Bijlage 1 - Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................4 Algemeen ......................................................................................................................6 Inleiding/aanbieding programmabegroting 2024 ..................................................................6 Bestuurlijke hoofdlijn .........................................................................................................7 Financieel perspectief op hoofdlijn ....................................................................................14 Samenvatting Programmabegroting 2024 ..........................................................................15 Leeswijzer ...................................................................................................................20 Programma 1 Veiligheid .............................................................................................21 1.1 Crisisbeheersing en rampenbestrijding ........................................................................21 1.2 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................23 Programma 2 Verkeer en vervoer ...............................................................................33 2.1 Verkeer en vervoer
....................................................................................................33 2.2 Parkeren ...................................................................................................................38 Programma 3 Economie en toerisme ..........................................................................41 3.1 Economische ontwikkeling ..........................................................................................41 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur ......................................................................................46 3.3 Economische promotie ...............................................................................................47 Programma 4 Onderwijs .............................................................................................51 4.1 Onderwijs algemeen ..................................................................................................51 4.2 Onderwijshuisvesting .................................................................................................53 Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur ......................................................56 5.1 Sportbeleid en- activering ...........................................................................................56 5.2 Sportaccommodaties
..................................................................................................58 5.3 Cultuur .....................................................................................................................59 5.4 Media .......................................................................................................................61 5.5 Openbaar groen en (openlucht)recreatie .....................................................................62 Programma 6 Sociaal Domein ....................................................................................68 6.1 Samenkracht en Burgerparticipatie ..............................................................................68 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen ...........................................................................71 6.3 Inkomensregelingen (incl.
armoedebeleid en eerstelijns schuldhulpverlening) ................73 6.4 Maatschappelijke en arbeidsparticipatie .......................................................................75 6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO .....................................................................................77 6.6 Maatwerkdienstverlening WMO ...................................................................................78 6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp ............................................................................81 Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid .........................................85 7.1 Volksgezondheid ........................................................................................................85 7.2 Riolering ...................................................................................................................87 7.3 Afval .........................................................................................................................89 7.4 Milieubeheer..............................................................................................................90 7.5 Begraafplaatsen en crematoria ...................................................................................95 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .....98 8.1 Ruimtelijke ordening
..................................................................................................98 8.2 Grondexploitatie (woningbouw) ................................................................................100 8.3 Wonen en bouwen ...................................................................................................100 Programma 9 Bestuur en dienstverlening ................................................................107 9.1 Bestuur en dienstverlening .......................................................................................107 9.2 Telefonie, receptie en burgerzaken............................................................................113 4
Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten ..........................................................116 10.1 Overhead ..............................................................................................................116 10.2 Treasury ................................................................................................................119 10.3 Belastinginkomsten ................................................................................................121 10.4 Gemeentefonds......................................................................................................122 Paragrafen ................................................................................................................125 Paragraaf Wet Open Overheid ........................................................................................125 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.........................................................125 Paragraaf verbonden partijen .........................................................................................130 Paragraaf financiering ....................................................................................................215 Paragraaf kapitaalgoederen ............................................................................................222 Paragraaf lokale heffingen
..............................................................................................230 Paragraaf grondbeleid ....................................................................................................246 Paragraaf bedrijfsvoering ...............................................................................................251 Financiële begroting .................................................................................................261 Gevolgen programmabegroting 2024 voor de financiële positie .........................................261 Uiteenzetting van de financiële positie.............................................................................265 Het overzicht van baten en lasten ...................................................................................270 Overzicht van incidentele baten en lasten ........................................................................275 Bijlagen .....................................................................................................................282 Financieel economisch uitgangspunten ............................................................................282 Baten en lasten per taakveld ..........................................................................................286 Reserves incl.
beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ...........293 Voorzieningen ...............................................................................................................301 Onderhanden werken (inclusief MIP) en nieuwe investeringen 2024 ..................................306 Geldleningen .................................................................................................................323 BBV beleidsindicatoren ...................................................................................................324
5
Algemeen Inleiding/aanbieding programmabegroting 2024 Inleiding/aanbieding Programmabegroting 2024 Met gepaste trots bieden we als college van Maashorst aan u de programmabegroting 20242027 aan. Deze begroting is de derde begroting van de gemeente Maashorst waarin invulling gegeven wordt aan het Bestuursakkoord 2022-2026 ‘Samen bouwen we Maashorst’. Als college en organisatie bouwen we samen met de gemeenteraad verder op een nieuw fundament. In de eerste twee jaren is veel werk verzet, we hebben in korte tijd veel bereikt. Zoals de crisisopvang van Oekraïners en asielzoekers en alle werkzaamheden rondom de gevolgen van de energiecrisis. Ook in de komende jaren moet het nodige gebeuren. Samen moeten we werken aan het op orde brengen en doorontwikkelen van Maashorst. We zijn een gemeente die relatief kort geleden heringedeeld is, en dat ziet u terug in de keuzes die wij maken in de begroting 2024 die nu voor u ligt. Om nog beter in te kunnen spelen op de informatiebehoeften van de raad en onze inwoners en daarnaast de efficiëntie in de organisatie te vergroten, is voor deze begroting voor het eerst gebruik gemaakt van nieuwe planning&control software. We presenteren een begroting vol met plannen en activiteiten om alle ambities uit ons bestuursakkoord in deze periode te realiseren.
Er is de twee afgelopen jaren veel beleid gemaakt, er zijn voorbereidingen getroffen en er is heel hard gewerkt. In de tweede helft van deze bestuursperiode gaan we uitvoeren, implementeren en oogsten. Zo gaan we onder veel meer werken aan het vergroten van de weerbaarheid van onze inwoners en onze organisatie om ondermijning te voorkomen en bestrijden, willen we de bereikbaarheid van alle kernen behouden en verbeteren, gaan we nieuwe bedrijventerreinen ontwikkelen en het klimaat- en energiebeleid uitvoeren. Maar ook werken we in 2024 hard om woningbouw versneld mogelijk maken, voor diverse doelgroepen en verdeeld naar behoefte over de kernen, en zetten we stevig in op het verminderen van het aantal inwoners dat te maken heeft met armoeden en/of schulden. Als gemeente, midden in de samenleving, vinden we het belangrijk om in verbinding te staan met onze inwoners, verenigingen en bedrijven om goed wonen, werken en leven in onze levendige, groene kernen te behouden. Maar we kijken ook verder vooruit. In gesprekken met de gemeenteraad over de visie op Maashorst 2050 bepalen we de koers om de komende jaren heel gericht belangrijke, maatschappelijke thema’s het hoofd te kunnen bieden. Daarvoor willen we nu al de juiste stappen zetten. Deze beleidskeuzen ziet u in onze begroting terug. We hebben ze samengevat in de bestuurlijke hoofdlijn.
Maashorst is in beweging als organisatie en als partner voor anderen om te komen tot uitvoering van de juiste (kern)taken als gemeente van 60.000 inwoners. We werken naar evenwicht in uitgaven en inkomsten meerjarig. Hierbij kan de inzet van de algemene reserve als vliegwiel dienen. Naast alle beleidsinhoudelijke ambities, willen we ook een structureel sluitende meerjarenbegroting voor alle jaren realiseren. Vanaf 2026 wordt dat heel moeilijk, omdat het Rijk een toenemend aantal taken naar gemeenten overhevelt zonder de daarbij horende financiële middelen. Daarover gaan we een helder signaal afgeven aan het kabinet en de Tweede Kamer.
