Bijlage 1 - Visiedocument ‘Maashorst 2050 - Kompas voor de toekomst’
Tekst van het document
Welkom in Maashorst2050. We zijn begonnen.
Bijlage
De wereld in 2050 10 megatrends Om een beeld van 2050 te krijgen, zijn 10 megatrends verkend die de basis hebben gevormd van de inhoud van de bewegingen in dit kompas. Deze megatrends zijn wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van technologie, ecologie, demografie, economie en samenleving. Ze omschrijven brede toekomstbeelden die we hebben gespiegeld aan de lokale kracht en opgaven van gemeente Maashorst. Deze trends helpen ons om vooruit te kijken en ons een voorstelling te maken van hoe de wereld er in 2050 uit zou kúnnen zien. Ze geven richting en houvast bij het nadenken over de toekomst, zonder vaste voorspellingen te doen. In plaats daarvan zijn het onderbouwde verkenningen, gebaseerd op signalen en ontwikkelingen die we vandaag al zien of die zich momenteel aandienen. Zo verruimen we onze denkkaders en verkennen we actief verschillende mogelijke toekomsten. Op de volgende pagina’s worden de 10 megatrends toegelicht, elk met een inhoudelijke beschrijving en voorbeelden van ontwikkelingen die we vandaag al kunnen waarnemen. Hoewel deze ontwikkelingen nu vaak nog uitzonderlijk of kleinschalig zijn, geven ze een indruk van wat in de toekomst mogelijk als normaal en alledaags wordt beschouwd.
Maashorst2050
| 49
10 megatrends Globalisering De 10 megatrends zijn: 1 Globalisering 2 Bewust consumeren 3 Diversiteit & inclusiviteit 4 Focus op gezondheid 5 Kunstmatige Intelligentie 6 Individualisme & collectivisme 7 Duurzaamheid & klimaatverandering 8 Technologisering 9 Verstedelijking 10 De virtuele wereld
Bewust consumeren
De virtuele wereld Op naar...
Een gezonde economie Op naar...
Verstedelijking
Samen mogelijk maken
Diversiteit & Inclusiviteit
DNA van Maashorst
Op naar...
Verwevenheid met de natuur
Op naar...
Technologisering
Samen wel zijn
Focus op gezondheid Op naar...
Een gezamenlijk thuis Duurzaamheid & klimaatverandering
Kunstmatige Intelligentie Individualisering & collectivisme
Maashorst2050
| 50
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Globalisering
1
We zitten midden in een wereldwijde herverdeling van macht. Terwijl oude grootmachten wankelen, winnen nieuwe spelers economisch, technologisch en ideologisch terrein. Europa voelt de spanning in energieprijzen, migratiedebatten en de groeiende druk op veiligheid en stabiliteit. Maar deze verschuivingen gebeuren niet achter de schermen, ze vinden op dit moment plaats en zijn voor iedereen zichtbaar. Nooit eerder waren we zo direct verbonden met gebeurtenissen aan de andere kant van de wereld.
Informatie reist sneller dan het licht, maar nepnieuws, mis- en desinformatie doen dat ook. Algoritmes die onze denkbubbels versterken ondermijnen het vertrouwen in wat we zien, lezen en geloven. Hierdoor is polarisatie een groot probleem in verschillende delen van de wereld en zien we dat mensen zich zowel fysiek als online in gelijkgestemde groepen begeven. Juist in tijden van geopolitieke onrust is het maatschappelijk vertrouwen cruciaal. Wereldwijd zijn er verschillende races gaande. Wie weet als eerste grote doorbraken te bereiken zoals het bouwen van superkrachtige computers (quantumcomputers) of het beveiligen van gegevens op nieuwe manieren? Wie heeft de grondstoffen om AI-chips te blijven ontwikkelen en wie heeft uiteindelijk zeggenschap over Antarctica? De grondstoffen op aarde zijn eindig en daarom is zelfs de race buiten onze dampkring in volle gang. Wie zal de eerste kolonie op Mars realiseren en wie heeft ruimterechten om grondstoffen uit asteroïden te winnen?
Grondstoffen winnen uit asteroïden Het winnen van grondstoffen van asteroïden uit de ruimte is in opkomst. Dergelijke ontwikkelingen stellen urgente vragen over verantwoordelijkheid, eigendom en het gebruik van buitenaardse hulpbronnen. De technologische vooruitgang op dit gebied gaat razendsnel, terwijl juridische kaders rondom ruimterechten nog volop in ontwikkeling zijn en nog weinig houvast bieden.
“De BRICS-economieën zijn goed voor naar schatting 37,3% van het wereldwijde bbp. Alleen China vertegenwoordigt daarvan al 19,05%, terwijl India 8,23% bijdraagt.” psychology, 2024
Maashorst2050
| 51
1 - GLOBALISERING
Verschuivende wereldeconomie De opkomst en het samenwerken van nieuwe wereldmachten zoals de BRICS-landen (o.a. Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) verschuift het mondiale machtscentrum. Als toonaangevende producenten van essentiële grondstoffen versterken deze landen hun positie in de wereldhandel. De dominantie van de dollar wordt ondermijnd; als die positie verzwakt, verplaatst handel zich naar andere valuta’s en verliest het Westen economische invloed.
