Bijlage 17 - Toelichting bijlage 16 - Aanvullend vooronderzoek explosieven
Tekst van het document
Aanvullend Vooronderzoek, Vooronderzoek Na-Conflictperiode en Risico Analyse Ontplofbare Oorlogsresten Projectgebonden Risico Analyse N264.36 OdiliapeelExplosieven – St. Hubert Conventionele
Datum: Kenmerk:
27-07-2023 23p051 conceptrapport versie 2.0
Distributielijst - TAUW bv - Bombs Away B.V.
Opdrachtgever: Dhr. TAUW bv Handtekening:
Opgesteld: Mevr. Bombs Away B.V. Handtekening:
Geaccordeerd namens management: Dhr Bombs Away B.V.
Kenmerk en status: 23p051 Conceptrapport v. 2.0
Handtekening:
Datum: 27-7-2023
Bombs Away BV Postbus 1148 Maliebaan 74 3500 BC Utrecht 3581 CV Utrecht www.bombsaway.nl Info@bombsaway.nl KvK: 53705165 BTW: 850983666B01 IBAN: NL31ABNA0455602794
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
1
MANAGEMENT SAMENVATTING Dit rapport behandelt het Aanvullend vooronderzoek (AVO), Vooronderzoek na-conflictperiode (VNC) Ontplofbare Oorlogsresten (OO) 1 en de Risico Analyse (RA) Ontplofbare Oorlogsresten (OO) van het project N264.36 Odiliapeel - St. Hubert in de gemeente Uden en Landerd. Bombs Away B.V. heeft dit onderzoek uitgevoerd in opdracht van TAUW B.V. Aanleiding voor het onderzoek zijn voorgenomen werkzaamheden waarbij bodemingrepen plaatsvinden. Onderstaande rapportage betreft een combinatie van drie onderzoeken, te weten het AVO, het VNC en de RA. Aangezien deze onderzoeken inhoudelijk verschillend zijn, is deze rapportage opgedeeld in drie delen. Deel A behandelt de uitkomsten van het AVO, deel B betreft de resultaten van de VNC en deel C behandeld de RA. Deze managementsamenvatting vat de uitkomsten van de onderzoeken samen. Resultaten VO OO conflictperiode Uit het vooronderzoek OO-conflictperiode is gebleken dat er meerdere/ op OO verdachte gebieden zijn binnen het projectgebied N264.36 Odiliapeel - St. Hubert. Dit betekent dat er tijdens de uitvoering van de geplande werkzaamheden een risico is op het aantreffen van OO en mogelijke werking hiervan. Er zijn verschillende hoofdsoorten OO die binnen het projectgebied kunnen worden aangetroffen.
De soorten OO zijn: afwerpmunitie, geschutmunitie, handgranaten, geweergranaten, munitie voor granaatwerpers, klein kalibermunitie, en toebehoren van munitie. Deze OO kunnen de volgende gevaarsfactoren bevatten zoals: gewapende schokontsteker, gewapende ontsteker met voorgespannen slagpinveer. Wanneer één van de mogelijk aan te treffen OO tot uitwerking komt, zijn er verschillende uitwerkingsfactoren mogelijk, zoals scherfwerking, schokgolf, luchtdruk, hitte/brand. De op OO verdachte gebieden en een uitgebreide beschrijving van de verschillende OO die zijn aan te treffen in het projectgebied, staan verder in hoofdstuk 2 benoemd. Conclusie AVO Na het uitvoeren van het Aanvullend vooronderzoek OO is gebleken dat het verdachte gebied wat in het eerder uitgevoerde VO ‘Vooronderzoek Conventionele Explosieven Odilliapeel – Sint Hubert km 31.5-43.0 Gemeenten Uden, Mill en Sint Hubert en Cuijk’ met het kenmerk 20p017 met ca. 70 meter is uitgebreid binnen het onderzoeksgebied. Er zijn naast deze uitbreiding van het verdachte gebied geen aanvullende verdachte gebieden geconstateerd. Conclusie VNC Uit de resultaten van het VNC is gebleken dat er sprake is van bodemingrepen na-conflictperiode. Op basis hiervan is bepaald of, en zo ja tot welke diepte minus huidig maaiveld/ huidige waterbodem en ten opzichte van NAP de aanwezigheid van OO kan worden uitgesloten.
In het onderzoeksgebied is naoorlogse infrastructuur en bebouwing aangebracht. De diepteligging hiervan is omschreven in het VNC.
1
Per 1 januari 2021 is het WSCS-OCE vervangen door het Certificatieschema voor het Opsporen van ontplofbare oorlogsresten (CS-OOO). De voorafgaande processen Vooronderzoek en Risicoanalyse zijn niet geborgd in dit certificatieschema. Deze zijn geborgd in het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse OO (CS-VROO-01), vastgesteld op 29 januari 2021 door het Centraal College van Deskundigen OO en goedgekeurd op 8 februari 2021 door het bestuur van de Stichting Veilig Omgaan met Explosieve Stoffen, VOMES). In de onderstaande VO na-conflictperiode en RA zijn de eisen van dit nieuwe Certificatieschema aangehouden. De in deze rapportage genoemde Conventionele Explosieven (CE) zijn identiek aan de in het Certificatieschema genoemde Ontplofbare Oorlogsresten en vice versa. 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
2
Conclusie RA Hieronder is een advies gegeven van de te nemen maatregelen die - in relatie met opsporingswerkzaamheden OO - tijdens de uit te voeren werkzaamheden toegepast kunnen worden: Conclusie I en II (geen opsporingswerkzaamheden): • Bestaande kabels en leidingen kunnen op een reguliere wijze worden verwijderd, waarbij niet dieper en breder moet worden gegraven dan tot de onderzijde van de bestaande, naoorlogs aangelegde kabel- of leidingsleuf; • Bestaand straatwerk/asfalt en straatmeubilair en aanwezig groen (bomen) kunnen op een reguliere wijze worden verwijderd; • Grondroerende werkzaamheden kunnen in de naoorlogse ophoog laag regulier worden uitgevoerd; • Grondroerende werkzaamheden kunnen tot de aangegeven diepten op de opsporingsadvieskaart regulier worden uitgevoerd. Conclusie III (opsporingswerkzaamheden): • Indien civieltechnische werkzaamheden plaatsvinden op locaties binnen verdacht gebied, die niet zijn gedetecteerd en niet naoorlogs zijn geroerd, dan dienen deze locaties alsnog te worden gedetecteerd; • Voor werkzaamheden in agrarisch delen geldt dat de eerste 0,3 m-mv als geroerd kan worden beschouwd op basis van naoorlogse werkzaamheden (landbouw). Beneden de 0,3 m-mv dient opsporing plaats te vinden; • Het uitvoeren van oppervlaktedetectie vanaf ca.
0,30 m-mv tot de maximale diepteligging van verschoten geschutmunitie en/of gedumpte OO binnen de op OO verdachte gebieden na het verwijderen van straatwerk/asfalt, straatmeubilair, groen (bomen) en bestaande kabels en leidingen; • Wanneer de werkzaamheden dieper dan 4,5 m-mv plaatsvinden dient er eerst met een sondeeronderzoek welke onder begeleiding van een CS-OOO gecertificeerd bedrijf wordt uitgevoerd. Aan de hand van de gegevens van het sondeeronderzoek kan een juiste diepte bepaling berekend worden van de maximale diepteligging van afwerpmunitie. • Voor alle detectiewerkzaamheden geldt dat er een veiligheidsmarge dient te worden opgenomen van 0,50 m ten opzichte van de uit te voeren civieltechnische werkzaamheden, maar niet dieper dan de maximale diepteligging van de OO. Deze veiligheidsmarge is niet in de tabellen opgenomen; • De opsporingswerkzaamheden dienen te worden uitgevoerd door een CS-OOO gecertificeerd opsporingsbedrijf waarbij tussen de uitvoerder van het civiele werk en het opsporingsbedrijf wordt vastgesteld hoe de opsporing binnen het werk kan worden uitgevoerd. Het zetten van boringen: • Het onder begeleiding van een CS-OOO gecertifieerd opsporingsbedrijf uitvoeren van handmatige en machinale boringen De boorlocatie dient tot de diepte van de boring te worden vrijgegeven door een CS-OOO gecertificeerd opsporingsbedrijf.