6
Voor alle inwoners van Maashorst werken wij hard aan het maken en uitvoeren van plannen. U vindt ze in deze begroting voor 2024.
Bestuurlijke hoofdlijn Bestuurlijke hoofdlijn Programmabegroting 2024 is de derde begroting van de gemeente Maashorst, waarin we invulling geven aan ons Bestuursakkoord 2022-2026 ‘Samen bouwen we Maashorst’. In deze bestuurlijke hoofdlijn brengen we de belangrijkste beleidsvoornemens in beeld. We houden hierbij de volgorde van ons Programmaplan aan. Programma 1 Veiligheid
Openbare orde en Veiligheid
Ondermijning, de verweving van onder- en bovenwereld, is een probleem waar we in toenemende mate mee te maken hebben en nog meer zullen krijgen. Niet omdat we Maashorst zijn, maar omdat ondermijning overal plaatsvindt en dus ook bij ons. Hoe weerbaarder we zijn, hoe sterker we ondermijning kunnen voorkomen of aanpakken. Die weerbaarheid begint in onze organisatie, maar de weerbaarheid van onze inwoners is evenzeer belangrijk. Hoe beter we signalen herkennen hoe sneller we kunnen reageren. Uiteraard is de inzet van onze BOA's (Buitengewoon OpsporingsAmbtenaren) en politie eveneens nodig. Met gerichte effectieve interventies, maken we zichtbaar dat we ondermijning niet accepteren. Het vergroten van onze gemeentelijke weerbaarheid baseren we op de Brabantse norm weerbare overheid (handreiking van de Provincie Noord-Brabant). Het versterken van onze informatiepositie en het vergroten van onze expertise is daarbij noodzakelijk.
Veilige woon- en werkomgeving
Onze inwoners moeten veilig kunnen wonen, en onze medewerkers veilig kunnen werken in Maashorst. Wij kennen geen tolerantie als het gaat om het veilig kunnen uitoefenen van onze werkzaamheden. De veilige publieke taak is uitgangspunt. In onze gemeente houden we rekening met landelijke en regionale ontwikkelingen en de prioriteiten van het Regionale Veiligheidsplan, zoals maatschappelijke onrust, radicalisering en cybercrime. Belangrijke aandachtspunten voor Maashorst zijn: aanpak jeugdoverlast, agressie tegen bestuurders en ambtenaren, inzet van wijkagenten en organisatie en facilitering BOA’s. Programma 2 Verkeer en vervoer
Verkeer en vervoer
We willen dat mensen minder in de auto stappen, en meer gebruik maken van andere middelen voor vervoer, zoals de fiets en het openbaar vervoer. Daarbij moeten alle kernen goed bereikbaar blijven, en moet de verkeersveiligheid geborgd zijn. Daarom verleiden we weggebruikers om de auto te laten staan door fietsen aantrekkelijker te maken en gaan we samen met de regio kijken naar betere mogelijkheden voor andere vormen van vervoer. We pakken onveilige situaties aan, door fysieke maatregelen en aandacht voor gedragsverandering. Programma 3 Economie en toerisme
7
Economische ontwikkeling
Een goed draaiende economie is belangrijk voor een levendige gemeente, dus hebben we in Maashorst aandacht voor zowel bestaande als nieuwe bedrijven. Komend jaar investeren we daarom in de grote herinrichting van de Sacramentsweg en het Mondriaanplein, en gaan we verder het uitvoeren van de Centrumvisie. Met fysieke maatregelen zoals bestrating en verlichting, maar ook in zaken als vergroenen, bestrijden van leegstand en het aantrekken van nieuwe ondernemers. We blijven inzetten op de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Voederheil II wordt verder ontwikkeld, en we gaan actief op zoek naar een goede locatie voor een bedrijventerrein in Schaijk.
Een gezonde agrarische economie
Vanuit de omgevingsvisie en het Brabants programma landelijk gebied geven we vorm aan de transitie van het gehele buitengebied. Maashorst faciliteert bij ontwikkelingen voor een vitale leefomgeving in het buitengebied. We stimuleren kringlooplandbouw in samenhang met de ontwikkeling van extra natuur. De inpasbaarheid, nieuwe verdienmodellen en oog voor mens, dier en natuur, biodiversiteit, bodem en water staan daarbij centraal. We helpen agrarisch ondernemers in onze gemeente actief bij de productie van duurzaam en gezond voedsel. We stimuleren initiatieven die de lokale producten directer voor de inwoners beschikbaar maken. Ook bieden we ruimte aan alternatieve ondernemersvormen en verdienmodellen richting circulaire of natuurinclusieve landbouw, akkerbouw (eiwit-transitie) of productie van bio-based bouwmaterialen. Verder faciliteren we ondernemers in het buitengebied - rekening houdend met de kwaliteiten van het gebied - om de kansen te benutten die bijvoorbeeld ons toeristisch/recreatieve mogelijkheden, de energietransitie of woonopgaven bieden. Voor gemeentelijke gronden formuleren we randvoorwaarden om het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen.
Branding – Maashorst op de kaart
We zetten Maashorst op de kaart. Onder meer als de meest aantrekkelijke recreatieve gemeente van Brabant. We werken daarvoor samen met enkele ‘rising stars’ van Campus Uden. In SILO Maashorst gaat dit jong talent al lerend samen met ons aan de slag voor onze marketingcommunicatie en campagnes. We richten ons vooralsnog op trots van de eigen inwoners en het aantrekken van regionale toeristen. Samen met de gebiedseigenaren kijken we naar goede mogelijkheden voor het bouwen van een uitkijktoren of uitkijkpunt. Inwoners en gebruikers worden meegenomen in projectparticipatie. Voor natuurgebied De Maashorst is een speciale vorm van participatie afgesproken met gebruikers De projectopdracht voor de ontwikkeling van een recreatieve poort in de Palmstraat is in concept gereed. We starten de gebiedsontwikkeling op. Een externe partij gaat onderzoeken hoe we invulling kunnen geven aan die recreatieve poort. Met bijvoorbeeld horeca, educatiemogelijkheden en informatievoorziening. Programma 4 Onderwijs
8
Onderwijshuisvesting
De nieuwbouw van IKC West wordt in 2024 afgerond, waarna de school in gebruik wordt genomen. Dat past in het Integrale Huisvestingsplan dat de basis is voor onderwijshuisvesting in Maashorst: gebouwen met een laag energiegebruik en een gezond binnenmilieu (frisse scholen). Ook kindcentrum De Wijde Wereld krijgt komend jaar uitbreiding, om op een goede manier onderdak te bieden aan de groeiende hoeveelheid leerlingen. Als gemeente vinden we het belangrijk dat kinderen goede huisvesting hebben in de scholen waar ze een groot deel van de dag doorbrengen.
Onderwijsbeleid
We willen gelijke kansen voor iedereen. Daarom zetten we in op een doorgaande leerlijn, vanaf voorschoolse educatie tot het moment dat iemand gaat werken. We zetten in 2024 in op het volledig in beeld hebben van het gebruik van voorschoolse voorzieningen en het 100% opvolgen van VE-indicaties van de GGD. Ieder kind in onze gemeente moet de mogelijkheid krijgen om passend onderwijs te volgen. We vinden het belangrijk dat aandacht wordt besteed aan alle vormen van educatie en dat deze toegankelijk zijn voor alle kinderen. Ook willen we dat op scholen aandacht wordt besteed aan omgaan met geld en het voorkomen van verslavingen.