Echt lijkende video’s in een handomdraai De ontwikkeling van AI-gegenereerde video en beeld verloopt razendsnel. Tools zoals Midjourney, Sora, Veo 3 en Flow stellen gebruikers in staat om realistische video’s te creëren met gesynchroniseerde audio, dialogen en geluidseffecten, enkel op basis van tekstuele aanwijzingen. Deze technologieën roepen vragen op over authenticiteit, auteurschap en de toekomst van menselijke creativiteit.
Maashorst2050
| 52
“40 procent van de tieners ziet het verschil niet tussen echt en nepnieuws.” psychology, 2024
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S Made in Europe
Bewust consumeren
2
We leven in een tijd waarin alles op elk moment beschikbaar lijkt, maar waarin steeds meer mensen zich afvragen of dat eigenlijk wel wenselijk is. De 24/7 consumptiecultuur maakt langzaam plaats voor bewuster koopgedrag. Lokaal kopen, tweedehands ruilen en het ondersteunen van kleine ondernemers worden manieren om controle terug te nemen over wat er te consumeren is. We accepteren steeds vaker dat niet alles altijd voorradig hoeft te zijn. De norm verschuift: van directe bevrediging naar bewuste keuzes.
Deze verandering komt niet alleen voort uit duurzaamheidsoverwegingen, maar ook uit noodzaak. Door stijgende prijzen staan we stil bij waar we ons geld aan uitgeven en welke merken écht iets toevoegen aan ons leven. Consumenten zijn kritischer, waardengedrevener en verwachten dat merken verder kijken dan winst. Niet de klant staat centraal, maar het leven van de klant: bedrijven die als ‘life-centric’ opereren, maken een verschil door relevant, betrouwbaar en betekenisvol te zijn. Daarnaast groeit het bewustzijn dat spullen niet gemaakt zijn om meteen te verdwijnen. Producten moeten langer meegaan, repareerbaar zijn en passen binnen een circulair systeem. De consument heeft steeds hogere verwachtingen naar bedrijven en merken als het aankomt op transparantie en het maken van eerlijke impact. Consumenten zijn kritisch en doorzien merkbeloftes vol greenwashing en zogenaamde impact voor de bühne.
Maashorst2050
| 53
In reactie op geopolitieke spanningen en een groeiend anti-Amerikaans sentiment lanceert Deense supermarktketen Salling Group het label ‘Made in Europe’. Een ster op prijskaartjes toont snel of een product van een Europees bedrijf komt, en speelt zo in op de vraag naar herkomsttransparantie en steun voor Europese merken.
2 - BEWUST CONSUMEREN Maatschappelijke betrokkenheid van bedrijven IKEA UK werkt met Shelter samen om de wooncrisis aan te pakken. Miljoenen huurders in de UK hebben moeite om rond te komen. Daarom worden IKEA-medewerkers opgeleid tot ‘Life at Home Experts’ die klanten adviseren over woonrechten en hulp bieden. Zo verbreedt IKEA zijn rol van winkel naar maatschappelijke speler.
Voedsel en water schaarste Klimaatverandering en watertekorten zullen onze voedselvoorziening ingrijpend gaan beïnvloeden. Initiatieven zoals het ‘Museum of Endangered Foods’ en ‘The Drop Store’ (afbeelding) tonen hoe kwetsbaar ons voedselsysteem is. Ze waarschuwen voor het verdwijnen van alledaagse producten als avocado’s, koffie en wijn, en schetsen een toekomst waarin schoon water een luxeartikel wordt.
Maashorst2050
| 54
“Chinese webshops winnen snel terrein. In 2024 was 28% van de buitenlandse online aankopen door Nederlandse consumenten gedaan bij Chinese webshops zoals TEMU en SHEIN.” GfK (NIQ), 2024
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S Laaggeletterdheid tegengaan
Diversiteit & inclusiviteit
3
Onze samenleving wordt steeds diverser, zowel cultureel als sociaal. Door globalisering en verstedelijking leven we dichter op elkaar in steeds kleurrijkere en multiculturelere steden. Dat vraagt om systemen die iedereen meenemen – ongeacht afkomst, geloof, gender, beperking of sociaal- economische status. Waar instituties lange tijd ontworpen waren voor een bevoorrechte minderheid, groeit het bewustzijn dat de welvaartsverdeling ook anders ingericht kan worden. Of het nu gaat om toegankelijke publieke ruimte, inclusieve technologie of eerlijke werving en selectie – de roep om gelijkwaardigheid klinkt luider dan ooit.
