Document · PDF

BIJLAGE 1 Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030

01. Raadsvergadering 19 december 2023, gemeente MaasgouwBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling Strategisch Plan Verkeersveiligheid14.628 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Education Voor Education zal een nog nadere keuze gemaakt worden uit de onderstaande maatregelen: -

Blijven deelnemen aan (veilige schoolomgeving, veilige schoolroutes e.d.) snelheidscampagnes die worden uitgevoerd door het ROVL. Een van de volgende nog nader te bepalen programma’s o octopusplan o julie-zone o Door het CROW is in samenwerking met Royal HaskoningDHV een leidraad Inrichting veilige schoolomgeving gemaakt. o Andere o Verkeerslokaal (Bureau De Groot Volker) o Op voeten en fietsen naar school (VVN) jaarlijks een fietsverlichtingscampagne gedaan door ROVL regionaal meedoen met het ontwikkelen van het meerjarenprogramma Doortrappen BOB (VVN, TeamAlert, RYD) uitgevoerd door het ROVL.

De gemeente werkt per dorp aan een maand van de verkeersveiligheid. Voor het vergroten van het effect wordt gestreefd naar een samenwerking met of scholen of dorpsraden.

Engineering Maasgouw kan in 2022 een subsidieplafond van €22500,- voor infrastructurele maatregelen aanvragen. Deze dienen voor 2027 verwezenlijkt te zijn. Om deze maatregelen uitvoerbaar te maken zijn ze ingepast in het Meerjaren en Jaarlijkse investeringsplan. Ook is gekeken naar de omvang van de voorgestelde maatregelen en of de inspanning die geleverd moet worden opweegt tegen de verkeersrisico’s. In het geval van Maatregelen in Brachterbeek en Stevensweert is geconstateerd dat een volledige wegreconstructie zal moeten worden uitgevoerd. De eigen bijdrage van de gemeente zowel financieel als personeel alswel de onmogelijkheid te combineren met onderhoudswerkzaamheden betekent dat hoewel als risicolocatie benoemd niet voor 2027 uitgevoerd kunnen worden. Zodra zich onderhoud aandient zal een nieuw wegontwerp gemaakt moeten worden. 34

SPV Maatreg elnummer aantal Locatie

Jaar

2022 e.v.

Totaal

€0

2022 e.v. 2022 e.v.

Kern

Gehele gemeente

€0 €0

€ 75.000 2022 e.v.

Gehele gemeente Gehele gemeente Gehele gemeente

2024

24.500 €

19.300

2026

70.000

onder fcl 621015-34399 is er al een structureel budget van €

30 jaar vanaf 2025 kapitaallasten per jaar €

2.333 2.333 2.333 2.333

643

30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar

€ € € €

25.000 20.700 begroot hiervoor.

2025

70.000

25.000 €

€

70.000

25.000 €

43.800 €

24.500 €

€

43.800 €

€0

€ 19.300

€

Gehele gemeente

€ 19.300

19.300

€

70.000

30.000 voor verkeereducatie aan basisscholen.

€

30.000 €

€

30.000 €

Er is in de begroting reeds structureel € 12.000 opgenomen €

30.000 Nieuw te vragen exploitatiebudget. € 131.400,00 € 73.500,00 € 112.900,00 € 335.000,00 € 55.000,00

30.000 €

24.500 €

€0

bijdrage gemeent e 30.000 €

43.800 €

€ 70.000 € 70.000 € 70.000 € 70.000 € 30.000 / per jaar € 30.000 / per jaar

bijdrage gemeent e €

€

Gehele gemeente

bijdrage gemeent e

€ 19.300

€0 €0 1 Heel

Gehele gemeente

Toegeke nde subsidie

Maatregel Beleid Toetsingskader snelheid gerelateerde klachten Uitvoeren verkeerstellingen (intensiteiten en snelheden) regulier en n.a.v. klachten Structurele aandacht voor verkeersveiligheid in beleid Jaarlijks budget voor het nemen van kleine maatregelen Completeren van een eenduidige Duurzaam Veilige inrichting (conform inrichtingsrichtlijnen) Completering 60 km/uur zones incl. Essentiele Herkennings Kenmerken *

Heerbaan 21 Weijerd 2 - Heerstraat Zuid 17 Kruisstraat 21 aHeerstraat Zuid 2 Pater Jac Scheursweg Heelderweg Heerstraat-Zuid Molenstraat 69

Thorn Heel 348

1 Beegden

348

Oversteekplaatsen in Beegden

Invoering Essentiele Herkennings Kenmerken Markering GOW buiten de bebouwde kom op basis van onderhoudsplan* Verbeteren 30km zone Casino en Wal naar aanbevelingen Verkeersplan Thorn* Verbeteren 30 km zone Reutsdael Verbeteren 1 voetganger- en fietsoversteek op de Heerbaan Verbeteren 3 voetgangeren fietsoversteken op de Heerstraat Noord en Zuid

Aanpassen entrees bebouwde kom

1 Panheel 1 1 Beegden 1

Aanpassen entree bebouwde kom

voorzetten bestaande educatieprogramma's

Gehele gemeente

Educatie

Maand van de verkeersveiligheid Totaal

Totaal investeri ng

In bijlage 5 staat een overzicht van de financiële dekking.