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur
Sport
Breedtesport moet royaal, en zeker in alle kernen, mogelijk zijn in verenigingsverband. Dat is goed voor preventieve gezondheid, leefbaarheid en samenhang. Het spreekt voor zich dat een veilige sport/spel-omgeving daarbij van essentieel belang is. Ook zetten we in op meer bewegen in de openbare ruimte. Het sportbeleid dat nu in de maak is, komt tot stand samen betrokken stakeholders. Komend jaar geven we hier uitvoering aan en gaan we aan de slag met een lokale vertaling van het landelijke Sportakkoord II.
Kunst en cultuur
We willen als gemeente een klimaat scheppen waarmee inwoners kunst en cultuur kunnen maken en beleven. Hiermee leveren we ook een bijdrage aan doelen uit de ‘Sustainaible Development Goals’ van de Verenigde Naties, namelijk het bieden van kwalitatief onderwijs en het terugdringen van kansenongelijkheid en armoede. Dit draagt bij aan levendige en vitale kernen en een positieve uitstraling van onze gemeente. We gaan in 2024 aan de slag met de uitvoering van het nieuwe cultuurbeleid 2024-2030.
De groenste gemeente van Nederland
We willen de groenste gemeente van Nederland worden. De Maashorst is daarbij onze grootste troef. Maar vergroening heeft in bredere zin onze aandacht; ook in de gebouwde omgeving. Bijvoorbeeld door vergroening van de wijken en verbetering van de biodiversiteit. Van onze maatschappelijke accommodaties gaan we, in navolging van het gemeentehuis, de gevels vergroenen. Inwoners stimuleren we in verschillende campagnes om ook zelf actief aan de slag te gaan met vergroening van hun omgeving. Programma 6 Sociaal domein 9
Samenkracht
We willen dat onze inwoners elkaar kunnen ontmoeten in de kernen/wijken. Als je elkaar kent durf je makkelijker iets aan een ander te vragen en doe je zelf sneller iets voor een ander. Daarom geven we extra middelen aan zelf beheer stichtingen, en stimuleren we activiteiten in multi-functionele accommodaties en buurt/wijk/dorpshuizen. In 2024 implementeren we het nieuwe beleid op de sterke sociale basis en we richten het transformatiebudget sociaal domein hierop in. We gaan samen met onze inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers een nieuw beleid opstellen voor effectieve en efficiënte inzet van ons gemeentelijke vastgoed voor de maatschappelijk, culturele en sport accommodaties. We gaan extra geld inzetten voor zelfbeheer en verduurzaming van ons gemeentelijke vastgoed.
Sociaal domein
In Maashorst vinden we het belangrijk dat alle inwoners zo gezond, prettig, lang en zelfstandig mogelijk kunnen leven, wonen en meedoen in de samenleving. Daarom investeren we in een sterke sociale basis in de kernen en wijken. De ontmoetingspunten in de wijken en kernen bieden deskundigheid op de meest voorkomende vragen van onze inwoners. We investeren daarom in samenwerkende professionals uit het maatschappelijk veld die dichtbij de inwoners in de wijk/kern preventief ondersteuning bieden. Onze activiteiten zijn gericht op zowel individuele inwoners, als op de samenleving als geheel. We hebben daarbij oog voor iedereen. We zetten extra in op onder meer jongerenwerk en onderzoeken daarnaast de mogelijkheden naar kinderwerk. Speciale aandacht hebben we ook voor ouderen. De vergrijzing in combinatie met langer thuis wonen maakt dat we hiervoor bijzondere aandacht moeten hebben.
Armoedebeleid en schuldhulpverlening
Het aantal inwoners in de gemeente dat te maken heeft met armoede en schulden willen we verminderen. We zetten daarbij stevig in op preventie en vroegsignalering. We willen verborgen armoede zo veel mogelijk in beeld krijgen en aanpakken. Daarnaast zetten we in op het vergroten van het gebruik van onze minimaregelingen, zodat ook inwoners met een krappere beurs, en met name kinderen, geen belemmeringen ervaren om mee te doen. Inwoners die uit de schulden zijn geholpen, hebben ook ondersteuning gekregen om te zorgen dat zij niet opnieuw schulden krijgen.
Wijkgerichte aanpak
We willen de participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners bevorderen. We leggen de focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijk. We ondersteunen onze inwoners zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We stellen in 2024 het beleidsplan Wmo vast waarin staat beschreven welke (algemene) voorzieningen we in de wijk beschikbaar willen en kunnen maken en vervolgens stimuleren we doorlopend het gebruik van deze voorzieningen.. In 2024 brengen we ook het beleid rondom de sterke sociale basis in uitvoering. Daarbij gaan we ook de samenwerking tussen de sociale basis in de wijk/kern en de gemeentelijke toegang optimaliseren.
Jeugd
Wij zorgen voor passende jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezin. Jeugdhulp die past bij de (zwaarte van de) aard van de problematiek en zo dichtbij mogelijk wordt ingezet. Maar liever nog voorkomen we dat professionele hulp nodig is. We investeren daarom in preventie en het stimuleren van positieve gezondheid. We versterken de 10
(gemeentelijke) toegang en verbinden deze met partners uit de jeugdketen, zoals het voorliggend veld, voorschoolse voorzieningen en onderwijs. We maken preventief jeugdbeleid en geven verder vorm aan de werkzaamheden van het preventieteam Jeugd. Hiermee sluiten we aan op de gewenste ontwikkelingen vanuit de hervormingsagenda jeugd.
Ouderen
We willen dat inwoners zo veel en zo lang mogelijk zelfstandig meedoen in de samenleving en thuis blijven wonen. Dat gaat niet vanzelf. Gezond eten, voldoende bewegen en deelnemen aan sociale activiteiten draagt hier allemaal aan bij. Dit gaan we dan ook zo veel mogelijk stimuleren. Het is belangrijk dat senioren tijdig nadenken over, en zich voorbereiden op het ouder worden. In 2024 gaan we het beleidsplan Gezond en gelukkig oud in Maashorst uitwerken in een uitvoeringsplan. Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
Volksgezondheid
Positieve gezondheid is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Bij positieve gezondheid hoort het kunnen omgaan met de veranderingen in het leven. Daarom staat bevordering van gezondheid in al ons handelen voorop, zowel gemeentebreed, gebiedsgericht als persoonsgericht. We zetten ons in om sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen en samen met onze preventiepartners richten we ons op de kwetsbaren in onze samenleving. Ook wordt het AED-beleid herzien en wordt er gewerkt aan een optimale dekking van AED’s binnen de gemeente.
Transitie landbouw
De agrifood sector staat voor een grote transitieopgave. De sector moet veranderen in een die maatschappelijk geaccepteerd en gewaardeerd wordt, diervriendelijk produceert, past in zijn natuurlijke omgeving en geen onaanvaardbare (gezondheids)risico’s voor mens en dier met zich meebrengt. Daarin willen we samen met ondernemers optrekken. Want die transitie maken niet alleen zij door, ook onze werkwijze moet zich daarop aanpassen. Een transitiemanager gaat daarom onze agrarisch ondernemers daarbij vanaf nu ondersteunen. Op het grondgebied van de gemeente Maashorst ligt Agro Proeftuin de Peel. Daar werken onderwijs, overheid en ondernemers in het gebied samen aan duurzame en innovatieve teelten, bodemverbetering en verbeteringen in de veehouderij.