Diversiteit beperkt zich al lang niet meer tot kleur of afkomst. Gender, seksualiteit en neurodiversiteit worden steeds meer als spectrum benaderd, waardoor mensen steeds meer ruimte krijgen om zichzelf op hun eigen manier uit te drukken. Jongere generaties nemen hierin het voortouw en verwachten dat merken, werkgevers en overheden dit erkennen én actief ondersteunen. Bedrijven die hierin falen, worden ter verantwoording geroepen. Diversiteit zonder inclusie is niet genoeg: het gaat niet alleen om ‘wie er aan tafel zit’, maar ook of diegene zich gehoord en veilig voelt. Tegelijkertijd verschuift de aandacht naar bredere vormen van inclusiviteit die niet gebonden zijn aan linkse of rechtse politieke ideologie, maar zich meer richten op financiële gelijkheid en digitale toegankelijkheid. Denk aan betaalbare dienstverlening, digitale financiële oplossingen die ook werken voor mensen met weinig geld of met minder ontwikkelde digitale vaardigheden, en oplossingen waarbij in het ontwerpproces al rekening wordt gehouden met fysieke of mentale beperkingen.
Maashorst2050
| 55
Bias in AI data Gelijkwaardige representatie in data is essentieel voor accurate informatie. Het Franse vervoersbedrijf Heetch zag hoe AI de ‘Banlieue’ negatief afbeeldde en besloot het beeld te corrigeren met honderden echte foto’s. Via ansichtkaarten en QR-codes worden bewoners betrokken om hun verhalen te delen, zodat AI een realistischer en positiever beeld leert.
Er ontstaan steeds meer initiatieven die laaggeletterden helpen beter mee te komen in de maatschappij. Een voorbeeld van Google en de World Literacy Foundation is de Literacy Pen (afbeelding), een eenvoudig apparaat dat geletterdheidsvaardigheden ondersteunt via geschreven en visuele herhaling. Of het Anti-Text Café, waar bezoekers ervaren hoe het is om te leven zonder geschreven taal.
3 - DIVERSITEIT & INCLUSIVITEIT
“1 op de 9 Nederlanders heeft een beperking – variërend van zelfstandig wonen zonder ondersteuning tot wonen in een zorginstelling met intensieve zorg.” Rijksoverheid, 2025 Terugbrengen van diversiteitsprogramma’s Onder druk van conservatieve kritiek en boycots, o.a. aangewakkerd door president Trump, passen bedrijven hun inclusiviteitsbeleid aan of maken het minder zichtbaar. Uit angst voor reputatieschade om omzetverlies mijden ze uitgesproken standpunten over maatschappelijke thema’s.
De digitale kloof Hood Code biedt jongeren in sociale woningbouw in New York gratis codeerlessen na schooltijd, om de digitale kloof te dichten en gelijke kansen te creëren. Het initiatief helpt kinderen zonder toegang tot computers of betaalde naschoolse activiteiten vaardigheden ontwikkelen, met als doel de cyclus van armoede en uitsluiting te doorbreken.
“Nederland is in 2050 drukker, grijzer en diverser dan nu, en het matigen van migratie en beter verdelen van de beperkte ruimte is noodzakelijk.” Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050, 2025
Foto: Joe Raedle/Getty Images
Maashorst2050
| 56
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Focus op gezondheid
4
Gezondheid is niet langer iets wat we overlaten aan toeval of artsen — het is een levensproject geworden. Dankzij draagbare gadgets, apps en AI weten we steeds meer over onze slaap, voeding, stressniveaus en zelfs genetische aanleg. Deze data maken het mogelijk om niet alleen te genezen, maar vooral te voorkomen. We bewegen richting een wereld waarin gezondheid gepersonaliseerd, realtime en zelfgestuurd is. We worden onze eigen dokter, gewapend met meetapparatuur, algoritmes en een groeiende obsessie met optimaal presteren.
De zorg verschuift van ziekenhuizen naar huiskamers, van acute hulp naar langetermijnpreventie. En dat is nodig, want de druk op traditionele zorgsystemen neemt wereldwijd toe. Er is een onevenwichtige verhouding tussen zorgvraag en zorgaanbod, met te weinig artsen per inwonersaantallen. Tegelijkertijd groeit de fascinatie voor longevity: we willen niet alleen langer leven, maar vooral langer gezond blijven leven. Veroudering wordt steeds vaker gezien als een behandelbaar proces, niet als een onvermijdelijk lot. Biohacking, precisievoeding en gepersonaliseerde supplementen zijn onderdeel geworden van een nieuw ideaal: fysiek én vitaal ouder worden. Onze benadering van gezondheid wordt steeds holistischer. Het draait niet alleen om lichaamsgewicht of bloeddruk, maar ook om mentale rust, sociale verbinding, financiële stabiliteit en zingeving. Van overheden, organisaties en merken wordt verwacht dat ze de gezondheid van de consument in acht nemen en hier een positieve bijdrage aan leveren waar mogelijk.
Maashorst2050
| 57
Preventieve gezondheidsscan De Neko Health Body Scan, ontwikkeld door Spotify-oprichter Daniel Ek, brengt in één uur 50 miljoen datapunten van het lichaam in kaart om vroegtijdige gezondheidsproblemen op te sporen. Dankzij AI en sensortechnologie biedt de scan snelle, betaalbare en preventieve zorg met directe resultaten en persoonlijk consult.
