CConstaterende datMaasgouw
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2- (herrijkt) IHP 2026-2029

03. Commissievergadering 22 september 2026, gemeente MaasgouwBij agendapunt: Integraal Huisvestingsprogramma (IHP) onderwijshuisvesting 2026-202914.969 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Dit is voldoende om het bewegingsonderwijs van de school te faciliteren.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 29 van 52 5.2.4 Stevensweert Kwaliteit De bouwkundige kwaliteit van De Maasparel is sterk verbeterd door de levensduurverlengende renovatie in 2013. Momenteel zijn er geen aandachtspunten met betrekking tot de kwaliteit. Vraag en aanbod Er is een beperkt ruimteoverschot aanwezig. Er kan gekeken worden naar andere manieren om deze ruimte functioneel in te zetten. Samenwerking partners Er is momenteel een kinderopvang gevestigd in het gebouw. De kinderopvang heeft een separate ingang maar is wel gekoppeld aan de rest van het gebouw. De school en de kinderopvang zijn tevreden over de samenwerking. Tussentijdse maatregelen/duurzaamheid In het kader van duurzaamheid kan De Maasparel nog grote stappen maken. Het huidige energieverbruik is relatief hoog. Door extra verduurzamingsmaatregelen te treffen kan de score verbeterd worden. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het plaatsen van pv-panelen. Aanbod sport Er is een gymzaal op loopafstand van de school. Dit is voldoende om het bewegingsonderwijs van de school te faciliteren.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 30 van 52 5.2.5 Wessem Kwaliteit De kwaliteit van de Sint Medardus is slecht. Er zijn veel aandachtspunten met betrekking tot de kwaliteit van de verschillende gebouwonderdelen, waardoor renovatie geen haalbare optie is. Op het moment van opstellen van dit IHP wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar twee mogelijke locaties voor nieuwbouw van de school. Beide locaties liggen nabij de huidige locatie. Uiteindelijk zal voor één van deze locaties zal gekozen worden. Vraag en aanbod De Sint Medardus kampt met een groot ruimteoverschot. Daarnaast is de indeling van het gebouw niet optimaal om eventueel extra partners te kunnen huisvesten. Samenwerking partners Er is momenteel een kinderopvang gevestigd naast het gebouw. De kinderopvang kan gebruik maken van de speelzaal. De school en de kinderopvang zijn tevreden over de samenwerking, maar dat zou bij nieuwbouw nog versterkt kunnen worden. Tussentijdse maatregelen/duurzaamheid In het kader van duurzaamheid kan de Sint Medardus nog grote stappen maken. Het huidige energieverbruik is hoog en in combinatie met de kwaliteit biedt nieuwbouw meer kansen dan renovatie. Aanbod sport Er is een gymzaal op loopafstand van de school en de mogelijke nieuwbouwlocaties. Dit is voldoende om het bewegingsonderwijs van de school te faciliteren.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 31 van 52 5.2.6 Thorn Kwaliteit De kwaliteit van De Koningsspil is goed, mede vanwege de jonge leeftijd van het gebouw. Er zijn geen aandachtspunten betreffende de kwaliteit van het schoolgebouw. Vraag en aanbod Er is een minimaal ruimteoverschot aanwezig. Hiermee is de balans tussen vraag en aanbod goed. Samenwerking partners Bij De Koningsspil zijn meerdere partners in het gebouw aanwezig, waaronder een kinderopvang. De school en de partners zijn tevreden over de onderlinge samenwerking. Tussentijdse maatregelen/duurzaamheid In het kader van duurzaamheid kunnen aanvullende maatregelen worden overwogen. Het is daarbij wenselijk om deze te combineren met natuurlijke vervangingsmomenten, zodat de investeringen efficiënt en kosteneffectief kunnen worden uitgevoerd. Aanbod sport In Thorn zijn geen sportaccommodaties aanwezig. De school maakt gebruik van de sportvoorzieningen in Wessem. Er zijn op dit moment geen plannen om in Thorn een eigen sportvoorziening te realiseren.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 32 van 52 5.2.7 Linne Kwaliteit De kwaliteit van basisschool De Triangel is onvoldoende. Het gebouw heeft een matig binnenklimaat en wordt bouwkundig laag beoordeeld. Met een levensduurverlengende renovatie kan de kwaliteit van het gebouw sterk worden verbeterd; daarnaast is nieuwbouw een optie. Vraag en aanbod De Triangel heeft te maken met een ruimtetekort. Daarom zal permanente uitbreiding noodzakelijk zijn. Dit tekort wordt momenteel nog niet extreem ervaren door de school, maar kan op de lange termijn wel tot problemen leiden. In het verleden is een deel van het gebouw onttrokken aan de onderwijsbestemming, overgedragen aan de gemeente en verhuurd aan de opvang. Met het oog op de compacte kavel is dit een punt van aandacht bij de verdere uitwerking. Samenwerking partners Er is momenteel een kinderopvang gevestigd in het gebouw. Bij renovatie of nieuwbouw kan rekening gehouden worden met de indeling van het gebouw zodat de samenwerking zowel inhoudelijk als gebouwelijk gefaciliteerd kan worden. Tussentijdse maatregelen/duurzaamheid De Triangel kan in het kader van duurzaamheid nog aanzienlijke stappen zetten. Het huidige energieverbruik is relatief hoog. Bij nieuwbouw of renovatie kunnen gerichte maatregelen worden getroffen om dit verbruik te verlagen.

