 ouE/s voor de melkrundvee) de geursituatie in 2014 ten opzichte van 2005 is verbeterd op de bedrijventerreinen, de kernen Schaijk en Zeeland en het buitengebied 24, 25, 26, 27 en 28. In buitengebied 23, woonkern ’t Oventje is de geursituatie licht verslechterd. In het gebied verblijfsrecreatie en de woonkern Reek is op meerdere geurgevoelige objecten sprake van een verslechtering van de geursituatie.
53
Uit tabel 5.2 (bij een emissiefactor van 165,5 ouE/s) blijkt dat in buitengebied 25, verblijfsrecreatie, Reek en Zeeland een grotere verslechtering optreedt dan bij een emissiefactor van 35,6 ouE/s het geval is. Dit betekent dat in deze gebieden de bijdrage van de melkrundvee op de geurbelasting significant is. Uit beide varianten blijkt dat het totale aantal geurgehinderden in 2014 in de gemeente Landerd is afgenomen ten opzichte van 2005. Lokaal heeft er wel een toename van geurgehinderden plaatsgevonden.
54
6. KNELPUNTENANALYSE ONTWIKKELSCENARIO’S In dit hoofdstuk zijn de berekeningen en resultaten opgenomen die uitgevoerd zijn met betrekking tot de knelpuntenanalyses voor de ontwikkelscenario’s. Dit zijn de mogelijke knelpunten in de achtergrondbelasting die kunnen gaan ontstaan bij ontwikkeling van de veehouderijen volgens de gekozen uitgangspunten. Ten opzichte van de huidige situatie zijn doorgroeivarianten doorgerekend. Dit betreft alleen de diercategorieën waarvoor een emissiefactor is vastgesteld. 6.1 Huidige situatie Om te komen tot andere geurnormen voor de bedrijven met dieren waarvoor een emissiefactor is vastgesteld is onderzoek gedaan naar de effecten van een aantal normenset op de mogelijke toekomstige geursituatie. In eerste instantie is de huidige situatie (6 februari 2014) in beeld gebracht zonder de dieren waarvoor geen emissiefactor is vastgesteld, zie figuur 6.1. In bijlage XII is de kaart in het groot weergegeven.
Figuur 6.1: geursituatie 2014 (alleen dieren met emissiefactor)
55
Uit figuur 6.1 blijkt dat sprake is van een hogere geurbelasting in buitengebied 23, 25, 26, Schaijk en Zeeland. Het aantal geurgevoelige objecten met een hoge geurbelasting volgt uit tabel 6.1. Hierna is een vergelijking met de ontwikkelscenario’s (zie tabel 3.4) gemaakt en wordt nader ingegaan op de effect op de geurbelasting in de gemeente. Uit de vergelijking van de geursituatie waarbij ook de dieren zonder vastgestelde emissiefactor zijn meegenomen (figuur 5.4 geeft het duidelijkste verschil) blijkt dat aan de oostelijke kernrand van Schaijk, ten westen van de kern Schaijk en in het buitengebied tussen Schaijk en Zeeland de melkrundvee een belangrijke rol speelt. 6.2 Ontwikkelscenario 1 met normen 2 en 10 ouE/m3 Op basis van het ontwikkelscenario dat is beschreven in hoofdstuk 3.7 is de geurbelasting berekend in het ontwikkelscenario met een norm van 2 ouE/m3 in de kernen, 6 ouE/m3 op bedrijventerrein Voederheil II en 10 ouE/m3 in het buitengebied. De norm van 6 ouE/m3 op bedrijventerrein Voederheil II is nodig om het plangebied te kunnen blijven ontwikkelen. Deze norm zal daarom in stand blijven. In figuur 6.2 en bijlage XIII is de geursituatie weergegeven.
3
Figuur6.2: Geurbelasting in ontwikkelscenario met de 2 en 10 ouE/m
56
In tabel 6.1 is de analyse van het aantal geurgevoelige objecten per geurbelastingsklasse weergegeven in ontwikkelscenario met normen 2 en 10 ouE/m3 en vergeleken met de huidige situatie. De geurgevoelige objecten in de optimale klasse zijn groen gemarkeerd, de objecten in de aandachtsklasse zijn oranje en in een niet aanvaardbare geursituatie zijn rood gemarkeerd. In bijlage XVI is een grotere versie van de tabellen opgenomen. 3
Tabel 6.1 Vergelijking geurbelasting huidige situatie en norm 2 en 10 ouE/m .
Uit tabel 6.1 blijkt dat in Schaijk sprake is van een verbetering doordat Pastoor van Winkelstraat 65 (bron 310) is gestopt. De verbetering treedt op bij 2 objecten in een niet aanvaardbare geursituatie en 72 in de aandachtsklasse. In Zeeland is sprake van een verbetering door een afname van de geuremissie bij de Reekseweg 2 (440) en Logtschedijk 2 (417). De verbetering treedt op bij 15 objecten in een niet aanvaardbare geursituatie en 100 in de aandachtsklasse. In Reek, ’t Oventje, ter plaatse van gebied verblijfsrecreatie en op de bedrijventerreinen blijft de geursituatie gelijk. In buitengebied 23 (noordwest) verbetert de geursituatie door met name het stoppen van Pastoor van Winkelstraat 65 (310). In buitengebied 24 (noordoost) verbetert de geursituatie alleen bij objecten die zich al in een optimale geursituatie bevinden. In buitengebied 25 (middenwest) verbetert de geursituatie op 1 geurgevoelig object in een niet aanvaardbare geursituatie. In buitengebied 26 (middenoost) verbetert de geursituatie nabij de bedrijven Reekseweg 2 (440) en Logtschedijk 2 (417) bij objecten die zich al in een optimale geursituatie bevinden. In buitengebied 27 (zuidwest) blijft de geursituatie gelijk. In buitengebied 28 (zuidoost) treedt een verslechtering op bij drie geurgevoelige objecten van optimaal naar de aandachtsklasse.