Bij dit opsporingsadvies is een kaart met de van toepassing zijnde conclusies toegevoegd.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
3
Inhoudsopgave 1
Inleiding ......................................................................................................................................... 6 1.1 Aanleiding & projectgebied .............................................................................................. 6 1.2 Werkproces conform ISO 9001:2015 en CS-VROO ........................................................ 6 1.3 Projectteam ........................................................................................................................ 7 1.4 Leeswijzer........................................................................................................................... 7
2
Aanvullend Vooronderzoek Conflictperiode ............................................................................. 8 2.1 Reeds uitgevoerd vooronderzoek conflictperiode OO .................................................. 8 2.2 Uitgevoerde onderzoeken OO ........................................................................................ 11 2.3 Aanvullend vooronderzoek OO ...................................................................................... 13 2.3.1 The National Archives UK (TNA UK) Londen ............................................................... 13 2.3.2 National Archives and Record Administration II (NARA II) ......................................... 14 2.3.3 Bundesarchiv (BArch) Berlijn-Lichterfelde................................................................... 14 2.3.4 Websites ........................................................................................................................... 15 2.3.5 Literatuur .......................................................................................................................... 16 2.4 Horizontale afbakening afwerpmunitie ......................................................................... 21 2.5 Verticale afbakening ........................................................................................................
24 2.5.1 Bombardementen ............................................................................................................ 24 2.5.2 Geschutopstellingen ....................................................................................................... 24 2.5.3 Wapenopstelling .............................................................................................................. 24 2.6 Conclusie.......................................................................................................................... 24
3
Vooronderzoek Na-Conflictperiode .......................................................................................... 27 3.1 Inleiding ............................................................................................................................ 27 3.2 Doel VNC .......................................................................................................................... 27 3.3 Maaiveldhoogte Tweede Wereldoorlog ......................................................................... 27 3.4 Ontwikkelingen incl. luchtfoto-analyse na-conflictperiode ........................................ 28 3.5 Kabels en leidingeninformatie ....................................................................................... 31 3.6 Leemten in kennis ........................................................................................................... 34 3.7 Inventarisatiekaart na-conflictperiode .......................................................................... 34 3.8 Bodembelastingkaart OO na-conflictperiode ............................................................... 35
4
Toekomstig gebruik onderzoeksgebied .................................................................................. 36 4.1 Inleiding ............................................................................................................................ 36 4.2 Geplande werkzaamheden ............................................................................................. 36 4.3 Toekomstig gebruik ........................................................................................................ 37
5
Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten .............................................................................. 38 5.1 Locatie specifieke omstandigheden .............................................................................. 38 5.2 Kwetsbare objecten en omstandigheden ..................................................................... 38 5.3 Locatie inspectie ............................................................................................................. 39 5.4 Bodemgesteldheid .......................................................................................................... 42 5.5 Leemten in kennis ........................................................................................................... 43
6
Invloeds-, gevaars- en uitwerkingsfactoren OO ...................................................................... 44 6.1 Inleiding ............................................................................................................................ 44 6.2 Mogelijk aan te treffen OO .............................................................................................. 44 6.3.1 Trillingen ........................................................................................................................... 48 6.4 Gevaarsfactoren .............................................................................................................. 49 6.4.1 Gewapende schokontsteker ........................................................................................... 49 6.4.2 Gewapende ontstekers met voorgespannen slagpinveer ........................................... 49 6.5 Uitwerkingsfactoren OO ................................................................................................. 49 6.5.1 Mogelijke gevolgen ongecontroleerde detonatie ......................................................... 49 6.5.2 Scherfwerking .................................................................................................................. 50
7
Risicoinventarisatie ................................................................................................................... 52 7.1 Inleiding ............................................................................................................................ 52 7.2 Risico-inventarisatie werkzaamheden .......................................................................... 52 7.3 Beoordeling van de risico’s............................................................................................ 55 7.4 Samenvatting risicoanalyse ........................................................................................... 57
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
4
8
Conclusies en Advies ................................................................................................................ 58 8.1 Inleiding ............................................................................................................................ 58 8.2 Conclusie (aanvullend) vooronderzoek ........................................................................ 58 8.3 Conclusie VNC & RA ....................................................................................................... 59 8.4 Leemten in kennis ........................................................................................................... 59 8.5 Advies ............................................................................................................................... 59 8.6 Opsporingswerkzaamheden........................................................................................... 62 8.7 Vervolgtraject opsporing OO ......................................................................................... 62 8.8 Opsporingstechnieken .................................................................................................... 63
9
Bijlagen ........................................................................................................................................ 66 Bijlage 1 Verantwoording bronnenmateriaal ....................................................................... 66 9.1 Literatuur .......................................................................................................................... 66 9.2 Archiefonderzoek in Nederland ..................................................................................... 66 9.3 Gemeentearchief ............................................................................................................. 66 9.4 Nationaal Archief (NA) Den Haag ................................................................................... 67 9.5 ProRail .............................................................................................................................. 67 9.6 Defensie archieven .......................................................................................................... 67 9.7 Websites ........................................................................................................................... 68 9.8 Luchtfoto-onderzoek .......................................................................................................
68 Bijlage 2 Dekking geraadpleegde luchtfoto’s na-conflictperiode...................................... 71 Bijlage 3 A1 Inventarisatiekaart na-conflictperiode (losbladig, digitaal) .......................... 74 Bijlage 4 A1 Bodembelastingkaart OO na-conflictperiode (losbladig, digitaal) ............... 75 Bijlage 5 Opsporingsadvieskaart RA (losbladig, digitaal) .................................................. 76 Bijlage 6 Checklist CS-VROO ................................................................................................ 77 Bijlage 7 Certificering ISO 9001............................................................................................. 79 Bijlage 8 Certificaat CS-VROO............................................................................................... 80
Afbeelding voorblad: Uitsnede van een luchtfoto die is genomen van het vliegveld d.d. 6 juli 1944 (bron: Luftbilddatenbank)
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
5
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding & projectgebied Bombs Away B.V. heeft van TAUW B.V. (te Deventer) opdracht gekregen om binnen het projectgebied N264.36 Odiliapeel - St. Hubert in de gemeenten Uden, Landerd, Mill en Sint Hubert en Cuijk voor de gebieden waar een verhoogd risico bestaat op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten (OO) een Aanvullend Vooronderzoek Conflictperiode (AVO), een Vooronderzoek na-conflictperiode (VNC) OO en een Risicoanalyse (RA) OO uit te voeren. Het verhoogde risico op het aantreffen van OO is vastgesteld in het vooronderzoek 20P017. Aanleiding voor het onderzoek zijn voorgenomen werkzaamheden waarbij bodemingrepen plaatsvinden. In afbeelding 1 is in zwarte lijnen het projectgebied weergegeven.