Daarnaast kan de school op korte termijn al kleinschalige ingrepen overwegen die bijdragen aan zowel het comfort als de duurzaamheid van het gebouw. Aanbod sport Er is een gymzaal op loopafstand van de school. Dit is voldoende om het bewegingsonderwijs van de school te faciliteren.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 33 van 52 5.3. Uitvoeringsprogramma Om inzicht te geven in de voortgang en personele en financiële capaciteit zijn specifiek voor de projecten binnen termijn 1 (0 tot 4 jaar) de doorlooptijden bepaald, zie figuur 5- 1. Op basis van indicatieve doorlooptijden is het verwachte opleverjaar van elk project bepaald. Er is hierbij nog geen rekening gehouden met het regelen van eventuele tijdelijke huisvesting en beschikbaarheid van (bouw)locaties. Uitgangspunten • Het haalbaarheidsonderzoek wordt het eerste jaar o pgestart, inclusief vaststelling van de projectkaders. • Voor ontwerp/realisatie is rekening gehouden met e en gemiddelde doorlooptijd van 3 jaar. De totale doorlooptijd tot oplevering is daarmee circa 4 jaar. In het voorgestelde uitvoeringsprogramma is rekening gehouden met een volgordelijkheid en fasering van projecten. Voor de Triangel wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met tijdelijke huisvesting in ’t Breerke. Voor de projecten die na 20 jaar op het programma staan (De Sleye, De Koningspil en De Toermalijn), kan gesteld worden dat deze scholen voor 2050 in aanmerking komen voor vervanging. Bij de volgende herijking van het IHP kan gekeken worden naar het lange termijn perspectief van deze scholen. Figuur 5-1 Integrale programmering termijn t/m 2030, inclusief doorlooptijden

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 34 van 52 6. Financiële uitgangspunten en vertaling Hoofdstuk 6 Financiële uitgangspunten en vertaling De in hoofdstuk 5 gepresenteerde scenario’s zijn in dit hoofdstuk voorzien van een financieel kader. Er wordt eerst ingegaan op het kwaliteitsniveau en de gehanteerde kostenkengetalle n. Vervolgens wordt aangegeven hoe de kosten tussen ge meente en schoolbesturen zijn verdeeld. Vervolgens wordt het meerjaren investeringsoverzicht gepresenteerd. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 35 van 52 6.1. Kwaliteit 6.1.1 Basiskwaliteit Passend bij de ambitie (bouwstenen) is onderstaande IHP-kwaliteit bepaald (zie bijlage 3 voor een uitgebreidere toelichting op energieprestaties en kwaliteitsniveau): • Wettelijk minimum Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit 2012, inclusief BENG). • Aanvullende kosten energieneutraal (ENG) schoolgeb ouw. • Toekomstbestendig en flexibel gebouw; door bij nie uwbouw uit te gaan van niet- dragende wanden (herindeelbaar gebouw) en ventilatie in verkeersruimten zodat ruimtelijke en functiewijzigingen gedaan kunnen worden. • Gevelbeeld niveau welstand: toeslag om een school die voldoet aan het Bbl in te passen in de bestaande omgeving, waarbij rekening is gehouden met minimale eisen vanuit welstand.

• Frisse Scholen: optimale prijs-kwaliteitverhouding voor onderdelen zoals ventilatiecapaciteit, lichtinval, akoestiek en temperatuur. Dit betreft in wezen de impact op gezondheid door het gebouw (conform bijlage 3). • Duurzaam bouwen (circulair): beperkte aanvulling o m het schoolgebouw meer circulair te realiseren, onder andere door inzet van groenbeton. 6.1.2 Aanvullende kwaliteit Daarnaast zijn er locatie- en projectspecifieke eisen of wensen die gemeente en schoolbestuur met elkaar kunnen toevoegen. Per project wordt verkend in welke mate er kwalitatieve aanvullingen worden gedaan. Dergelijke toevoegingen kunnen door gemeente of schoolbestuur overwogen worden inclusief de benodigde bekostiging. 6.2. Kosten 6.2.1 Kostenkengetal De bepaling van de kwaliteitsambitie en verdeling van deze kwaliteit leidt tot indicatieve investeringsbedragen per m² bvo. Met behulp van de kostenconfiguratoren van HEVO zijn de geldende investeringsniveaus per vierkante meter bepaald voor nieuwbouw (gebouwmaatregel). Deze methodiek maakt onderscheid naar type onderwijs (PO/VO/(V)SO) en gebouwgrootte (aantal leerlingen). De ervaring leert dat het kostenkengetal van een kleine school hoger ligt dan van een grote school (schaalvoordelen en aantal bouwlagen; compact bouwen). Het uitbreidingskengetal is voor uitbreidingen aan bestaande gebouwen.

Het ligt hoger doordat deze projecten vaak compacter zijn, minder schaalvoordeel bieden en complexer zijn qua aanhechting en ontwerp. De kostenconfigurator is een actueel rekenmodel dat rekening houdt met de verschillende wet- en regelgevingen binnen de onderwijshuisvesting en ambities binnen het IHP. Deze investeringsniveaus sluiten aan bij de in paragraaf 6.1 omschreven kwaliteit. De investeringsniveaus zijn weergegeven in de tabellen. Er ontstaan schaalvoordelen bij het bouwen van een school met een grotere omvang. Opmerking regiotoeslag: in de praktijk ziet men dat bouwkosten per regio (kunnen) verschillen. De kostenconfigurator gaat in de basis uit van projecten gerealiseerd in de regio ’s-Hertogenbosch. Uitgangspunt is dat er in de regio Maasgouw geen regiotoeslag wordt toegepast. Figuur 6-1 Kostenkengetal nieuwbouw voor PO per m² bvo.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 36 van 52 6.2.2 Financiële uitgangspunten De overzichten op de volgende pagina’s tonen de investeringskosten. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De kostenconfigurator is gehanteerd voor het bep alen van de investeringskosten inclusief btw en prijspeil 1 januari 2026. Voor de financiële vertaling van dit IHP is periodieke indexatie op basis van de BDB-index (index opgesteld door BDB Bouw(kosten)data) noodzakelijk. Het prijsniveau is gebaseerd op de regio Maasgouw (prijspeil gelijk aan referentieregio ’s ‑Hertogenbosch). Risico’s ten aanzien van de bouwkosten zijn ook te vinden in de algemene prijsontwikkeling van bouwprojecten in Nederland en de regio. De kostenconfigurator gaat uit van normale marktomstandigheden voor wat betreft beschikbaarheid van materialen en inschrijvingen van aannemers bij projecten. 2. Het genoemde kengetal voor het onderwijs houdt g een rekening met de beoogde schaalgrootte wanneer een kinderopvang onderdeel wordt van het project. 3. In de investeringskosten zijn ook diverse honora ria en vaste aanvullende kosten opgenomen.