Dit komt door de ontwikkeling van 2 nieuwe bedrijven (verplaatsers) en de ontwikkelingsruimte bij bedrijven uit de naburige gemeente Mill en Sint Hubert. Bij objecten in een optimale geursituatie is ook nog een verslechtering zichtbaar. Deze objecten blijven in een optimale geursituatie. Over het algemeen blijft de geursituatie gelijk of verbetert enigszins door de normen 2 en 10 ouE/m3. De normen zorgen er over het algemeen dus voor dat de geursituatie niet kan verslechteren. Met name in buitengebied 28 (zuidoost) is nog een verslechtering van de geursituatie bij een geurnorm van 10 ouE/m3 in het buitengebied mogelijk. In tabel 6.2 is aangegeven wat het effect van de geurnormen 2 en 10 odour units is op de ontwikkelingsruimte van de veehouderijen bedrijven.
57
Tabel 6.2: effect op de veehouderijbedrijven situatie bedrijven met agrarisch bouwvlak - met dieren met emissiefactor - zonder dieren met emissiefactor
aantal bedrijven
totaal: bedrijven met dieren met emissiefactor: - afbouwer - vol bouwvlak - in gebied beperking veehouderij - melkrundveebedrijf met IV tak - klein IV - met doorgroei potentie - verplaatser
104 74 178
6 9 21 21 3 43 1 totaal:
104 norm 2 en 10 ouE/m
bedrijven met doorgroeipotentie en nieuwvestiging - met 50% regeling - met vrije ruimte - met Vr 2014 totaal:
3
9 29 6 44
Uit tabel 6.2 blijkt dat van het totaal aantal van 178 bedrijven, 44 de mogelijkheid hebben om uit te breiden in omvang. De overige bedrijven kunnen niet uitbreiden omdat ze in een gebied beperking veehouderij liggen of het bouwvlak al vol is. Ook van de kleine bedrijven wordt geen uitbreiding verwacht. Het effect van de uitbreidingen van de 44 bedrijven die daarvoor nog mogelijkheden hebben, kan positief of negatief zijn: • een toename van de geurbelasting zal optreden als in de huidige situatie de geurbelasting in de omgeving lager is dan de geldende norm. Het bedrijf kan dan uitbreiden totdat de geurnorm wordt bereikt. Bij de geurnormen 2 en 10 ouE/m3 zijn er 29 bedrijven die onder deze geurnorm zitten, en dus nog kunnen uitbreiden; • een afname van de geurbelasting zal optreden als bedrijven gaan uitbreiden die in de huidige situatie een hogere geurbelasting in de omgeving veroorzaken dan de geldende normen. De bedrijven kunnen met toepassing van de 50% regeling uitbreiden. Dit houdt in dat de toename van de geurbelasting ten gevolge van die wijziging niet meer bedraagt dan de helft van de vermindering van de geurbelasting die het gevolg zou zijn van de toegepaste geurbelastingreducerende maatregel bij het eerder vergunde veebestand.
Bij de geurnormen 2 en 10 ouE/m3 zijn 9 bedrijven die met het toepassen van de 50% regeling nog kunnen uitbreiden; • een afname van de geurbelasting zal ook optreden als bedrijven willen uitbreiden die zich in de buurt van een knelpunt volgens de Verordening ruimte 2014 voor de achtergrondbelasting bevindt. Als een bedrijf wil uitbreiden dan zal het zijn bijdrage aan de overschrijding proportioneel moeten doen laten afnemen. De norm voor de achtergrondbelasting vanuit de Verordening ruimte 2014 bedraagt 10 ouE/m3 voor woonkernen en 20 ouE/m3 voor het buitengebied. In de gemeente Landerd zijn er 6
58
bedrijven die een relevante bijdrage hebben op een overschrijdingssituatie en bij uitbreiding een afname van de geurbelasting moeten realiseren. 6.3 Ontwikkelscenario 2 met normen 1 en 8 ouE/m3 Op basis van het ontwikkelscenario is de geurbelasting berekend met een geurnorm van 1 ouE/m3 in de kernen, 6 ouE/m3 op bedrijventerrein Voederheil II en 8 ouE/m3 in het buitengebied. In figuur 6.3 en bijlage XIV is de geurbelasting in de gemeente weergegeven in het ontwikkelscenario met norm 1 en 8 ouE/m3.
Figuur 6.3: Geursituatie ontwikkelscenario met normen 1 en 8 ouE/m
3
In tabel 6.3 is de analyse van het aantal geurgevoelige objecten per geurbelastingsklasse weergegeven in ontwikkelscenario met normenset 1 en vergeleken met de referentiesituatie. De geurgevoelige objecten in de optimale klasse zijn groen gemarkeerd, de objecten in de aandachtsklasse zijn oranje en in een niet aanvaardbare geursituatie zijn rood gemarkeerd. Een grotere versie van de tabellen is in bijlage XVI opgenomen. 59
3
Tabel 6.3: Vergelijking geurbelasting voor het ontwikkelscenario met normen 1 en 8 ouE/m en normen 2 en 10 3 ouE/m .
In Schaijk is bij de norm 1 en 8 ouE/m3 een verbetering zichtbaar van de geursituatie. Dit betreft 3 objecten in de aandachtsklasse. In Reek treedt een verbetering op bij 1 object in de aandachtsklasse. In Zeeland is sprake van een verbetering van de geursituatie bij 3 objecten in een niet aanvaardbare geursituatie en 55 objecten in de aandachtsklasse. Dit komt doordat met name Logtschedijk 2 (417) extra geurreductie moet realiseren bij deze normenset als het bedrijf gaat uitbreiden. Daarnaast vindt een verbetering plaats bij objecten in een optimale geursituatie. Op de bedrijventerreinen is sprake van een verbetering van de geursituatie ten opzichte van de normen 2 en 10 ouE/m3. Dit betreft geurgevoelige objecten in een optimale geursituatie. In de gebieden verblijfsrecreatie is ook alleen bij objecten in een optimale geursituatie sprake van een verbetering. In buitengebied 23 (noordwest) neemt de geurbelasting af. Bij 3 geurgevoelige objecten treedt de verbetering op bij objecten in de aandachtsklasse. 40 objecten waar sprake is van een verbetering bevinden zich in een optimale geursituatie. In buitengebied 24 (noordoost) neemt het aantal objecten in de aandachtsklasse af van 3 naar 0. Bij objecten in een optimale geursituatie is bij 17 objecten sprake van een verbetering.
