Bijlage 1 - Samenwerkingsakkoord 2026-2030 ‘Trots op vandaag, werken aan morgen’
Tekst van het document
1
Samenwerkingsakkoord 2026–2030
Trots op vandaag, werken aan morgen KOMPAS · Jong Maashorst · CDA · GL-PvdA-D66-PRO
2
Voorwoord Maashorst staat er goed voor. Wat vier jaar geleden begon met een herindeling, is met grote inzet van velen uitgegroeid tot een zelfbewuste gemeente met een eigen karakter en een sterke gemeenschap. De afgelopen vier jaar is samen met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen een stevig fundament gelegd: een gedeelde koers, heldere keuzes, een gemeente die weet waar ze voor staat. Maashorst is een gemeente waar mensen voor elkaar zorgen, waar ondernemers ruimte krijgen en waar zes dorpen samen één krachtig geheel vormen. Dat is wie we zijn en waar we trots op zijn. De komende vier jaar bouwen we samen verder op dat stevige fundament. We zetten een volgende stap om ervoor te zorgen dat Maashorst in 2050 nog steeds die aantrekkelijke, gezonde en sterke gemeente is. Dat komt met uitdagingen en kansen: het veranderende klimaat, de druk op water en energie, een vergrijzende bevolking en veranderende trends in de samenleving. Dit vraagt om concrete stappen en duidelijke keuzes: over woningen, onderwijs, een andere landbouw, natuur en een gezonde leefomgeving. Het Maashorst van morgen bouwen we vandaag. KOMPAS Maashorst, Jong Maashorst, CDA en GL-PvdA-D66-PRO hebben elkaar gevonden in die overtuiging. Dat we keuzes moeten maken die soms moeilijk zijn en om lef en overtuiging vragen. We staan naast onze inwoners, ondernemers en organisaties.
Als een partner die ruimte geeft en verandering mogelijk maakt. Maar dat is niet vrijblijvend. De gemeente doet haar deel. En de gemeenschap het hare. Altijd met scherp oog voor wat Maashorst nodig heeft: voor nu én voor later. Dit samenwerkingsakkoord is een volgende stap om de Toekomstvisie Maashorst2050 concreet te maken. De bladzijden die volgen beschrijven wat we de komende vier jaar gaan doen. Maar de gemeente die we willen zijn, wordt niet alleen bepaald door wat er op papier staat. Die wordt gemaakt door ons samen. Met trots op vandaag en met vertrouwen in morgen. KOMPAS Maashorst, Jong Maashorst, CDA en GL-PvdA-D66-PRO
3
Inhoudsopgave Voorwoord ....................................................................................................................................... 3 1. Vertrouwen als vertrekpunt ........................................................................................................ 6 Open, zichtbaar en koersvast ..................................................................................................... 6 Participatie ................................................................................................................................... 7 2. Omzien naar elkaar ..................................................................................................................... 9 Samenredzaamheid en zorg........................................................................................................ 9 3. Niemand aan de kant ............................................................................................................... 11 Bestaanszekerheid en schulden ................................................................................................ 11 Arbeidsmarkt die werkt voor Maashorst.................................................................................. 12 Jeugd en jeugdzorg....................................................................................................................
12 Ouderen ...................................................................................................................................... 13 Inclusie en toegankelijkheid ...................................................................................................... 14 Vluchtelingenopvang ................................................................................................................. 15 Arbeidsmigratie ......................................................................................................................... 15 4. Vitale kernen, sterke gemeenschap ......................................................................................... 16 Basisvoorzieningen in elke kern ................................................................................................ 16 Onderwijs ................................................................................................................................... 17 Sport en bewegen ...................................................................................................................... 18 Verenigingsleven en vrijwilligers ............................................................................................... 19 Kunst, cultuur en erfgoed ..........................................................................................................
21 Veiligheid en weerbaarheid ...................................................................................................... 21 5. Bouwen aan morgen ................................................................................................................. 24 Woningbouw en leefomgeving .................................................................................................. 24 Gemeentelijke regie op ruimte .................................................................................................. 25 Duurzame bereikbaarheid ......................................................................................................... 26 6. Leven met de natuur ................................................................................................................. 29 Genieten van natuurgebied de Maashorst en het buitengebied ............................................. 29 Groene leefomgeving in de kernen ........................................................................................... 30 Klimaatadaptatie en water ....................................................................................................... 30 Afval en grondstoffen ................................................................................................................ 31 7.
Onze economie, onze keuze ...................................................................................................... 32 Sterk economisch profiel ........................................................................................................... 32 Energie en netcongestie ............................................................................................................ 33 Samen innoveren en duurzaam ondernemen ........................................................................... 33 Agrofood en transitie van de landbouw................................................................................... 34 Winkelcentra en aantrekkelijke kernen ..................................................................................... 35 Kwaliteitstoerisme en recreatie ................................................................................................ 36 4
8. Solide van binnen, sterk naar buiten ....................................................................................... 37 Organisatie: proactief, omgevingsbewust en werken vanuit de bedoeling ........................... 37 Regionale samenwerking .......................................................................................................... 38 Financiën .................................................................................................................................... 38 Portefeuilleverdeling ..................................................................................................................... 39
5
1. Vertrouwen als vertrekpunt Bestuursstijl, participatie en dienstverlening Visie Maashorst 2050: Samen mogelijk maken
Maashorst is een gemeente die het samen doet. Samen met inwoners, samen met de raad, samen met partners in de samenleving. We bouwen komende jaren verder aan één Maashorst, waarin we helder communiceren, verwachtingen eerlijk schetsen en inwoners op een duidelijke manier betrekken bij de keuzes die we maken. We versterken de bestuurscultuur, professionaliseren onze dienstverlening en investeren in een organisatie die werkt vanuit de bedoeling en met vertrouwen in de kracht van onze samenleving. Zo maken we de toekomst van Maashorst niet alleen bestuurbaar, maar vooral samen mogelijk.
Open, zichtbaar en koersvast De wereld om ons heen verandert snel en dat betekent ook dat de rol van de gemeente verandert. De grote opgaven van deze tijd zijn te groot voor de gemeente alleen, we lossen ze alleen samen op. Met inwoners, bedrijven, maatschappelijke partners en samen met de gemeenteraad werken we aan een leefbaar en fijn Maashorst voor iedereen. Dat vraagt om een gemeentebestuur dat graag samenwerkt, benaderbaar is, helder communiceert en ook duidelijk is over dilemma's die bij moeilijke keuzes horen. Onze bestuursstijl toont lef, durf om te experimenteren en een actieve houding richting de lange termijn. We kijken daarbij naar Maashorst als geheel: we wegen de inzet niet per kern afzonderlijk, maar maken keuzes in het belang van de hele gemeente. Samen opgaven aangaan betekent ook dat de gemeente niet overal meer de regie of kartrekkersrol pakt. We laten meer ruimte voor initiatieven van inwoners, bedrijven, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We werken actief mee aan initiatieven van anderen en faciliteren waar mogelijk. We willen dat inwoners en ondernemers de gemeente ervaren als een partner die meedenkt, duidelijk is en betrouwbaar handelt. Daarom versterken we de ondersteuning aan ondernemers via een herkenbaar en laagdrempelig aanspreekpunt binnen de gemeentelijke organisatie. Ook in onze eigen manier van werken willen we stappen zetten.