Enforcement Verkeershandhaving is een politietaak. Via regionale overleggen blijven we aandacht vragen voor het belang van verkeershandhaving en dragen we specifiek voor Maasgouw risicovol gedrag en risicolocaties aan. Verder nemen en ondersteunen we initiatieven tot grotere mogelijkheden van technische verkeershandhaving. -

bestuurlijk ondersteunen van initiatieven tot het vergroten van technisch toezicht in het verkeer, denk aan: o tachografen voor bezorgdiensten o afschaffen assurantiebelasting op rijstijl afhankelijke autoverzekeringen o tachograaf of Intelligent Speed Adaption verplichting in voertuigen van veelplegers in het verkeer

BIJLAGE 1 – Vormtoets voor 30 km/u De wegen die het slechtst scoren in de vormtoets voor 30 km/u zijn: Score van 3.5 of lager

Score van 4

Score van 4.5 of hoger

Waage Naak (3)

Bergerkampweg (4)

Apollostraat (4.5)

Boslaan (3.5)

Houthemerweg (4)

Burgemeester Kellenersstraat (4.5)

Leppingtonstraat (3.5)

Kapel (4)

Contelmostraat (4.5)

Weijersweg (3.5)

Keulstraat (4)

Daalzicht (4.5)

Waage Naak (3)

Panheeldersteeg (4)

de Horionstraat (4.5)

Processieweg (4)

dokter E.Verstraelenstraat (4.5)

Raadhuisstraat (4)

Doormanweg (4.5) Europastraat (4.5) Gouverneur Houbenstraat (4.5) Heggerstraat (4.5) Hemelrijckstraat (4.5) Kennedystraat (4.5) Oosterveldstraat (4.5) Pasweg (4.5)

BIJLAGE 2 – Vormtoets voor 50 km/u De wegen die het slechtst scoren in de vormtoets voor 50 km/u zijn: Score van 3.5 of lager

Score van 4

Score van 4.5 of hoger

Bunkerhaven (4,5) Bruidsweg (4) Burgemeester Minkenbergstraat (4) Hazenspoor (4,5) Kromstraat (4,5) Wilhelminalaan, Stevensweert (2,5) Burgemeester van Bovenstraat (4) Kruisweg (4,5) de Endepoel (4) Prinses Irenestraat (3) op 't Root (4,5) De Hoogestraat (4) Tergouwen (3) S.Houbenweg (4,5) De Schaapsbrug (4) Achter de Molen (3,5) Battenweg (5) De Waaikamp (4) Brikkenstraat (3,5) Brandt (5) Gouverneur Houbenstraat (4) Ervenweg (3,5) Burgemeester Kellenersstraat (5) Haverkamp (4) Pannenstaartweg (3,5) Dorpsstraat (5) Kempenaarstraat (4) Roumerweg (3,5) Havenstraat (5) Klipperstraat (4) Spitsstraat (3,5) Het Stepke (5) Kokstraat (4) Steenstraat (3,5) Steegputstraat (5) Lijnpad (4) Tegelveldstraat (3,5) Tipstraat (5) Meers (4) Tichelkoelstraat (3,5) Veerweg (5) Muncadostraat (4) Veldstraat (5) Pater Sangersstraat (4) Zuidsingel (5) Rijnaakstraat (4) Tjalkstraat (4)

BIJLAGE 3 – Visie op risicogestuurd werken in beleid en uitvoering Toelichting op de relatie tussen risicogestuurd werken en het verkrijgen van inzicht in de verkeersveiligheidsproblematiek van een gemeente via redeneerlijnen in de piramidestructuur.

Figuur 12: Beleidspiramide verkeersveiligheid

Visie op ‘risico’ in het verkeerssysteem Het verkeersveiligheidsrisico wordt gezien als de kans op een ongeval. Dit kan met de volgende formule worden weergegeven: Ongeval = Risico x Expositie8. Dit betekent dat een kleine kans op een risico bij een grote expositie wel kan leiden tot veel ongevallen (zoals bijvoorbeeld op een stroomweg waar veel verkeer geconcentreerd is met een relatief laag risico). Belangrijk hieruit is dat een locatie met een relatief beperkt aantal ongevallen wel een hoog risico kan kennen (bij een beperkte expositie). Alleen kijken naar de ongevallen (curatief/reactief) is daardoor onvoldoende, vooruit kijken naar de locaties met een hoog risico (preventief/proactief) is daardoor leidend in de SPV aanpak. Het risico kan met een gelijke formule weergegeven worden: Risico = Kans x Ernst. Een beperkte kans op een relatief ernstig ongeval telt zwaarder mee dan een kleine kans op een ongeval met beperkt letsel. Van belang is om hierbij twee dingen te onderscheiden. Het beperken van de oorzaak van een ongeval (zoals het scheiden van verkeersstromen), om zo het ongeval te voorkomen en het beperken van de ernst van de afloop van een ongeval (zoals het aanbrengen van een geleiderail). Onderstaand is middels het vlinderdasmodel (figuur 1) de oorzaak en gevolg weergegeven.

Met ‘expositie’ (of: ‘exposure’) wordt ‘de blootstelling aan verkeer’ bedoeld.