Daarbij is rekening gehouden met de volgende kosten: honoraria ontwerpteamleden (architect, installatieadviseur, constructeur, bouwfysicus en projectmanager (niet voor interne projectleider gemeente)), aansluitkosten, heffingen, verzekeringen, beperkte risicoverrekening en onvoorzien. De aanvullende kosten zijn gebaseerd op een eenvoudig gebouw met een compacte gebouwvorm en een daarbij passende voorbereidings- en uitvoeringsplanning. 4. Bijkomende kosten die locatiegebonden zijn, of a nderszins niet vallen onder de bouwkosten en bijkomende kosten voor de realisatie van een schoolgebouw, zijn niet opgenomen in de kengetallen. In bijlage 5 is de demarcatielijst bijgevoegd ter aanvulling hierop. Per scenario komen er nog diverse kosten bij, en dit kan sterk verschillen. Deze bijkomende kosten kunnen aanzienlijk oplopen, zeker als tijdelijke huisvesting benodigd is. Gemiddeld gezien betreft het op een totaal programma van een gemeente (dus over alle schoolgebouwen berekend) ongeveer 20% van de investeringskosten uit het IHP. Het kan echter zijn dat voor het ene schoolgebouw slechts 10% nodig is en het volgende schoolgebouw 50% aan extra kosten met zich meebrengt. Deze kosten zijn niet opgenomen in de kengetallen en worden per scenario nader gespecificeerd en onderbouwd in de haalbaarheidsonderzoeken na het IHP.

Onderstaan zijn de kosten waarmee aanvullend rekening gehouden dient te worden: a. Tijdelijke huisvesting b. Grondkosten c. Locatiegebonden kosten d. Groen-blauwe schoolpleinen e. Kosten voor bouwrijp maken f. Sloopkosten en asbestsanering g. Interne kosten voor gemeente/schoolbestuur (bijv oorbeeld voor adviezen of projectbegeleiding) h. Kosten voor organisatorische ondersteuning i. Voorfinanciering kinderopvang j. Inrichtingskosten (losse inrichting) k. Verhuiskosten l. Financieringskosten zoals rentekosten, startkost en of faseringskosten 5. In het kostenkengetal is rekening gehouden met t erreinkosten. Deze terreinkosten zijn gebaseerd op een basis speelplaatsvoorziening conform verordening. 6. Er is voor de ruimtebehoefte bij de doorrekening van de investeringskosten uitgegaan van het geprognosticeerde leerlingenaantal in 2035 (over 10 jaar) uit de prognose. De prognoses worden tweejaarlijks geactualiseerd. In de haalbaarheidsonderzoeken, voorafgaand aan het afgeven van een voorbereidingskrediet, wordt het leerlingenaantal nogmaals herijkt. 7. Binnen de financiële vertaling zijn de verwachte indicatieve investeringskosten per periode van 4 jaar opgenomen (termijn 1 0-4 jaar, termijn 2 4-8 jaar, termijn 3 8-12 jaar en termijn 4 12-16 jaar). 8.

Vooralsnog is voor de investeringskosten voor ie dere vernieuwings- en uitbreidingsopgave uitgegaan van kengetal nieuwbouw, ook wanneer de gebouwmaatregel renovatie is benoemd als voorkeursscenario. In het haalbaarheidsonderzoek vindt de afweging tussen (ver)nieuwbouw en renovatie plaats en wordt het taakstellend budget bepaald. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 37 van 52 9. Het streven is om projecten te realiseren in de termijn waarin de projecten zijn genoemd. Indien er op projectniveau vertraging ontstaat in een of meerdere projecten, blijft het mogelijk om andere projecten parallel op te pakken. 10. Voor de doorrekening van de kapitaallasten is r ekening gehouden met een gemiddeld rentepercentage van 2% en een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor het schoolgebouw, in aansluiting met de Financiële verordening van de gemeente Maasgouw 2023. Voor renovatie geldt een andere afschrijftermijn. Bij het bepalen van het krediet wordt inzichtelijk gemaakt wat de kapitaallast bedraagt voor de vervangende nieuwbouw dan wel renovatie van het desbetreffende schoolgebouw. Enkele gebouwonderdelen kennen daarnaast een korte afschrijftermijn (bijvoorbeeld voor de installaties). Tussentijdse vervanging van de installaties is de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur.

6.2.3 Overzicht investeringskosten In het navolgende overzicht worden indicatieve investeringskosten inclusief btw prijspeil 1 januari 2026 (per termijn) weergegeven. Voorzieningen voor bewegingsonderwijs zijn geen onderdeel van dit IHP. De kosten voor het toevoegen van kinderopvang worden op projectniveau verkend. Binnen het haalbaarheidsonderzoek van het project wordt de beoogde kindpartner bepaald en de wijze waarop de huisvesting voor de partner wordt bekostigd. Indien wordt gekozen voor voorfinanciering vanuit de gemeente, dan zorgt de huurovereenkomst voor de benodigde dekking. 6.2.4 Overzicht vervolgstudies De haalbaarheidsonderzoeken zijn niet opgenomen in de investeringskosten en derhalve niet vermeld in het onderstaande overzicht. Met inachtneming van de beoogde haalbaarheidsonderzoeken (drie stuks) die de komende periode worden opgestart, dient rekening te worden gehouden met een post à € 60.000,-- exclusief btw. Daarbij is uitgegaan van afweging renovatie/nieuwbouw en zijn er geen kosten opgenomen voor locatieonderzoeken of ruimtelijke verkenningen of voor de fasering en programmering van de projecten inclusief synergievoordelen (uitvoeringsprogramma). Referentie: P2000098-0023.0.3.