We richten ons nadrukkelijk op werken vanuit de bedoeling, waarbij de bedoeling van het initiatief voorop staat. De bedoeling van een initiatief weegt zwaarder dan het afvinken van gemeentelijke regels. We verbeteren onze dienstverlening ook door middel van kunstmatige intelligentie (AI) zodat we vergunningaanvragen snel en efficiënt kunnen afhandelen. Daarbij willen we werken met duidelijke servicenormen en bekijken we periodiek waar we onze uitvoering en dienstverlening kunnen verbeteren. We vinden een goede samenwerking tussen het college en de gemeenteraad van belang. De raad is het hoogste orgaan in het gemeentebestuur en daarom is het belangrijk dat ze goed aan de voorkant meegenomen worden in belangrijke opgaven. We hebben behoefte om vaker met de gemeenteraad te sparren en input op te halen over grote, impactvolle onderwerpen. De komende tijd onderzoeken we welke instrumenten we daarvoor (nodig) hebben. Bij grote en impactvolle projecten en onderwerpen willen we vaker werken met startnotities. Daarin schetsen we het beeld- en besluitvormingsproces dat we willen doorlopen, zodat de raadsleden al vanaf het begin weten wanneer zij inbreng kunnen leveren en vanaf de start richting kunnen geven. Zo worden grote opgaven een gezamenlijk traject in plaats van een bestuurlijk eindproduct. 6
Ook kijken we naar Maashorst als geheel. Bij integrale afwegingen wordt het belang van de gehele gemeente betrokken. Tegelijkertijd zijn we trots op de identiteiten van onze kernen. Deze identiteit, leefbaarheid en voorzieningen van de afzonderlijke kernen wordt expliciet meegewogen in integrale afwegingen. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We tonen lef, nemen verantwoordelijkheid en geven het goede voorbeeld aan onze inwoners in het samen aanpakken van de uitdagingen in onze koers. • We maken als gemeente de doorontwikkeling van regievoerder en regelsteller naar verbinder, mogelijk-maker van initiatieven die bijdragen aan onze koers. • We faciliteren bedrijven en ondernemers beter en proactief met een herkenbaar en laagdrempelig aanspreekpunt waar bedrijven met vragen terecht kunnen. • Nieuwe initiatieven worden integraal getoetst; de bedoeling van een initiatief staat voorop. • We sluiten aan op het experiment van de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) rondom de inzet van AI (kunstmatige intelligentie) op vergunningen. • We onderzoeken op welke vlakken we duidelijke servicenormen kunnen opstellen voor aanvragen van inwoners en ondernemers. • We gaan klantreizen uitvoeren om te bekijken waar we onze uitvoering, regels en procedures kunnen verbeteren.
• We leggen meer focus op leren en experimenteren: we kiezen vijf pilots rondom vergunningverlening en (tijdelijk) herbestemmen van panden en kavels. • De raad is het hoogste orgaan in we benutten bestaande of nieuwe instrumenten van de raad beter om deze in positie te brengen eerder een actieve rol te pakken. • We inventariseren via de langetermijnagenda (LTA) bij welke grote of impactvolle projecten en onderwerpen we kunnen werken met een startnotitie en uitgebreid beeldvormingsproces, zodat de raad vroegtijdig betrokken wordt. Deze inventarisatie leggen we voor aan de raad. • Bij integrale afwegingen wordt gekeken naar het belang van de gehele gemeente, maar de identiteit, leefbaarheid en afzonderlijker kernen worden expliciet meegewogen.
Participatie Inwoners willen graag meedenken over projecten en ontwikkelingen die in de gemeente plaatsvinden. Daar zijn we blij mee, inwoners weten zelf het beste wat hun buurt of kern nodig heeft. De eerste ervaringen met ons participatiebeleid zijn positief, daarom blijven we bewust kiezen om hier mee door te gaan. Tegelijkertijd blijven we doorleren en verbeteren op basis van de ervaringen die we met eerdere trajecten hebben opgedaan. Goede participatie vraagt niet steeds om nieuwe vormen, maar om heldere afspraken en goed verwachtingsmanagement. Daarbij hoort dat we vooraf duidelijk en transparant zijn over de rol van inwoners: informeren, raadplegen, adviseren of meebeslissen. Teleurstellingen ontstaan veelal door onduidelijke verwachtingen. Daarom communiceren we helder aan het begin van elk traject wat er wél en niet kan. En communiceren we consequent over de voortgang van projecten, ook als er niet altijd veel te delen is.
7
Transparantie betekent ook dat we helder zijn over de keuzes die we maken in het belang van onze gemeente, ook als dat lastig is. Deze keuzes leggen we altijd uit. Eind 2026 evalueren we het huidige participatiebeleid en scherpen deze aan waar nodig. Ook verkennen we op dat moment vernieuwende vormen van participatie zoals een burgerberaad, inclusief een pilot hiervan op een thema dat bij onze gemeente past. Daarnaast blijven we inzetten op zichtbare participatieadviseurs voor onze inwoners. Niet alleen als begeleiders van gemeentelijke processen, maar vooral als buurtadviseurs voor inwoners die zelf met een initiatief aan de slag willen. Daarbij geloven we dat onze inwoners en partners zelf kunnen organiseren wat hun wijk of buurt nodig heeft. We doen dan ook een beroep op het verantwoordelijkheidsbesef en de samenkracht van onze inwoners. We moedigen nieuwe initiatieven voor Maashorst aan en geven als gemeente zelf het goede voorbeeld door de stap naar voren te zetten. We wachten niet tot inwoners naar het gemeentehuis komen, maar willen zelf het gesprek opzoeken: in de wijk, bij verenigingen, bij ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook maken we een nieuwe stap met onze KernenCV's die richting 2028/2029 tot aflopen. Met de huidige KernenCV's hebben we een mooie basis gelegd in de afgelopen jaren.
We maken een doorontwikkeling naar KernenCV's die meer aansluiten op de toekomstvisie Maashorst 2050. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We werken verder met het vastgestelde participatiebeleid en de participatieladder en evalueren dit eind 2026 met aanscherpingen waar nodig. • We zijn bij elk participatietraject vanaf het begin helder over de rol van inwoners: informeren, raadplegen, adviseren of meebeslissen. • We verkennen vernieuwende participatievormen, waaronder een pilot burgerberaad op een thema dat bij Maashorst past. • We maken participatieadviseurs zichtbaarder en benaderbaar als buurtadviseurs voor inwoners met een eigen initiatief. • Het college gaat actief naar buiten: vaker in gesprek met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven op hun terrein en niet alleen in het gemeentehuis. • We gaan door met de KernenCV's wanneer deze aflopen en maken hierin de doorontwikkeling naar de toekomstvisie Maashorst 2050.
8
2. Omzien naar elkaar
De sociale basiszorg, welzijn en samenredzaamheid Visie Maashorst 2050: Samen wel zijn
Onze inwoners zijn de kracht van Maashorst. We zijn een gemeente waar mensen elkaar kennen, elkaar helpen en waar ondersteuning dichtbij is als het nodig is. Zorg en samenredzaamheid gaan bij ons hand in hand met kansen om bij te dragen, te groeien en van betekenis te zijn. Dat vraagt vertrouwen in onze inwoners én om een sterke sociale basis in al onze kernen.
Samenredzaamheid en zorg Buren die een oogje in het zeil houden, vrijwilligers die signaleren of mensen niet eenzaam zijn, verenigingen die ontmoeting organiseren. Het is de kern van hoe we hier met elkaar omgaan. Deze sociale basis is sterker dan welke zorgregeling ook. Want hoe beter mensen elkaar kennen, hoe meer ze elkaar helpen en hoe minder snel iemand (zware) professionele hulp nodig heeft. Als gemeente zorgen we daarom voor een sterke sociale basis: we ondersteunen vrijwilligers en verenigingen actief, investeren in sterke sociale netwerken en zorgen dat formele en informele zorg elkaar aanvullen en versterken. Op deze manier kunnen inwoners tijdig passende ondersteuning krijgen en zo lang mogelijk zelfstandig meedoen. Daarbij verschuift de focus nadrukkelijk naar het maatschappelijk voorveld, waarbij mensen steun en hulp krijgen van hun netwerk en voorkomen dat kleine problemen grote problemen worden. Verenigingen spelen een grote rol binnen dit maatschappelijk voorveld. We stimuleren hen om breder te kijken dan hun eigen activiteit en te helpen bij het signaleren van eenzaamheid of andere problemen bij hun leden. We zetten daarbij in op een versterking van de samenwerking tussen welzijn, zorg en verenigingen. Maashorst is een gemeenschap vol talent, energie en inzet. Daarom benutten we ook de kracht van inwoners.