Duurzaamheid
De internationale Global Goals (SDG’s) en het Nationaal Klimaatakkoord vormen minimaal de uitgangspunten voor ons duurzaamheidsprogramma. De integrale benadering van de Global Goals gaan we gebruiken als het kompas voor duurzaamheidsbeleid in de gemeente Maashorst. De transitie naar een duurzame(re) samenleving is een belangrijke aanleiding van de Omgevingswet. In de Omgevingsvisie van de gemeente Maashorst zijn strategische doelen voor duurzame ontwikkeling geformuleerd. Duurzame ontwikkeling moet worden geborgd in het hele domein van de fysieke leefomgeving. Zodat de keuzes die we maken direct een bijdrage leveren aan het behalen van doelen uit onder andere: het Klimaatakkoord, het Deltaplan Ruimtelijke 11
Adaptatie, het uitvoeringsprogramma Circulaire Economie en het Schone Lucht Akkoord. Om duurzame ontwikkeling te borgen in het hele domein van de fysieke leefomgeving is het formuleren van concrete doelen op korte, middel en lange termijn essentieel. Deze doelen werken we uit in vooralsnog zes Duurzame Doelenagenda’s. Deze agenda’s ondersteunen het integraal werken aan duurzame doelen in de hele organisatie. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. In 2050 moeten de woningen in onze gemeente goed geïsoleerd zijn en aardgasvrij verwarmd worden. We gaan deze doelen behalen door ons via verschillende actielijnen te richten op de diverse vastgoedeigenaren. We nemen de woningkarakteristieken mee en benaderen doelgroepen op een effectieve manier. Voorop staat dat we al onze inwoners van de juiste informatie voorzien om over te stappen naar aardgasvrij. In het Uitvoeringsplan Verduurzaming Gebouwde omgeving werken we de TransitieVisie Warmte en het Klimaatakkoord verder uit naar de benodigde organisatie, een planning en een begroting. Met de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen kunnen we extra personeel aantrekken, kennis vergroten en externe expertise in huis halen voor deze opgave. Een belangrijk onderdeel is de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma.
De nadruk ligt daarbij op de slecht geïsoleerde woningen (label E, F en G). De ambitie is om met deze actielijn deze woningen te isoleren. Daarbij worden een of meerdere stappen gezet richting de standaard voor woningisolatie. Dit bouwt voort op de aanpak van energiearmoede.
Afval
Onze afvalinzameling gaat veranderen, vooral in oud Landerd. Daar wordt vaker ingezameld. Verder zetten we in op het beter scheiden van afval. Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Omgevingswet
Het besluit is gevallen: de Omgevingswet gaat in op 1 januari 2024. Beleid en regels zijn nu nog vastgelegd in structuurvisies en bestemmingsplannen. Met de Omgevingswet gebruiken we daarvoor straks andere instrumenten, zoals een omgevingsvisie en een omgevingsplan. In de opmaat naar de nieuwe wet bereiden we ons daar intensief en goed op voor. Als eerste onderliggend document hebben we inmiddels onze ontwerp-omgevingsvisie opgeleverd. Die verwachten we nog dit jaar vast te kunnen stellen. Op basis van die visie maken we een eerste omgevingsplan. Dat is een – eerste – werkplan. We willen op een goede manier betekenis geven aan deze integrale en gezamenlijk ontwikkelde visie. Flexibiliteit en maatwerk bouwen we in, zodat we ook goed kunnen inspelen op kansrijke en toekomstige ontwikkelingen.
Woningbouwprogramma
Onze focus ligt nog steeds op woningbouw versneld mogelijk maken. Daarom steken we momenteel (ook) veel tijd en energie in bestemmingsplannen. Die willen we nog voor de ingang van de Omgevingswet in procedure brengen. Want dan kunnen we in 2024 inderdaad aan de slag met bouwen. Uiteraard heeft de woondeal invloed op het programma van woningen die we kunnen realiseren. Belangrijk aandachtspunt in dat programma is het bouwen voor bijzondere doelgroepen, alsook 12
voor sociale huur. We dagen ontwikkelaars uit om óók goedkopere huur- en koopwoningen te realiseren voor mensen met een beperkte beurs en voor jonge én oudere zorgbehoevenden. De woningbouwplannen verdelen we zo goed mogelijk, ook naar behoefte, over de kernen van onze gemeente. Een volledig overzicht van woningbouwplannen staat op www.woneningemeentemaashorst.nl. We werken nu onder meer aan de plannen voor Eikenheuvel (Uden) en Repelakker-III (Zeeland). Programma 9 Bestuur en dienstverlening
Dienstverlening
In 2024 geven we invulling aan het doel 'innovatieve en klantvriendelijke dienstverlening' door ons te richten op Bereikbaarheid, digitalisering en klantgemak en innovatie. Zo willen we onze inwoners nog beter van dienst zijn.
Burgerparticipatie
We willen een participatieve gemeente worden die in verbinding staat met haar inwoners, naar ze luistert en ze betrekt. Die denkt in mogelijkheden en die actief betrokken is bij initiatieven uit de gemeenschap. Dat betekent dat we plannen op maat maken en beleid ontwikkelen en realiseren samen met onze inwoners, verenigingen, bedrijven en instellingen. Daarom gaan we onder meer verder met het maken van de kernen CV’s en het ontwikkelen van participatie in de kern Uden. Ook maken we in 2023 en 2024 een participatieverordening en participatiebeleid. En trainen we collegeleden, projectleiders, beleidsadviseurs en andere collega’s in participatief denken en werken.
Toekomstdenken
Nu we twee jaar Maashorst zijn en we nog steeds hard werken om de basis verder op orde te brengen, is het belangrijk na te denken over de toekomst. Wie zijn we, wat willen we zijn, waar gaan we naar toe. Samen met de gemeenteraad willen we daar aan werken. Ook moeten we voldoen aan wettelijke verplichtingen die uit een fusie van gemeenten voortvloeien. De wijze waarop en de kwaliteit daarvan weegt mee in de evaluatie van de herindeling. die in 2024 komt, en waaruit moet blijken dat de schaalgrootte die we nu hebben voordelen heeft voor de inwoners. Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten
Financiën
Het is belangrijk, en voor veel mensen ook vanzelfsprekend, dat een gemeente de financiën op orde heeft. Dat er voldoende vet op de botten is om financiële op te vangen zonder dat inwoners dat merken doordat de lasten verzwaard worden. Tot op heden lukt dat Maashorst, maar we voorzien hier een probleem vanaf 2026. Met het toenemend aantal taken dat het Rijk naar gemeenten overhevelt, zonder de daarbij horende financiële middelen, gaan we na 2026 in de rode cijfers komen, net als alle gemeenten in Nederland. We willen daarom een helder signaal afgeven aan het kabinet en de Tweede Kamer dat de huidige financiële middelen niet voldoende zijn voor het takenpakket dat we inmiddels hebben.