Pagina 38 van 52 Figuur 6-2 Meerjaren investeringsprogramma Termijn 1 2026 2029 School Gebouwmaatregel Omvang [m2 bvo] Opleverjaar Stichtingskosten (basis) gemeente Waarvan de stap BENG naar ENG Bijkomende kosten Totaal termijn 1 6.910.000 € 224.000 € 1.382.000 € Sint Medardus Nieuwbouw ENG 799 2028 3.299.000 € 107.000 € 660.000 € t Breerke Nieuwbouw ENG 874 2029 3.611.000 € 117.000 € 722.000 € Termijn 2 2030 2033 School Gebouwmaatregel Omvang [m2 bvo] Opleverjaar Stichtingskosten (basis) gemeente Waarvan de stap BENG naar ENG Bijkomende kosten Totaal termijn 2 13.462.000 € 446.000 € 2.693.000 € Triangel Nieuwbouw ENG 1488 2030 5.824.000 € 198.000 € 1.165.000 € St Martinus Nieuwbouw ENG 864 2032 3.569.000 € 116.000 € 714.000 € SBO Op de Tump Nieuwbouw ENG 985 2033 4.069.000 € 132.000 € 814.000 € Termijn 3 2034 2037 School Gebouwmaatregel Omvang [m2 bvo] Opleverjaar Stichtingskosten (basis) gemeente Waarvan de stap BENG naar ENG Bijkomende kosten Totaal termijn 3 -€ -€ -€ Geen projecten - - - - - - Termijn 4 2038 2041 School Gebouwmaatregel Omvang [m2 bvo] Opleverjaar Stichtingskosten (basis) gemeente Waarvan de stap BENG naar ENG Bijkomende kosten Totaal termijn 4 3.714.000 € 120.000 € 743.000 € De Maasparel Nieuwbouw ENG 899 2039 3.714.000 € 120.000 € 743.000 € Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 39 van 52 6.3.

Budget 6.3.1 Gezamenlijke verantwoordelijkheid Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de voorziening huisvesting, zoals nieuwbouw en uitbreiding van scholen. Dit moeten zij bekostigen uit het gemeentefonds, waarin het rijk een vergoeding stort. Vanuit de VNG wordt geadviseerd welk normbedrag gekoppeld kan worden aan de benodigde voorziening. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd en stelt geen eisen aan het kwaliteitsniveau. In het IHP is benoemd welke basiskwaliteit wordt nagestreefd en welk gedeelte door de gemeente wordt gefinancierd. Hiermee wordt voorkomen dat er grote kwaliteitsverschillen tussen de verschillende scholen ontstaan. 6.3.2 Bijdrage gemeente De gemeente en de schoolbesturen hebben de intentie uitgesproken om gezamenlijk de gewenste kwaliteit te realiseren. Uitgaande van het meerjaren investeringsprogramma zijn de investeringskosten en bijkomende kosten over de jaren verdeeld. Afhankelijk van de werkelijke programmering van de projecten, kan het beeld verschuiven. De kapitaallasten, die onderdeel worden van de gemeentebegroting, zijn bepaald met inachtneming van de financiële uitgangspunten en genoemde investeringskosten per jaar. Dit dekkingsvraagstuk wordt in het raadsvoorstel voorgelegd ter besluitvorming.

6.3.3 Bijdrage schoolbestuur De schoolbesturen streven ernaar om binnen hun financiële mogelijkheden een bijdrage aan de projecten te leveren volgens de principes van TCO. Hierbij maken zij gebruik van de lumpsumvergoeding die zij ontvangen van het rijk. De aanvullende kwaliteit wordt bijvoorbeeld gefinancierd vanuit een verwacht exploitatievoordeel (op energiekosten) gedurende een deel van de levensduur van het gebouw en een besparing op onderhoud aan het bestaande gebouw voorafgaand aan een nieuwbouwopgave (besparing op investeringen in de lopende MJOP). De schoolbesturen geven aan dat zij aan de voorkant voorzichtig zijn in het toezeggen van bijdragen aan TCO. Daarvoor zijn de volgende argumenten benoemd: • De aanzienlijke tekorten op de lumpsumvergoeding. • De onzekerheid over het overheidsbeleid ten aanzie n van de lumpsumvergoeding. • De hoogte van de onderhoudskosten voor ENG-gebouwe n. • De extra kosten door netcongestie, zoals een accu- pakket. • De beperkte eigen financiële middelen en liquidite it. Tijdens het opstellen van het IHP hebben gemeente en schoolbesturen een afspraak gemaakt over de verdeling van de kosten. Daarvoor heeft de gemeente de basiskwaliteit voor onderwijshuisvesting gedefinieerd en gewaarborgd.

Het betreffen die onderdelen die essentieel zijn voor een goed schoolgebouw en daarom niet afhankelijk dienen te zijn van een bijdrage van een schoolbestuur. De schoolbesturen kunnen ervoor kiezen bij te dragen aan aanvullende kwaliteit. Deze bijdrage zal ten goede komen aan verduurzamingsmaatregelen op het gebied van gezondheid, energie en exploitatieverlagende maatregelen. Figuur 6-3 Investeringskosten per jaar Figuur 6-4 Kapitaallasten per jaar

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 40 van 52 Voor tussentijdse maatregelen die bijdragen aan het binnenklimaat, de energieprestatie en de kwaliteit van het schoolgebouw, zijn de schoolbesturen verantwoordelijk. De gemeente kan hierin een faciliterende rol spelen. Op gemeentelijk niveau kan de behoefte in kaart gebracht worden en op basis daarvan kan gekozen worden voor een collectieve aanpak. Gemeente en schoolbesturen willen in de haalbaarheidsonderzoeken (businesscases) gezamenlijk nader onderzoeken hoe de stap van BENG naar ENG gefinancierd kan worden. Recente ontwikkelingen maken dat dit niet langer vanzelfsprekend is. Denk hierbij onder andere aan: netcongestie, onzekerheid over de salderingsregeling en terughoudendheid van de schoolbesturen door hogere onderhoudskosten bij ENG installaties. 6.4. Interpretatie IHP kosten In het IHP en bij de daaropvolgende uitvoering zijn de kwaliteitsuitgangspunten taakstellend. Deze zijn in samenspraak tussen gemeente en schoolbesturen vastgesteld. De gemeente en schoolbesturen maken zich hard voor deze kwaliteitsuitgangspunten, die zijn omschreven in de visie op onderwijshuisvesting. Het IHP geeft vervolgens een doorkijk naar wat dit betekent voor de investeringskosten. Deze investeringskosten zijn gepresenteerd in de vorm van kengetallen en zijn indicatief.