In buitengebied 25 (middenwest) is bij 2 objecten in de aandachtsklasse sprake van een verbetering van de geursituatie. In buitengebied 26 (middenoost) is een verbetering zichtbaar op 1 object in een niet aanvaardbare geursituatie. Bij 10 objecten in een optimale geursituatie is eveneens sprake van een verbetering. In buitengebied 27 (zuidwest) is sprake van verbetering bij enkele geurgevoelige objecten in een optimale geursituatie. In buitengebied 28 (zuidoost) is sprake van een verbetering bij 6 objecten met een belasting van 10 tot 14 ouE/m3 en enkele objecten met een nog lage geurbelasting, allen dus al in een optimale geursituatie. Over het algemeen is het effect van de geurnormen 1 en 8 ouE/m3 ten opzichte van 2 en 10 ouE/m3 beperkt. Het effect treedt met name op bij geurgevoelige objecten met een relatief lage geurbelasting. In Zeeland treedt een verlaging op van het aantal geurgevoelige objecten in de aandachtklasse of in een niet aanvaardbare geursituatie bij een aanzienlijk aantal objecten. 60
In tabel 6.4 is aangegeven wat het effect op de ontwikkelingsruimte van de veehouderijen bedrijven is. Tabel 6.4: effect op de veehouderijbedrijven situatie bedrijven met agrarisch bouwvlak - met dieren met emissiefactor - zonder dieren met emissiefactor
aantal bedrijven
totaal: bedrijven met dieren met emissiefactor: - afbouwer - vol bouwvlak - in gebied beperking veehouderij - melkrundveebedrijf met IV tak - klein IV - met doorgroei potentie - verplaatser
104 74 178
6 9 21 21 3 43 1 totaal:
104 norm 2 en 10 ouE/m
bedrijven met doorgroeipotentie en nieuwvestiging - met 50% regeling - met vrije ruimte - met Vr 2014 totaal:
9 29 6 44
3
norm 1 en 8 ouE/m
3
18 20 6 44
Uit tabel 6.4 blijkt dat van het totaal aantal van 178 bedrijven, 44 de mogelijkheid hebben om uit te breiden in omvang. De overige bedrijven kunnen niet uitbreiden omdat ze in een gebied beperking veehouderij liggen of het bouwvlak al vol is. Ook van de kleine bedrijven wordt geen uitbreiding verwacht. Het effect van de uitbreidingen van de 44 bedrijven die daarvoor nog mogelijkheden hebben, kan positief of negatief zijn: • een toename van de geurbelasting zal optreden als in de huidige situatie de geurbelasting in de omgeving lager is dan de geldende norm. Het bedrijf kan dan uitbreiden totdat de geurnorm wordt bereikt. Bij de geurnormen 2 en 10 ouE/m3 zijn er 20 bedrijven die onder deze geurnorm zitten, en dus nog kunnen uitbreiden; • een afname van de geurbelasting zal optreden als bedrijven gaan uitbreiden die in de huidige situatie een hogere geurbelasting in de omgeving veroorzaken dan de geldende normen. De bedrijven kunnen met toepassing van de 50% regeling uitbreiden. Dit houdt in dat de toename van de geurbelasting ten gevolge van die wijziging niet meer bedraagt dan de helft van de vermindering van de geurbelasting die het gevolg zou zijn van de toegepaste geurbelastingreducerende maatregel bij het eerder vergunde veebestand.
Bij de geurnormen 2 en 10 ouE/m3 zijn 18 bedrijven die met het toepassen van de 50% regeling nog kunnen uitbreiden; • een afname van de geurbelasting zal ook optreden als bedrijven willen uitbreiden die zich in de buurt van een knelpunt volgens de Verordening ruimte 2014 voor de achtergrondbelasting bevindt. Als een bedrijf wil uitbreiden dan zal het zijn bijdrage aan de overschrijding proportioneel moeten doen laten afnemen. De norm voor de achtergrondbelasting vanuit de Verordening ruimte 2014 bedraagt 10 ouE/m3 voor 61
woonkernen en 20 ouE/m3 voor het buitengebied. In de gemeente Landerd zijn er 6 bedrijven die een relevante bijdrage hebben op een overschrijdingssituatie en bij uitbreiding een afname van de geurbelasting moeten realiseren. Bij de geurnormen 1 en 8 ouE/m3 zijn 18 bedrijven die met het toepassen van de 50% regeling nog kunnen uitbreiden. Bij de normen 2 en 10 ouE/m3 zijn dit 9 bedrijven. De resterende 20 bedrijven bereiken in de vergunde situatie nog niet de geurnorm en kunnen zonder toepassing van de 50% regeling nog uitbreiden. Bij de normen 2 en 10 ouE/m3 zijn dit 29 bedrijven. Er zijn 6 bedrijven die in het kader van de Verordening ruimte 2014 emissiereductie moeten realiseren bij uitbreiding.
62
6.4 Ontwikkelscenario 3 met normen 1, 5 en 8 ouE/m3 In ontwikkelscenario is een kernrandzone van 500 m rondom de kernen van Reek, Schaijk en Zeeland gelegd (roze lijn op de geurkaart). Op basis van het ontwikkelscenario is de geurbelasting berekend met een geurnorm van 1 ouE/m3 in de kernen, 5 ouE/m3 in de kernrandzones, 6 ouE/m3 op Voederheil II en 8 ouE/m3 in het buitengebied. In figuur 6.4 en bijlage XV is de geurbelasting in de gemeente weergegeven in het ontwikkelscenario met normenset 2.