Human Resources
Van twee kleine gemeenten naar een middelgrote gemeente stelt andere eisen aan een organisatie. Er komen andere uitdagingen op ons af, en we moeten onze organisatie verder 13
versterken om daar professioneel en vaardig mee om te kunnen gaan. De samenleving verandert, wij moeten daar gelijke pas mee houden. In het afgelopen jaar kregen we te maken met demonstraties, overlast en crises. Maar ook op andere terreinen, zoals bijvoorbeeld de snelheid van informatieverstrekking die van ons wordt verwacht, de komst van de Wet Open Overheid, brengen nieuwe vraagstukken met zich mee. Die versterking is op zichzelf al een forse uitdaging, want in deze tijd van krapte op de arbeidsmarkt is het werven van werknemers en het houden er van allerminst vanzelfsprekend. Wij willen graag een werkgever zijn die aandacht heeft voor de wensen van werknemers. Maashorst is een fijne gemeente om te werken. Dat willen we blijven en we willen ons werkgeverschap ook verder uitbouwen.
Financieel perspectief op hoofdlijn Financieel perspectief op hoofdlijn Voor u ligt programmabegroting 2024-2027. We leven in onzekere tijden. Denk aan de oorlog in Oekraïne, krapte op de arbeidsmarkt, de energietransitie, de omgevingswet, de hoge inflatie en een demissionair Kabinet, waardoor alle belangrijke beleidsontwikkelingen gedeelteijk 'on hold' staan. Het zal duidelijk zijn dat deze voorbeelden van invloed zijn op onze gemeenten. Het blijven onzekere financiële tijden. De rijksfinanciën op de middellange en lange termijn staan onder grote druk. Ook is er onzekerheid ten aanzien van de financiële verhouding tussen rijk en gemeente. De financiële positie van de gemeente Maashorst is voor de jaren 2024 en 2025 goed. We presenteren een structureel sluitende begroting in die jaren en ons weerstandscapaciteit is méér dan ruim voldoende. Kijken we naar de jaren 2026 en verder dan maken we ons wel grote zorgen. Vanaf 2026 verslechtert het financieel perspectief aanzienlijk. De korting van structureel € 3 miljard op het gemeentefonds slaat een gat in ons structureel bestedings- en dekkingsplan. De VNG onderhandelt namens de gemeenten voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief. Een resolutie die de plannen daartoe beschrijft is aangenomen tijdens de algemene ledenvergadering van juni'23. De VNG zet in op de volgende punten:
Ophogen van het gemeentefonds en herstel van het accres vanaf 2026; De opschalingskorting definitief te schrappen; Een toereikende en stabiele indexering van het gemeentefonds om loon-, prijs- en volumeontwikkelingen op te kunnen vangen, inclusief de stijging van de zorgvraag.
Bij het opstellen van deze begroting was het zéér de vraag of een demissionair Kabinet hier prioriteit aan zal geven of de keuzes liever over laat aan een nieuw Kabinet. Wij als gemeente moeten vooral ook zelf actie ondernemen om ook in de toekomst financieel gezond te blijven. Doen we de juiste dingen en doen we die goed. De komende periode gaan we aan de slag met een herprioritering van onze taken. Dit project noemen we 'Toekomstbestendigheid gemeente Maashorst'.
14
Samenvatting Programmabegroting 2024 Samenvatting Programmabegroting 2024 Naar aanleiding van de evaluatie van de P&C-cyclus is o.a. met de auditcommissie afgesproken in alle stukken van de P&C-cyclus een samenvatting op te nemen. De onderwerpen van de samenvatting zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Bestuurlijke hoofdpunten Financieel beeld 10 hoofdpunten nieuw beleid Top 5 risico’s Ontwikkeling lastendruk inwoners/bedrijven Participatie inwoners/bedrijven Korte toelichting op de drie pijlers van ons financieel beleid: - Structureel beeld/sluitende begroting - Financiering - Risico's
Hieronder zijn deze onderwerpen per punt toegelicht. 1. Bestuurlijke hoofdpunten Kort samengevat (uit de bestuurlijke hoofdlijn) zijn dit op basis van programmavolgorde de meest belangrijke hoofdpunten voor 2024: 1. Vergroten weerbaarheid van onze inwoners en onze organisatie ter bestrijding van ondermijning 2. Aanpak jeugdoverlast, agressie tegen bestuurders en ambtenaren, inzet van wijkagenten en faciliteren BOA's 3. Goede bereikbaarheid kernen (openbaar vervoer) en onderzoeken andere vormen van vervoer 4. Aanpakken onveilige verkeerssituaties 5. Inzetten op een gezonde agrarische economie 6. Maashorst op de kaart zetten 7. Verder uitvoeren van de centrumvisie Uden 8. Ontwikkeling van (nieuwe) bedrijventerreinen 9. Afronden nieuwbouw IKC West en uitbreiding kindcentrum De Wijde Wereld 10. Volledig inzicht krijgen in gebruik voorschoolse voorzieningen en 100% volgen van VEindicaties van de GGD 11. Breedtesport moet in alle kernen in verenigingsverband mogelijk zijn 12. Verder opstellen van sportbeleid, de uitvoering oppakken en aan de slag gaan met de lokale vertaling daarvan 13. Aan de slag met de uitvoering van het nieuwe cultuurbeleid 2024-2030 14. Zorgen voor een sterke sociale basis in de kernen en wijken 15. Meer inzetten op jongerenwerk en speciale aandacht voor ouderen. 16. Stevig inzetten op vermindering aantal inwoners met armoede en schulden 17.
Inzetten op vergroten gebruik van onze minimaregelingen 18. Participatie inwoners bevorderen 19. Zorgen voor passende jeugdhulp en maken preventief jeugdbeleid 15
20. Het beleidsplan Gezond en gelukkig oud in Maashorst uitwerken in een uitvoeringsplan 21. Inzetten op verkleinen sociaaleconomische gezondheidsverschillen en ons richten op de kwetsbaren in de samenleving 22. Transitie landbouw stimuleren 23. Global goals als uitgangspunt voor duurzaamheidsprogramma 24. Klimaat- en energiebeleid uitvoeren 25. Uitvoeren van de Omgevingswet en deze verder implementeren met omgevingsplannen 26. Woningbouw versneld mogelijk maken, voor diverse doelgroepen en verdeeld naar behoefte over de kernen. 27. Werken aan innovatieve en klantvriendelijke dienstverlening zodat we inwoners nog beter van dienst kunnen zijn 28. Verder ontwikkelen van de burgerparticipatie en participatiemogelijkheden om samen met onze inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen plannen op maat te maken en beleid ontwikkelen 29. Samen met de gemeenteraad denken over de toekomst van Maashorst 30. De organisatie verder versterken en zorgen dat de gemeente Maashorst een werkgever is blijft waar het fijn is om te werken 31. Anticiperen op financieel zwaar weer na 2026, om financieel gezond blijven 2. financieel beeld In de kadernota 2024 is de verwachting van het financieel beeld 2024-2027 geschetst. Nadien zijn er nog enkele ontwikkelingen geweest die de uitkomst voor de begroting 2024 nog iets hebben bijgesteld. Hieronder twee tabellen.