Het doel van het investeringskostenoverzicht is om de gemeente en de schoolbesturen inzicht te geven in de financiële omvang van de opgave en hen te helpen bij de voorbereiding van deze opgave. Na afronding van het IHP worden voor de individuele projecten, op het moment dat deze actueel worden, haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd. In deze haalbaarheidsonderzoeken worden de investeringskosten opnieuw berekend. In deze fase wordt immers meer duidelijk over het project, zoals het te verwachten leerlingenaantal, aantal vierkante meters, locatie, aantal bouwlagen etc. Ook ontstaat meer grip op de bijkomende kosten. Na het haalbaarheidsonderzoek zijn naast de kwaliteitsuitgangspunten uit het IHP ook de berekende investeringskosten taakstellend. Vervolgens kan het project daadwerkelijk starten met de definitiefase en daarna de ontwerpfase. Het kan voorkomen dat, op basis van investeringskosten–ramingen en/of aanbestedingen, tijdens de realisatie blijkt dat het taakstellend budget ontoereikend is. In dit geval is het mogelijk om het benodigd budget te herijken en terug te gaan naar de gemeenteraad. Dit kan alleen wanneer duidelijk onderbouwd kan worden dat het taakstellend budget uit het haalbaarheidsonderzoek ontoereikend is om de taakstellende kwaliteitsuitgangspunten te realiseren. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 41 van 52 7.

Randvoorwaarden bij uitvoering Hoofdstuk 7 Vervolg IHP Bij de uitvoering van het IHP dient rekening gehouden te worden met een aantal processtappen en uitgangspunten. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 42 van 52 7.1. Opstellen uitvoeringsprogramma Na vaststelling van het IHP starten gemeente en schoolbesturen met het opstellen van een uitvoeringsprogramma. Het is daarbij van belang dat het uitvoeringsprogramma voortgang boekt. In het OOGO wordt het programma jaarlijks geactualiseerd, waarmee gemeente en schoolbesturen inzicht hebben in de voortgang van de projecten die onderdeel zijn van het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit twee hoofdonderdelen: 1. Afspraken programmaniveau: afspraken die gelden voor het gehele programma, ofwel voor alle projecten als genoemd in de eerste termijn (0 tot 5 jaar). Deze afspraken gaan over: a. Het inrichten van een organisatie voor het reali seren van het uitvoeringsprogramma. b. Het ontwikkelen van een financiële werkwijze voo r uniformiteit tussen projecten. c. Het maken van samenwerkingsafspraken. 2. Afspraken projectniveau: er wordt een planning g emaakt voor de volgordelijkheid van projecten. Denk aan beschikbare locaties, tijdelijke huisvesting en het bundelen van projecten op onderdelen zoals technische en ruimtelijk-functionele Programma’s van Eisen. 7.2.

Opstellen haalbaarheidsonderzoeken Na vaststelling van het uitvoeringsprogramma, kan gestart worden met de initiatieffase van projecten door haalbaarheidsonderzoeken uit te voeren. In het haalbaarheidsonderzoek wordt het project geconcretiseerd en geactualiseerd. Dit is de fase voordat een project wordt opgestart. Optioneel kan ervoor gekozen worden om de haalbaarheidsonderzoeken onderdeel te maken van het uitvoeringsprogramma, zodat de afspraken projectniveau nog concreter gemaakt kunnen worden. Het haalbaarheidsonderzoek wordt in samenspraak tussen gemeente en schoolbestuur opgestart. De haalbaarheidsonderzoeken hebben onder andere als doel om: • Een afweging te maken tussen verschillende scenari o’s, bijvoorbeeld nieuwbouw, vernieuwbouw of renovatie of verplaatsing naar een andere locatie. • De definitieve leerlingenaantallen per project te bepalen. • De totale kosten verder te specificeren (onder and ere de bijkomende kosten en TCO). • De verbinding te leggen met doelgroepen als kinder opvang, overige maatschappelijke partners en eventueel docenten, leerlingen, ouders, bedrijven, de wijk etc. Zoals omschreven in de bouwsteen Regie wordt het haalbaarheidsonderzoek ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd en daarmee het voorkeursscenario bepaald.

De projectkaders van het voorkeursscenario worden vastgesteld tussen gemeente en schoolbestuur in een vaststellingsovereenkomst. Onderdeel daarvan is het vaststellen van het bouwheerschap en de procesafspraken die daarbij horen. Daarna starten de volgende fasen: • Definitiefase. • Ontwerpfase. • Aanbesteding en realisatie. • Exploitatie- of gebruiksfase. 7.3. Verbeteringen duurzaamheid en binnenmilieu Door vaststelling van het IHP krijgen schoolbesturen zicht op de vervangings-/ vernieuwingstermijnen van hun gebouwen. Dit stelt hen in staat om vanuit hun verantwoordelijkheid voor onderhoud en exploitatie te investeren in duurzaamheid en het binnenklimaat. Daarbij kan met name worden ingezet op duurzaamheidsmaatregelen waarbij de terugverdientijden de vervangings-/ vernieuwingstermijn niet overschrijden. Zo gaan investeringen in duurzaamheid niet ten koste van middelen voor onderwijs. Ook kunnen schoolbesturen het binnenklimaat verbeteren. De tussentijdse verduurzaming en verbetering van schoolgebouwen is daarmee een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen, dit kan worden verwerkt in de MJOP van de gebouwen. Voor onderzoek en aanpassing van het binnenmilieu heeft de gemeente formeel geen zorgplicht. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 43 van 52 7.4. Bouwheerschap De schoolgebouwen zijn het juridisch eigendom van de schoolbesturen.

In de onderwijswetgeving is bepaald dat het bouwheerschap in principe bij de schoolbesturen ligt. Dit sluit aan bij de eigendomsverhouding. Binnen de gemeente Maasgouw zijn daarnaast drie MFA’s aanwezig. Hierbij heeft de gemeente het juridisch eigendom. Het bouwheerschap ligt voor dergelijke gebouwen bij de gemeente. Conform de VVHO vindt hier overleg over plaats. Na uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek worden de projectkaders vastgesteld tussen gemeente en schoolbestuur in een vaststellingsovereenkomst. Onderdeel daarvan is het vaststellen van het bouwheerschap en de procesafspraken die daarbij horen. 7.5. Actualisatie verordening Na de landelijke vaststelling van het wetsvoorstel zal de VNG de modelverordening actualiseren. De gemeente zal deze verordening omarmen en laten aansluiten op dit IHP. 7.6. Disclaimer Dit IHP is opgesteld onder de wet- en regelgeving zoals deze geldt op het moment van het opstellen daarvan. Echter, wet- en regelgeving is onderhavig aan voortschrijdend inzicht; zo ook de wetgeving met betrekking tot het huisvestingsstelsel voor het funderend onderwijs in Nederland.