Figuur 13: Vlinderdasmodel

Bij het onderzoeken van een ongevalsrisico is het van belang dat rekening wordt gehouden met de risicokenmerken. Dit zodat een ongevalsrisico op een juiste manier benaderd wordt teneinde ook passende maatregelen erbij te definiëren. Een oorzaak / ongevalsrisico9 is afhankelijk van de volgende risicokenmerken: • • • •

Aantal ontmoetingen van verkeer onderling De hoek waarin het verkeer elkaar ontmoet. De snelheid van het verkeer De kenmerken van het verkeer (massa / kwetsbaarheid).

De afloop / slachtofferrisico10 is afhankelijk van de volgende risicokenmerken: • • •

De snelheid (en de hoek) van het voertuig na het ongeval. De kenmerken van het voertuig (massa / kwetsbaarheid). De kenmerken van de locatie (o.a. wegkenmerken / vergevingsgezindheid)

Van bovenstaande is vooral belangrijk dat de samenkomst van deze kenmerken leiden tot een risico. Het samenspel van de kernmerken leidt tot een bepaald risiconiveau, alleen snelheid als kenmerk is onvoldoende om het ongevalsrisico in te schatten.

Het ongevalsrisico zegt iets over de kans op betrokkenheid bij een ongeval. Het slachtofferrisico zegt iets over de potentiële ernst van het ongeval.

BIJLAGE 4 Maatregelen horende bij de Education, Engineering en Enforcement Education Maatregelrichtingen Nr. Risicothema

Projecten

1.1 30 en 50 km/uur wegen

Het risico op 30 km/uur en 50 km/uur wegen heeft vooral te maken met het grote aandeel fietsers en e-bikers op dit type wegen. Zorg ervoor dat deze doelgroepen via specifieke educatieprogramma’s goed bereikt worden. Besteed daarbij met name aandacht aan gedrag op kruispunten, en gedrag ten opzichte van zwaar verkeer. Als aanvulling kunnen hier ook campagnes uitgevoerd worden die gericht zijn op het snelheidsgedrag van automobilisten.

1.5 Fiets (e-bike)

Voor de fiets (e-bike) verschilt het per doelgroep wat belangrijk is om aandacht aan te besteden. Belangrijk bij (jonge) fietsers is om (ook) aandacht te besteden aan het thema afleiding. Voor de doelgroep 12 – 14 jaar (einde basisschool, begin voortgezet onderwijs) zijn hiervoor verschillende programma’s beschikbaar. Voor de doelgroep ouderen is het belangrijk dat zij veilig kunnen blijven fietsen zolang zij de benodigde kennis en vaardigheden bezitten, én vooral zich bewust zijn van hun lichamelijke en geestelijke beperkingen, en hun gedrag daarop afstemmen. Er zijn verschillende trainingen en programma’s beschikbaar die zich hierop richten. Ouderen kunnen veilig blijven fietsen zolang zij de benodigde kennis en vaardigheden bezitten, én vooral zich bewust zijn van hun lichamelijke en geestelijke beperkingen, en hun gedrag daarop afstemmen. Er zijn verschillende trainingen en programma’s beschikbaar die zich hierop richten.

1.11 Ouderen Voor oudere automobilisten is het van belang dat zij inzicht krijgen in hun sterke en zwakke punten wat betreft rijvaardigheid. Verder kan er gewerkt worden aan de zwakke punten via speciale educatieprogramma’s voor ouderen.

1.13 Rijden onder invloed

Rijden onder invloed van alcohol en drugs komen o.a. aan de orde in de programma’s voor jonge bestuurders. Daarnaast verdient het aanbeveling aan te sluiten bij landelijke en provinciale campagnes over dit thema. Het thema moet regelmatig onder de aandacht worden gebracht van de diverse doelgroepen.

1.14 Snelheid in het verkeer

Aandacht dient uit te gaan naar creëren van bewustzijn van het gevaar van te hard rijden en het uitvoeren van campagnes die gericht zijn op het snelheidsgedrag van automobilisten. Aansluiting bij de landelijke campagnes over rijsnelheid is zinvol.

1.15 Afleiding in het verkeer

Afleiding in het verkeer dient aan de orde te komen in programma’s voor de verschillende doelgroepen, ook oudere (e-)fietsers. Daarnaast verdient het ook aanbeveling aan te sluiten bij landelijke en provinciale campagnes over

afleiding in het verkeer (bijv. MONO). Specifiek zou aandacht uit moeten gaan naar de doelgroep rijbewijsbezitters en daarbinnen met name het zakelijke verkeer. 1.16 Verkeersovertreders

Voor de aanpak van verkeersovertreders kan worden aangesloten bij de landelijke aanpak van bestuurders die opvallen door ernstige overtredingen in het kader van de zogenaamde Vorderingsprocedure.

Tabel 10: Maatregelrichtingen Education

Kosten

De kosten van verkeerseducatie zijn afhankelijk van het type educatie of campagneprogramma en daarmee afhankelijk van duur, vorm, aantal deelnemers, etc.