“Het is heel goed mogelijk dat de eerste persoon die 150 jaar wordt al geboren is.” David Sinclair, director of the Harvard Medical School’s Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research, 2023
4 - FOCUS OP GEZONDHEID “Naar verwachting heeft twee op de drie Nederlanders problemen met overgewicht in 2050.” IVM, 2024
Stressvrije dorpen
Digitale dokterskamer
Coaches voor levensverlening ‘Longevity concierges’ zijn de nieuwe statussymbolen in Sillicon Valley. Deze diensten combineren AI, bloedtesten en gepersonaliseerde supplementen om gebruikers te helpen hun levensduur te verlengen en gezondheid te optimaliseren.
Maashorst2050
| 58
In Frankrijk worden in regio’s met een artsentekort hightech telemedicinecabines uitgerold. Patiënten voeren zelf metingen uit, zoals bloeddruk en zuurstofsaturatie, terwijl ze via video contact hebben met een arts op afstand. Een innovatief antwoord op de druk op de zorg.
In Zuid-Korea leidt extreme prestatiedruk tot hoge zelfdodingscijfers onder jongeren. Om die druk te doorbreken biedt het Don’t Worry Village in Mokpo een rustige plek, ver van het hectische Seoul. Het dorp biedt jonge stedelingen een adempauze om na te denken over hun toekomst, weg van de stress van de prestatiemaatschappij.
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Kunstmatige Intelligentie
5
Kunstmatige intelligentie verandert niet alleen de wereld om ons heen, maar ook ons als mens. Waar technologie vroeger vooral een hulpmiddel was, is Artificial Intelligence (AI) nu een gesprekspartner, een adviseur en soms zelfs een creatieve medemaker. In het dagelijks leven zorgt dat voor gemak en snelheid maar ook voor vervreemding. Want, als een algoritme je muziek kiest, je liefdesleven beïnvloedt of je carrièrepad bepaalt, blijft de vraag wie er eigenlijk nog echt beslist.
Werk verandert fundamenteel: routinetaken verdwijnen terwijl menselijke kwaliteiten zoals creativiteit, empathie en oordeelsvermogen juist belangrijker worden. Tegelijkertijd voelen veel mensen zich overvraagd omdat ze moeten samenwerken met een technologie die ze niet volledig begrijpen of kunnen controleren. Ook in onze relaties verschuift er iets. AI zorgt voor verbinding, maar creëert ook afstand. Virtuele vrienden, sociale robots en digitale gesprekspartners geven een gevoel van contact, maar confronteren ons tegelijk met de vraag wat echt en oprecht is. En dan is er die diepere existentiële kwestie: als AI kunst maakt, teksten schrijft en gesprekken voert, wat betekent het dan nog om mens te zijn? Misschien is dat wel de kern van de impact. AI dwingt ons opnieuw na te denken over wat ons uniek maakt. Niet om onszelf te verdedigen tegen technologie, maar om bewust te kiezen voor wat we willen behouden, verdiepen en herwaarderen in een wereld waarin steeds meer mogelijk is.
Maashorst2050
| 59
AI als president De Libanese krant AnNahar heeft een ‘AI-president’ ontwikkeld. Een innovatieve reactie op jarenlange politieke verlamming in het land. De AI, getraind op 90 jaar onafhankelijke journalistiek, biedt burgers en beleidsmakers een nieuw soort leiderschap: onpartijdig, datagedreven en continu beschikbaar.
“Naar schatting zal 65% van Gen Alpha later een beroep uitvoeren dat nu nog niet bestaat.” McCrindle, 2025
NU
5 - KU N ST M AT I G E I N T E L L I G E N T I E
22%
30%
47%
IN 2030
34%
Technologie
Trouwen met AI
‘Made by AI’ TikTok is actief bezig met het invoeren en uitbreiden van een label “Gegenereerd door AI” voor video’s. Met dit initiatief wil het platform transparantie bevorderen en misinformatie tegengaan, door kijkers te informeren wanneer content significant is aangepast of volledig is gegenereerd door kunstmatige intelligentie.
Maashorst2050
| 60
33%
33%
Steeds meer mensen zoeken emotionele verbinding met kunstmatige intelligentie. Voor sommigen gaat deze digitale band zo ver dat ze een huwelijk aangaan met hun AI-partner, zoals Jacob van Lier, die zijn liefde voor de chatbot Aiva bezegelde met een ceremonie.
Foto: Omroep Brabant
Combinatie
Mensen
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Individualisme & collectivisme
6
We leven in een tijd waarin het individu centraal staat. Zelfontplooiing, autonomie en authenticiteit zijn de nieuwe idealen. Mensen willen hun leven inrichten op een manier die past bij hun persoonlijke waarden en verlangens. Dat zie je terug in leefstijlkeuzes: meer mensen werken parttime, kiezen voor werk met zingeving, volgen de principes van slow living of zoeken bewust geluk in het alledaagse. We willen niet alleen ‘succesvol’ zijn, maar vooral betekenisvol voor onszelf en de maatschappij. Tegelijk groeit de druk om alles uit het leven te halen. Via sociale media vergelijken we voortdurend onze prestaties, reizen en geluksmomenten met die van anderen, waardoor het streven naar de beste versie van jezelf soms eerder uitputtend dan bevrijdend voelt.