Afbeelding 1: Projectgebied N264.36 Odiliapeel – St. Hubert
1.2
Werkproces conform ISO 9001:2015 en CS-VROO Bombs Away B.V. is een ISO 9001 gecertificeerd bedrijf en heeft zijn werkproces ingericht conform ISO 9001:2015 (zie bijlage 7 Certificaat ISO 9001:2015). Bombs Away B.V. streeft er dan ook naar om de geleverde kwaliteit te blijven leveren en te verbeteren. Bombs Away B.V. is tevens gecertificeerd conform het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten (CS-VROO) (zie bijlage 8 Certificaat CS-VROO).
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
6
1.3
Projectteam In het kader van deze rapportage heeft Bombs Away B.V. een projectteam samengesteld dat de werkzaamheden heeft uitgevoerd. Het projectteam bestaat uit de volgende specialisten: • • • • • • •
Mevr. Dhr. Mevr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr.
Projectleider/Integraal veiligheidskundige Opsteller rapportage/ Integraal veiligheidskundige Historicus Senior-adviseur OOO/civieltechnicus Senior OOO-deskundige/munitietechnicus GIS-specialist/luchtfoto-analist Tweede luchtfoto-analist
Bovengenoemde personen werken onder verantwoordelijkheid van rapportage namens het management heeft beoordeeld en geaccordeerd. 1.4
, die de
Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een korte samenvatting gegeven van de resultaten van het vooronderzoek OO wat wordt gevolgd door het AVO. Hoofdstuk 3 en 4 betreffen het vooronderzoek naconflictperiode (VNC). In hoofdstuk 5 is het toekomstig gebruik van het onderzoeksgebied van deze RA behandeld. In hoofdstuk 6 komen locatiespecifieke omstandigheden aan bod. De invloeds- gevaars- en uitwerkings-factoren OO zijn in hoofdstuk 7 weergegeven. De risicoinventarisatie is in hoofdstuk 8 beschreven. In hoofdstuk 9 zijn tot slot de conclusie en het advies beschreven.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
7
2 AANVULLEND VOORONDERZOEK CONFLICTPERIODE 2.1
Reeds uitgevoerd vooronderzoek conflictperiode OO Ter plaatse van Vliegveld Volkel hebben oorlogshandelingen plaatsgevonden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Het vliegveld is meermaals gebombardeerd door de geallieerde luchtmacht. In 2020 heeft Bombs Away B.V. het ‘Vooronderzoek Conventionele Explosieven Odilliapeel – Sint Hubert km 31.5-43.0 Gemeenten Uden, Mill en Sint Hubert en Cuijk’ uitgevoerd. Het rapport is bekend onder het kenmerk 20p017 definitief rapport versie 1.0 d.d. 26-03-2020. 2 Afbeelding 2 geeft de bodembelastingkaart weer uit het vooronderzoek OO. Afbeelding 3 geeft een uitsnede weer van de kleinere verdachte gebieden binnen het projectgebied.
Afbeelding 2: Bodembelastingkaart uit het vooronderzoek OO-conflictperiode 20p017. De overige delen van het projectgebied is onverdacht op het aantreffen van OO.
2 De in deze rapportage genoemde Conventionele Explosieven (CE) zijn identiek aan de in het Certificatieschema genoemde
Ontplofbare Oorlogsresten en vice versa 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
8
Afbeelding 3: Uitsneden bodembelastingkaart vooronderzoek OO conflictperiode 20p017.
Conform de wens van de opdrachtgever zal voor aanvang van het VNC en RA het vooronderzoek worden geactualiseerd naar de huidige richtlijnen van het CS-OOO. Dit AVO wordt behandeld in paragraaf 2.2. Door het wijzigen van het projectgebied door de opdrachtgever is in overleg met de opdrachtgever voor het uitvoeren van het AVO een nieuw projectgebied vastgesteld. Dit projectgebied wijkt af van het eerder uitgevoerd vooronderzoek. Het nieuwe projectgebied is weergegeven op onderstaande afbeelding.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
9
Afbeelding 4: Het projectgebied AVO wat is vastgesteld in overleg met de opdrachtgever.
Het bovenstaande projectgebied zal worden gebruikt in het AVO. Dit gebied wordt verder in dit document onderzoeksgebied genoemd voor het VNC en RA.
Afbeelding 5: Het onderzoeksgebied AVO.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
10
2.2
Uitgevoerde onderzoeken OO Bij aanvang van het AVO is er geïnventariseerd of er eerder onderzoeken zijn uitgevoerd in en nabij het onderzoeksgebied. Onderstaand is een overzicht weergegeven van de geraadpleegde vooronderzoeken OO. Type Vooronderzoek Vooronderzoek Vooronderzoek Opsporing
Rapportnaam HO naar PFOS in bluschuim CE-Bodembelastingkaart Mill & St. Hubert VO N264 Odiliapeel- Sint Hubert km 31,5-43,0 -
Kenmerk 16p020 17p037 20p017 1356083
Opsporing
-
1456038
Vooronderzoek
-
1562121
Opsporing
-
295620
Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Opsporing Vooronderzoek Opsporing Vooronderzoek
Peelkanaal EVZ OCE Shelterplatforms Vliegbasis Volkel OCE Vliegbasis Volkel Vlb. Volkel OCE Waterleidingen Vliegbasis Volkel OCE vlb. Eindhoven en Volkel OCE Bermverlagingen Defensie OCE Volkel Nieuwbouw gebouw 1117 OCE Volkel Bermverlaging OCE Onderhoudswerkzaamheden Defensie Zuid Peelkanaal OCE Peelkanaal Eindrapportage detectie- en benaderonderzoek ‘Nieuwedijk,te Odiliapeel, gemeente Uden Tabel 1: Reeds uitgevoerde onderzoeken OO.
11048 4056 5004 70008 7021 7081 8096 8100 8116 9091 1800788A00 1806576A00 147-014
Bedrijf Bombs Away B.V. Bombs Away B.V. Bombs Away B.V. AVG Explosieven Opsporing Nederland AVG Explosieven Opsporing Nederland AVG Explosieven Opsporing Nederland AVG Explosieven Opsporing Nederland Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. Bodac B.V. RPS RPS ECG
Datum 18-11-2016 23-02-2018 26-03-2020 23-11-2015 28-09-2015 24-07-2017 30-10-2018 06-02-2019 01-01-2014
Enkele rapporten hebben een sterke overlap met het onderzoeksgebied, de relevante informatie uit deze onderzoeken OO zijn verwerkt in dit rapport. Hieronder volgt welke informatie is verkregen en welke conclusie zijn getrokken. Bodac 9091 De firma Bodac heeft detectiewerkzaamheden uitgevoerd binnen het militairterrein vliegveld Volkel. Omdat het gedetecteerde gebied binnen het militair terrein valt waar uiteindelijk geen werkzaamheden voor dit project uitgevoerd zullen worden is het onderzoek niet aangevraagd. AVG 1562121 Bij de firma AVG is rapportage 1562121 aangevraagd ter inzage. AVG heeft een uitsnede van de bodembelasting gedeeld waaruit blijkt dat het aangemerkte gebied verdacht is op OO. ECG 147-014 Rapportage 147-014 betreft een detectie rapport van de firma ECG. Hierin verklaard ECG het gebied tot 4m -mv gedetecteerd te hebben waarna ze het gebied heeft vrijgegeven. Deze vrijgave is verwerkt in het VNC-gedeelte van dit rapport.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
11
Afbeelding 6: Reeds uitgevoerde onderzoeken OO uitgevoerd door derden.