Aanvullende maatregelen verkeerseducatie Voor het opstellen van effectieve verkeerseducatie maatregelen heeft de focus op een specifieke doelgroep de voorkeur. Aansluitend bij de risicothema’s richten we ons met verkeerseducatie daarom vooral op (oudere) fietsers en e-bikers en ouderen in het algemeen. Binnen die doelgroepen komen thema’s als afleiding en rijden onder invloed zoveel mogelijk terug. Omdat deze thema’s ook buiten deze doelgroepen kunnen spelen, adviseren we tevens aan te sluiten bij landelijke/provinciale campagnes.

Om te bepalen welke aanvullende maatregelen er nodig zijn in de gemeente Maasgouw, is in afstemming met de provincie Limburg: In kaart gebracht wat het huidige aanbod aan verkeerseducatieprogramma’s is en wat het bereik en de kwaliteit van deze programma’s is; Geïnventariseerd welke leemtes er zijn in het huidige aanbod; Gekeken op welke wijze deze leemtes kunnen worden opgevuld.

Het advies voor aanvullende maatregelen is in Tabel 1 terug te vinden. De wijze waarop dit advies tot stand is gekomen wordt in het vervolg van deze tekst beschreven. Voor de volledigheid zijn in de tabel ter inspiratie voor elk risicothema de suggesties beschreven. In de eerste alinea is telkens aangegeven in hoeverre aanvullende maatregelen voor dit thema in de gemeente gewenst zijn.

Tabel 1 Overzicht met aanvullende maatregelen op gebied van educatie en voorlichting naar risicothema Risicothema

Aanvullende maatregelen Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Aanvullende maatregelen gewenst.

30 km/u wegen

Het risico op 30 km/uur en 50 km/uur wegen heeft met name te maken met het grote aandeel fietsers en e-bikers dat van dit type wegen gebruik maakt. Zorg ervoor dat deze doelgroepen via specifieke educatieprogramma’s goed bereikt worden. Besteed daarbij met name ook aandacht aan gedrag op kruispunten,

vooral het gedrag ten opzichte van zwaar verkeer (dode hoek ongevallen) verdient aandacht. Voorbeelden van ‘dode hoek’ programma’s uit de Toolkit Permanente Verkeerseducatie zijn: • Veilig op weg! Blijf uit de dode hoek (VVN) • Blind spot (Traffic Skills) In aanvulling hierop kan het zinvol zijn om campagnes uit te voeren gericht op het snelheidsgedrag van automobilisten. Dit kan in de vorm van een wijkgerichte aanpak. De rijsnelheid in de buurt van scholen verdient speciale aandacht (veilige schoolomgeving, veilige schoolroutes e.d.). In Limburg worden snelheidscampagnes uitgevoerd door het ROVL. Er zijn specifieke programma’s voor het veilig inrichten van de schoolomgeving, zoals Octopus (www.octopusplan.nl) en Jullie (https://julie-zone.nl/). Door het CROW is in samenwerking met Royal HaskoningDHV een leidraad Inrichting veilige schoolomgeving gemaakt. Daarnaast zijn er educatieprogramma’s gericht op veilige schoolroutes, zoals Verkeerslokaal (Bureau De Groot Volker) en Op voeten en fietsen naar school (VVN). Beide programma’s zijn terug te vinden in de Toolkit Permanente Verkeerseducatie. De gemeente werkt aan een maand van de verkeersveiligheid. Per dorp wordt gewerkt aan een maand van de verkeersveiligheid.

50 km/u wegen

Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Zie 30 km/u wegen Voor dit thema worden in de gemeente zeven programma’s uitgevoerd, met name in het basisonderwijs. Van de programma’s waarbij iets gezegd kan worden over de kwaliteit, zijn er twee van heel goede kwaliteit. Probeer het bereik nog te vergroten. Aanvullende maatregelen zijn nog wel gewenst, met name voor andere doelgroepen (VO, ouderen).

Fiets en e-bike

In het programma Go Safe zonder afleiding VR van Go Safe ervaren leerlingen van basis- en voorgezet onderwijs (10-14 jaar) via een VR-bril dat het gebruik van een smartphone op de fiets kan leiden tot ernstige ongelukken. Een ander programma over fiets voor de doelgroep 12 – 14 jaar is Op de fiets? Even niets ... van VVN. Het programma Op de fiets? Even niets… is een online lesprogramma van Veilig Verkeer Nederland waarin leerlingen zich actief bezig houden met het onderwerp afleiding door mobieltjes op de fiets. Het programma is bedoeld voor de bovenbouw van de basisschool en de eerste klas van het voortgezet onderwijs. Andere programma’s die kunnen worden ingezet: • Streetwise (ANWB)  dit programma wordt al uitgevoerd in de regio Noord Limburg • Fotoframe (Responsible Young Drivers) • Split the Risk (Veiligheid NL)

Er wordt jaarlijks een fietsverlichtingscampagne gedaan door ROVL in Limburg. Zie ook Ouderen Voor dit thema wordt in de gemeente een programma uitgevoerd. De kwaliteit van het programma is voldoende. Probeer het bereik nog te vergroten. Aanvullende maatregelen zijn nog wel gewenst. Ouderen hebben over het algemeen meer vrije tijd en een rustigere levensstijl. Mensen worden in deze levensfase geconfronteerd met lichamelijke en cognitieve gebreken, die van invloed kunnen zijn op het functioneren in het verkeer. Voor de algehele gesteldheid is het van belang dat ouderen aan het verkeer deel blijven nemen. De (e-)fiets is dan een laagdrempelige optie. Ouderen kunnen veilig blijven fietsen zolang zij de benodigde kennis en vaardigheden bezitten, én vooral zich bewust zijn van hun lichamelijke en geestelijke beperkingen, en hun gedrag daarop afstemmen.