Deze focus op het individu heeft ook onze kijk op relaties en gezinsvormen veranderd. Het najagen van eigen geluk staat vaker voorop, wat leidt tot flexibelere relatievormen, meer echtscheidingen en een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens. Westerse overheden maken zich zorgen over de gevolgen hiervan, zoals dalende geboortecijfers en een toenemende zorgvraag onder ouderen. Tegelijk groeit het besef dat deze hyperindividuele samenleving nieuwe sociale risico’s met zich meebrengt. Eenzaamheid is geen uitzondering meer, maar een structureel probleem bij jong én oud. En juist dát besef zet iets collectiefs in beweging. Want individualisering roept ook om een tegenbeweging voor collectivisering. De kletskassa in de supermarkt, de opkomst van buurtinitiatieven, co-living projecten of nieuwe vormen van rouwverwerking laten zien dat we verlangen naar contact en gemeenschap. Zelfs de dood is niet langer een onderwerp dat we automatisch overlaten aan traditie of religie: steeds meer mensen willen zélf bepalen hoe hun afscheid eruitziet, of zelfs hoe hun digitale leven voortleeft na hun dood. Die behoefte aan autonomie beperkt zich dus niet tot het leven, maar strekt zich uit tot het einde ervan. Maashorst2050
| 61
Werkgevers vergoeden IVF Steeds meer bedrijven, ondersteund door Fertifa, vergoeden vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF. Dit verbetert de bedrijfscultuur, trekt talent aan en voorkomt vertrek: 53% van de mensen met vruchtbaarheidsproblemen blijft eerder bij een werkgever die dit aanbiedt. Bedrijven als Spotify, Tesla en LinkedIn lopen hierin voorop.
“In 2070 zal een gemiddeld huishouden naar verwachting nog maar uit 2,06 personen bestaan.” CBS, 2021 Huishoudens in Nederland worden steeds kleiner. In 1971 bestond een huishouden gemiddeld nog uit 3,20 personen; begin 2021 was dat al gedaald naar 2,14. Door vergrijzing, minder paarvorming en meer scheidingen groeit het aantal eenpersoonshuishoudens.
7.49 7.45 7.44
6 - INDIVIDUALISME & COLLECTIVISME
7.41
7.40
7.38
7.39
7.32 2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
In het jaarlijkse World Happiness Report van de VN stijgt Nederland in 2025 één plekje, naar nummer 5. Gemiddeld blijken de inwoners van westerse landen echter steeds minder tevreden dan voorheen.
“Over het algemeen zijn de westerse geïndustrialiseerde landen nu minder gelukkig dan tussen 2005 en 2010.”
Coöperatieve voedselvoorziening Supercoop in Berlijn is meer dan een supermarkt, het is een beweging. Leden bezitten en runnen de winkel samen, werken elk drie uur per maand mee en beslissen via democratisch bestuur. Deze coöperatieve biedt lokaal, biologisch en betaalbaar voedsel voor iedereen.
Maashorst2050
| 62
World Happiness Report, 2025
Kiezen voor zingeving Steeds meer hoogopgeleiden kiezen, in de zoektocht naar zingeving, voor ambacht in plaats van de kantoorbaan. In hippe bakkerijen als Fort 9 werkt tot 90% academisch geschoold personeel. Deze trend doorbreekt het idee dat praktisch werk ‘laag’ is en speelt in op het groeiende tekort aan ambachtslieden.
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Duurzaamheid & klimaatverandering
7
Duurzaamheid is geen abstract ideaal meer, want klimaatverandering is een harde realiteit die ons dagelijks raakt. Van overstromingen tot bosbranden en extreme droogte: de gevolgen van klimaatverandering zijn voelbaar en zetten druk op overheden, bedrijven en burgers. CO2-uitstoot wordt meetbaar en belastbaar, ketens moeten transparanter, en de ‘ware prijs’ van producten (inclusief milieuschade) wordt steeds vaker zichtbaar. Recycling, upcycling en circulariteit groeien uit tot de norm, niet enkel als marketingtool of hype, maar juist ook als noodzaak. Tegelijk ontstaat er een nieuwe waardering voor lokaal: van grondstoffen tot voedselproductie, dichtbij is niet alleen duurzamer, maar ook transparanter en vertrouwder in de ogen van de consument.
Waar duurzaamheid lang een pleidooi voor ‘minder’ was, zien we nu juist duurzame innovatie als ecologische en economische winst. Technologie en natuur staan niet langer tegenover elkaar, maar werken samen in symbiose. AI helpt bij het opsporen van bosbranden, het monitoren van ecosystemen en zelfs bij het vertalen van signalen uit de natuur naar mensentaal. De ontwikkeling dat we letterlijk kunnen ‘luisteren naar de aarde’ versterkt empathie voor onze leefomgeving. Steeds meer jongeren maken duurzaamheid tot een persoonlijke missie, niet alleen uit moreel besef, maar omdat ze beseffen dat hun toekomst er direct van afhangt. De druk op bedrijven om hun waardecreatie te koppelen aan ecologische impact groeit dan ook met de dag. Tegelijk keren we terug naar vergeten wijsheid. Inheemse volkeren worden erkend als beschermers van ecosystemen en natuurgebieden krijgen juridisch een stem. Rewilding-projecten, herwaardering van inheemse soorten en een verschuiving van ego naar eco wijzen op een collectieve zoektocht naar herstel van ecosystemen én van onze relatie met de planeet.