Bij (substantiële) wijzigingen van bijvoorbeeld het genoemde stelsel, de Algemene Uitkeringen van het gemeentefonds, de wijze van bepalen van normbedragen, wijzigingen ten aanzien van het Bbl, energie-akkoorden of enig andere substantiële ontwikkeling, kan het nodig zijn om dit IHP (op onderdelen) aan te passen aan de dan geldende realiteit en mogelijkheden. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 44 van 52 8. Bijlagen IHP-gemeente Maasgouw Bijlagen Bijlage 1: wettelijke en beleidskaders Bijlage 2: capaciteitsanalyse Bijlage 3: kwaliteitskader IHP Maasgouw Bijlage 4: kostenkengetal Bijlage 5: demarcatielijst Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 45 van 52 Bijlage 1: wettelijke en beleidskaders Deze bijlage gaat in op de beleidskaders die gelden voor het IHP: de wettelijke taak van gemeente en schoolbesturen op het gebied van onderwijshuisvesting en relevante ontwikkelingen. Zorgplicht Gemeenten hebben op het gebied van onderwijshuisvesting de zogeheten zorgplicht. De onderwijswetgeving stelt dat een gemeente dient te voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor het primair onderwijs (PO), (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO) en voortgezet onderwijs (VO). De voorzieningen in de huisvesting waarvoor de gemeente verantwoordelijk is zijn vastgelegd in de wetgeving. Daarbij gaat het onder andere om (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding en herstel van constructiefouten.

Het onderhoud (binnen- en buitenkant) en de exploitatie van schoolgebouwen is de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. Renovatie is (vooralsnog) niet wettelijk geregeld. Hetzelfde geldt voor vernieuwbouw. Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs (VVHO) De uitvoering van de zorgplicht wordt geregeld via een juridisch instrument, de verordening. Op grond van de Gemeentewet (artikel 149), de Wet op het primair onderwijs (artikel 102), de Wet op de expertisecentra (artikel 100) en de Wet op het voortgezet onderwijs (artikel 76) is de gemeenteraad verplicht bij verordening een regeling vast te stellen. De verordening bevat de basis van het onderwijshuisvestingsbeleid en regelt uitgangspunten voor onder andere de voorzieningen die schoolbesturen jaarlijks kunnen aanvragen bij een gemeente, criteria voor het toetsen van deze aanvragen en procedurele afspraken. Eigendom Schoolbesturen hebben het (juridisch) eigendom van een schoolgebouw met de daarbij behorende ondergrond. Dit houdt in dat een schoolbestuur als eigenaar van een schoolgebouw en ondergrond juridisch aansprakelijk is. Wanneer een schoolbestuur geen gebruik meer maakt van het gebouw valt het gebouw om niet terug in het juridisch eigendom van de gemeente. De reden hiervoor is dat de gemeente het gebouw en de ondergrond heeft bekostigd. De gemeente heeft dus het economisch claimrecht.

Schoolbesturen kunnen vanwege hun positie een gedeelte van het gebouw in medegebruik (voor andere culturele, maatschappelijke of recreatieve doeleinden) geven aan instellingen die uit de openbare kas worden bekostigd met een ideëel doel. Verhuren is mogelijk als de gemeente daar, met inachtneming van de verordening, voorafgaand toestemming voor geeft. Kinderopvang Op 1 januari 2018 is de Wet kinderopvang in werking getreden. Daarbij zijn kinderopvang en peuterspeelzalen geharmoniseerd, waardoor men tegenwoordig spreekt van peuteropvang. Voor de peuteropvang is daarbij een landelijk kwaliteitskader ingevoerd dat grotendeels gelijk is aan de kinderopvang. De GGD is aangesteld als toezichthouder op de kwaliteit voor zowel de kinderopvang als peuterspeelzalenpeuteropvang. Daarnaast is er met de invoering van de Wet OKE voor gemeenten een verplichting gekomen om voldoende aanbod vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) te realiseren, waarbij de financiële drempels voor ouders van doelgroepkinderen zo laag mogelijk moeten zijn. Huidig stelsel De huidige rolverdeling (waarbij gemeenten verantwoordelijk zijn voor nieuwbouw en schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor onderhoud, aanpassing en exploitatie) vertoont tekortkomingen. Het stelsel biedt beide partijen theoretisch de mogelijkheid om de eigen uitgaven te beperken.

Gemeenten kunnen eigen uitgaven beperken door relatief goedkope gebouwen neer te zetten, met als gevolg hoge onderhouds- en exploitatiekosten. Schoolbesturen kunnen de eigen uitgaven beperken door weinig te investeren in onderhoud en eerder nieuwbouw aan te vragen bij de gemeente. Daarbij komt dat een aantal zaken, zoals bekostiging als gevolg van aangescherpte eisen in het Bbl en maatschappelijk wenselijke voorzieningen waaronder op het gebied van duurzaamheid, en de voorziening renovatie/vernieuwbouw, niet geregeld zijn. Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 46 van 52 Wetsvoorstel stelselwijziging Op 15 december 2016 hebben de PO-raad, de VO-raad en de VNG een gezamenlijk voorstel gestuurd aan toenmalig staatssecretaris Sander Dekker om de tekortkomingen in het huidige stelsel voor onderwijshuisvesting op te lossen. Het uitgangspunt van dit voorstel is dat gemeenten en schoolbesturen een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor de (kwaliteit van de) huisvesting van scholen. Op 9 mei 2018 is het verder uitgewerkte voorstel gepubliceerd door PO-raad, VO-raad en VNG. Het wetsvoorstel is in behandeling en de verwachting is dat het in 2026 wordt vastgesteld en in werking treedt. Parrallel daaraan is de VNG begonnen met de actualisatie van de modelverordening.