Afbeelding 7: Reeds uitgevoerde onderzoeken OO uitgevoerd door Bombs Away.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
12
2.3
Aanvullend vooronderzoek OO Uit het reeds uitgevoerde vooronderzoek OO conflictperiode is gebleken dat het gebied N264.36 Odiliapeel – St. Hubert VERDACHT is op het mogelijk kunnen aantreffen van OO vanwege de volgende indicaties: • • • • • • •
8 maart 1944: Bombardement van Amerikaanse Marauder bommenwerpers op vliegveld Volkel [RAP_440308A]; 5 juli 1944: Bombardement van Amerikaanse B-17 bommenwerpers op vliegveld Volkel [RAP_440705A]; 15 augustus 1944: Bombardement van Britse Avro Lancaster bommenwerpers op vliegveld Volkel [RAP_440815A]; 3 september 1944: Bombardement van Britse Halifax bommenwerpers op vliegveld Volkel [RAP_440903A]; 17 september 1944: Bombardement van Amerikaanse B-17 bommenwerpers op vliegveld Volkel [RAP_440917A]. Geschutopstellingen Wapenopstellingen
Om deze verdachte indicaties uitgebreider in kaart te kunnen brengen en het onderzoek te updaten naar de huidige richtlijnen zijn bij een aanvullend onderzoek de volgende bronnen geraadpleegd: 2.3.1
The National Archives UK (TNA UK) Londen In TNA UK is een groot aantal documenten van eenheden van de Britse strijdkrachten gearchiveerd die betrekking hebben op de gevechtshandelingen in de Tweede Wereldoorlog. Hier is gezocht naar informatie over de door de Royal Air Force (RAF) uitgevoerde luchtaanvallen in het onderzoeksgebied of de directe omgeving. Hierbij is de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 bekeken en is onderzoek verricht naar relevante stukken van in ieder geval de volgende vier onderdelen van de RAF: • • • •
Bomber Command RAF; Coastal Command RAF; Fighter Command RAF/Air Defence Great Britain; 2nd Tactical Air Force (2nd TAF).
Indien noodzakelijk is ook gezocht in de stukken van de Fleet Air Arm, de luchtcomponent van de Royal Navy. Het onderzoek is gericht op het vaststellen van het aantal, de hoofd- en subsoort, gewichtsklasse en het type ontsteker(s) van de afwerpmunitie en raketten die tijdens luchtaanvallen zijn ingezet en op de inslaglocaties daarvan. TNA UK geldt tevens als een aanvullende bron met betrekking tot het onderzoek naar artilleriebeschietingen in de periode vanaf september 1944. Wanneer uit overige bronnen indicaties zijn gebleken dat het onderzoeksgebied in deze periode is getroffen door artilleriebeschietingen, zijn de War Diaries van de relevante geallieerde eenheden geraadpleegd om detailinformatie aangaande deze beschietingen en beschietingen van andere eenheden te verzamelen. Toeg. nr. AIR14
Titel Air Ministry: Bomber Command: Registered Files
AIR27
Air Ministry: Squadrons
Inv. nr. 2664-2680
Jaar 1939-1945
Omschrijving Night Bomb Raid Sheets
3360-3368 915/79 915/80 1157/45 1157/46 1482/19 1482/20 1489/29
1939-1945 Sep 1944 Sep 1944 Feb 1945 Feb 1945 Oct 1944 Oct 1944 Nov 1944
Day Bomb Raid Sheets Squadron No. 122 Squadron No. 122 Squadron No. 193 Squadron No. 193 Squadron No. 245 Squadron No. 245 Squadron No. 247
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
13
Toeg. nr.
Titel
AIR37
Allied Expeditionary Air Force and 2nd Tactical Air Force
Inv. nr. 1489/30 1842/17 1842/18 1909/15 1909/16 2052/9 2052/10 715
Jaar Nov 1944 Sep 1944 Sep 1944 Aug 1944 Aug 1944 Aug 1944 Aug 1944 Sep – Oct 1944
Omschrijving Squadron No. 247 Squadron No. 426 Squadron No. 426 Squadron No. 460 Squadron No. 460 Squadron No. 582 Squadron No. 582 Daily Log
716
Nov – Dec 1944 Jan – Feb 1945 Mar – May 1945
Daily Log
717 718
Daily Log Daily Log
Tabel 2: geraadpleegde bronnen TNA UK
2.3.2 National Archives and Record Administration II (NARA II) In NARA II te College Park, Maryland (VS) is een groot aantal documenten van verschillende eenheden van de Amerikaanse strijdkrachten gearchiveerd waaronder o.a. Mission Reports van de United States Army Air Forces (USAAF) en After Action Reports van de grondstrijdkrachten. Wanneer er duidelijke indicaties zijn dat het onderzoeksgebied is getroffen door luchtaanvallen met afwerpmunitie uitgevoerd door de USAAF, is onderzoek in NARA II verricht om het aantal, de hoofd- en subsoort, gewichtsklasse en het type ontsteker(s) van de afwerpmunitie die tijdens de luchtaanval is ingezet, en op de inslaglocaties daarvan, vast te stellen. Voor dit onderzoek is de collectie Mission Reports (‘World War II Combat Operations Reports 1941 - 1946’; Record Group 18, MLR Number NM6 7A; ARC Identifier 596339) en de collectie Damage Assessment Reports (Record Group 243) geraadpleegd: RG 18
Titel Mission Reports (‘World War II Combat Operations Reports 1941 - 1946’
Box 368
Jaar 1944
Omschrijving 92nd Bomb Group FO #498 Operations Narrative September 17, 1944 [Various Targets, Holland]
385
1944
421
1944
928
1944
943
1944
1032
1944
1524
1944
Damage Assessment 163 Reports Tabel 3: geraadpleegde bronnen NARA
1944
92nd Bomb Group Mission #297 Mission Report September 17, 1944 [Various Targets, Holland] 92nd Bomb Group FO #498 Operational Narrative September 17, 1944 [Various Targets, Holland] 305th Bomb Group F.O. #498 Mission Report September 17, 1944 305th Bomb Group F.O. #498 Mission Report September 17, 1944 306th Bomb Group F.O. #498 Mission Report September 17, 1944 [Target Volkel, Holland] 379th Bomb Gorup F.O. #421 Mission Report July 5, 1944 Target damage file Volkel, Holland
243
2.3.3 Bundesarchiv (BArch) Berlijn-Lichterfelde In het BArch zijn stukken geraadpleegd van het Reichssicherheitshauptamt, betreffende luchtaanvallen die hebben plaatsgevonden in onder andere Nederland. De stukken beslaan de jaren 1941, 1942 en 1943, met in de periode oktober 1942 tot en met maart 1943 een leemte. In de onderstaande tabel zijn de geraadpleegde stukken weergegeven. Toeg. nr. R58
Titel Reichssicherheitshauptamt
Inv. nr. 3578
Jaar
Omschrijving
Mei tot en met december 1941
Feindliche Luftangriffe – Lagemeldungen. Bd 1
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
14
Toeg. nr.