Maashorst2050
| 63
“Milieu risico’s vormen 5 van de 10 grootste risico’s voor de komende 10 jaar.” The World Economic Forum, 2025
Circulair de dood in De ‘Loop Living Cocoon’ is een biologisch afbreekbare doodskist die binnen 45 dagen afbreekt. Het lichaam kan zo op natuurlijke wijze verteren, terwijl het de bodem verrijkt. Het biedt een duurzaam alternatief voor traditionele uitvaarten en draagt het bij aan een circulaire levenscyclus.
7 - D U U R Z A A M H E I D & K L I M A AT V E R A N D E R I N G Kopen zonder klimaatrisico’s
De natuur voelen Het Gaia Communicatie Systeem is een draagbaar apparaat dat onzichtbare signalen uit de natuur omzet in voelbare trillingen en lichtsignalen. Zo kunnen gebruikers de gezondheid van ecosystemen fysiek ervaren. Het systeem bevordert natuurbewustzijn en is bruikbaar in educatie, ontwerp en milieubeleid.
“In 2050 is de Nederlandse economie volledig circulair.” Rijksbreed programma Circulaire Economie, 2025
Maashorst2050
| 64
Zillow, een Amerikaans online vastgoedplatform biedt naast woningprijzen, buurtdata en markttrends nu ook informatie over klimaatrisico’s. Kopers krijgen inzicht in overstromings-, hitte-, brand- en luchtkwaliteitsrisico’s tot 30 jaar vooruit. De tool speelt in op de groeiende vraag naar transparantie over klimaatimpact bij vastgoedkeuzes.
“Op dit moment is 1% van de wereld een bijna onbewoonbare hete zone. Tegen 2070 kan dat aandeel oplopen tot 19%.” The World Economic Forum, 2025 Emoties van dieren begrijpen AI kan al voor zo’n 90% zeker de emoties van 7 verschillende hoefdieren interpreteren. De Moral Weight Index van Bob Fischer laat zien welke emoties dieren mogelijk ervaren. Het model benadrukt dat dieren zoals varkens waarschijnlijk een rijk emotioneel leven hebben en helpt bij het ethisch afwegen van hun welzijn.
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Vertical farming
Technologisering
8
Technologie is niet langer iets wat we gebruiken, het is iets waarmee we samenleven. Van slimme woningen tot draagbare sensoren: apparaten worden steeds kleiner, onzichtbaarder en geïntegreerd in ons lichaam en onze omgeving. Exoskeletten, chips onder de huid en draagbare gadgets die onze vitale functies monitoren zijn geen toekomstfantasie meer, maar dagelijkse realiteit. Deze versmelting van mens en machine, ook wel human enhancement, verandert hoe we ons lichaam ervaren, verbeteren en zelfs uitbreiden. Technologie verlengt onze fysieke mogelijkheden en stelt ons in staat om grenzen van leeftijd, gezondheid en vermoeidheid te verleggen.
Tegelijk zien we een nieuwe generatie robots opkomen: niet langer alleen industrieel en functioneel, maar ook sociaal en empathisch. In de zorg, landbouw en dienstverlening nemen robots steeds vaker menselijke taken over, niet alleen ter vervanging maar ook als aanvulling. Ze worden ontworpen met zachtere vormen, responsieve communicatie en toenemende emotionele intelligentie. De opkomst van AI versnelt deze ontwikkeling, vooral wanneer het wordt verweven met robotica en autonoom handelende systemen. Technologie wordt zo niet alleen slimmer, maar ook benaderbaarder, en daarmee onmisbaarder. Een belangrijke drijvende kracht achter technologisering is de zoektocht naar nieuwe, duurzamere energiebronnen. Terwijl fossiele brandstoffen hun houdbaarheidsdatum naderen, zien we een explosie aan innovatie op het gebied van alternatieve energie. Denk aan kinetische energie die wordt opgewekt door beweging, zonne-energie geïntegreerd in oppervlakken zoals dakpannen en wegen, en auto’s die zichzelf opladen via inductie terwijl ze over de snelweg rijden. Ook waterkracht uit golven en getijden, biobrandstoffen uit algen en experimenten met lokale kernfusie openen nieuwe perspectieven op energieopwekking.
Maashorst2050
| 65
Communiceren met machines Neuralink implanteerde in 2024 succesvol het N1-apparaat, waarmee verlamde mensen apparaten kunnen bedienen met hun gedachten. Ondanks ethische vragen die deze ontwikkelingen oproepen verwachten ze dat tegen 2030 miljoenen mensen op deze manier razendsnel met AI kunnen interacteren.