Ouderen

Een geschikte aanpak is die van het meerjarenprogramma Doortrappen, opgezet door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Doortrappen ondersteunt provincies en gemeenten om hun oudere, fietsende inwoners bewust en zeker te maken. Doortrappen bestaat uit een landelijk netwerk met vertakkingen in provincies en gemeenten, waardoor gemakkelijk aansluiting is te vinden. Eén van de projecten die hierbij is aangesloten is de opfriscursus Het Nieuwe Fietsen van VVN, een gevarieerde en interactieve workshop voor oudere fietsers. Dit project is ook los uit te voeren. Daarnaast zijn er speciale trainingen voor e-fietsers. Deze worden onder meer aangeboden door SOAB en de Fietsersbond. Voor de doelgroep oudere automobilisten is een zelftest ontwikkeld die ouderen inzicht geeft in hun sterke en zwakke punten in hun rijvaardigheid. Na het invullen van de test ontvangt de oudere automobilist een persoonlijk advies en tips om veilig te blijven rijden. Deze Zelfscan Senior Automobilisten is beschikbaar via de websites van het CBR en van VVN. Daarnaast zijn er speciale educatieprogramma’s voor ouderen, zoals de VVN Opfriscursus voor de automobilist en de Rijzeker-training van de ANWB. Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Aanvullende maatregelen gewenst.

Rijden onder invloed

Rijden onder invloed van alcohol en drugs komen onder andere aan de orde in de volgende programma’s: • Witte Waas (TeamAlert) • 3D Tripping Car (Responsbile Young Drivers) • BOB (VVN, TeamAlert, RYD)  De BOB-campagne wordt uitgevoerd in Limburg door het ROVL. • Go Safe zonder invloed (Go Safe) Daarnaast verdient het aanbeveling aan te sluiten bij landelijke en provinciale campagnes over dit thema. Het thema moet regelmatig onder de aandacht

worden gebracht van de diverse doelgroepen. Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Aanvullende maatregelen gewenst. Snelheid in het verkeer Zie 30/50 km/uur wegen. Voor dit thema is de doelgroep jongere automobilisten mogelijk relevant. Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Aanvullende maatregelen gewenst.

Afleiding in het verkeer

Mogelijke programma’s voor afleiding in het verkeer: • Go Safe zonder afleiding • Wheelie Pop (VVN) • 3D Afleiding Bike (Responsible Young Drivers) Ook in de educatieprogramma’s voor oudere (e-)fietsers zou afleiding nadrukkelijk aandacht moeten krijgen. Daarnaast verdient het ook hier aanbeveling aan te sluiten bij landelijke en provinciale campagnes over afleiding in het verkeer (denk aan de MONO campagne). Specifiek zou aandacht uit moeten gaan naar de doelgroep rijbewijsbezitters en daarbinnen met name het zakelijke verkeer. Voor dit thema worden in de gemeente geen specifieke programma’s uitgevoerd. Aanvullende maatregelen gewenst.

Voor de aanpak van verkeersovertreders kan worden aangesloten bij de Overige verkeersovertreders landelijke aanpak van bestuurders die opvallen door ernstige overtredingen in het kader van de zogenaamde Vorderingsprocedure. Deze procedure wordt uitgevoerd door het CBR en als onderdeel daarvan kunnen bestuurders worden verwezen naar educatieve maatregelen, zoals de Educatieve Maatregel Gedrag (EMG).

Onderbouwing advies aanvullende educatiemaatregelen Het verbeteren van de verkeersveiligheid vraagt om een integrale aanpak. Eén van de middelen die ingezet kan worden is gedragsbeïnvloeding door middel van educatie en voorlichting. In deze paragraaf beschrijven we hoe het advies voor de aanvullende verkeerseducatiemaatregelen voor de gemeente Maasgouw tot stand is gekomen.

Van probleem naar doel en naar passende interventie Voor effectieve gedragsbeïnvloeding is het maken van heldere strategische keuzes van groot belang. Daarbij helpt het om te werken volgens een gestructureerd stappenplan. De eerste stap daarin is het bestuderen van het probleemgedrag en de doelgroep. Op basis daarvan worden doelen en indicatoren opgesteld. Vervolgens dient een passende aanpak te worden gekozen en uitgewerkt. Daarna volgt de implementatie van de aanpak, en een belangrijke laatste stap is evaluatie.

De analyse van het probleemgedrag heeft in Maasgouw uitgemond in 8 risicothema’s. Voor de meeste daarvan kunnen maatregelen op het gebied van verkeerseducatie een bijdrage leveren. Om tot onderbouwde keuzes te komen hebben we voor elk thema’s het huidige aanbod van educatie bekeken. Dat geeft inzicht in eventuele leemtes. Mede op basis daarvan hebben we aanbevelingen gedaan voor de inzet van educatie.