Figuur 6.4: Geursituatie ontwikkelscenario normenset 3
In tabel 6.5 is de analyse van het aantal geurgevoelige objecten per geurbelastingsklasse weergegeven in en vergeleken met de resultaten van ontwikkelscenario 3 (norm 1 en 8 ouE/m3). De geurgevoelige objecten in de optimale klasse zijn groen gemarkeerd, de objecten in de aandachtsklasse zijn oranje en in een niet aanvaardbare geursituatie zijn rood gemarkeerd. In bijlage XVI zijn de tabellen in het groot weergegeven. 63
3
3
Tabel 6.5: Vergelijking geurbelasting ontwikkelscenario 3 (norm 1, 5 en 8 ouE/m ) en 2 (norm 1 en 8 ouE/m )
Uit tabel 6.5 blijkt dat het toevoegen van de kernrandzones twee bedrijven aan de Helstraat worden ingeperkt in ontwikkelruimte. Dit resulteert in verbetering van de geursituatie bij 20 geurgevoelige objecten in Reek. De geurbelasting is op deze objecten al optimaal. Geconcludeerd wordt dat het toevoegen van een kernrandzone ten opzichte van de normen 1 en 8 ouE/m3 geen relevant effect op het woon- en leefklimaat oplevert. 6.5 Evaluatie van de resultaten Het doel van het geurbeleid om het aantal geurgehinderden terug te brengen tot ten minste het aantal op peildatum 22 april 2005 wordt gehaald als de te kiezen normenset geen toename ten opzichte van de huidige vergunde situatie toelaat. In de huidige situatie is het aantal geurgehinderden namelijk al lager dan op 22 april 2005. Een verlaging van de geurnorm heeft een positief effect op de geursituatie. Hoe lager de norm, hoe groter het mogelijke effect. Er zijn in de gemeente nog gebieden met een hoge belasting. Met name verspreid in het buitengebied en in de kern Zeeland bevinden geurgevoelige objecten zich in een onaanvaardbare geursituatie. Navolgend is een evaluatie van de resultaten opgenomen. Situatie 2005 vs 2014 Over de totale gemeente bezien is er in de huidige situatie sprake van een verbetering van het aantal geurgehinderden. Lokaal is sprake van een verslechtering.
Met name in het gebied verblijfsrecreatie en in de woonkern Reek is op meerdere geurgevoelige objecten sprake van een verslechtering van de geursituatie in 2014 ten opzichte van 2005. Hierbij is de bijdrage van dieren zonder emissiefactor meegenomen. In de recreatiegebieden wordt de verslechtering op de objecten met een hoge geurbelasting veroorzaakt door de melkrundveebedrijven. Met normenset 2 en 10 ouE/m3 (normen die zich richten op de dieren met emissiefactor) wordt geen verbetering of verslechtering van de geursituatie in het gebied verblijfsrecreatie verkregen. Met normenset 1 en 8 ouE/m3 is een verbetering zichtbaar bij 13 objecten met een lage geurbelasting. De verslechtering in Reek wordt met name veroorzaakt door de melkrundveebedrijven. In Reek is bij normenset 2 en 10 ouE/m3 treedt geen verbetering of verslechtering op. Bij normenset 1 en 8 ouE/m3 treedt een verbetering op bij 60 objecten met een geurbelasting in aandachtsklasse. 64
Normenset 2 en 10 ouE/m3 vs normenset 1 en 8 ouE/m3 De normenset 1 en 8 ouE/m3 levert ten opzichte van de normen 2 en 10 ouE/m3 met name een afname van de geurbelasting op bij de objecten in een optimale geursituatie. Omdat dit een grote groep objecten betreft, bedraagt het effect op het aantal gehinderden 50 gehinderden (veel objecten met een laag hinderpercentage). Bij normen 2 en 10 ouE/m3 zijn er 307 tot 753 gehinderden en bij 1 en 8 ouE/m3 zijn dit 256 tot 713 gehinderden. Het effect van de normen 1 en 8 ouE/m3 ten opzichte van 2 en 10 ouE/m3 op de geurbelasting op geurgevoelige objecten in een niet aanvaardbare geursituatie is beperkt. Dit betreft 1 object in buitengebied 26 (middenoost) en 3 objecten in Zeeland. Het effect op objecten in de aandachtsklasse treedt met name in Zeeland op (50 objecten). In de overige gebieden is het effect beperkt tot 8 objecten. Dit betreft 3 objecten in buitengebied 23 (noordwest), 3 objecten in buitengebied 24 (noordoost), 2 objecten in buitengebied 25 (middenwest). Effecten op bedrijfsontwikkeling Bij de geurnormen 1 en 8 ouE/m3 zijn 18 bedrijven die met het toepassen van de 50% regeling nog kunnen uitbreiden. Bij de normen 2 en 10 ouE/m3 zijn dit 9 bedrijven. De resterende 20 bedrijven bereiken in de vergunde situatie nog niet de geurnorm en kunnen zonder toepassing van de 50% regeling nog uitbreiden.
Er zijn 6 bedrijven die in het kader van de Verordening ruimte 2014 emissiereductie moeten realiseren bij uitbreiding. Het effect van de normen op de grote bedrijven is als volgt. Van de 12 bedrijven die meer dan 50.000 ouE/s uitstoten (vergelijkbaar met ca 2.200 vleesvarkens met traditionele huisvesting) kan van 10 bedrijven worden verwacht dat er nog ontwikkeling plaats kan vinden. Bij 3 bedrijven is de maximale emissie bij normenset 2 en 10 ouE/m3 gelijk aan de emissie bij normenset 1 en 8 ouE/m3. Bij 8 bedrijven is de emissieruimte bij normenset 1 en 8 ouE/m3 lager. Het verschil bedraagt 94.261 ouE/s met normenset 2 en 10 ouE/m3. Verdeeld over 8 bedrijven is de maximale emissie gemiddeld 12.000 ouE/s lager. Het effect op de kleine en middelgrote bedrijven is als volgt. Van de 21 bedrijven met een emissie tot 30.000 ouE/s (vergelijkbaar met ca 1.300 vleesvarkens met traditionele huisvesting) waarvan verwacht kan worden dat ze kunnen ontwikkelen, is de maximale emissie bij 9 bedrijven bij normenset 2 en 10 ouE/m3 gelijk aan de maximale emissie bij normenset 1 en 8 ouE/m3. De totale emissieruimte bij normenset 2 en 10 ouE/m3 bedraagt 54.077 ouE/s meer dan bij normenset 1 en 8 ouE/m3. Dit is gemiddeld 4.506 ouE/s per bedrijf.