Titel
Inv. nr. 3580
3581
Jaar
Omschrijving
Januari tot en met september 1942 April tot en met juli 1943
Feindliche Luftangriffe – Lagemeldungen. Bd 3 Feindliche Luftangriffe – Lagemeldungen. Bd 4
Tabel 4: geraadpleegde bronnen BArch
2.3.4 Websites Op internet is een aantal websites geraadpleegd waarop (mogelijk) relevante informatie beschikbaar is over het onderzoeksgebied. De gegevens op de sites zijn zoveel als mogelijk geverifieerd met informatie uit andere bronnen om de betrouwbaarheid te kunnen toetsen. Echter, websites veranderen continue door updates en nieuwe informatie. Soms verdwijnen sites ook van het web; of zijn deze ontoegankelijk geworden. Informatie kan zodoende verdwijnen of veranderen. In de voetnoten wordt derhalve de geraadpleegde site vermeld evenals de datum waarop deze is geraadpleegd. De volgende sites zijn gebruikt: •
•
•
•
•
•
•
De site https://www.delpher.nl/ is een databank waarin miljoenen gedigitaliseerde teksten uit Nederlandse kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins woord voor woord doorzocht kunnen worden. De teksten komen uit de collecties van diverse wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen. In het kader van dit onderzoek is op 18 en 19 april 2023 gezocht naar de namen van de verschillende plaatsen in de gemeente Zeeland, Mill, St. Hubert en Uden in combinatie met de zoektermen ‘vliegtuigbom’, ‘blindganger’, ‘vliegtuig’, ‘crash’, ‘granaat’, ‘explosief’ en ‘munitie’; Op basis van de digitale lijst op www.sglo.nl zijn de voor het onderzoeksgebied relevante crashes geraadpleegd. De Studiegroep Luchtoorlog (SGLO) heeft in de afgelopen decennia een lijst samengesteld van alle vliegtuigcrashes in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945). In deze lijst zijn onder andere de datum, de tijd, de plaats van neerstorten, het type toestel, de gevechtseenheid en de reden van neerstorten weergegeven. Op 18 april en 19 april 2023 is het verliesregister geraadpleegd met de zoekterm Volkel, Odiliapeel, Mill, St. Hubert en Uden; De site www.vergeltungswaffen.nl is een lijst van V.1 en V.2 inslagen in Nederland samengesteld op basis van de gegevens van Thierry van den Berg en Henk Koopman.
De complete lijst is tussen 2010-2014 in delen gepubliceerd in het Bulletin van Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945. De gegevens zijn vervolgens verwerkt in de overzichtslijst, die vervolgens door middel van een geografisch informatie systeem (GIS) ontsloten is. Op de site is een kaart beschikbaar waarop de inslagen zijn ingetekend en waarop per inslag meer informatie te vinden is over het type Vergeltungswaffe (V.1 of V.2), de datum van inslag, de locatie van inslag en eventuele bijzonderheden over de inslag. Op 18 april 2023 is de site geraadpleegd; Op de site https://www.tracesofwar.nl/ is onder meer informatie te vinden over oorlogsmonumenten en graven verspreid over Nederland. Op basis van deze gegevens kan is sommige gevallen meer informatie verkregen worden over de locatie van een vliegtuigcrash. De site is op 19 april 2023; De site https://map.project44.ca/ is een initiatief van de Canadian Research and Mapping Association om de inzet van Canadese troepen inzichtelijk te maken. De site bevat een kaart van Europa waarop Duitse en geallieerde eenheden zijn weergegeven en waarop de geallieerde opmars vanaf 6 juni 1944 te volgen is. Achterliggende gegevens zoals War Diaries en luchtfoto’s zijn ook beschikbaar op de site. Op 19 april 2023 is de site geraadpleegd.
Het IWM beschikt over documentatie, afbeeldingen en films over de Tweede Wereldoorlog in Nederland De collectie is geraadpleegd via de site https://www.iwm.org.uk/. Er is gezocht op 19 april 2023 op Volkel, Zeeland, Mill, St. Hubert en Uden Dit leverde geen relevante resultaten op. Tevens is de online beeldbank van het NIMH geraadpleegd via de site https://nimhbeeldbank.defensie.nl/. De beeldbank is doorzocht op 19 april 2023 op zoektermen Volkel, Zeeland, Mill, St. Hubert en Uden. Dit leverde geen relevante resultaten op.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
15
•
2.3.5
Tevens is de online beeldbank van het NIOD geraadpleegd via de site https://beeldbankwo2.nl/nl/. De beeldbank is op 19 april 2023 doorzocht op zoektermen Volkel, Zeeland, Mill, St. Hubert en Uden. Dit leverde geen relevante resultaten op.
Literatuur In het kader van dit vooronderzoek OO is een literatuurstudie uitgevoerd. Literatuur geldt als secundaire bron. Naast de standaard boekwerken over de gevechtshandelingen in de Tweede Wereldoorlog op het land en in de lucht, zijn ook de regionale en streekgebonden publicaties bestudeerd. In onderstaande overzicht zijn de aanvullend geraadpleegde publicaties weergegeven. • Stichting Myllesheem, Mill van mobilisatie tot bevrijding 1939-1945 (Mill 1990); • Meijers, A.H., They were all over the sky. Een kroniek over de Amerikaanse bombardementen gedurende operatie Market Garden – september 1944 (Utrecht 2019). In onderstaande tabel zijn de aan te treffen OO weergegeven, zoals deze in het vooronderzoek OO conflictperiode zijn vermeld. Verschijningsvorm
Ontsteker3
G.P. 250 lb.
Afgeworpen
Onbekend
T.I. 250 lb.
Afgeworpen
Onbekend
USA 500 lb.
Afgeworpen
Onbekend
G.P. 500 lb.
Afgeworpen
Onbekend
M.C. 500 lb.
Afgeworpen
Onbekend
USA 1000 lb.
Afgeworpen
Onbekend
M.C. 1000 lb.
Afgeworpen
Onbekend
260 lb. fragmentatie
Afgeworpen
Neusontsteking zonder tijdsvertraging en geen staartontsteker SB MTB MTSB BB Onbekend
Aan te treffen OO
Sub-soort
Afwerpmunitie (geallieerd)
Hoeveelheden
Geschutmunitie
2 cm, 3,7 cm (Duits)
Enkele
Gedumpt. achtergelaten
Ontstekingsrichtingen
N.v.t. (Duits)
Tientallen
Munitietoebehoren
Tientallen
Kleinkaliber-munitie
Verpakkingen, beschermkappen e.d. (Duits) Tot 2 cm (Duits)
Gedumpt, achtergelaten Gedumpt, achtergelaten
Handgranaten
Scherf, aanvals, rook
Enkele
Geweergranaten
Antitankbrisant, brisant
Enkele
Munitie voor granaatwerpers Munitie-toebehoren
Antitankbrisant (Panzerfaust, Duits) N.v.t. (Duits)
Enkele
Honderdtallen
Tientallen
Gedumpt, achtergelaten Gedumpt, achtergelaten Gedumpt, achtergelaten Gedumpt, achtergelaten Gedumpt, achtergelaten
N.v.t.
N.v.t. N.v.t. SB TSB SB N.v.t.
Tabel 5: Conclusie vooronderzoek OO conflictperiode.
3 Tabel ontstekers
SB BB TB TSB MTB MTSB
= Schokbuis = Bodembuis = Tijdbuis = Tijdschokbuis = Mechanische tijdbuis = Mechanische tijdschokbuis
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
16
In de onderstaande afbeeldingen zijn de ingetekende kraters per bombardement weergegeven. Als achtergrond is op elke kaart de luchtfoto ten tijde van of vlak na het bombardement weergegeven, waarop de kraters zijn ingetekend. Tabel 6 geeft een overzicht van de afgeworpen afwerpmunitie bij elk bombardement. Datum bombardement
Soort en kaliber
Nationaliteit
Ontsteker
10-04-1944
Brisant G.P. 250 lb.
Amerikaans
Onbekend
06-07-1944
Brisant G.P. 500 lb.