Permanente Verkeerseducatie Bij opstellen van de aanbevelingen sluiten we aan bij de uitgangspunten van de Permanente Verkeerseducatie (PVE). Volgens de gedachtegang van de PVE is het belangrijk om verkeersdeelnemers gedurende hun gehele ‘verkeersleven’ de benodigde kennis, vaardigheden en motivatie bij te brengen voor een veilige deelname aan het verkeer. Binnen PVE worden zes doelgroepen onderscheiden. De indeling in doelgroepen is gebaseerd op een combinatie van leeftijd en vervoersmodaliteit. Het gaat om: o o o o o o

0 tot 4 jaar 4 tot 12 jaar (primair onderwijs) 12 tot 16 jaar (voorgezet onderwijs) 16 tot circa 25 jaar (beginnende bestuurders) Circa 25 tot circa 60 jaar (rijbewijsbezitters) Circa 60 jaar en ouder (senioren)

Daarnaast is er sprake van algemene, doelgroep overstijgende problematiek, zoals voor de thema’s rijden onder invloed en afleiding. Ook voor deze algemene thema’s geldt overigens dat het voor een effectieve aanpak nodig is om af te stemmen op de specifieke doelgroep. Zo is afleiding op de fiets iets anders dan afleiding in de auto.

Hulpmiddelen: Toolkit en Checklist Voor het selecteren van educatieve interventies zijn een aantal hulpmiddelen beschikbaar. Om te beginnen is er de Toolkit Permanente Verkeerseducatie: een actueel overzicht van in Nederland beschikbare verkeerseducatieve programma’s en materialen. Dit online instrument helpt werkers in het veld van verkeerseducatie om een keuze te maken uit het rijke aanbod. Er kan geselecteerd worden op onder andere doelgroep en thema. Een groot deel van de projecten van de Toolkit PVE is getoetst met de Checklist Verkeerseducatie. Voor effectieve gedragsbeïnvloeding zijn heldere strategische keuzes van belang. Met behulp van de Checklist wordt via het beoordelen van 10 essentiële ontwikkelstappen in kaart gebracht of verkeerseducatieve interventies op een verantwoorde wijze zijn opgezet en vormgegeven, en of zij aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. De eerste stappen hebben te maken met het analyseren van het probleemgedrag en van de doelgroep. Op basis daarvan worden concrete doelen gesteld om het probleemgedrag aan te pakken. Vervolgens dient een passende methodiek te worden gekozen en uitgewerkt. Daarna volgt de implementatie van de aanpak, en de belangrijke laatste stappen zijn proces- en effectevaluatie. De score op de Checklist geeft een indicatie van de kwaliteit van de programma’s.

Er kunnen maximaal 50 sterren worden behaald, tussen de 1 en 5 op elke stap. Uitkomsten van de toetsingen zijn te vinden op de website van de Toolkit PVE. 46

Huidige aanbod verkeerseducatie Op basis van gegevens van de provincie Limburg is om te beginnen een overzicht gemaakt van de in 2019 in Maasgouw uitgevoerde verkeerseducatieprogramma’s, ingedeeld naar PVE-doelgroep (zie bijlage). Vervolgens is gekeken in welke mate de uitgevoerde programma’s aansluiten bij de eerder opgesomde risicothema’s. Dat laatste overzicht is terug te vinden in Tabel 2. In Tabel 2 is aangegeven wat het bereik en de kwaliteit van de ingezette educatie/ voorlichting is geweest. Bij het samenstellen van Tabel 2 is er voor het scoren van het bereik gekeken welk deel van de doelgroep bereikt is. De volgende scores zijn gehanteerd: 0 = geen bereik (geen activiteiten uitgevoerd); - = onvoldoende bereik (project slechts een of enkele malen uitgevoerd); -/+ = beperkt bereik (slechts klein deel van de doelgroep bereikt, bijvoorbeeld project uitgevoerd op beperkt aantal scholen) en + (substantieel deel van de doelgroep bereikt). De kwaliteit van de ingezette programma’s is gebaseerd op het aantal sterren dat op de Checklist Verkeerseducatie is behaald: ++ = 46 - 50 sterren; + = 41 – 45 sterren; +/- = 36 – 40 sterren; - = 35 – 30 sterren; -- = minder dan 30 sterren. Programma's die niet getoetst zijn met de Checklist Verkeerseducatie, kunnen wij niet beoordelen op kwaliteit. Deze programma’s krijgen een 0 toegekend.

Dit hoeft echter niet automatisch te betekenen dat het programma van onvoldoende kwaliteit is.