65
7. MELKRUNDVEE Uit de vergelijking van de geurkaarten met en zonder melkrundvee blijkt dat deze diercategorie een relevante bijdrage op de geurbelasting kan hebben. Dit vormt aanleiding om onderzoek uit te voeren naar aanpassing van de vaste afstanden. Een onderzoeksrapport van de Universiteit van Wageningen (Wur) is beschikbaar waarin een waarde voor de geuremissie van 165,5 ouE/s voor melkrundvee is opgenomen. De juistheid en toepasbaarheid van deze waarde staat ter discussie. In andere onderzoeken is uitgegaan van 35,6 ouE/s. Daarom is naast de emissiefactor van 165,5 ouE/s de emissiefactor van 35,6 ouE/s onderzocht. Onderzocht is hoe de vaste afstanden die opgenomen zijn in de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) zich verhouden tot de afstanden die worden bepaald met de genoemde emissiewaarden. Op grond van de resultaten kan worden beoordeeld of het nodig is andere waarden voor de afstanden voor de melkrundvee te gaan hanteren. De Wgv maakt onderscheid in vaste afstanden voor geurgevoelige objecten binnen de kom en in het buitengebied. Er wordt geen onderscheid gemaakt in traditionele huisvesting en emissiearme huisvesting. In dit hoofdstuk is het onderzoek beschreven naar de afstanden voor de melkrundveehouderijen.
7.1 Bijdrage melkrundveebedrijven op de geursituatie In figuur 7.1 is de geurkaart van de gecumuleerde geurbelasting weergegeven voor de situatie waarin de melkrundvee met een emissiefactor van 165,5 ouE/s is meegerekend. In figuur 7.2 is de geurkaart zonder melkrundvee weergegeven. Ondanks dat de emissiefactor mogelijk een overschatting van de geursituatie geeft, wordt werd een beeld gekregen van de gebieden waar de melkrundvee bedrijven een relevante bijdrage op de geurbelasting kunnen hebben.
Figuur 7.1: geursituatie 2014, ef = 165,5 ouE/s
Figuur 7.2: geursituatie 2014, alleen dieren met Ef
66
Uit de vergelijking van figuur 7.1 en 7.2 blijkt dat in de kern Schaijk, ’t Oventje, buitengebied 23, 25 en 26 en verblijfsrecreatie de bijdrage van de melkrundveebedrijven op de geurbelasting groot is. In deze gebieden is de kans het grootst op geurhinder vanwege de melkrundveebedrijven.
7.2 Uitgangspunten berekeningen Voor de geuremissie van melkrundvee zijn twee varianten doorgerekend: • de emissiefactor van 165,5 ouE/s is gebaseerd op rapport 296: “Fijnstofemissie uit stallen: melkvee” van maart 2010 dat is opgesteld door Wageningen UR Livestock Research. • de emissiefactor van 35,6 ouE/s is gebaseerd op de emissiefactor voor vleesstieren. Dit is een diersoort die wat betreft omvang, gewicht en voeding in grote mate overeenkomt met melkvee. Deze waarde is als variant ook berekend omdat de meetmethode die in het WUR onderzoek is gehanteerd is, anders is dan in het verleden. Het is de vraag of deze voldoet aan het meetprotocol op grond waarvan emissiefactoren moeten worden gemeten. Deskundigen twijfelen over de waarde van de metingen. Een waarde van 35,6 ouE/s is mogelijk een onderschatting van de geurbelasting. Welke waarde wel moet worden gehanteerd is niet duidelijk. 7.3 Berekeningen Met het rekenprogramma V-stacks gebied zijn bij verschillende dieraantallen de geurcontouren berekend. Dit zijn 100, 200, 300, 400, 500, 650 en 900 dieren. Bij de emissiefactor van 165,5 ouE/s worden alleen de ouderdieren geteld. Bij de emissiefactor van 35,6 ouE/s wordt ook het jongvee meegeteld. Bij de berekening is uitgegaan van de volgende invoergegevens: • bronhoogte: 1,5 m; • gebouwhoogte: 6 m; • diameter: 0,5 m; • uittredesnelheid: 0,4 m/s.
Bij de berekeningen is 10 ouE/m3 contour aangehouden voor objecten buiten de kom en de 2 ouE/m3 contour voor objecten binnen de kom. 7.4 Resultaten In tabel 7.1 zijn de afstanden weergegeven bij een emissiefactor van 165,5 ouE/s per ouderdier (= melk-, kalf- en zoogkoeien ouder dan 2 jaar). Tabel 7.1: resultaten bij emissiefactor 165,5 ouE/s. situatie Wgv afstand bij aantal ouderdieren melkrundvee (melk-, kalf- en zoogkoeien ouder dan 2 jaar) 100 200 300 400 500 650 buiten de kom 50 122 189 252 301 335 402 binnen de kom 100 333 517 668 800 920 1063 aantal bedrijven 52 33 3 0 0 1
900 487 1332 1
67
Uit tabel 7.1 blijkt dat bij een emissiefactor van 165,5 ouE/s de vaste afstanden in elk geval groter zijn dan de vaste afstanden die in de Wgv zijn opgenomen. De Wgv maakt geen onderscheid in aantal stuks dieren. In tabel 7.2 zijn de afstanden weergegeven bij een emissiefactor van 36,5 ouE/s per dier (= melk-, kalf- en zoogkoeien ouder dan 2 jaar en waarbij jongvee wordt meegeteld). Tabel 7.2: resultaten bij emissiefactor 35,6 ouE/s situatie Wgv afstand bij aantal stuks melkrundvee (melk-, kalf- en zoogkoeien ouder dan 2 jaar en jongvee wordt meegeteld) 100 200 300 400 500 650 900 buiten de kom 50 14 65 89 107 130 153 190 binnen de kom 100 127 198 261 310 349 417 510 aantal bedrijven 37 38 14 11 0 0 2
Uit tabel 7.2 blijkt dat bij een emissiefactor van 35,6 ouE/s de vaste afstanden in het geval van 100 dieren en een object buiten de kom kleiner is dan de vaste afstand die in de Wgv zijn opgenomen. In alle andere gevallen is de afstand groter.