We benaderen inwoners niet alleen vanuit een hulp- of zorgvraag, maar ook vanuit de vraag hoe zij hun talenten, ervaring en betrokkenheid kunnen inzetten voor de gemeenschap. Een specifiek voorbeeld zijn onze vitale gepensioneerden. Deze groep heeft een enorme bron aan kennis, levenservaring en betrokkenheid. Zij spelen ook een belangrijke rol in vrijwilligersorganisaties, verenigingen en andere maatschappelijke projecten en dragen zo bij aan een beter Maashorst. Ook mantelzorgers vormen een belangrijke basis in onze gemeenschap: partners, familieleden, buren en vrienden die dag in dag uit klaarstaan voor wie hen nodig heeft. Dankzij hen kunnen inwoners langer thuis blijven wonen, blijft de druk op professionele zorg beheersbaar en blijft onze gemeenschap warm en verbonden. Die inzet verdient erkenning én ondersteuning. Overbelasting van mantelzorgers ligt tenslotte op de loer. Daarom zorgen we dat respijtzorg laagdrempelig, tijdig en goed vindbaar is voor iedereen die er behoefte aan heeft. Samenredzaamheid en een sterke sociale basis zijn hiermee de basis van een toekomstbestendige gemeenschap. Hiermee maken we de zorg menselijker, dichtbij en betaalbaar en versterken we de kwaliteit van samenleven in al onze dorpen.
9
Maar we moeten realistisch zijn: niet iedereen heeft een sterk netwerk om zich heen. Daarom zorgen we dat er in elk van onze 11 gebieden een stevig lokaal team is met herkenbare gezichten, die weten wat er speelt in de buurt en die de weg kennen naar de juiste hulp. Geen loket op afstand maar laagdrempelige ondersteuning in de buurt. Deze teams werken samen met zorg- en welzijnsaanbieders en vrijwilligersorganisaties om ervoor te zorgen dat niemand tussen wal en schip valt. Met deze aanpak kunnen we vroeg signaleren en vroeg helpen. Dat is beter voor onze inwoners én voor de kosten van de zorg. Ook vergroten we de kracht van zorgcoöperaties: verenigingen van inwoners die zelf als vrijwilligers zorg en hulp in hun eigen wijk of dorp organiseren en daarin nauw samenwerken met professionals. Maashorst heeft op dit moment vier zorgcoöperaties en dat levert zichtbaar resultaat op: mensen blijven langer zelfstandig, voelen zich minder eenzaam en vinden makkelijker de weg naar hulp. De komende vier jaar streven we naar vier nieuwe zorgcoöperaties erbij. Opbouwwerkers krijgen een duidelijke opdracht: inwoners verbinden, initiatieven aanjagen en mensen elkaar laten helpen. Tegelijkertijd, zorgcoörperaties en dergelijke vrijwilligersinitiatieven zorgen voor ondersteuning in het voorliggende veld. Als deze hulp niet voldoende blijkt, blijft professionele zorg altijd beschikbaar.
Tot slot stoppen we met de bureaucratie die mensen ontmoedigt. Mensen met een chronische ziekte of beperking waarvan vaststaat dat er geen verbetering meer mogelijk is, krijgen langdurige beschikkingen, zodat ze niet telkens een nieuwe aanvraag hoeven te doen. Steekproeven voorkomen misbruik. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We ondersteunen vrijwilligers, verenigingen en dorpsnetwerken actief en geven hen een grotere rol in vroegsignalering zodat problemen klein blijven en zwaardere zorg voorkomen wordt. • We benutten de kracht van inwoners die met pensioen gaan door hen actief te betrekken bij dorpskracht, ondersteuning en vrijwilligerswerk. • We versterken onze ondersteuning aan mantelzorgers door respijtzorg laagdrempelig, tijdig en goed vindbaar te maken, door middel van informatievoorziening en inzetten op meer respijtzorgplekken. • In 2028 hebben we in alle 11 de gebieden (zoals omschreven in beleidsprogramma Wonen & Zorg) een stevig lokaal team met herkenbare gezichten: laagdrempelig, dichtbij en gericht op wat inwoners zélf kunnen, aangevuld met professionele zorg waar nodig. • We versterken de bestaande zorgcoöperaties en ondersteunen nieuwe initiatieven actief, met als doel vier nieuwe zorgcoöperaties toevoegen in vier jaar. Opbouwwerkers krijgen de opdracht om inwoners te verbinden en lokale initiatieven aan te jagen.
Professionele zorg blijft beschikbaar voor mensen die dat nodig hebben. • Mensen met een chronische ziekte of beperking waarvan vaststaat dat er geen verbetering meer mogelijk is, krijgen langdurige beschikkingen, zodat ze niet telkens een nieuwe aanvraag hoeven te doen.
10
3. Niemand aan de kant
Bestaanszekerheid, jeugd, ouderen en inclusie Visie Maashorst 2050: Samen wel zijn
Maashorst is een gemeente waarin inwoners zich kunnen ontplooien, waar iedereen mee moet kunnen doen en hun talent in kan zetten voor de samenleving. Dat moet kunnen, ongeacht waar je vandaan komt of wat je te besteden hebt. Als je niet (volledig) mee kunt doen, dan krijg je tijdig ondersteuning: dichtbij en toegankelijk.
Bestaanszekerheid en schulden In Maashorst moet iedereen mee kunnen doen, ongeacht de omvang van je portemonnee. Helaas zien we dat landelijk en ook in Maashorst het verschil tussen rijk en arm steeds groter wordt. Armoede maakt mensen kwetsbaar voor schulden, vergroot de afstand tot werk en kan leiden tot het vermijden van hulp uit schaamte of wantrouwen. Armoede is geen persoonlijk falen maar een probleem waar we samen de schouders onder moeten zetten. Daarom bestrijden we armoede actief, verlagen we de drempels voor hulp en pakken problemen vroeg aan. Daarbij zetten we in op het verkleinen van sociaal-economische (gezondheids)verschillen. We wachten niet tot mensen met een probleem aankloppen, maar we gaan actief naar hen toe. We verhogen de inkomensgrens voor ondersteuning naar 130% van het sociaal minimum. Zo vallen mensen die nét boven de armoedegrens zitten niet meer tussen wal en schip. Mensen die te maken hebben met loonbeslag of schuldsanering of die structureel of langdurig extra hoge zorgkosten hebben vanwege een chronische of langdurige beperking worden onevenredig benadeeld. We kijken naar de financiële draagkracht van deze mensen bij beoordeling van een minimaregeling binnen de wettelijke kaders. Daarnaast vinden we het belangrijk dat kinderen die opgroeien in armoede mee kunnen doen met bijvoorbeeld sporten en zwemles.