Amerikaans
1/10 sec. neusontsteker en 1.40 sec. staartontsteker Onbekend
15-08-1944
Brisant M.C. 1000 lb., Brits Brisant G.P. 1000 lb., Brisant M.C. 500 lb., Brisant G.P. 500 lb., Pyrotechnisch T.I. 250 lb. 03-09-1944 Brisant M.C. 1000 lb., Brits Onbekend Brisant G.P. 1000 lb., Brisant M.C. 500 lb., Brisant G.P. 500 lb., Pyrotechnisch T.I. 250 lb. 17-09-1944 Fragmentatiebom 260 Amerikaans Neusontsteker zonder vertraging, lb., geen staartontsteker Pyrotechnisch T.I. 250 lb. Tabel 6: Uiteenzetting van de soort, het kaliber, de nationaliteit en de toegepaste ontstekers van de afgeworpen afwerpmunitie voor elk bombardement. De afkortingen in de tweede kolom staan voor General Purpose (G.P.), Medium Capacity (M.C.) en Target Indicator (T.I.).
Afbeelding 8: Luchtfoto d.d. 10-04-1944 (sortie J-844 en fotonummer 3191) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 08-03-1944.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
17
Afbeelding 9: Luchtfoto d.d. 06-07-1944 (sortie 7-2205 en fotonummer 2114) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 05-07-1944.
Afbeelding 10: Luchtfoto’s d.d. 15-08-1944 (sortie 106G-2286 en fotonummers 3160, 4153) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 15-08-1944.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
18
Afbeelding 11: Luchtfoto d.d. 06-09-1944 (sortie 106G-2654 en fotonummer 3086) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 03-09-1944.
Afbeelding 12: Luchtfoto’s d.d. 08-09-1944 (sortie 106G-2654 en fotonummers 3085, 3088) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 03-09-1944.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
19
Afbeelding 13: Luchtfoto’s d.d. 17-09-1944 (sortie SAV-305 en fotonummers 002, 007, 010) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 17-09-1944.
Afbeelding 14: Luchtfoto’s d.d. 19-09-1944 (sortie 106G-3001 en fotonummers 3438, 3439, 4436, 4438) met hierop ingetekend de kraters afkomstig van het bombardement d.d. 17-09-1944.
In de onderstaande afbeelding zijn alle ingetekende kraters uit het vooronderzoek OO conflictperiode weergegeven. Er is onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten en 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
20
kalibers van de afwerpmunitie, op basis van het aanvullend vooronderzoek OO en de datum van de vijf verschillende bombardementen. Het is niet mogelijk om het verdachte gebied OO op te delen in deelgebieden op basis van deze verschillen, omdat de kraters afkomstig van verschillende bombardementen heterogeen zijn verdeeld over het onderzoeksgebied.
Afbeelding 15: Overzicht van het soort en het kaliber van de afgeworpen afwerpmunitie, afkomstig van de bombardementen d.d. 10-04-1944, 05-07-1944, 15-08-1944, 03-09-1944 en 17-09-1944. De afkortingen in de legenda staan voor General Purpose (G.P.), Medium Capacity (M.C.) en Target Indicator (T.I.).
2.4
Horizontale afbakening afwerpmunitie Het verdachte gebied OO is in onderhavig aanvullend vooronderzoek opnieuw horizontaal afgebakend conform de eisen van het CS-OOO. Enkel aan de oostzijde van het onderzoeksgebied heeft het aanvullend onderzoek tot een nieuwe afbakening geleid. De meest oostelijke kraters binnen het onderzoeksgebied zijn afkomstig van het bombardement d.d. 1508-1944 (zie afbeelding 12). De kraters zijn afkomstig van een lijnbombardement (stickbombardement). Om deze reden is het verdachte gebied OO opnieuw horizontaal afgebakend volgens de afbakeningsmethode ‘stickbombardement’ conform bijlage 02.03 van het CS-OOO. Deze afbakening heeft geleid tot een aanvulling op het bestaande verdachte gebied. De onderstaande afbeeldingen geven de totstandkoming van de nieuwe afbakening weer.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
21
Afbeelding 16: kraterpatroon bombardement 15-08-1944, analyse onderlinge afstanden van afgeworpen bommen.
Afbeelding 17: kraterpatroon bombardement 15-08-1944, onderbouwing buffer afstand.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
22
Afbeelding 18: buffer katerpatroon 15-08-1944
Afbeelding 19: Het aanvullende verdachte gebied OO, afkomstig uit de afbakening conform de CS-OOO. Het nieuwe verdachte gebied OO reikt is groter dan de originele afbakening uit het vooronderzoek OO conflictperiode d.d. 26-032020.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
23
2.5
Verticale afbakening Het verdachte gebied OO is in onderhavig aanvullend vooronderzoek opnieuw verticaal afgebakend conform de eisen van het CS-OOO.
2.5.1 Bombardementen Op basis van het AVO is vastgesteld dat het per bombardement niet mogelijk is om diepteligging per type afgeworpen bom vast te stellen. Op basis van de grootst afgeworpen munitiesoort is met de Deltares-methode 4 vastgesteld dat de maximale indringingsdiepte circa 4,5 meter minus maaiveld Tweede Wereldoorlog is. Deze berekening gebruikt sondeergegevens als invoer. Uit het DINOloket zijn de gegevens van 4 sonderingen opgevraagd. Echter, omdat de gebruikte sonderingen voor berekeningen zich op aanzienlijke afstand van het onderzoeksgebied bevonden is deze de maximale indringsdiepte dus indicatief. Hierom adviseert Bombs Away B.V. om eerst een sondeeronderzoek te laten uitvoeren onder begeleiding van een CS-OOO gecertificeerd bedrijf. Vervolgens kan met deze sondeergegevens de exacte verticale afbakening bepaald worden. De aangegeven diepteligging is dus indicatief. 2.5.2 Geschutopstellingen Op basis van het AVO is de horizontale afbakening vastgesteld op 5 meter vanwege de luchtfotoafwijking. De verticale afbakening is vastgesteld op 1,5 meter ten opzichte van maaiveld ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. 2.5.3 Wapenopstelling Op basis van het AVO is de horizontale afbakening vastgesteld op 5 meter vanwege de luchtfotoafwijking. De verticale afbakening is vastgesteld op 1,5 meter ten opzichte van maaiveld ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. 2.6
Conclusie Het onderzoeksgebied N264.36 Odiliapeel – St. Hubert heeft gedeeltelijk een verhoogd risico op het kunnen aantreffen van OO. In onderstaande afbeelding zijn de op OO verdachte gebieden binnen het aangepaste projectgebied weergegeven.
Afbeelding 20: Verdachte gebieden binnen het projectgebied N264.36 Odiliapeel – St. Hubert 4
Ontwerp Voorschrift Bepaling Indringingsdiepte Conventionele Explosieven (Deltares, 1210497-000, 2015) 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
24
Afbeelding 21: Uitsnede verdachte gebieden binnen het projectgebied N264.36 Odiliapeel – St. Hubert (bron: vooronderzoek OO conflictperiode).
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
25
Het VNC en de RA concentreren zich enkel op de verdachte gebieden uit het AVO binnen het onderzoeksgebied zoals weergegeven op afbeelding 22. Dit gebied wordt verder in dit document onderzoeksgebied genoemd voor het VNC en RA.
Afbeelding 22: Het onderzoeksgebied VNC en RA.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
26
3 VOORONDERZOEK NA-CONFLICTPERIODE 3.1
Inleiding Dit hoofdstuk bevat de resultaten van de inventarisatie en raadpleging van de bronnen uit de na-conflictperiode zoals die in bijlage 1 zijn beschreven. Op basis van de verzamelde gegevens is een chronologisch overzicht opgesteld van relevante bodemingrepen binnen het onderzoeksgebied. Bronverwijzingen en eventuele bijzonderheden zijn toegelicht in de voetnoten.