7.5 Emissiearme stallen Bij rundvee kunnen emissiearme stallen worden toegepast. Uit de raadsvergadering van 9 september is duidelijk de wens geuit om voor bedrijven met emissiearme stallen een kortere afstand toe te passen. Zo worden bedrijven gestimuleerd emissiearme stallen toe te passen en is het voor bedrijven die door de nieuwe vaste afstand niet meer zouden kunnen ontwikkelen mogelijk geworden door maatregelen nog uit te breiden. Emissiearme stallen zijn alle in de Regeling ammoniak en veehouderij opgenomen stalsystemen onder A, behalve A 1.100. Er zijn 26 emissiearme huisvestingssystemen voor de melkveehouderij beschikbaar (zie Rav, bijlage XXIV). Hiervan zijn 5 huisvestingssystemen gemeten door de Wageningen Universiteit – Lifestock Research. Bij 2 van deze metingen is voldaan aan het meetprotocol dat geldt voor het vaststellen van een verantwoorde emissiewaarde. De spreiding over de gemeten resultaten is groot. Er is dus niet voor ieder emissiearm huisvestingsysteem een emissiewaarde beschikbaar. Het is niet mogelijk om voor ieder afzonderlijke huisvestingssysteem een geurreductie te geven. Dit betekent dat de geurreductie voor de hele groep van emissiearme huisvestingssystemen moet worden bepaald. Hiervoor kan de gemiddelde geurreductie van de wel gemeten huisvestingsystemen worden gebruikt, weergegeven in tabel 7.3.
68
Tabel 7.3: gemeten geuremissie bij melkrundvee. Huisvestingssysteem
Traditioneel (ligboxenstal met betonnen roostervloer) Emissiearm (ligboxenstal met roostervloer voorzien van een bolle rubber toplaag, met mestschuif) Emissiearm (ligboxenstal met roostervloer voorzien van een bolle rubber toplaag en afdichtflappen in de roosterspleten, met mestschuif) Emissiearm (ligboxenstal met het vrijekeuze conceptsysteem)
Rapport nummer Wur-Lr
geuremissie (ouE/s/dier)
spreiding
aantal * meetlocaties
Rav.nr.
BWL.nr
296
165,5
80,1
4
A 1.100
-
598
47,2
12,0
1
A.1.10
2010.31
610
49,1
97,9 2
A 1.9
2010.30
612
101,5
51,6
614
80,0
81,3
615
153,3
58,5 4
(nog) niet in Rav opgenomen
-
616
76,9
56,8
617 80,8 70,2 Emissiearm (ligboxenstal met roostervloer voorzien van cassettes 653 45,5 49,3 1 A 1.13 2010.34 in de roosterspleten, met mestschuif) * Om tot een verantwoorde emissiefactor te komen, worden volgens het meetprotocol op 4 locaties metingen uitgevoerd. Dit houdt in dat zes 24-uurs metingen (voor geur 2-uurs) worden uitgevoerd, verspreid over het jaar.
Uit tabel 7.3 blijkt dat de emissiefactor van een traditionele stal 165,5 ouE/s bedraagt en de gemiddelde waarde van de emissiearme stallen 79,3 ouE/s. Voor het toepassen van een reductie voor emissiearme stallen kan een emissiereductie van circa 50% worden toegepast. Uit tabel 7.1 en 7.2 is af te leiden dat bij een halvering van de emissie de afstand met 35 tot 40% afneemt.
7.6 Conclusie Uit de geurkaarten in figuren 7.1 en 7.2 blijkt dat de dieren zonder emissiefactoren een significante bijdrage op de geurbelasting kan veroorzaken. Dit wordt met name veroorzaakt door de melkrundveebedrijven met veel dieren en komt voor in de gebieden kern Schaijk, ’t Oventje, buitengebied 23, 25 en 26 en verblijfsrecreatie. Het is noodzakelijk om te voorkomen dat de geurbelasting vanwege de melkrundveebedrijven toeneemt. Aan beide onderzochte varianten zitten nadelen verbonden. Als uitgegaan wordt van de afstanden behorende bij een emissiefactor 165,5 ouE/s en alleen volwassen dieren worden meegeteld, blijven bedrijven met (bijna) alleen jongvee buiten schot. Het nadeel van het toepassen van de afstand behorende bij een emissiefactor van 35,6 ouE/s voor alle dieren is dat mogelijk een onderschatting van de geurbelasting wordt toegepast. In het voorstel dat is opgenomen in hoofdstuk 10 wordt met deze nadelen rekening houden. Daarnaast is het wenselijk om een reductie van de afstanden toe te kennen als emissiearme stallen worden toegepast.
69
8. NERTSEN Voor nertsenhouderijen is nut en noodzaak onderzocht van het aanpassen van de vaste afstanden. Een onderzoeksrapport van de Universiteit van Wageningen (Wur) is beschikbaar waarin een waarde voor de geuremissie voor nertsen is opgenomen. Op basis van deze informatie is onderzocht of de vaste afstanden die opgenomen zijn in de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) al dan niet overeenstemmen met afstanden die worden bepaald met de gemeten emissiewaarden. Op grond van de resultaten kan worden beoordeeld of het nodig is andere waarden voor de afstanden voor de nertsenhouderij te gaan hanteren. De Wgv maakt onderscheid in vaste afstanden voor geurgevoelige objecten binnen de kom en in het buitengebied. Voor objecten in het buitengebied wordt onderscheid gemaakt in traditionele huisvesting en emissiearme huisvesting. In dit hoofdstuk is het onderzoek beschreven naar de afstanden voor de nertsenhouderij. In de gemeente bevinden zich drie nertsenhouderijen. De drie bedrijven bevinden zich in het buitengebied. De bebouwde kom bevindt zich bij alle drie de bedrijven op zeer grote afstand. Daarnaast betreft het drie bedrijven met emissiearme stallen. Nieuwvestiging van een bedrijf of uitbreiding met traditionele stallen is niet toegestaan.
Het onderzoek naar nieuwe vaste afstanden van nertsenhouderijen richt zich daarom alleen op emissiearme stallen en objecten in het buitengebied. 8.1 Uitgangspunten De geuremissie van een nertsenhouderij is gebaseerd op het rapport “Fijnstofemissie uit stallen: nertsen” van januari 2011 dat is opgesteld door Wageningen UR Livestock Research. Hierin is het onderzoek beschreven van het bepalen van de geuremissiewaarde van een peldsdierhouderij. De metingen uit het onderzoek zijn uitgevoerd bij 4 bedrijven die allen van natuurlijke ventilatie zijn voorzien. De meetresultaten zijn gecorrigeerd voor de bezetting (aantal pups en reuen per fokteef) en geldt voor een jaargemiddelde situatie. Uit het onderzoek volgt dat de geuremissie van een nertsenbedrijf 4,9 ouE/s per fokteef bedraagt. In een traditionele stal worden de sheds op een natuurlijke wijze geventileerd. Middels open zijkanten komt er lucht naar binnen die via de nok de stal weer verlaat. Bij traditionele huisvesting wordt een open mestopslag onder de kooi toegepast (0,58 kg ammoniak emissie). De ammoniakemissie van emissiearme huisvesting is gelijk aan of kleiner dan 0,25 kg per dierplaats per jaar. Hier vindt dagontmesting plaats en afvoer naar een gesloten opslag. Voor emissiearme stallen is een emissiewaarde van 2,9 ouE/s aangehouden (40% reductie).