Daarom blijven we bewust kiezen voor het Kindpakket. We draaien op dit moment een pilot met het Volwassenenfonds, waarmee sport en cultuur toegankelijk wordt voor mensen die rond het bestaansminimum leven. We zien hier nu al positieve resultaten van. Bij een positieve evaluatie van deze pilot willen we deze structureel maken. Ook de steun aan Quiet Maashorst, de organisatie die mensen in stille armoede bereikt, verankeren we structureel na een positieve evaluatie. Schuldenproblematiek pakken we vroeg aan. Huur- en energieachterstanden zijn signalen dat iemand hulp nodig heeft. Deze signalen nemen we serieus. We breiden daarom onze inzet op schuldhulpverlening uit en zetten extra in op huisbezoeken. Zo krijgen we een beter beeld van verborgen armoede en kunnen we mensen eerder en beter helpen. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We verhogen de inkomensgrens voor ondersteuning naar 130% van het sociaal minimum en voeren automatische toekenning van regelingen in voor inwoners van wie we weten dat ze daar recht op hebben. Voor mensen die te maken hebben met loonbeslag of schuldsanering, en mensen die structureel of langdurig extra hoge zorgkosten hebben 11
vanwege een chronische of langdurige beperking, kijken we naar de financiële draagkracht bij beoordeling van een aanvraag. • We continueren het Kindpakket en maken het Volwassenenfonds en de steun aan Quiet Maashorst structureel na positieve evaluatie. • We vergroten capaciteit voor schuldhulpverlening, inclusief laagdrempelige huisbezoeken en inloopspreekuren.
Arbeidsmarkt die werkt voor Maashorst We gaan voor een sterke en inclusieve lokale arbeidsmarkt. Daarvoor stimuleren we de samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid, specifiek op de vier speerpunten van ons economisch profiel: het MKB, de zorgeconomie, agrifood en kwaliteitstoerisme. We stimuleren langdurige samenwerking tussen ondernemers en onderwijs rond stages, praktijkleren en talentontwikkeling, met nadrukkelijke aandacht voor het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en het hoger beroepsonderwijs (HBO). We geloven dat iedereen mee moet kunnen doen op de arbeidsmarkt. Inwoners die nu aan de kant staan, willen we stap voor stap richting werk begeleiden. De werkloosheid onder jongeren neemt toe. Daar hebben we speciale aandacht voor, met als doel om jongeren zoveel mogelijk duurzaam aan het werk te helpen. Uitgangspunt is dat inwoners, waar mogelijk, worden ondersteund bij het vinden van duurzaam en regulier werk. Samen met IBN, werkgevers en andere partners vergroten we de arbeidsparticipatie door duurzame werkplekken voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te realiseren. Doel is dat deze mensen doorstroming naar regulier werk waardoor ook de personeelstekorten bij onze ondernemers minder worden.
En we verkennen de mogelijkheden van basisbanen: vaste, begeleide en maatschappelijk nuttige banen voor inwoners die niet of nauwelijks kunnen doorstromen naar regulier werk. Bijvoorbeeld in wijkvoorzieningen, groenonderhoud, bij maatschappelijke organisaties of (sport)verenigingen. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We maken langdurige samenwerkingsafspraken tussen onderwijs, ondernemers en gemeente gericht op onze vier speerpuntsectoren. • We stellen een uitvoeringsplan op om meer inwoners duurzaam aan het werk te helpen in samenwerking met IBN en lokale werkgevers en verkennen daarbij de mogelijkheid van basisbanen. Uitgangspunt hierbij is duurzaam en regulier werk. • We gaan aan de slag met een project jeugdwerkloosheid om zoveel mogelijk jongeren duurzaam aan het werk te helpen.
Jeugd en jeugdzorg Elk kind moet gezond, veilig kunnen opgroeien, ook in Maashorst. We investeren daarom stevig in preventie, jongeren- en kinderwerk en sterke gezinnen zodat problemen klein blijven en sneller opgelost kunnen worden. We werken hieraan door stevig in te zetten op ons vastgestelde preventief jeugdbeleid: van een kansrijke start voor de jongsten tot hulp bij scheidingsproblematiek, mentale weerbaarheid, middelengebruik en aandacht voor eenzaamheid en bestaanszekerheid bij tieners. We blijven inzetten op ons bestaande jongerenwerk (voor de 12- tot 23-jarigen) en kinderwerk (voor 7- tot 12-jarigen) en breiden deze uit, waar nodig. Jongerenwerkorganisatie Compass is actief in alle kernen van onze gemeente.
12
Tegelijkertijd versterken we de grip op jeugdzorg. We onderzoeken of we de behandelduur kunnen maximeren, voeren structurele evaluaties uit bij herindicaties en kijken bij casussen altijd naar het gezin als geheel, niet alleen naar het kind. Bij een herindicatie vindt altijd een gesprek in de plaats tussen het kind, de ouders, de zorgprofessional en de gemeente. Bij complexe casussen werken we vanaf 2028 met een gedeelde verklarende analyse: we vormen een volledig beeld van de thuissituatie zodat de hulpverlening op de juiste plek wordt ingezet. We breiden de expertise van de gemeente uit met een gedragswetenschapper(s). Ouders kunnen bovendien opvoedondersteuning krijgen via de sterke lokale teams, zodat ze zelf in de regie kunnen blijven in de opvoeding. We nemen het probleem niet over, maar we zetten ouders in hun kracht. We vinden het belangrijk dat jongeren zich betrokken voelen bij Maashorst en hun omgeving, zodat ze kunnen bijdragen en zich minder eenzaam voelen. Daarom stimuleren we maatschappelijke diensttijd voor jongeren via sportverenigingen, zorginstellingen en lokale initiatieven. We blijven bovendien deelnemen aan JoinUs en andere initiatieven die eenzaamheid onder jongeren aanpakken. En nemen we suïcidepreventie zeer serieus. We zetten de STORM-aanpak voort en blijven inzetten op bewustwording en vroegsignalering.
Tot slot werken we aan gezonde normen met stevige handhaving op alcohol, drugs en vapen in en rond scholen en verenigingen. We zetten in op extra jeugdboa's om hierop actiever te handhaven. Ook blijven we inzetten op het werk van bureau HALT op scholen. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We blijven inzetten op ons vastgestelde preventief jeugdbeleid. • We zetten structureel in op het jeugdwerk (voor jongeren tussen 12-23 jaar) en kinderwerk (7-12 jaar), en breiden de inzet uit waar dat nodig is. Compass is beschikbaar in alle kernen. • We onderzoeken of we de behandelduur kunnen maximeren van jeugdzorgtrajecten en voeren bij herindicaties altijd een gesprek tussen verwijzer, cliënt, de ouders en gemeente. • Uiterlijk vanaf 1 januari 2028 wordt bij iedere casus met veiligheidsproblematiek een gedeelde verklarende analyse uitgevoerd. • We zorgen voor toegankelijke opvoedondersteuning binnen de lokale teams om ouders te helpen om hun rol te pakken in de opvoeding. • We stimuleren maatschappelijke diensttijd voor jongeren via sportclubs, zorginstellingen en andere initiatieven. • We blijven inzetten op het programma STORM in het kader van suïcidepreventie onder jongeren. • We zetten steviger in op handhaving van alcohol, drugs en vapen in en rond scholen en verenigingen. Daarvoor zetten we in op extra (jeugd)boa’s en de samenwerking met bureau HALT en andere partners.