Verticale boerderijen kunnen dankzij slimme waterrecyclage duurzaam verse producten leveren aan grote gemeenschappen. De oplossingen van Plenty leveren bijvoorbeeld tot 350 keer meer opbrengst per hectare met slechts 1% van de landoppervlakte en gebruiken 95% minder water.
8 - TECHNOLOGISERING
-
Sociale robots
“Met een ‘hallo’ tonen Microsoft en UW de eerste volledig geautomatiseerde DNA-gegevensopslag.” University of Washington, 2019
Solar communities In Schönau, Duitsland, richtten burgers na de Tsjernobyl-ramp energiecoöperatie EWS op om schone stroom te leveren. Dankzij deregulering namen zij zelfs het elektriciteitsnet over. Het voorziet nu 170.000 huishoudens van groene energie.
“Tegen 2050 zal de wereldwijde vraag naar elektriciteit 3 tot 5 keer zo hoog zijn als in 2022. Om klimaatdoelen te halen, moeten fossiele brandstoffen volledig worden uitgefaseerd. Dat wil zeggen dat de productie van CO2-vrije elektriciteit uit zon, wind en kernenergie 7 tot 9 keer moet toenemen om deze groeiende vraag duurzaam te dekken.” Planbureau voor de Leefomgeving, 2024
Maashorst2050
| 66
We zien steeds meer robots in ons dagelijks leven. De sociale robot Moxie helpt kinderen spelenderwijs met het ontwikkelen van sociale, emotionele en cognitieve vaardigheden. De AI-gestuurde robot is ontworpen door experts en heeft een vriendelijke, Pixar-achtige uitstraling.
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
Luchtzuivering door algen
Verstedelijking
9
Steden zijn wereldwijd in opkomst als economische, sociale en culturele zwaartepunten. Naar verwachting woont in 2050 bijna 70% van de wereldbevolking in steden, wat enorme druk legt op infrastructuur, voorzieningen en leefruimte. De groeiende bevolkingsdichtheid stelt steden voor de uitdaging om energie, openbaar vervoer, zorg, water- en voedselvoorziening efficiënter en duurzamer te organiseren. Tegelijkertijd rijst de vraag: voor wie blijft de stad nog toegankelijk? De kloof tussen de ‘elitaire stedelingen’ en groepen die de stad niet meer kunnen betalen groeit, en vraagt om slimme, eerlijke oplossingen in ruimtelijke ordening en sociaal beleid.
De leefbaarheid van steden wordt een centraal thema. Niet alleen de fysieke ruimte, maar ook de sociale cohesie komt onder druk te staan. Lucht-, licht- en geluidsvervuiling worden aangepakt met groenere straatbeelden en autoluwe zones. Tegelijkertijd ontwerpen we steden steeds vaker vanuit het perspectief van de mens, met concepten als de ‘15-minutenstad’ waarin alle basisvoorzieningen op loop- of fietsafstand zijn. De openbare ruimte speelt daarin een cruciale rol: ontmoetingsplekken, multifunctionele parken en toegankelijke voorzieningen moeten verschillende generaties en leefstijlen verbinden. Tegenover de overvolle stad staat het uitdunnende platteland. Jongeren trekken naar stedelijke gebieden, waardoor landelijke regio’s vergrijzen en voorzieningen verdwijnen. Maar juist deze leegte opent nieuwe kansen: voor rust, ruimte en herwaardering van het lokale. Wanneer steden te druk, duur of onpersoonlijk worden, wint het platteland opnieuw aan aantrekkingskracht. Verstedelijking gaat dus niet alleen over het vormgeven van de stad, maar ook over de omliggende gebieden. Maashorst2050
| 67
Verkennen van mobiliteit Toyota’s Woven City, aan de voet van Mt. Fuji, is een futuristische teststad waar nieuwe oplossingen worden ontwikkeld voor stedelijke uitdagingen. Het project markeert ook Toyota’s transitie van autofabrikant naar aanbieder van geïntegreerde mobiliteit en lifestyle-oplossingen.
Plantgevulde gordijnen met microalgen hangen aan gevels in steden en helpen actief de lucht te zuiveren. Deze levende muren gebruiken fotosynthese om CO2 uit de lucht te halen. Bovendien kunnen de algen een deel van het stedelijk afval metaboliseren, wat bijdraagt aan een schonere en duurzamere stedelijke omgeving.
“Tegenwoordig woont 55% van de wereldbevolking in stedelijke gebieden, een aandeel dat naar verwachting zal stijgen tot 68% in 2050.”
9 - VERSTEDELIJKING
United Nations, 2024
“Drie kwart van de Europeanen woont in een stad en wordt op dit moment blootgesteld aan luchtvervuiling. De mate van vervuiling is zo ernstig dat er jaarlijks minstens 250.000 mensen door overlijden.” World Health Organisation, 2024 De eetbare stad ‘De Eetbare Stad’ in Duitsland, is ontworpen om voedselproductie te integreren in de stedelijke omgeving. Bewoners hebben hierdoor direct toegang tot verse, lokale producten via gemeenschappelijke tuinen en boomgaarden. Het project stimuleert niet alleen duurzame voedselproductie, maar versterkt ook gemeenschapsbetrokkenheid en milieubewustzijn.