Daarnaast zet het ministerie van OCW zich samen met de PO-raad, de VO-raad en de VNG in voor het realiseren van kwalitatief goede onderwijshuisvesting. Met het Programma Onderwijshuisvesting wordt er een integrale aanpak ontwikkeld, waarmee de versnelling en kwalitatieve verbetering van de (verouderde) huisvestingsvoorraad gerealiseerd kan worden. Het voorstel pleit voor aanpassing van het stelsel om een aantal van de geconstateerde tekortkomingen op te heffen. Daarbij worden de nadelen van de scheiding van de financiële middelen zoveel mogelijk opgeheven. Gemeenten en schoolbesturen komen in een meer gelijkwaardige positie ten opzichte van elkaar. Belangrijke elementen uit het voorstel zijn: • De in de wet beschreven jaarcyclus voor aanvragen onderwijshuisvesting wordt vervangen door een langere periode, waarin gemeenten na overleg met betrokken schoolbesturen het huisvestingsbeleid en het investeringsprogramma voor een periode van 4 jaar vastleggen in een meerjarenprogramma (IHP), met een doorkijk tot ten minste het 16 e jaar. • De mogelijkheid om renovatie als volwaardig altern atief voor vervangende nieuwbouw in te kunnen zetten. Renovatie moet worden opgenomen als voorziening in de wet.

Renovatie dient daarbij te leiden tot een startsituatie (of startconditie) die in functioneel en kwalitatief opzicht gelijkwaardig is aan nieuwbouw en gericht is op levensduurverlenging van ten minste 25 jaar. • Het investeringsverbod voor het PO en (V)SO wordt zodanig aangepast dat het overeenkomt met de betreffende bepalingen uit de Wet op het voortgezet onderwijs. PO- en (V)SO-besturen krijgen daarmee de mogelijkheid om in huisvesting te investeren. • De concretisering van het huisvestingsvoorstel van de sectorraden en de VNG gaat uit van het handhaven van de huidige financieringsstromen. Aanvullend kan de versoepeling van het investeringsverbod leiden tot een gezamenlijke financiering die de kwaliteit van onderwijshuisvesting kan vergroten dan wel het moment van investeren kan vervroegen. Vooruitlopend op de kaders van de vigerende wetgeving streeft de gemeente ernaar mee te gaan met deze ontwikkeling. Ontwikkeling klimaatakkoord In het klimaatakkoord is vastgelegd dat de PO-raad en de VO-raad sectorale routekaarten, behorende bij de klimaatopgave, dienen door te rekenen naar een CO 2- arme gebouwenvoorraad. HEVO heeft deze doorrekening uitgevoerd.

Deze doorrekening richt zich enerzijds op de effectiviteit van mogelijke scenario’s op de totale reductie van gebouwgebonden CO 2-productie en anderzijds op de kosteneffectiviteit van de verschillende maatregelen die op de gebouwenvoorraad kunnen worden toegepast. Op het gebied van de te behalen doelstellingen is de opdracht aan de sectoren om: Figuur 8-1 Huidig stelsel financiering onderwijshuisvesting Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 47 van 52 • Te komen tot een gebouwgebonden CO 2-reductie van 55% in 2030 ten opzichte van de situatie in 1990. • Te komen tot een gebouwgebonden CO 2-reductie van 95% in 2050 ten opzichte van de situatie in 1990. Naast de doelstellingen op het gebied van CO 2-reductie, hebben de beide sectorraden daaraan toegevoegd dat een duurzaam schoolgebouw een schoolgebouw is dat optimaal ten dienste staat van het onderwijs dat erin aangeboden wordt. Een goed binnenklimaat resulteert in een hoger leerrendement en minder ziekteverzuim. Een schoolgebouw is daarmee niet alleen duurzaam voor wat betreft de CO 2-uitstoot of het energieverbruik; het is een gebouw dat aansluit bij de onderwijskundige visie van de school, past bij het aantal leerlingen en toekomstbestendig is bij veranderingen. De doelstellingen zijn als volgt: Doelstelling Referentiejaar 1990 CO 2-reductie 2030 55,0% CO 2-productie 2030 45,0% Referentie: P2000098-0023.0.3.

Pagina 48 van 52 Bijlage 2: capaciteitsanalyse In deze bijlage is de capaciteitsanalyse opgenomen van de scholen in de gemeente Maasgouw. Hierbij is een ruimtetekort in rood aangegeven en een ruimteoverschot in groen. In paragraaf 4.4 is terug te vinden hoe de capaciteitsanalyse berekend is. Tabel 8-1 Capaciteitsanalyse onderwijshuisvesting gemeente Maasgouw (in m²)

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 49 van 52 Bijlage 3: kwaliteitskader IHP Maasgouw Basiskwaliteit • Wettelijk minimum bouwniveau, geldend op de peilda tum (Besluit bouwwerken leefomgeving). • Gevelbeeld gemiddeld niveau welstand. • Toekomstbestendig en flexibel; herindeelbaar gebou w (geen dragende binnenwanden) en benutten van de verkeersruimten (ventilatie door het hele gebouw). • Bijgevoegde matrix op basis van het (landelijk) Pr ogramma van Eisen Frisse Scholen.

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 50 van 52 Bijlage 4: kostenkengetal Kengetal basiskwaliteit (nieuwbouw) PO/SBO

Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 51 van 52 Bijlage 5: demarcatielijst Concept versie, behorende bij modelverordening voorzieningen huisvesting onderwijs, naar aanleiding van het wetsvoorstel. BVL code Omschrijving kostensoorten Investeringsbedrag Stic htin gskosten Niet voor vergoeding in aanmerking komend 00.00 Kosten voor terreinen (bouwrijpe levering) 00.10 Aankoop grond en aanwezige opstallen x 00.20 Overdracht kosten en belasting x 00.20 Kadastrale kosten x 00.30 Ontsluiting bouwterrein x 00.30 Infrastructurele voorzieningen x 00.40 Bouwrijp maken terreinen incl. volledige sloop opstallen x 00.60 Rentekosten grond x 00.90 Vergoedingen/schadeloosstellingen x 00.90 Overige kosten (bodemsanering etc.) x 10.00 Bouwkosten 10.00 Sloopkosten (bij renovatie) x 10.10 Bouwkundige kosten x 10.11 Constructies (hoofddraagconstructie, incl fund eringen) x 10.11 Constructies; hulpconstructies t.b.v. het gebo uw en de gebouwinstallaties x 10.20 Werktuigkundige en sanitaire-installaties x losse blusmiddelen x Electrotechnische en transport-installaties lift- en transportinstallaties x datanetwerken- passieve componenten x datanetwerken-actieve componenten x Beveiligingsystemen gebouw x Toegangscontrolesystemen (digitaal en fysiek) x CCTV systemen x Sfeerverlichting algemeen x 10.40 Vaste inrichting bewegwijzering (incl.