Ouderen Maashorst vergrijst en dat brengt opgaven met zich mee. Want ouder worden doe je het liefst in je eigen omgeving: vertrouwd, veilig en verbonden met de bekenden om je heen. Dat kan alleen als de woningen, openbare ruimte en ondersteuning daarop zijn ingericht. Nu is dat nog vaak niet het geval: zorggeschikte woningen zijn schaars, de openbare ruimte nodigt niet 13
altijd uit tot bewegen en ontmoeten, en digitale dienstverlening sluit niet altijd aan bij wat ouderen nodig hebben. Komende periode gaan wij daar mee aan de slag. Door bindende afspraken met woningbouwcorporaties en ontwikkelaars te maken over de bouw van zorggeschikte en geclusterde woningen in alle kernen, realiseren we meer levensloopbestendige woningen. En in de openbare ruimte investeren we in uitnodigende plekken om te bewegen, te verblijven en elkaar te ontmoeten. Want beweging en sociaal contact zijn de beste preventie tegen eenzaamheid, gezondheidsproblemen en zwaardere zorg. We hebben bovendien specifiek aandacht voor een groeiende groep mensen met geheugenproblemen, zoals dementie. We willen een dementievriendelijke gemeente zijn met aandacht voor herkenbare oriëntatiepunten in de wijk. Zo werken we toe naar een dementievriendelijk Maashorst. Digitalisering biedt volop kansen voor onze gemeentelijke dienstverlening, maar mag nooit een drempel worden. We blijven altijd een menselijk alternatief bieden naast onze digitale dienstverlening. En via trainingen en informatievoorzieningen in onze multifunctionele accommodaties (MFA’s) en bibliotheken blijven we onze ouderen ondersteunen die graag digitaal willen worden en blijven.
Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We maken bindende afspraken met woningbouwcorporaties en ontwikkelaars over zorggeschikte en geclusterde woningen in alle kernen. • We investeren in uitnodigende plekken om bewegen, te verblijven en te ontmoeten in de openbare ruimte. • Om ouderen in beweging te houden en eenzaamheid tegen te gaan, realiseren we in alle 11 gebieden wekelijks een activiteit gericht op sport of beweging en ontmoeting voor ouderen. • We werken toe naar een dementievriendelijk Maashorst, met onder andere herkenbare oriëntatiepunten in de openbare ruimte. • We behouden altijd een menselijk alternatief naast digitale dienstverlening, zodat we toegankelijk blijven voor iedereen. • We stimuleren digitale kennis en vaardigheden van ouderen via informatievoorziening en trainingen in onze MFA's en bibliotheken.
Inclusie en toegankelijkheid Iedereen doet mee in Maashorst. Iemands afkomst, geslacht, geaardheid of beperking mag nooit mag nooit een drempel zijn om aan de samenleving deel te nemen. Inclusie is voor ons geen thema van één afdeling maar een vaste bouwsteen in ons beleid en onze inzet. Hierin maken we een flinke stap voorwaarts: we voeren een inclusietoets in als vast instrument bij de ontwikkeling van nieuw beleid, nieuwe projecten en de inrichting van de openbare ruimte. Niet als papieren tijger, maar als concreet middel om bewustwording over dit onderwerp te vergroten. Ook binnen onze organisatie hebben we over de gehele breedte aandacht voor inclusie en toegankelijkheid: van het sociale domein tot de afdeling ruimte. Toegankelijkheid begint aan de voorkant, niet als correctie achteraf. Een tastbaar voorbeeld van toegankelijkheid voor iedereen is de openbare toiletvoorziening. Maashorst scoort hier onvoldoende. We verbeteren de vindbaarheid van onze toiletvoorzieningen via de HogeNood app en gaan het gesprek aan met ondernemers in het 14
centrum en met sportverenigingen over brede toegankelijkheid van bestaande toiletten. Een gastvrij centrum vraagt om gastvrije voorzieningen en dat is een gedeelde verantwoordelijkheid. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • Inclusie is een vast uitgangspunt voor ons beleid, ruimtelijke plannen, projecten, dienstverlening en subsidieverstrekkingen. Hiervoor voeren we een inclusietoets in. • We werken toe naar een toiletvriendelijke gemeente: we gaan bestaande toiletgelegenheden beter benutten, en sluiten aan bij de HogeNood app. We hebben specifiek aandacht voor centrum Uden als gastvrije en fijne plek om te zijn. • In de toekomstvisie voor het Sportpark Uden worden toiletvoorzieningen als aandachtspunt meegenomen.
Vluchtelingenopvang Maashorst is van oudsher een gastvrije gemeente. Al decennialang vinden mensen hier een welkom thuis en daar zijn we trots op. Onze gastvrije identiteit betekent ook dat we vluchtelingen humaan opvangen. We blijven daarom voldoen aan de Spreidingswet en bieden humane opvang die bij onze gemeente past. Hierbij houden we vast aan de genomen besluiten van de gemeenteraad. En werken we met duidelijke afspraken met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) over begeleiding en toezicht. We gaan uit van onze eigen kracht en verwachten dat onze buurtgemeenten ook hun aandeel pakken. De opgave voor de opvang van vluchtelingen is tenslotte landelijk. Daarnaast zetten we in op een snelle toegang tot inburgering voor nieuwe Maashorstenaren en stimuleren we de deelname aan (vrijwilligers)werk, sport en onderwijs. Mensen die we opvangen, dragen ook bij aan onze gemeente. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We voldoen aan onze taakstelling van de Spreidingswet, volgens onze normen: humane opvang en duidelijke afspraken met het COA over begeleiding en toezicht. • We zetten in op snelle toegang tot inburgeringstrajecten en stimuleren deelname aan (vrijwilligers)werk, sport en onderwijs.
Arbeidsmigratie Voor arbeidsmigranten geldt een heldere lijn: goede registratie, kwalitatieve huisvesting en we gaan het gesprek aan met werkgevers over het bieden van taallessen voor wie langer dan een jaar in Nederland verblijft. Ook voor deze mensen geldt dat het fijn is als zij hier op een goede manier kunnen wonen, werken en meedoen. Zeker als ze langer hier verblijven. Werkgevers en huisvestingaanbieders hebben hierin een grote verantwoordelijkheid. De gemeente richt zich hier op randvoorwaarden, toezicht en handhaving. Huisvesting van arbeidsmigranten binnen de kernen beperken we en buiten kernen gebeurt dit via vergunningen. We koppelen arbeidsmigratie bewust aan ons economisch profiel zodat arbeidsmigratie en sectorontwikkeling in balans blijven. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We voeren ons nieuwe beleid op arbeidsmigratie uit: bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen in de registratie en de kwaliteit van huisvesting. We gaan 15
het gesprek aan met werkgevers over het aanbieden van taallessen voor langdurige arbeidsmigranten, zodat zij ook op een goede manier hier kunnen verblijven. • We beperken arbeidsmigrantenhuisvesting binnen de kernen en handhaven op een vergunningstelsel voor huisvesting van arbeidsmigranten buiten de kernen.
4. Vitale kernen, sterke gemeenschap Basisvoorzieningen, onderwijs, sport, cultuur, verenigingsleven, dorpshuizen en veiligheid Visie Maashorst 2050: Gezamenlijk thuis
Ontmoeten, sporten, leren, samen iets opbouwen. Dat kan alleen als de basis op orde is. Onze voorzieningen vormen het hart van onze gemeenschap. We bouwen aan een gemeente met een sterk voorzieningenniveau in alle kernen, waarbij we gericht investeren waar het nodig is en waar ruimte is voor de maatschappelijke kracht die onze dorpen uniek maakt. Zo zorgen we ervoor dat Maashorst over tien, twintig en dertig jaar nog steeds een fijne plek is om samen te wonen, te werken en te verblijven.