3.2
Doel VNC Het doel van het vooronderzoek na-conflictperiode (VNC) is om middels het raadplegen van diverse bronnen vast te stellen of er binnen het onderzoeksgebied contra-indicaties5 in de vorm van de bodemingrepen (grondroerende handelingen) in de na-conflictperiode zijn uitgevoerd.
3.3
Maaiveldhoogte Tweede Wereldoorlog Onderstaand is een topografische kaart waarop maaiveldhoogte metingen zijn weergegeven afkomstig van Rijkswaterstaat (RWS) in 1967. De maaiveldhoogte na conflictperiode ligt op verschillende hoogtes, van 17,3 m+NAP tot 21,5 m+NAP. De huidige maaiveldhoogte is afkomstig van de AHN4 en ligt eveneens op hoogtes van 17,3 m+NAP tot 21,5 m+NAP. Er zijn geen bronnen gevonden die de maaiveldhoogtes uit De Tweede Wereldoorlog kunnen bevestigen. Omdat er tussen 1967 en heden weinig veranderingen zijn geconstateerd wordt aangenomen dat er ook tussen 1945 en 1967 weinig verandering zijn aangebracht. Daarom wordt het maaiveld ten tijde van De Tweede Wereldoorlog gelijkgesteld aan het huidig maaiveld.
Afbeelding 23: De maaiveldhoogte in m+NAP afkomstig van een meting van Rijkswaterstaat d.d. 1967. De huidige maaiveldhoogte (AHN4) is weergegeven op hetzelfde meetpunt.
5
Contra-indicatie: gebeurtenis/informatie over het niet (meer) aanwezig zijn van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
27
3.4
Ontwikkelingen incl. luchtfoto-analyse na-conflictperiode De geraadpleegde luchtfoto’s zijn gegeorefereerd in GIS en geanalyseerd op wijzigingen in het landschap. De luchtfotodekking is te vinden in bijlage 2. Verderop in deze paragraaf zijn kort de contra-indicaties gegeven die op de luchtfoto's zijn waargenomen. Daarin komen de betrouwbaarheidsniveaus ook aan bod, zie bijlage 2. Aan het einde van De Tweede Wereldoorlog is het onderzoeksgebied deels gelegen op luchtbasis Volkel. Gebieden die daarbuiten vielen waren in gebruik als agrarisch gebied. In het onderzoeksgebied zijn ook enkele gebouwen met fundering te zien.
Afbeelding 24: Situatie 1944, luchtfoto’s 19-09-1944, afkomstig uit Kadaster.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
28
Rond de jaren 50 is de Provincialeweg aangelegd zoals deze er nu ligt. Aan weerzijde van de weg is een sloot aangelegd en er zijn enkele boerderijen aanwezig.
Afbeelding 25: Situatie 1953, luchtfoto 1953 afkomstig uit Kadaster, luchtfotonummer 0216.
Afbeelding 26: Situatie 1981, luchtfoto 1981 afkomstig uit Kadaster, luchtfotonummer 149.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
29
Tussen 1981 en 2008 zijn aan beide zijden van het onderzoeksgebied rotondes gerealiseerd. Een van deze rotondes ligt binnen het onderzoeksgebied. De oostelijke rotonde valt buiten verdacht gebied. Over de aanleg van deze rotonde zijn geen archief stukken aangetroffen.
Afbeelding 27: Situatie 2008, luchtfoto 2008 afkomstig uit Kadaster.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
30
Onderstaand is de huidige situatie weergegeven. Ten opzichte van 2008 zijn er geen veranderingen geconstateerd in het onderzoeksgebied. Omliggende agrarische bedrijven zijn wel uitgebreid maar vallen buiten het onderzoeksgebied.
Afbeelding 28: Huidige situatie, luchtfoto 2022 afkomstig uit Kadaster.
3.5
Kabels en leidingeninformatie Hieronder is een overzicht gegeven van de huidige kabels en leidingeninformatie (KLIC):
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
31
Afbeelding 29: Overzicht ligging huidige kabels en leidingen.
Verticale en horizontale afbakening kabels en leidingen Om de (minimale) diepte van de ligging van de kabels en leidingen te bepalen, is gebruik gemaakt van onderstaand standaarddocument:
Afbeelding 30: Standaardoverzicht diepteligging kabels en leidingen.
Daarnaast is de volgende breedte van de geroerde grond bij het leggen van deze kabels en leidingen bepaald:
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
32
• • • • •
Buisleiding: de leiding (ca. 30 cm doorsnede, tenzij anders vermeld) plus 50 cm aan beide kanten van de leiding; Gasleiding (hogedruk): de leiding (ca. 50 cm doorsnede, tenzij anders vermeld) plus 50 cm aan beide kanten van de leiding; Gasleiding (lagedruk), waterleiding en huisaansluiting riool: 30 cm; Kabel (data): 30 cm; Riool: doorsnede van de rioolbuis plus 50 cm aan beide kanten van de rioolbuis.
Afbeelding 31: Overzicht geroerde gronden kabels en leidingen.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
33
3.6
Leemten in kennis Op basis van de geraadpleegde bronnen zijn nog enkele leemten in kennis. Deze leemten in kennis zijn: • • • • •
3.7
De gegevens over munitieruimingen binnen de grenzen van het onderzoeksgebied in de periode 1945-1970 zijn niet volledig; Niet van alle gebeurtenissen kon de exacte locatie worden vastgesteld op basis van de geraadpleegde bronnen; Websites veranderen continu door updates en nieuwe informatie. Soms verdwijnen sites ook van het internet of zijn deze ontoegankelijk geworden. Informatie kan zodoende verdwijnen of veranderen. Niet alle vooronderzoeken en detectie rapporten die genoemd zijn in 2.2 zijn in het bezit van Bombs Away B.V. Niet van alle grondroeringen zijn gegevens bekend over de diepte tot waar deze grondroeringen hebben plaats gevonden.
Inventarisatiekaart na-conflictperiode Alle relevante gegevens met een geografisch component uit de geraadpleegde bronnen zijn ingetekend op een inventarisatiekaart na-conflictperiode in GIS, waarin ook de resultaten van de geanalyseerde (en gegeorefereerde) luchtfoto’s zijn verwerkt. In de onderstaande afbeelding is de inventarisatiekaart na-conflictperiode voor het onderzoeksgebied weergegeven. De kaart is ook als A1 kaart (losbladig, bijlage 3) aan deze rapportage toegevoegd.
Afbeelding 32: Inventarisatiekaart na-conflictperiode.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
34
3.8
Bodembelastingkaart OO na-conflictperiode Op de Bodembelastingkaart OO na-conflictperiode is het verdachte gebied (horizontaal) binnen het onderzoeksgebied weergegeven, gespecificeerd naar hoofdsoort OO. In de onderstaande afbeelding is de Bodembelastingkaart OO voor het onderzoeksgebied weergegeven. Deze kaart is ook losbladig, op A1-formaat (bijlage 4) aan dit rapport toegevoegd.
Afbeelding 33: Bodembelastingkaart OO na-conflictperiode van het onderzoeksgebied. De maximale diepteligging van de afwerpmunitie is indicatief.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
35
4 TOEKOMSTIG GEBRUIK ONDERZOEKSGEBIED 4.1
Inleiding Ten behoeve van het RA is in dit hoofdstuk het toekomstig gebruik in beeld gebracht en is geïnventariseerd en beschreven welke activiteiten en handelingen er op welke wijze in of op de (water)bodem kunnen optreden, inclusief een bronverwijzing. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen het toekomstig gebruik en de activiteiten/handelingen om het toekomstig gebruik mogelijk te maken (aanleg/realisatie).