Op basis van Tabel 2 kan worden geconcludeerd, dat de ingezette verkeerseducatie zich met name richt op het risicothema Fiets. Deze verkeerseducatie is voor de doelgroepen basis- en middelbaaronderwijs en bevat programma’s als ‘Streetwise’ van de ANWB, ‘Op de fiets? … Even niets!’ van VVN en ‘Veilig op Weg’ van VVN. Een programma dat bij de risicothema’s Fiets en Afleiding in het verkeer hoort, is de ‘Mono-campagne’ van VVN. Voor het risicothema Ouderen (en oudere fietser) wordt het programma ‘Opfriscursussen’ van VVN gegeven. Tabel 2 Overzicht van uitgevoerde verkeerseducatie en voorlichting naar risicothema in 2019 in de gemeente Maasgouw Risicothema

Projecten

1: 30 km/u wegen

Geen specifieke projecten

2: 50 km/u wegen

Geen specifieke projecten

Veilige schoolomgeving – VVN

€450,00

Veilig op weg (Dode hoek) – VVN

€1.350,00

Verkeersexamen – VVN

€750,00

Verkeerstuin – Stichting de Fabriek

€1.738,00

Streetwise – ANWB

€1.325,00

Op de fiets even niets - VVN

€477,00

Reflection Day – Van Schijndel Advies

€1.500,00

4: Ouderen

Opfriscursus voor ouderen – VVN

€1.100,00

-/+

5: Rijden onder invloed

Geen specifieke projecten

6: Snelheid in het verkeer

Geen specifieke projecten

7: Afleiding in het verkeer

Geen specifieke projecten

3: Fiets en e-bike

Bereik

Kwaliteit

8: Verkeersovertreders

Geen specifieke projecten

Engineering Maatregelrichtingen De categorie ‘Engineering’ omvat fysieke maatregelen in op-/langs wegen. Nr

Maatregel

Verbeteren en/of volledig 2.1 herinrichten 30 km/u aandachtswegen/buurten11.

Toelichting Wenselijk is om het wegbeeld in een aantal 30 km/h woonwijken in zijn geheel aan te passen om aan te sluiten bij de inrichtingsprincipes van Duurzaam Veilig. Focus op een uniform wegbeeld in de gehele wijk met een smallere rijbaan, klinkerverharding en minder rechtstanden. Totale herinrichting is relatief kostbaar, koppeling naar geplande werkzaamheden zoals vernieuwing riolering (werk met werk maken) is wenselijk.

Extra maatregelen op locaties waar verkeer elkaar relatief vaak kruist of op Verbeteren en/of volledig 2.2 herinrichten risicolocaties op de wegen met relatief veel rechtstanden zijn wenselijk. Bijvoorbeeld door koppeling aan de impulsgelden SPV. Voorbeelden hiervan zijn 30 km/u wegen. wegversmallingen, het aanleggen van drempels of locatie specifieke ingrepen. Bij het herinrichten of verbeteren van de 50 km/u wegen en van de locaties op deze wegen zijn de volgende focuspunten van belang: • De vrijliggende fietsvoorzieningen, oversteekvoorzieningen en parkeren langs de rijbaan. • Het koppelen van de werkzaamheden aan al geplande werkzaamheden op de aandachtswegen (werk met werk maken). Verbeteren en/of volledig • Maken verkeersveiligheidsanalyse per aandachtsweg t.b.v. 2.4 herinrichten risicolocaties op maatregelvoorstel en uitvoeringsplanning (oplossingen op maat) 50 km/u wegen. • Extra inzet op verbetering van de verkeersveiligheid door koppeling aan de impulsgelden SPV. Verbeteren en/of volledig 2.3 herinrichten 50 km/u aandachtswegen

Bij het herinrichten van de fietsroutes met een hoog risico zijn de volgende focuspunten van belang: • Maken verkeersveiligheidsanalyse per fietsroute t.b.v. Herinrichten fietsroutes met maatregelvoorstel en uitvoeringsplanning 2.5 hoge intensiteit en/of hoog • Focus op brede fietspaden, vrijliggend en de kruispunten met andere aantal ongevallen. wegen • Extra inzet op verbetering van de verkeersveiligheid door koppeling aan de impulsgelden SPV. 2.11 Bij alle herinrichtingen worden de principes van Duurzaam Veilig opgevolgd Tabel 11: Maatregelrichtingen Engineering

Zie hoofdstuk Detailanalyse en Risicolocaties voor aandachtswegen (disbalans functie, vormgeving en gebruik) en risicolocaties. 11

Kosten Volledige herinrichting wegen

De kosten van een volledige herinrichting van een 30 km/u weg zijn € 165.000 per 100 meter (uitgaande van klinkerverharding, 5 meter breed, 2 parkeerstroken, trottoirs en 1 drempel of plateau)

Voor de inrichting van de gehele 30 km/u woonwijken leidt dit tot een relatief hoog bedrag. Een geheel nieuw wegbeeld is wenselijk, dus een algehele aanpak heeft de voorkeur boven het aanpakken van specifieke locaties. Een combinatie met andere werkzaamheden zoals rioleringsvernieuwing of algehele wijkvernieuwing zijn wenselijk. De kosten van een volledige herinrichting van een 50 km/u weg zijn € 180.000 per 100 meter (uitgaande van asfalt verharding, 6 meter breed, vrijliggende fietsvoorzieningen en trottoirs)

Bij het herinrichten van hele wegvakken voor de 50 km/u wegen of de risicovolle fietsroutes kan het wel wenselijk zijn deze apart uit te voeren. Specifieke aandacht voor de positie van de fiets (zowel in langsrichting als bij kruisend langzaam verkeer) is van belang. Locatiegerichte maatregelen

Maatwerk is vereist bij maatregelen op locaties. Onderstaand is per type maatregel een inschatting gegeven van de kosten. De kosten zijn op basis van kentallen waardoor er een bandbreedte (+ of -) op zit. Het betreft de kosten op investeringsniveau inclusief opslagen. De maatregelen komen overeen met de maatregelen als genoemd in de factsheet ‘Snel van start met effectieve maatregelen’ van het Kennisnetwerk SPV.