Basisvoorzieningen in elke kern Waar in onze gemeente je ook woont, je moet kunnen rekenen op goede voorzieningen om de hoek. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar een bewuste keuze. We willen dat het in elke kern in Maashorst fijn wonen is, nu én in de toekomst. Daarom willen we het voorzieningenaanbod laten aansluiten bij de demografische ontwikkelingen in onze gemeente. Hiervoor ontwikkelen we een voorzieningenkaart 2040 voor alle kernen als strategisch en richtinggevend instrument. Daarin leggen we een basisvoorzieningenniveau per kern vast, met een actieprotocol voor vroegsignalering en een interventieladder om het aanbod op peil te houden. De basisvoorzieningen waarin de gemeente een directe rol heeft en die in elke kern thuishoren zijn: basisonderwijs, kinderopvang en buitenschoolse opvang (BSO), ontmoetingsplekken, (mini)bibliotheekfuncties, speeltuinen en sport- en beweegplekken en ruimte voor cultureel en sportief verenigingsleven. Tegelijkertijd moeten we duidelijk blijven over onze rol. De gemeente heeft een faciliterende en aanjagende rol bij voorzieningen, maar kan geen harde garantie kan bieden op voorzieningen in elke kern, ongeacht demografische of financiële ontwikkelingen. Voor zorgvoorzieningen zoals huisartsen heeft de gemeente geen exploitatieverantwoordelijkheid, maar wel een aanjagende en ruimtelijk faciliterende rol.
We maken het planologisch mogelijk dat huisartsenpraktijken zich kunnen vestigen waar daar behoefte is. We blijven positief staan tegenover het plan van de initiatiefnemers voor een gezondheidscentrum in Zeeland. De kans van slagen is afhankelijk van de zorgpartijen die zich daar willen vestigen. Met het uitzetten van een tender rondom het oude deel van het gemeentehuis onderzoeken we of dit initiatief daadwerkelijk haalbaar is. We stellen niet als harde eis dat elke kern een huisarts heeft, maar willen er wel voor zorgen dat bestaande praktijken behouden blijven en voldoende ruimte krijgen. Ook supermarkten zien wij als essentiële voorzieningen in onze kernen. We zijn tevreden met het supermarktenniveau dat we nu hebben. Wanneer supermarkten dreigen te verdwijnen, kan de gemeente waar nodig faciliteren door mee te denken over ruimtelijke mogelijkheden, vergunningen of het verbinden van partijen. We gaan als gemeente niet over de exploitatie, 16
maar maken vestiging wel planologisch mogelijk en nemen wanneer het nodig is het behoud van een supermarkt mee als randvoorwaarde bij uitvragen aan projectontwikkelaars. Zo borgen we de kwaliteit, vitaliteit en leefbaarheid van onze dorpen.
Ontmoeting maakt onze kernen sterk. Daarom vinden wij in iedere kern een ontmoetingsplek essentieel. Wij zien hiervoor MFA's als een goede oplossing. We maken hierbij slimmer gebruik van bestaande gebouwen en stimuleren multifunctioneel gebruik. Zoals het inzetten van bestaande sportaccommodaties voor ontmoeting en buitenschoolse opvang. Als onderdeel van de centrumvisie die wordt opgesteld voor Volkel willen we ook hier een MFA realiseren, waar ruimte is voor uiteenlopende activiteiten. En hoewel het geen officiële dorpskern is, ondersteunen we ook in 't Oventje initiatieven voor samenkomen, spelen en ontmoeten. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We ontwikkelen een voorzieningenkaart 2040 en interventieladder, waarmee we het voorzieningenaanbod in kaart brengen en kunnen sturen op een duurzaam aanbod dat meegroeit met de demografische ontwikkelingen. • We stimuleren dat huisartsenpraktijken zich kunnen vestigen waar er behoefte is en spannen ons in om bestaande praktijken te behouden, of vestiging en uitbreiding planologisch mogelijk te maken. • We zetten de realisatie van het gezondheidscentrum Zeeland weg in een tender en kijken aan de hand daarvan of het initiatief haalbaar is.
• We zetten ons in om supermarkten te behouden in de kernen, door ze planologisch mogelijk te maken en geven dit als duidelijke randvoorwaarde mee aan projectontwikkelaars mocht dit aan de orde komen. • We zetten vol in op MFA's in elke kern, waar ontmoeting samenkomt met andere functionaliteiten. Voor Volkel wordt een MFA onderdeel van de centrumvisie. • Als de pilot met de huidige ontmoetingsplek in Uden-Zuid succesvol is, werken we naar een structurele oplossing, het liefst in combinatie met onderwijs en maatschappelijke functies.
Onderwijs Goede scholen zijn de basis van een sterke gemeenschap. Elk kind in Maashorst verdient een plek om te leren, te ontwikkelen en te ontdekken, ongeacht de thuissituatie. Daarom investeren we in onderwijs dat kinderen alle kansen biedt om zich te ontwikkelen. Daar horen eigentijdse, gezonde en toekomstbestendige schoolgebouwen bij. Dat betekent dat we de komende vier jaar investeren in een aantal schoolgebouwen, waaronder de nieuwe school op Uden-Zuid, door middel van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en zorgen dat de bijbehorende financiële investeringen daadwerkelijk landen in de begroting. Voor het Waldorfonderwijs aan het Udens College zorgen we direct voor tijdelijke huisvesting in het oude Meentgebouw om bovenbouwonderwijs mogelijk te maken. Nieuwe schoolgebouwen worden toekomstbestendig ontworpen, met voldoende binnen- en buitenruimte om een fijn leerklimaat te creëren. Ook horen daar groene, klimaatadaptieve schoolpleinen bij. We denken hierin actief mee met scholen bij planvorming, omgevingsdialoog en financiering door aan te haken op subsidietrajecten.
17
We geloven dat alle kinderen toegang moeten hebben tot een brede ontwikkeling, ongeacht de thuissituatie. Cultuur- en natuureducatie zijn geen extra's maar een vast onderdeel van het aanbod op onze scholen, in cultuurinstellingen en in Natuurcentrum de Maashorst. Dit zijn vormen van educatie die bijdragen aan gelijke kansen en een stevige basis voor de toekomst, zoals Xpress en Circle of Talent. Ook blijven we investeren in toegankelijke buitenschoolse activiteiten en breiden deze uit waar het kan. En we verbinden het onderwijs aan onze economische speersectoren rondom zorg, toerisme en agrifood. Met langdurige samenwerkingsafspraken tussen scholen, bedrijven en gemeente zorgen we ervoor dat jongeren worden opgeleid voor de sectoren waar Maashorst in wil uitblinken. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) uit en nemen de benodigde investeringen structureel op in de begroting. • We realiseren direct tijdelijke huisvesting voor het Waldorf-onderwijs in het oude Meentgebouw om bovenbouwonderwijs mogelijk te maken. En werken parallel aan een structurele locatie. • We sturen erop dat nieuwe schoolgebouwen toekomstbestendig worden ontwikkeld, met voldoende binnen- en buitenruimte én ruimte om mee te groeien met de demografische ontwikkeling.
• We ondersteunen scholen actief bij het realiseren van groene, klimaatadaptieve schoolpleinen. We denken mee in planvorming, omgevingsdialoog en het benutten van subsidies. • We blijven cultuur- en natuureducatie, zoals Xpress, Circle of Talent en Natuurcentrum de Maashorst, voor alle kinderen structureel faciliteren. En blijven investeren in toegankelijke buitenschoolse activiteiten. • We versterken de samenwerking tussen onderwijs en onze economische speersectoren (zorg, toerisme en agrifood) met langdurige samenwerkingsafspraken tussen bedrijven, de gemeente en het onderwijs.