Als eerste het structurele financieel beeld van de begroting 2024 en daaronder het incidentele beeld. Op het structurele financieel beeld worden wij beoordeeld door de toezichthouder, de provincie Noord-Brabant. Wij voldoen aan de door hen gestelde eisen van een voor 2024 structureel sluitende begroting. Daaronder de tabel incidentele uitgaven die worden gedekt door te beschikken over onze Algemene Reserve. Voor een volledig beeld van de totstandkoming van de begrotingssaldi verwijzen we naar de Financiele Begroting, onderdeel "Uiteenzetting van de financiele positie".
Structurele begrotingssaldi 2024-2027 (V= Voordelig)
2024
2025
2026
2027
V 343.000
V 4.512.000
N 4.059.000
N 5.453.000
N 563.000
N 150.000
0
0
Incidentele begrotingssaldi 2024-2027 (V= Voordelig)
3. Hoofdpunten nieuw beleid De hoofdpunten van ons nieuw beleid die in deze begroting zijn opgenomen zijn grotendeels verwoord in punt 1 onder deze samenvatting. 16
Daarnaast zijn er nieuwe investeringen opgenomen als uitvloeisel daarvan. De belangrijkste daarvan zijn: 1. N605, een voorbereidingskrediet (2024) en een uitvoeringskrediet (2027) van € 13.250.000. 2. Centrumvisie Uden, herinrichting hoek Sacramentsweg-Galerij-Mondriaanplein € 1.075.000 3. Pumptrack Bevrijdingspark € 150.000 4. Skatebaan Bevrijdingspark € 350.000 5. Uitbreiding onderwijsruimte De Wijde Wereld € 974.000 Voor alle nieuwe investeringen in de begroting 2024 verwijzen we naar het Meerjaren Investeringsprogramma (bijlagen) 4. Top 5 risico's
Risico
Omvang
1. Grondexploitatie
5.527.000
2. Stikstofproblematiek
1.830.000
3. Sociaal domein: gespecialiseerde jeugdhulp
1.586.000
4. Sociaal domein: Wet Maatschappelijke Ontwikkelingen 2015 (Wmo dagbesteding, Wmo 1.510.000 hulp bij het huishouden, Wmo individuele begeleiding, en Wmo voorzieningen) 5. Gemeenschappelijke regelingen
700.000
Voor meer toelichting en de overige risico's wordt verwezen maar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 5. Ontwikkeling Lastendruk inwoners/bedrijven In de paragraaf Lokale Heffingen zijn al onze belastingen en heffingen toegelicht. Hieronder een overzicht van de ontwikkeling van de lastendruk 2023 --> 2024.
17
Ontwikkeling lastendruk Maashorst Inwoners
Bedrijven
gemiddelde woonlast voor een gezin
2023
2024
2023
Onroerende zaakbelasting
279,51
291,31
2.292,15
2.388,88 4,22% stijging (index). Last voor bedrijven is eigenaren + gebruikersdeel
206,65
232,00
206,65
242,00 2024 betreft concept geharmoniseerde tarieven
Afvalstoffenheffing
256,80
267,60
0,00
0,00 4,22% stijging (index).
totaal woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZwaarde
742,96 790,91 2.498,80 2.630,88
- o.b.v. gemiddelde WOZ-waarde woningen 2023 (peildatum 0101-2022, bron CBS) ad. €385.000
2024
- o.b.v. gemiddelde WOZ-waarde niet-woningen 2023 (cf PowerBI BSOB per 21-08-2023) ad. €507.000 Rioolheffing - voor niet-woningen o.b.v. een waterverbruik van 250m3 tot 500m3
6. Participatie inwoners/instellingen en bedrijven Op verzoek van de gemeenteraad is het participatietraject voor de begroting 2024 dit jaar anders van opzet geweest dan in het vorige jaar. Dit keer werden inwoners, instellingen en bedrijven gevraagd om hun wensen of wijzigingen ten aanzien van het gemeentelijk beleid kenbaar te maken tijdens een inspreekavond die ruim voor de behandeling van de kadernota 2024 plaatsvond. Deze manier van participeren bij de P&C-cyclus werd eenmalig zo geprobeerd. Met de gemeenteraad is afgesproken dit participatietraject te evalueren. 7. Korte toelichting op de drie pijlers van ons financieel beleid De drie pijlers zijn opgenomen onder de financiële begroting, "Gevolgen programmabegroting 2024 voor de financiële positie" Hieronder is dat kort samengevat. Dekking/sluitende begroting Onze begroting 2024 is voor de jaren 2024 en 2025 structureel sluitend. Vanaf 2026 zijn er tekorten. Zie de tabel onder punt 2, Financieel beeld. We voldoen hiermee aan de eisen van de provincie voor goedkeuring. De tekorten vanaf 2026 zijn een zorgpunt. Het is af te wachten of en in welke mate er vanuit het Rijk compensatie komt vanaf 2026. Daarnaast gaan we zelf aan de slag met een heroriëntatietraject van onze uitgaven men activiteiten (2e helft 2023).
Risicomanagement en risicobeheersing De risico's zijn in beeld en worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Daaruit volgt een weerstandsratio. Met de raad is afgesproken dat deze tussen 1 en 2 moet liggen. Op 18
dit moment bedraagt deze 5,06. Dit betekent dat we onze risico's prima afgedekt hebben en dat een deel van onze Algemene Reserve ingezet zou kunnen worden ten behoeve van onze inwoners en bedrijven.
Financiering Pijler 3 gaat over de financieringsbehoefte. Kijken we naar Programmabegroting 2024 dan kunnen we stellen dat er voor 17,35 miljoen (waarvan 13 miljoen in de jaarschijf 2027) aan nieuwe investeringen opgenomen is. Dit is tevens het belangrijkste effect op onze financieringsbehoefte. Vanwege de al eerder geraamde investeringen (in voorgaande programmabegrotingen) is de verwachting dat er in 2024 een langlopende lening van 20 miljoen afgesloten zal moeten worden. Dit heeft een nadelig effect op de financiële kengetallen.
Deze drie pijlers zijn uitgebreider toegelicht in de Financiële begroting, onderdeel "Gevolgen programmabegroting 2024 voor financiële positie"
19
Leeswijzer Leeswijzer programmabegroting Dit is de eerste Programmabegroting die opgesteld is met behulp het planning & control pakket Pepperflow. De programmabegroting kan het best gelezen worden via deze begrotingsapp. Daarnaast is er een pdf versie aangeboden bij de raadsagenda. Opbouw Programmabegroting 2024- 2027 De printversie van de Programmabegroting 2024 - 2027 is als volgt opgebouwd. Algemeen Onder algemeen treft u de bestuurlijke hoofdlijn en het financieel perspectief op hoofdlijn. In een notendop informeren wij u over de belangrijkste opgenomen ontwikkelingen in deze begroting en hoe we onze financiële toekomst zien, de samenvatting. Programma's Daarop volgen de tien programma’s, zoals vastgelegd in het Besluit Begroting en verantwoording (BBV). De programma's zijn onderverdeeld in 34 taakvelden. Per taakveld schetsen we de ontwikkelingen en zijn de ambities geformuleerd door middel van antwoord op de vraag: 'Wat willen we bereiken?' Het coalitieakkoord, daarvan afgeleid het uitvoeringsprogramma en de wettelijke taken geven ons hierbij richting. "Wat gaan we daarvoor doen?" en "Wat mag het kosten?" is concreet voor het jaar 2024 uitgewerkt. Dat is onze opdracht voor het komend jaar. Na de programma's komen achtereenvolgend de volgende verplichte onderdelen aan de orde:
Acht verplichte paragrafen: Wet Open Overheid, weerstandsvermogen en risicobeheersing, verbonden partijen, financiering, kapitaalgoederen, lokale heffingen, grondbeleid en bedrijfsvoering. lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid. Een financiële begroting met daarin de uiteenzetting van de financiële positie, de gevolgen voor onze financiële positie van deze begroting en de overzichten van (incidentele) baten en lasten. Tenslotte een aantal bijlagen: financieel economische uitgangspunten, baten en lasten per taakveld, overzicht van de reserves, overzicht van de voorzieningen, onderhanden werken (inclusief MIP), geldleningen, BBV beleidsindicatoren.