Maashorst2050
| 68
Communes als oplossing Co-living helpt bij uiteenlopende uitdagingen, zo ook voor alleenstaande ouders. Woonruimte wordt weer betaalbaar door gedeelde appartementen en gemeenschappelijke ruimtes. Extra diensten zoals oppas en koken maken het leven makkelijker en versterken de gemeenschap.
DE WERELD IN 2050
I
1 0 M EG AT R E N D S
De virtuele wereld
10
De fysieke en digitale wereld versmelten in rap tempo tot één hybride realiteit. Waar de metaverse eerst werd gezien als een afzonderlijke digitale wereld, zien we nu vooral mixed reality-oplossingen die digitale lagen over onze fysieke omgeving leggen. Denk aan digital twins van steden, gebouwen of producten, en virtuele kopieën van mensen of processen die worden ingezet voor simulaties, training of service. Deze phygital toepassingen veranderen hoe we werken, leren en recreëren. Winkels, musea en zelfs zorginstellingen ontwikkelen digitale tegenhangers van hun fysieke aanbod, waardoor functies als verkoper, gids of adviseur volledig virtueel kunnen worden ingevuld.
Gamificatie speelt een centrale rol in deze verschuiving. Platforms als Roblox, Minecraft en Fortnite zijn niet langer alleen games, maar ook podia, klaslokalen en marktplaatsen. Virtuele concerten, digitale modemerken en NFT-skins trekken massaal jong publiek aan, dat soms meer uitgeeft aan digitale outfits dan aan echte kleding. Deze generatie groeit op met een fluïde verhouding tot identiteit: wie je online bent, is minstens zo belangrijk als wie je offline bent. Virtuele influencers, avatars en zelfs popgroepen zonder fysieke vorm hebben een trouwe fanbase, ongeacht of ze ‘echt’ zijn. De grens tussen echt en nep vervaagt, en blijkt minder belangrijk dan ooit. Tegelijkertijd groeit het besef dat we steeds moeilijker kunnen loskomen van onze schermen. De constante stroom van notificaties, updates en digitale prikkels maakt het lastig om écht offline te zijn. Schermverslaving is een serieus en wijdverspreid probleem geworden onder verschillende leeftijdsgroepen. We proberen grip terug te krijgen via hardware en apps die schermtijd monitoren en beperken, door bewust digitale pauzes in te lassen of door fysieke ruimtes op te zoeken waar technologie even geen rol speelt. Denk aan telefoonvrije cafés, retraites of (dating)bijeenkomsten waar echte aandacht en offline-verbinding centraal staan. Maashorst2050
| 69
Praten met de doden De kracht van technologie kan worden ingezet bij het verwerken van verlies. De documentaire ‘Meeting You’ toont een emotioneel moment waarin een moeder haar overleden dochtertje ontmoet via een virtuele recreatie.
“Een Roblox gebruiker betaalde ruim $4.100 voor een exclusieve virtuele tas, bijna $800 meer dan het ‘echte’ expemplaar van $3.400. De virtuele tas was slechts één uur beschikbaar tijdens de Gucci Garden tentoonstelling.” Hypebeast, 2021
10 - DE VIRTUELE WERELD
Offline-club Virtuele toegankelijkheid
Lopen door VR Ontwikkelingen rondom virtuele oplossingen gaan razendsnel met veel nieuwe mogelijkheden voor gaming en entertainment. Disney’s Holotyle-technologie laat VRgebruikers vrij bewegen in de fysieke ruimte met real-time tracking en een slimme ‘mat’. Dit zorgt voor een nog sterkere immersieve en interactieve ervaring.
Maashorst2050
| 70
In de populaire game Fortnite is een holocaustmuseum geopend. Een virtuele, educatieve ervaring over de holocaust, met aandacht voor diverse verhalen zoals die van LHBTI-joden en de Black Panther-beweging. Het is vrij toegankelijk voor kinderen én volwassenen die normaal gesproken geen museum kunnen bezoeken vanwege afstand of kosten.
Als tegenbeweging op alle virtualisering biedt The Offline Club in Amsterdam een digitaal detoxinitiatief waarbij deelnemers hun telefoon inleveren om ongestoord te ontspannen, lezen, spelen of creëren. Hier wordt mindful leven en echte sociale interactie bevorderd, ideaal voor iedereen die de balans tussen online en offline wil herstellen.
Colofon Copyright ©2025 Gemeente Maashorst
Opgesteld door: Gemeente Maashorst en SixFingers Vormgeving: Gemeente Maashorst Projectgroep Maashorst2050 L. Schopen A. Hermens M. Senden V. Stevens E. van Eck I. Hermkens T. Dwyer J. van Erp B. Claassen T. van Vessem H. Velthuis F. Beijer C. Thomassen SixFingers I. van de Wildenberg S. van Erp R. Adams
Aan dit document kunnen geen rechten ontleend worden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Maashorst2050
| 71