Sport en bewegen Sporten houdt je gezond en verbindt mensen. Daarom vinden we het belangrijk dat sport voor iedereen toegankelijk is en blijft. Sportverenigingen hebben echter steeds vaker moeite met vinden en behouden van genoeg leden en vrijwilligers. Als we niets doen, verdwijnen de sportvoorzieningen die onze kernen levend houden. We kiezen hierin voor een slimme aanpak: in plaats van elke vereniging apart in stand te houden, brengen we sportaanbieders samen op omni-sportlocaties als de situatie daartoe aanleiding geeft. Dat ontlast vrijwilligers, faciliteert meer ontmoeting, maakt efficiënter gebruik van accommodaties en houdt sportvoorzieningen betaalbaar en toekomstbestendig. Sport & Spel in Reek laat zien dat dit werkt. Voor Sportpark Moleneind bestaat al te lang onduidelijkheid over de toekomst. Daarom moet er uiterlijk begin 2027 duidelijkheid zijn over een werkbare oplossing. We gaan met de raad in gesprek over de verschillende scenario’s en nemen de betrokkenen mee in de gemaakte keuze. Voor Sportpark Uden ontbreekt een heldere langetermijnvisie. Zonder die visie kunnen we niet gericht investeren en blijven gebruikers en verenigingen in onzekerheid. Daar gaan we dus ook mee aan de slag. 18
Maashorst kent ook twee zwembaden. Het exploiteren van een zwembad is geen kerntaak van de gemeente, maar we vinden dit wel een belangrijke maatschappelijke voorziening. We laten de toekomst van de zwembaden daarom niet volledig over aan de markt. Dat gaat namelijk ten koste van onder andere de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. De komende periode werken we dan ook aan een toekomstvisie op de beschikbaarheid van zwembaden in Maashorst, met oog voor die belangrijke functies voor onze inwoners. Ook wie geen lid is van een sportvereniging moet kunnen sporten en bewegen. In wijken waar speel- en beweegruimte tekortschiet en waar de leefbaarheidsdruk al hoog is, investeren we gericht in plekken om te sporten. Want investeren in sport is investeren in leefbaarheid en gezondheid. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We streven naar meer toekomstbestendige omni-sportlocaties als de situatie daartoe aanleiding geeft, naar het voorbeeld van Sport & Spel in Reek. We onderzoeken waar we als eerste aan de slag gaan met een omni-sportlocatie. • We nemen uiterlijk 1 januari 2027 een besluit over de toekomst van Sportpark Moleneind. • We starten een langetermijnverkenning voor sportpark Uden, vóór 1 januari 2027 maken we een keuze over de toekomst van het sportpark.
• We stellen een toekomstvisie op voor onze twee binnenzwembaden, met oog voor de maatschappelijke functie die zij hebben. • We investeren gericht in sport- en beweegruimte in de openbare ruimte, met incidentele middelen voor wijken met tekorten en met ruimte voor sport, spel en ontmoeten als voorwaarde bij nieuwe ontwikkelingen.
Verenigingsleven en vrijwilligers Maashorst heeft een bruisend verenigingsleven. Dat is geen toeval: dat is het resultaat van duizenden vrijwilligers die zich elke week inzetten voor onze gemeenschap. Die kracht koesteren we. Onze verenigingen en vrijwilligers hebben ontzettend veel maatschappelijke meerwaarde. Ze brengen mensen samen en dragen bij aan talentontwikkeling en zorgen voor meer sociale samenhang. Daarom zoeken we nadrukkelijk naar instrumenten waarmee we verenigingen en vrijwilligers kunnen ondersteunen, zodat zij deze functies kunnen blijven vervullen. Niet door alles over te nemen, maar door naast de verenigingen te staan met onze participatieadviseurs die meedenken. Want verenigingen zijn prima in staat om hun toekomst te bepalen, wij geven waar nodig een zetje in de rug. De harmonisatie van ons beleid voor de binnen- en buitensportaccommodaties en vrijwilligerssubsidies hebben afgelopen bestuursperiode een gelijk speelveld voor alle verenigingen gecreëerd. Sommige verenigingen hebben voor hun voortbestaan echter een duwtje in de rug nodig omdat de harmonisatie van het beleid voor hen grote impact heeft. Voor de verenigingen waarvan nu bekend is dat ze door die harmonisatie tussen wal en schip dreigen te vallen, zoals scouting Schaijk, helpen we met een eenmalige impuls om knelpunten op te lossen.
We hebben daarmee nadrukkelijk het doel dat verenigingen daarna zelfstandig, toekomstbestendig en duurzaam door kunnen. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: 19
• We zoeken deze periode nadrukkelijk naar instrumenten waarmee we vrijwilligers kunnen ondersteunen. We versterken de ondersteuning van verenigingen met onze participatieadviseurs. • Wij geven de organisaties waarvan nu bekend is dat zij knelpunten ervaren naar aanleiding van de harmonisaties een zetje in de rug. Met als doel dat zij zelfstandig en toekomstbestendig door kunnen.
20
Kunst, cultuur en erfgoed Kunst en cultuur maken onze gemeente kleurrijker, versterken onze identiteit en geven mensen iets om trots op te zijn. We blijven daarom investeren in onze culturele infrastructuur, inclusief onze huidige culturele plekken en musea. Daarnaast maken we meer plek voor kunst in de openbare ruimte. Een muurschildering op een grijze gevel, een straatoptreden op het plein, of urban art in de wijk maken onze buurten levendiger en toegankelijker voor iedereen. We maken daar bewust ruimte voor, met duidelijke spelregels over wat waar kan en hoe. En bij nieuwe gebiedsontwikkelingen is openbare kunst geen sluitpost maar een vast onderdeel van de inrichting. Wij erkennen daarnaast immaterieel erfgoed als waardevol onderdeel van de lokale identiteit, gemeenschapszin en sociale samenhang in onze gemeente. Muziekverenigingen, carnavalsverenigingen, harmonieën, fanfares, koren, scoutinggroepen en vergelijkbare verenigingen vormen een belangrijke rol in de ontwikkeling van jeugd, het versterken van gemeenschapszin en het in stand houden van lokale tradities. Wij erkennen deze organisaties als waardevolle culturele en maatschappelijke dragers binnen onze gemeente. Daarom gaan we aan de slag met een beleidskader Immaterieel Erfgoed. Ook ons materieel erfgoed is belangrijk. Gebouwen als kerken en kapellen geven karakter aan onze gemeente en horen bij onze kernen.
Daar willen we zuinig op zijn. Waar de toekomst van leegstaande kerkgebouwen onder druk staat, werken we mee aan initiatieven om deze levendig te houden. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We blijven investeren in onze culturele infrastructuur, waaronder Markant, Krona, de Pul, Kunst en Co en Theaterspoor. • We creëren aangewezen plekken voor kunst in de openbare ruimte en stellen een afwegingskader op voor nieuwe kunstlocaties. • We wijzen locaties aan voor straatkunst en urban art. • We nemen kunst en cultuur structureel mee in centrumplannen en nieuwe gebiedsontwikkelingen als vast onderdeel van de inrichting. • We stellen een beleidskader immaterieel erfgoed op. Dit beleidskader wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma en noodzakelijke investeringen om lokaal immaterieel erfgoed duurzaam te behouden, te versterken en toekomstbestendig te maken. • Wanneer de toekomst van leegstaande kerkgebouwen onder druk staat, werken we mee aan initiatieven om ons erfgoed levendig te houden. • We stimuleren multifunctionele bouwloodsen die ook ruimte bieden aan andere culturele of maatschappelijke initiatieven, waar eventueel ook uitvoerende kunstenaars, ambachtsmensen en jongeren kunnen werken.