20
Programma 1 Veiligheid Inleiding Dit programma gaat over de verschillende aspecten van openbare orde en veiligheid: crisisbeheersing en rampenbestrijding, integrale veiligheid, ondermijning en zorg en veiligheid. Samen met onze partners zoals (o.a.) de politie, de Veiligheidsregio, het openbaar ministerie en anderen werken we samen aan een veilige omgeving voor iedereen die woont, werkt en verblijft in Maashorst.
1.1 Crisisbeheersing en rampenbestrijding Inleiding Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om voor hun inwoners te zorgen, in het bijzonder tijdens rampen en crises. De gemeente speelt een belangrijke rol bij het bestrijden van rampen en het beheersen van crises. Alle taken van de gemeente op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing worden Bevolkingszorg genoemd. Ontwikkelingen Ontwikkelingen regionaal We krijgen steeds meer te maken met langdurige crises. Dit vraagt om een andere denkwijze en inzet van de organisatie. De coronacrisis, de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de boerenprotesten hebben de afgelopen jaren aangetoond hoe kwetsbaar de maatschappij kan zijn. En hoe belangrijk het is dat de crisisorganisatie zowel lokaal, regionaal als landelijk zo optimaal mogelijk gefaciliteerd en getraind is om in buitengewone omstandigheden te kunnen blijven functioneren. De gemeente Maashorst maakt deel uit van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord. De Veiligheidsregio is bezig met een doorontwikkeling. In 2023 is een nieuw regionaal beleidsplan in werking getreden en is het risicoprofiel geactualiseerd. Ontwikkelingen lokaal Een veerkrachtige en wendbare organisatie is essentieel om ons voor te bereiden op flitsincidenten en langdurige crises. Het is echter onmogelijk om vooraf precies te weten welke incidenten of crises op ons afkomen.
Dát ze komen weten we wel. Deze situaties zijn onbekend en onverwacht waardoor de impact niet altijd goed in te schatten is. De Veiligheidsregio faciliteert en regisseert de bevolkingszorgprocessen, zodat gemeenten zich kunnen voorbereiden op het bestrijden van rampen en beheersen van crises. In 2024 gaan we verder met het professionaliseren van onze crisisorganisatie. Daarbij moeten we rekening houden met risico's die verband houden met klimaatverandering en extremer weer (hevige neerslag en overstromingen en natuurbranden als gevolg van langdurige droogte), de risico’s op (grote) branden en ongevallen en de bedreiging van de vitale en digitale infrastructuur (zoals verstoring van de energievoorziening of de gevolgen van een cyberaanval).
21
Wat willen we bereiken? We willen ons zo goed als mogelijk voorbereiden op (natuur)rampen en crises, zodat we adequaat kunnen optreden We willen zorgen voor een goede en kwalitatief sterke voorbereiding op (natuur-)rampen en crises. We zorgen dat we goed voorbereid zijn op crises en rampen zodat we adequaat kunnen optreden als zij zich voordoen. We zien dat er door de klimaatverandering ook een grotere kans ontstaat op heftige natuurrampen of calamiteiten. Onze rampenbestrijding moeten we daarop inrichten.
Wat gaan we ervoor doen? Actualiseren rampenbestrijdingsplannen (doorlopend) We zorgen er steeds voor dat ons beleid en onze rampenplannen actueel zijn.
Opstellen van een natuurbrandbeheersplan Natuurgebied De Maashorst ligt voor het grootste gedeelte in de gemeente Maashorst, maar ook in de gemeenten Oss en Bernheze. Vanuit de provincie is onze gemeente aangesteld als kartrekker om een natuurbrandbeheersplan op te stellen. Dit plan is nodig omdat er door de toenemende droogte meer kans is op bosbranden. Met een natuurbrandbeheersplan kunnen we de risico’s op een natuurbrand verkleinen en de gevolgen ervan beperken. Het plan moet eind 2024 gereed zijn. Voor de uitvoering van dit plan zijn nog geen bedragen geraamd. Dit onderzoeken we bij het opstellen van het plan.
Onderhouden van de crisisorganisatie van de gemeente Maashorst (doorlopend) Crisisfuncties moeten altijd ingevuld zijn. Dit houdt in dat er een constante doorloop plaatsvindt van het werven van crisisfunctionarissen. Daarnaast moet het alarmeringssysteem (app) gevuld zijn en up-to-date blijven. Dit geldt ook voor de Crisisconnect App waar alle crisisfunctionarissen gebruik van maken en waar alle belangrijke documenten in opgeslagen zijn.
Organiseren van lokale informatiebijeenkomsten voor crisisfunctionarissen In het tweede of derde kwartaal van 2024 is er een informatiebijeenkomst voor alle crisisfunctionarissen met een gastspreker die een inspirerend verhaal komt vertellen. Het is belangrijk om ervaringen en kennis te delen en collega’s bewust te houden van het belang van een goede crisisorganisatie. Van de tweede informatiebijeenkomst later in het jaar is de invulling nog niet bekend.
22
Verder inrichten en up-to-date houden van een gemeentelijke crisisstructuur en werkprocessen Het inrichten van een gemeentelijke structuur en werkprocessen bij rampen en crises. Deze structuur kunnen we ook inzetten bij bijvoorbeeld grote demonstraties en manifestaties.
Oefenen, opleiden en trainen van de gemeentelijke personen (ambtelijk en bestuurlijk) die een rol/taak hebben in de rampenbestrijding (doorlopend) Het college neemt jaarlijks 1 à 2 keer gezamenlijk deel aan opleidingen en trainingen van de Veiligheidsregio. Daarnaast is er in de tweede helft van 2024 een Gemeentelijk Beleidsteam (GBT)-oefening voor de bestuurders. Het GBT adviseert de burgemeester over (mogelijk) te nemen maatregelen en de communicatie richting publiek en pers als er een ramp of crisis is. Voor de overige crisisfunctionarissen organiseren we in het eerste helft van 2024 verschillende interactieve en realistische oefeningen.