ruimtebenaming/pictogrammen) x gevelopschrift x briev enbus x balie in receptieruimte x (toneel)podium in overblijfruimte/aula x Keuken/pantry: pantryblok personeelsruimte incl. spatscherm x Pantryblok onderbouw incl. spatscherm x Pantryblok midden- en bovenbouw incl. spatscherm x Vaste inrichting keukenblok centrale keuken incl. s patscherm x Pantryblok ten behoeve van Zorg & Welzijn e.d. incl. spatscherm x Activiteitenplein/aula: Electrotechnische voorzieningen/aansluitingen en lege goten tbv toneelverlichting en aansturing geluid/verlichting x Verduistering centrale hal x garderobehaken incl.

eventuele kasten x garderobehaken x garderobekluisjes x Sanitair: sanitair (toiletpot, urinoir, wastafel, douche, uitstortgootsteen, wastrog) x spiegel toiletvoorruimte x zeepdispenser x (rol)handdoekhouders x Speellokaal Constructieve en bouwkundige voorzieningen in vloer, wand of plafond tbv sportinventaris x Sportinventaris aan wand (klimrek met horizontaalstelling, etc.) x Sportzaal/gymzaal: zitbanken en kledinghaken in kleedruimten gymzaal/s porthal/sportzaal x Constructieve en bouwkundige voorzieningen in vloer, wand of plafond tbv sportinventaris x Electrotechnische voorzieningen in vloer,wand of plafond tbv sportinventaris x Beweegbare hulpconstructies aan wand of plafond tbv sportinventaris x Sportinventaris aan plafond (klimtouwinstallatie, ringen stellen, basketbalborden, etc.) x Sportinventaris aan wand (klimrek met horizontaalstelling, scheidingsnetten via rails verstelbaar, boulderwand met grepen op de muur, basketbalwestrijdinstallaties, ringhaakstok met opberging, schuifprofiel compleet met bevestigingspunten en spansysteem, etc.) x Vloerbevestigingspunt voor afspannen materialen aan de vloer x Vloerpot systeem met deksel tbv sportinventaris x Electronisch scorebord x 10.30 10.50 Terreininfrastructuur: Bestratingen x Groenvoorziening x Terreinriolering/ kolken/ goten x Terreinverlichting x Laadpalen elektrische auto x Laadpalen elektrische auto - E voorziening

x Terreininrichting zoals: Hekwerken en (draai)poorten x Zandbak x Zitbanken x Zitbanken x Afvalbakken x Afvalbakken x Fietsenstallingen leerlingen x Overdekte fietsenstalling docenten x E laadpunten fietsenstalling docenten - E voorziening x Buitenbergingen, etc x 20.00 Bijkomende kosten 20.10 Voorbereidingskosten bestemmingsplanprocedure, waaronder onderzoeken, opstellen bestemmingsplan en kosten informatiebijeenkomsten x 20.10 Legeskosten bestemmingsplanprocedure en plansc hadekosten x 20.10 Legeskosten bouwvergunning x 20.10 Legeskosten sloopvergunning x 20.10 Legeskosten overige vergunningen x 20.10 gebruiksvergunning x 20.12 Lozingskosten x 20.20 Grondmechanisch bodemonderzoek x 20.21 Milieuonderzoek bodemgesteldheid x 20.22 Archeologisch onderzoek x 20.23 Flora en Fauna onderzoek x 20.24 Watertoets x 20.25 Onderzoek explosieven x 20.26 Asbestonderzoek x 20.27 Overige onderzoeken externe specialisten x 20.30 Verzekeringen (car-verzekering etc.) x 20.50 Aansluitkosten x 20.92 Toezicht uitvoering x 30.00 Losse inrichting & technische inventaris (niet zijnde eerste inrichting 1) 30.10 meubilair / kasten x 30.11 digiborden/white-borden x mededelingenbord x garderoberekken (verrijdbaar/verplaatsbaar) x Verrijdbare kasten x podiumelementen x audiovisuele hulpmiddelen x binnenlichtwering/lamellen x handmatig bediende verduisteringsgordijnen x Sporttechnische inrichting: x

Badminton net systemen compleet x Volleybal net systemen compleet x Handbal/ voetbal/ Hockey doelen compleet x Basketbal wand en/of plafondinstallatie compleet x Overige losse inrichting x 30.20 Procesgebonden inventaris/ installaties x 40.00 Bouwvoorbereidingskosten 40.01 Haalbaarheidstudie(s) x 40.10 Architect x 40.20 Adviseur W- en E-installaties x 40.40 Constructeur x 40.50 Binnenhuisarchitect x 40.60 Tuinarchitect x 40.70 Programma van eisen/vooronderzoek x 40.71 Projectmanagement x 40.72 Directievoering x 40.80 Kostenadviseur x 40.82 Overige advisering x 40.90 Advisering bouwfysica, akoestiek brandveilighe id, duurzaamheid x 40.91 Advieseur veiligheid bouw x 40.92 Projectvisualisaties x 40.93 Overige advisering inrichting gebouw of facili tair management x 40.94 Laboratoriumonderzoek x x 70.00 Startkosten 70.10 Ontruiming bestaand gebouw (leeg opleveren voo r sloop of renovatie) x 70.20 Verhuiskosten x 70.30 Tijdelijke huisvesting x 70.40 Interne kosten onderwijsinstellingen/ opdracht gever x 70.90 Schoonmaakkosten (bij oplevering) x 1) Indien de losse inrichiting kwalificeert als "eer ste inrichting" dan wordt deze normatief bekostigd binnen het investeringsbedrag Van toepassing op PO, SBO en SO Van toepassing op VO en VSO 30.12 Referentie: P2000098-0023.0.3. Pagina 52 van 52 Colofon Uitgave: HEVO B.V.

Datum: 13 januari 2026 ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● Contact Statenlaan 8 Burg. Roelenweg 40 5223 LA 's-Hertogenbosch 8021 EW Zwolle T 073 - 6 409 409 T 038 - 4 258 101 info@hevo.nl www.hevo.nl ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://maasgouw.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/46ff4ae9-8ac5-444b-9332-f3815b348ceb?agendaItemId=c56c5ef0-b697-495e-ab27-9efa84cd63ae