Veiligheid en weerbaarheid Een veilige gemeente maak je samen. Inwoners, politie, gemeente en maatschappelijke partners werken samen aan leefbare wijken waar mensen elkaar kennen en naar elkaar omkijken. Veiligheid begint bij verbinding. Buurten waar mensen elkaar kennen zijn veiliger dan buurten waar je anoniem je gang kan gaan. We investeren daarom niet alleen in handhaving om de veiligheid te verbeteren. We werken ook gericht aan de onderlinge band tussen inwoners en tussen inwoners en handhaving, om zo het veiligheidsgevoel te versterken. Jaarlijkse bijeenkomsten in dorpen en wijken helpen ons om signalen op te halen, inwoners te informeren over ontwikkelingen in de buurt en om de band met inwoners, de wijkagent(en) en BOA’ te versterken. 21
Ook zetten we in op het versterken van de verkeersveiligheid in centrumgebieden, winkelgebieden en andere drukke verblijfsgebieden. Daarbij is specifieke aandacht voor het gebruik van (elektrische) fietsen en fatbikes. Deze inzet richt zich op het terugdringen van gevaarlijk gedrag en het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in de openbare ruimte. Dit doen we onder meer door gerichte handhaving, gedragsbeïnvloeding en passende inrichting van wegen en verblijfsgebieden. Samen oud – en nieuw vieren is een moment van verbinding met je omgeving. In het kader van het verbod op consumentenvuurwerk zoeken we een alternatief om op een veilige manier samen oud en nieuw te kunnen vieren. We verlenen daarom medewerking aan maximaal één initiatief per kern om het nieuwe jaar in te luiden met bijvoorbeeld een vuurwerk- of lasershow. Ondermijning hoort niet in onze gemeente thuis. We versterken de aanpak ondermijning via samenwerking met politie, het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) en buurgemeenten. Criminele activiteiten die zich verschuilen achter een zakelijk of maatschappelijk jasje pakken we actief aan. We voeren bovendien Bibob-toetsingen uit bij bedrijven wanneer risico's daartoe aanleiding geven. Hiervoor hebben we ook speciaal oog voor zorgaanbieders.
En maken we werk van de aanpak Jonge Aanwas, om de betrokkenheid van jongeren bij ondermijnende activiteiten en (georganiseerde) drugscriminaliteit tegen te gaan. We werken komende tijd ook toe naar een weerbare samenleving. De kans op een (nieuwe) noodsituatie of crisis zoals een pandemie of stroomuitval is reëel. Niet alleen de gemeente, maar ook inwoners moeten goed voorbereid zijn op crisis- en noodsituaties. We sluiten aan bij regionale en nationale programma's en zorgen ervoor dat mensen de eerste 72 uur voor zichzelf en hun omgeving kunnen zorgen. We bouwen voort op de ingezette koers van digitalisering en innovatie in Maashorst. Tegelijk vraagt de groeiende afhankelijkheid van grote technologieaanbieders om bewuste keuzes over regie, veiligheid en publieke waarden. We kijken kritisch waar data wordt opgeslagen en welke software we gebruiken en vergroten zo onze digitale autonomie. We versterken de digitale weerbaarheid van organisatie én inwoners via informatie en trainingen in bibliotheken en MFA's. Dit gaan we de komende jaren concreet doen: • We organiseren jaarlijkse bijeenkomsten in dorpen en wijken om signalen op te halen en de verbinding tussen inwoners, wijkagenten en boa's te versterken. • We zetten in op het versterken van de verkeersveiligheid in centrum- en winkelgebieden en andere drukke verblijfsgebieden.
Daarin hebben we specifieke aandacht voor het gebruik van (elektrische fietsen) en fatbikes. • We verlenen medewerking aan maximaal één initiatief per kern om het nieuwe jaar in te luiden met bijvoorbeeld een vuurwerk- of lasershow. • We versterken de aanpak van ondermijning in het buitengebied via samenwerking met politie, het RIEC en onze buurgemeenten. • We voeren Bibob-toetsingen uit bij bedrijven waar risico's daartoe aanleiding geven. Hierbij hebben we extra oog voor zorgaanbieders. 22
• We blijven inzetten op de aanpak ‘Jonge Aanwas’ om betrokkenheid van jongeren bij ondermijnende activiteiten en (georganiseerde) drugscriminaliteit tegen te gaan. • We sluiten aan bij regionale programma's voor crisisvoorbereiding en zorgen dat inwoners weten hoe ze de eerste 72 uur zelfredzaam kunnen zijn in geval van een crisis of noodsituatie. • We vergroten onze digitale autonomie door kritisch te kijken naar dataopslag en softwaregebruik, en versterken de digitale weerbaarheid van organisatie én inwoners.
23
5. Bouwen aan morgen Woningbouw, woonvormen leefomgeving en mobiliteit Visie Maashorst 2050: Gezamenlijk thuis
Inwoners moeten betaalbaar, aangenaam en passend kunnen wonen. Het verkeer verandert door meer fietsen, deelmobiliteit en druk op de regionale infrastructuur. Tegelijk moeten we bouwen aan sterke dorpen met voorzieningen, groen en ruimte voor ontmoeting. Dat vraagt om een heldere koers: toekomstbestendig bouwen, duurzame mobiliteit en leefkwaliteit gaan bij ons hand in hand.
Woningbouw en leefomgeving Ook in Maashorst hebben we te maken met het woningtekort. Starters kunnen geen huis kopen, ouderen kunnen niet doorstromen naar een passende woning en betaalbare huur is schaars. Deze problemen pakken we aan met lef en een toekomstgerichte blik. We willen ons woningaanbod beter laten aansluiten op de behoefte van onze inwoners, zoals starters en ouderen. Doorstroming is daarbij essentieel: als mensen kunnen verhuizen naar een woning die beter past bij hun levensfase, benutten we de huidige woningvoorraad beter. Tegelijkertijd willen we bouwen aan een duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad voor de langere termijn. Daarin sluiten we aan bij de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant en werken we aan een regionaal afgestemde huisvestingsverordening. We bouwen dus niet zomaar woningen en richten ons niet alleen op de grote aantallen, maar kijken naar welke woningen passend zijn bij onze ontwikkelingen in onze samenleving. In Uden zetten we in op de verstedelijkingsopgave en benutten kansen voor hoogbouw en inbreiding. We zetten in op meerdere sporen: door slim gebruik te maken van de bestaande voorraad door woningdeling, woningsplitsing en optoppen. In de andere kernen bouwen we naar behoefte, waarbij we woningbouw als instrument gebruiken om de leefbaarheid en voorzieningen op peil te houden.
Het is daarbij belangrijk voor de leefbaarheid dat er in wijken en kernen gestreefd wordt naar een evenwichtige bevolkingsopbouw. Denk hierbij aan een evenredige verdeling van inwoners qua leeftijd, sociaal-economische status en statushouders. Dat betekent keuzes maken: voor kwaliteit boven kwantiteit, voor ontmoeting boven anonimiteit en voor toekomstbestendig bouwen met oog op de behoeften van later. De gemeente pakt daarin een actieve, sturende rol. We wachten niet af wat de markt brengt. En we geven via gerichte pilots ruimte aan nieuwe woonvormen die passen bij het Maashorst van morgen: hofjes, kleinere woningen, collectieve woonconcepten en andere innovatieve woonideeën. Daarnaast voeren we een actieve grondpolitiek. Door grond strategisch aan te kopen en in te zetten, krijgen we meer invloed op wat er gebouwd wordt en voor wie. We werken niet alleen aan geschikte woningen, maar ook aan wijken waar mensen prettig samenleven, nu en in 2050. Nieuwe wijken worden plekken waar ontmoeting centraal staat en klimaatbestendigheid vanzelfsprekend is. Groenstructuren, energieplanologie en biobased bouwen worden integraal opgenomen in nieuwe bouwplannen. Buurtpleinen, collectieve tuinen, hofjes en gedeelde voorzieningen zijn geen mooie extra's maar verplichte onderdelen van nieuwe ontwikkelingen.