1.2 Openbare orde en veiligheid Inleiding Onder dit taakveld vallen o.a. openbare orde, de aanpak van ondermijning, sociale veiligheid en leefbaarheid. Wij werken aan een gemeente waarin iedereen zich veilig voelt. Dit draagt bij aan een prettige woon- en leefomgeving. We blijven actief om dit verder te verbeteren. Daarbij is het van belang dat we samen werken met onze partners in het veiligheidsveld en met inwoners. Ontwikkelingen Prioriteitstellingen vanuit het Integraal Veiligheidsplan (IVP) De gemeenteraad heeft in december 2022 het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 vastgesteld. De prioriteiten in het IVP zijn in 2023 uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma (UVP). Het UVP geeft handen en voeten aan het Integraal Veiligheidsplan en laat zien wat we de komende jaren gaan doen om de doelen uit het IVP te halen. Zorg & veiligheid Bij zorg en veiligheidsproblematiek gaat het bijvoorbeeld om woonoverlast, jeugdoverlast, huiselijk geweld, kindermishandeling of voorwaarlozing, forensische zorg en problemen veroorzaakt door personen met onbegrepen gedrag. Niet zelden speelt het gebruik van verdovende middelen hierin een rol. Het is belangrijk om vroegtijdig in te grijpen om te zorgen dat de problematiek en overlast zo klein mogelijk blijven. De afgelopen jaren zien we het aantal casussen groeien en ook in 2024 zal er intensieve inzet nodig zijn op dit onderwerp.
De focus ligt op zo vroeg mogelijk signaleren en aanpakken. Jeugdoverlast Enkele jaren geleden zijn we gestart met nieuwe aanpak van jeugdoverlast met de overlastsituatie als uitgangspunt. Dat betekent dat de gemeente, politie, jongerenwerk en hulpverleningsinstanties met elkaar de overlast in beeld brengen en een aanpak hiervoor 23
maken. Daarnaast is een regisseur complexe casuïstiek jeugd aangesteld. De regisseur houdt het overzicht rondom de overlast en schakelt tijdig met de juiste partijen om de overlast tegen te gaan en regie te voeren op het uitvoeren van acties. Door deze ontwikkelingen zijn er korte lijnen met de betrokken partijen. Dit draagt eraan bij dat we overlastgevende jeugd snel in beeld hebben en acties kunnen uitzetten om ervoor te zorgen dat we criminaliteit tegengaan. Op dit moment hebben we jeugdoverlast beter onder controle dan voorgaande jaren. Er is beter zicht op de jeugd en door de goede samenwerking wordt snel geschakeld met elkaar en worden acties uitgezet. Hiermee proberen we de jeugdoverlast te verkleinen en te voorkomen dat jongeren afglijden naar de criminaliteit. In 2024 zetten we de aanpak voort en breiden die uit met onder andere meer mogelijkheden voor de inzet van HALT. Digitale veiligheid Traditionele vormen van criminaliteit worden steeds vaker ingeruild voor digitale criminaliteit zoals cybercrime (denk aan hacken) en gedigitaliseerde criminaliteit waarbij digitale middelen worden gebruikt als middel om strafbare feiten te plegen. Omdat we steeds meer digitaal doen, is de kans ook groter dat mensen slachtoffer worden van cybercrime. Opsporing van verdachten is arbeidsintensief en vaak ook erg specialistisch.
We willen vooral inzetten op het vergroten van de digitale weerbaarheid van onze inwoners en zorgen dat ons eigen huis op orde is. De inzet is echter erg beperkt omdat er op dit moment geen medewerker met kennis en kunde aanwezig is. Maatschappelijke onrust Polarisatie, extremisme en radicalisering zijn enkele vormen van maatschappelijke onrust. Tegenstellingen tussen bepaalde bevolkingsgroepen worden groter. Ook maatschappelijke ontwikkelingen spelen hierbij een rol, zoals bijvoorbeeld de toenemende asielstromen en schaarste op de woningmarkt. Het vraagt veel inzet van de gemeente om hier vroegtijdig op in te spelen en om bijvoorbeeld demonstraties goed te laten verlopen. Ondermijning De effecten van georganiseerde criminaliteit op onze samenleving, waarbij onder- en bovenwereld verweven raken, noemen we ondermijning. Criminelen maken voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten in de bovenwereld. De integrale aanpak van ondermijning is gericht op het verstoren van de financiële basis van de criminaliteit. Dit doen we door intensief samen te werken met partners zoals de politie, het Openbaar Ministerie, de belastingdienst en het UWV. We zetten hierbij in op vier speerpunten:
zichtbaar effectieve interventies werken aan een weerbare overheid gebaseerd op de 'Brabantse norm weerbare overheid' onze samenleving weerbaar maken nadrukkelijk investeren in het versterken van onze informatiepositie en expertise op het gebied van ondermijning in onze gemeente.
Verzorgingsplaatsen We zien steeds meer vervoersbewegingen binnen het nationale en regionale beroepsgoederenvervoer. Dit heeft geleid tot een stijgend aantal ladingdiefstallen binnen onze gemeente langs het hoofdwegennet. Het maakt ook een onderliggend probleem zichtbaar: een nijpend tekort aan parkeerplaatsen voor grote voertuigen zoals vrachtwagens, bussen en LZV's. Om de ladingdiefstallen aan te pakken werkt de gemeente samen met diverse partners. 24
Toezicht en handhaving Wijkgericht werken blijft een belangrijk onderdeel van het werk van de BOA's. Maar de BOA's krijgen te maken met een steeds complexer werkveld. Waar ze vroeger vooral kleine overtredingen uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) corrigeerden, moeten ze nu ook taken overnemen die politie overgedragen heeft naar de gemeente. Denk aan het begeleiden van het toenemend aantal demonstraties en manifestaties en de controle op illegale prostitutie. Ook hebben ze een rol bij evenementen (die steeds groter worden en in aantal toenemen) waar we ook terugtrekkende bewegingen van de politie zien. Andere afdelingen van de gemeente maken ook steeds meer gebruik van de BOA’s. Denk aan de controles op afval, parkeercontroles en hulp bij sociale problemen. Kortom, het takenpakket van de BOA’s neemt elk jaar toe, waardoor zij bestaande taken en het wijkgericht werken soms onvoldoende kunnen uitvoeren.
Wat willen we bereiken? Aanpak van overlast door jeugd We zorgen dat risicojongeren in beeld zijn en er een persoonsgerichte aanpak voor hen is. Dat doen we in nauwe samenwerking met het jongerenwerk in onze gemeente (belangrijk voor vroegsignalering), de politie (met inzet van de jeugdagent), onze BOA’s en andere partners zoals jongerenwerk en HALT.
Wat gaan we ervoor doen? Uitbreiden subsidierelatie met HALT Om de aanpak van overlastgevende en criminele jeugd te versterken, is het noodzakelijk om de juiste partners aan tafel te hebben. Stichting HALT is een essentiële partner. Halt is in het leven geroepen om jeugdcriminaliteit aan te pakken. Dit doet de stichting door voorlichting te geven op basisscholen en voortgezet onderwijs en door spreekuren op scholen te houden. In 2024 gaan we van Stichting Halt een structurele partner van de gemeente maken. Vanaf het eerste kwartaal van 2024 worden zowel lessen als spreekuren op de scholen gehouden om de jeugdcriminaliteit te bestrijden.
We continueren de nauwe samenwerking tussen gemeente, politie en het jongerenwerk Om de nauwe samenwerking tussen gemeente, politie en jongerenwerk te continueren is structureel overleg noodzakelijk. Hiervoor is het vroegsignaleringsoverleg rondom jeugd in het leven geroepen. Daarnaast zijn er twee multidisciplinaire overleggen waarin zorgwekkende jongeren worden besproken. Dit is al gerealiseerd en loopt door in 2024. De samenwerking tussen politie, jongerenwerk en de gemeente verloopt goed. Er is nauw contact en structureel overleg. Dit is een doorlopend proces.