4.2
Geplande werkzaamheden Ten behoeve van de sloopwerkzaamheden en civieltechnische werkzaamheden zullen verscheidene civieltechnische werkzaamheden worden uitgevoerd. Hieronder zijn de werkzaamheden globaal beschreven: • • • • • • •
Verwijderen bestrating en straatmeubilair; Verwijderen of omleggen bestaande kabels en leidingen; Verwijderen groenvoorziening; Verwijderen of omleggen huidige watergang; Aanleg ondergrond nieuwe rijbaan/ fietspad; Aanleg bestrating nieuwe rijbaan/ fietspad; Aanleg nieuw groenvoorziening.
In onderstaande afbeelding is een ontwerptekening van een situatie een deelgebied weergegeven.
Afbeelding 34: Situatie ontwerptekening van nieuwe parallelstructuur, N264.36 Odiliapeel
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
36
Afbeelding 35: Doorsnede ontwerp N264.36 Odiliapeel
4.3
Toekomstig gebruik Na het voltooien van de werkzaamheden zal het onderzoeksgebied in gebruik genomen worden als rijbaan met een nieuwe parallelstructuur, vernieuwde rotonde en nieuwe fietsoversteekplaatsen.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
37
5 RISICOANALYSE ONTPLOFBARE OORLOGSRESTEN 5.1
Locatie specifieke omstandigheden Gebieden waar na oorlogshandelingen in de Tweede Wereldoorlog, de zgn. na-conflictperiode, aantoonbaar graaf- of baggerwerkzaamheden zijn uitgevoerd, kunnen worden beschouwd als ‘niet verdacht’ tot aan de diepte waar eerder is gegraven of gebaggerd. Voor deze gebieden geldt wel dat hierbij het uitgangspunt is dat eventueel achtergebleven OO bij deze werkzaamheden zijn waargenomen en vervolgens verwijderd. In dit hoofdstuk wordt voor de voorgenomen werkzaamheden de huidige situatie besproken voor wat betreft: 1. 2. 3. 4. 5.
Kwetsbare objecten en plaatsen; Aanwezigheid van ondergrondse en bovengrondse infrastructuur; Grondwaterpeil en (water)bodemsoort en in geval van waterbodem de waterdiepte en sliblaagdiepte; Eventuele relevante bodemingrepen in de na-conflictperiode in het onderzoeksgebied RA; Huidig gebruik.
Ten behoeve van bovenstaande punten zijn hieronder de volgende zaken binnen de grenzen van het onderzoeksgebied RA beschreven: kwetsbare objecten, archeologische en de milieukundige situatie, kabels & leidingen, locatie inspectie en bodemopbouw. 5.2
Kwetsbare objecten en omstandigheden In en om het onderzoeksgebied is gekeken naar mogelijk kwetsbare objecten. Kwetsbare objecten zijn verschillende soorten accommodaties, hieronder vallen: flats, appartementen, boerderijen en vakantiehuisjes, maar ook scholen, gezondheidsinstellingen en kinderopvang. Deze kwetsbare objecten zouden in het geval van een bewuste dreiging nooit binnen het effect van een explosie mogen liggen. Om hier rekening mee te houden zijn veiligheidsafstanden voor ontruiming vastgesteld6. Deze veiligheidsafstanden worden geadviseerd als beheersmaatregel tegen scherfwerking tijdens eventuele demontagehandelingen, tijdens een ‘niet-afgedekte’ vernietiging of tijdens ontgravingen zonder dat het gebied vooraf is onderzocht en eventueel achtergebleven OO zijn verwijderd. Tijdens opsporingstechnieken als detectie zijn deze veiligheidsafstanden niet van toepassing. Het is echter wel van belang om kwetsbare objecten reeds in kaart te hebben. Voor het bepalen van kwetsbare objecten is de website risicokaart.nl geraadpleegd. Hierop zijn op de risicokaart leefomgeving de kwetsbare objecten weergegeven te weten: woonverblijf (groene neerwaartse driehoek), onderwijsinstelling (groene opwaartse driehoek), ziekenhuis (groen kruis), tehuis (groen diagonaal kruis), publieksgebouw (groene ruit), kantoor/bedrijf (groen vierkant), ander object (groene ster).
Enkele van deze kwetsbare objecten bevinden zich binnen of in de directe omgeving van het onderzoeksgebied.
6
Voor het vaststellen van de veiligheidsstralen wordt gebruik gemaakt van een tabel die is opgenomen in een door de EOD gehanteerd handboek LAND-ENG-EOD-01 (2020) Dit handboek is de vervanger van het defensievoorschrift VS 9-861, Opsporen en ruimen van explosieven, 2e druk (2010). 23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
38
Afbeelding 36: Uitsnede uit de atlas leefomgeving. Hierop zijn de volgende kwetsbare objecten weergegeven: onderwijsinstelling (groene driehoek) en een publieksgebouw (groene ruit).
5.3
Locatie inspectie Om het huidige gebruik van het terrein in kaart te brengen heeft Bombs Away B.V. op 7 juni 2023 een locatie inspectie uitgevoerd en foto’s gemaakt. Hiermee kan de reeds hierboven verzamelde naoorlogse informatie nog worden aangevuld. Hieronder wordt een relevante selectie van de foto’s getoond.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
39
Afbeelding 37: Foto met zicht op N264.36 (Odiliapeel – St.-Hubert) ter hoogte van hectometerpaal 31,6.
Afbeelding 38: Foto met zicht op N264,36 (Odiliapeel – St.-Hubert) ter hoogte van hectometerpaal 33,7.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
40
Afbeelding 39: Foto met zicht op N264,36 (Odiliapeel – St.-Hubert) ter hoogte van hectometerpaal 34,2.
Afbeelding 40: Foto met zicht op N264,36 (Odiliapeel – St.-Hubert) ter hoogte van hectometerpaal 34,5.
23p051 conceptrapport VNC en RA OO AVO, VNC & RA N264.36 Odilliapeel – St. Hubert versie 2.0 d.d. 27-7-2023
41
5.4
Bodemgesteldheid De huidige maaiveldhoogtes binnen het onderzoeksgebied ligt op verdeelde hoogtes, van 17,3 m+NAP tot 21,5 m+NAP (zie 3.3). Binnen het onderzoeksgebied zelf zijn geen sondeergegevens bekend. Bombs Away B.V. adviseert dat er eerst een sondeeronderzoek uitgevoerd moet worden onder begeleiding van een CS-OOO gecertificeerd bedrijf. Vervolgens kan met deze sondeergegevens de exacte verticale afbakening bepaalt worden. Van het tracé zijn op het DINO loket een tweetal boormonsterprofielen in de directe omgeving geraadpleegd. • Boormonsterprofiel B45H0499 uit 2016 bestaat tot 2 meter minus maaiveld uit een zand midden categorie. Vanaf 2 meter minus maaiveld bestaat de bodemopbouw uit zand grove categorie. Vanaf 4 meter minus maaiveld tot 9 meter minus maaiveld is de bodem opgebouwd uit een combinatie van zand midden en zand grove categorie. De boring is uitgevoerd op 19.60 m+NAP. • Boormonsterprofiel B45H0012 uit 1951 bestaat tot 1,25 meter minus maaiveld uit zand fijne categorie. Vanaf 1,25 tot 2,20 meter minus maaiveld bestaat de bodem uit zand midden categorie. Vanaf 2,20 tot 6 meter minus maaiveld bestaat de bodem uit zand grove categorie. Van 6 tot 9 meter minus maaiveld bestaat de grond uit zand midden categorie. De boring is uitgevoerd op 19.85 m+NAP.