In de rekenmodellen is de uittredesnelheid gesteld op 0,4 m/s, de bronhoogte op 1,5 m en de diameter bedraagt 0,5 m. Voor de sheds is een gebouwhoogte 3,0 m aangehouden.
8.2 Berekeningen Met het rekenprogramma V-stacks gebied zijn bij verschillende dieraantallen de geurcontouren berekend. Voor de dieraantallen is aangesloten bij de aantallen waarvoor in de wet vaste afstanden zijn bepaald. Dit zijn 1.000, 1.500, 3.000, 6.000 en 9.000 fokteven. Daarnaast is een berekening bij 12.000 fokteven uitgevoerd. De berekende geurcontouren 70
zijn geen exacte cirkels rondom het emissiepunt, zoals uit onderstaande figuur 8.1 blijkt. Er is soort van ‘pluim’ met een kortere afstand naar het westen en een grotere afstand naar het noordoosten. Er is dus sprake van een minimale afstand (de pijl met min in figuur 8.1) en maximale afstand (max) van het emissiepunt tot aan de contour. Hieruit kan een gemiddelde afstand worden bepaald. De gele stip geeft het emissiepunt weer. De vaste afstand is bepaald op basis van de geurcontour van 10 ouE/m3 voor objecten buiten de kom.
max
min
Figuur 8.1: Voorbeeld geurcontouren bij 1.000 fokteven. Er zijn meerdere contouren weergegeven die ieder behoren bij een bepaalde geurbelasting.
8.3 Resultaten In tabel 8.1 zijn de afstanden van het emissiepunt tot de 10 ouE/m3 contour weergegeven bij emissiearme huisvesting tot objecten buiten de bebouwde kom. In de tabel zijn ook de vaste afstanden die volgens de Wgv gelden. Tabel 8.1: Vaste afstanden uit de Wet geurhinder en veehouderij en voor het buitengebied berekende afstanden op grond van geuremissiewaarde. Situatie 1-1.000 geurgevoelig object binnen de kom Wgv traditioneel geurgevoelig object buiten de kom Berekende afstand (emissiearm) Wgv emissiearm Wgv traditioneel
Afstand in meter per aantal fokteven tot 1.500 tot 3.000 tot 6.000 tot 9.000
tot 12.000
175
200
225
250
275
300
50 75 100
64 100 125
97 125 150
145 150 175
185 175 200
219 200 225
Uit tabel 8.1 blijkt dat tot en met 6.000 fokteven de vaste afstand volgens de berekeningen met geuremissiewaarde kleiner is dan de Wgv. Boven dit aantal fokteven is de afstand groter.
71
Voor twee bedrijven betekent dat de uitbreidingsruimte bij de voorgestelde vaste afstand kleiner is dan nu bij de Wgv. Het maatgevende object bevindt zich in beide gevallen nog steeds op grotere afstand. Voor één bedrijf betekent de voorgestelde norm een verruiming van de uitbreidingsmogelijkheden. Omdat het maatgevende object op zeer grote afstand ligt, zal deze verruiming niet tot ontwikkeling leiden die bij de normen van de Wgv ook al niet zou kunnen. Voor de mogelijkheden voor omschakeling van intensieve veehouderij naar nertsenbedrijven, zie bijlage XVII. De ervaring van GGD-bureau GMV is dat een nertsenhouderij vaak geurhinder kan veroorzaken door de relatief zeer onaangename geur. Ook de gemeente Landerd is voorzichtig ten aanzien van uitbreidingen van nertsenhouderijen. De bijlage XVII omschrijft het beleid inzake nertsenhouderij. De noodgreep 'achter de hand' die omschreven wordt (verruimen minimumafstand in bestemmingsplan) omhelst echter langlopende trajecten. Mocht de gemeenteraad zich expliciet uitspreken vóór ontwikkelingen in de nertsenhouderij, dan kan in geval van definitief buiten werking treden van de Wet verbod pelsdierhouderij alsnog de minimumafstand worden verruimd. De berekende resultaten laten een verruiming van de afstanden zien tot en met 6.000 dieren. Dit contrasteert met het gewenste beleid van de gemeente en de ervaringen van de GGD.
De GGD adviseert daarom om het voorzorgprincipe te hanteren en bij bedrijven tot en met 6.000 fokteven de Wgv te volgen en bij bedrijven groter dan 6.000 fokteven de minimumafstanden te verruimen zoals berekend. Dit advies van de GGD is overgenomen in het voorstel voor de geurverordening in paragraaf 10.3. 8.4 Conclusie Er zijn twee actieve nertsenhouderijen in de gemeente Landerd. Een derde bedrijf houdt geen dieren meer, maar heeft nog wel ‘vergunningrechten’ waarvan nog gebruikt gemaakt kan worden. In tabel 8.2 wordt de situatie weergegeven in relatie tot de afstanden. Tabel 8.2. Situatie nertsenhouderijen, werkelijke afstanden in relatie tot de wettelijke afstanden (Wgv) en berekende afstanden op basis emissiewaarde (ou). bedrijf aantal afstand volgens Wgv Berekende afstand feitelijke afstand dieren met odour units kom buitengebied kom buitengebied kom buitengebied bedrijf 1 8.129 275 m 175 m nvt. 185 m 2.200 m 200 m bedrijf 2 2.670 225 m 125 m nvt. 97 m 1.200 m 940 m bedrijf 3 10.820 300 m 200 m nvt. 219 m 1.000 m 220 m
Voor twee van deze bedrijven heeft het wijzigen van de vaste afstand op basis van een geurberekening enig effect. Met de berekende vaste afstand neemt de ontwikkelingsruimte af. De bedrijven komen niet op slot te zitten. Het voorstel voor de nertsen is in hoofdstuk 10 opgenomen.
72
9. GEZONDHEID In dit hoofdstuk is de beschouwing van GGD-bureau GMV over de voorgestelde geurgebiedsvisie opgenomen. Zoals uiteengezet in paragraaf 3.2 kan geur verschillende gezondheidseffecten oproepen bij de mens: (ernstige) hinder, verstoring van gedrag en activiteiten en stress gerelateerde somatische gezondheidsklachten. Het meest voorkomende en beschreven gezondheidseffect van geur is (ernstige) hinder. De beoordeling van geur is subjectief en individueel bepaald. Hoe hinderlijk mensen een geur vinden hangt ondermeer af van de aangenaamheid, de duur, frequentie en intensiteit van de geur. Ook de gewenning, het tijdstip en de vermijdbaarheid van de blootstelling spelen hierbij een belangrijke rol. Uiteraard beïnvloeden ook persoonsgebonden eigenschappen de ervaren hinder. Of de hinder ook tot gezondheidsklachten leidt, is persoonsgebonden en afhankelijk van de persoonlijke ‘stressverwerking’ ofwel ‘coping’. In paragraaf 3.2 wordt aan het model in Figuur 3.2 beschreven hoe een geur kan leiden tot gezondheidseffecten zoals hinder, verstoring en andere (stress gerelateerde) gezondheidseffecten. Relatie geur en andere gezondheidsaspecten rondom intensieve veehouderij Naast geurhinder spelen ook andere gezondheidsaspecten een rol rondom intensieve veehouderij.
In algemene zin kan men verwachten dat met een afname van geur ook de uitstoot van andere componenten in enige mate zal afnemen. Echter, in welke mate dat geldt voor biologische componenten, zoals endotoxinen en zoönosen is niet duidelijk. Dit hangt namelijk ook af van andere factoren. Indien de gemeenten dergelijke andere risico’s wil beperken zal hiervoor aanvullend ander beleid opgesteld moeten worden. Aanknopingspunten zijn de: 1. Wet Publieke Gezondheid, waarin is bepaald dat gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen bewaakt moeten worden en dat maatregelen geformuleerd kunnen worden ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen; 2. Wet ruimtelijke ordening waarin is bepaald dat een ontwikkeling moet voldoen aan het begrip ‘goede ruimtelijke ordening’. De gemeente Landerd heeft het Toetsingskader veehouderij & gezondheid in haar beleid opgenomen als aanvullend lokaal toetsingskader. De GGD wil benadrukken dat bezorgdheid over andere gezondheidsrisico’s kan leiden tot eerder optreden van geurhinder. Communicatie over hoe andere gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk beperkt worden door gemeente (en bedrijven) kan mogelijk ook geurhinder voorkomen. Proces De GGD wil de gemeente complimenteren met de gekozen insteek en zorgvuldigheid binnen dit proces.
De volgende punten vielen hierbij op in positieve zin: • De gemeente heeft nadrukkelijk de inbreng gevraagd van professionals en belanghebbende partijen bij het opstellen van een nieuwe geurverordening. In klankbordgroep vergaderingen zijn de denkstappen van de projectgroep uitgebreid besproken; vragen en suggesties vanuit de klankbordgroep werden door de projectgroep meegenomen en —eventueel op later moment—beantwoord. 73
• De projectgroep is gestart met verkenning van het thema. Daarbij heeft ze de gemeenteraad gevraagd haar ambitie kenbaar te maken en om zodoende de opdracht aan projectgroep en klankbordgroep te verhelderen. Deze staan in paragraaf 2.5 verwoord. • Binnen de gemeente Landerd zijn deelgebieden benoemd. Per deelgebied is expliciet bekeken welke gevolgen te verwachten zijn met betrekking tot geurhinder en beperkingen voor de agrarische sector en per deelgebied zijn op grond daarvan geurnormen voorgesteld door de projectgroep. • Er is veel aandacht besteed aan het verzamelen van de meest accurate data over geuremissies uit stallen, speciaal met het oog op het betrekken van melkveebedrijven bij het bepalen van de achtergrondniveaus en afstanden. Voorgestelde normen en afstanden Navolgend is de reactie van GGD-bureau GMV op de geurgebiedsvisie en –verordening opgenomen. •
De gekozen weg van strengere normen voor geurbelasting past in de lijn die geschetst is in het adviesrapport van de Gezondheidsraad en het kabinetsstandpunt. De Gezondheidsraad constateert dat de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) een ruime bandbreedte kent die gemeenten ruime mogelijkheden biedt om te komen tot strengere geurnormen. Het kabinet roept de gemeenten op die mogelijkheden te benutten.
•
De ambities zijn uitgewerkt naar verschillende beschermingsniveaus per deelgebied. De kernen Schaijk, Reek en Zeeland zijn grote kernen en primair bedoeld voor wonen; ’t Oventje is een kleinere kern, ook primair bedoeld voor wonen en met een grotere binding met het buitengebied. Voor de kern Zeeland is de hoogste bescherming tegen geurhinder aangehouden door de norm te verlagen naar 1 ouE/m3. Voor de kernen Reek, Schaijk en ’t Oventje wordt een norm van 2 ouE/m3 voorgesteld; een aanscherping voor de Reek en ’t Oventje ten opzichte van de huidige normen. In de ontwerp geurgebiedsvisie kwam aanvankelijk niet duidelijk naar voren waarom voor Reek en Schaijk een andere norm voorgesteld zou worden dan in Zeeland. Dit is opgelost door een tweede optie in het voorstel op te nemen waarbij alle kernen een geurnorm van 1 ouE/m3 hebben. De GGD geeft de voorkeur aan de lagere norm op alle kernen van 1 ouE/m3. Voor Voederheil II (6 ouE/m3) is een norm gekozen waarmee Voederheil II kan blijven ontwikkelen zonder veehouderijbedrijven in de omgeving te belemmeren. Dit is conform de ambitie van de gemeente. Voor de andere bedrijventerreinen is hetzelfde beschermingsniveau gekozen als de kernen van 2 ouE/m3. Voor het buitengebied is voorgesteld om de norm te verlagen naar 10 ouE/m3 of als optie naar 8 ouE/m3.