Maatregelpakket

Snelheidsremmende maatregelen

Risicothema

• 30 km/u wegen

Oversteekvoorzieningen

• 30 km/u wegen • 50 km/u wegen

Voetgangersvoorzieningen

• 30 km/uur wegen • 50 km/uur wegen

Fietsvoorzieningen

• Fiets • E-bike

Specifieke maatregel

Kostenindicatie

Kruispuntplateaus

€ 30.000 per stuk

Drempels

€ 15.000 per stuk

Uitritconstructies

€ 25.000 per stuk

Wegversmalling

€ 10.000 per stuk

Klinkerverharding i.p.v. asfalt

€ 115 per m2

Middengeleider

€ 35.000 per stuk

Zebrapad per stuk

€ 1.200 per stuk

Aanleggen voetpad

€ 16.000 per 100m

Vrijliggend fietspad 1-zijdig

€ 450 per meter

Vrijliggend fietspad 2-zijdig

€ 650 per meter

Verbreden fietspad

€ 115 per meter

Kantmarkering

€ 10 per meter

Saneren fietspaaltjes en verticale € 80 per stuk elementen

Parkeren

• 50 km/u wegen

Saneren verticale stoepranden

€ 60 per meter

Vlakke verharding: rood asfalt

€ 90 per m2

Vlakke verharding: rode tegels

€ 80 per m2

Fietsers in de voorrang op rotondes binnen de bebouwde kom

€ 7.500 per stuk

Meer opstelruimte voor fietsers realiseren bij een oversteek

€ 7.000 per 10 meter

Opheffen parkeerstroken

€ 450 per parkeervak

Aanbrengen 3m breed

€ 550 per meter

Overrijdbare strook

Enkel als onderdeel van reconstructie: + € 60 per meter

Middengeleider

• 50 km/u wegen

Schoolomgeving

• Jonge fietsers (0-14 jaar)

Inrichten veilige schoolomgeving € 40.000 per school Instellen schoolstraat

€ 12.500 per straat

Kruispuntoplossing

• 50 en 80 km/u wegen

Rotonde

€ 500.000 (bibeko) € 600.000 (bubeko)

VRI

€ variabel

Tabel 12: Locatiegerichte maatregelrichtingen Engineering

Enforcement Maatregelrichtingen Maatregelen voor handhaving vergen een intensieve samenwerking met de politie. Nr

Maatregel

Opname verkeersveiligheid in Integraal 3.1 Veiligheidsplan-/beleid Maasgouw

Toelichting Het IVP bepaalt de politieinzet voor de komende jaren. Door verkeersveiligheid hierin op te nemen wordt een structurele én gerichte inzet op diverse risico’s gebord. Aansluiten bij de landelijke prioriteiten (VARAS-feiten: veelplegers, afleiding,

rood licht, alcohol/drugs en snelheid) en aandacht voor actuele ontwikkelingen zoals en fietsverlichting is wenselijk. De specifieke focus voor de politie in Maasgouw dient te liggen op rijden onder invloed en afleiding in het verkeer.

3.2 Opzet alcoholmeetnet

Rijden onder invloed is een risico in Maasgouw maar tevens een thema waar informatie op lokaal niveau een witte vlek is. Een alcoholmeetnet helpt om meer inzicht te krijgen in de omvang van het risico in Maasgouw. Meer informatie hierover staat op: https://www.swov.nl/sites/default/files/publicaties/rapport/r2015-04.pdf

3.3 Opzet afleidingsmeetnet

Afleiding in het verkeer is een risico in Maasgouw maar tevens een thema waar informatie op lokaal niveau een witte vlek is. Een afleidingsmeetnet helpt om meer inzicht te krijgen in de omvang van het risico in Maasgouw.

De bestaande snelheidscontroles worden doorgezet. Daarnaast worden ook snelheidscontroles uitgevoerd op risicolocaties waar het risico hoog is, mede door de snelheid, maar de inrichting ook nog niet voldoet. Dit om het risico omlaag te brengen. De vormtoets maakt deze wegen inzichtelijk. Combineer dit met een aanstaande reconstructie om Continuïteit snelheidsmetingen en focus politie/OM te laten zien dat de correcte inrichting wel wordt 3.4 op risicowegen gerealiseerd. Gebruik o.a. • Snelheidsdisplays • Mobiele radarsets • Laserguns • Digitale flitspalen • Trajectcontrole Continuïteit handhaving op asociaal 3.5 gedrag

3.6

Afstemmen handhaving en campagneactiviteiten

Handhaving door politie op uitingen van normvervaging in het verkeer, zoals bumperkleven, geen voorrang verlenen, doorrijden bij rood licht en te hard rijden. Handhaving door politie combineren met voorlichting door aansluiting te zoeken op campagnes die geïniteerd zijn vanuit het Rijk, provincie, regio of gemeente.

Tabel 13: Maatregelrichtingen Enforcement

Inzet op verkeershandhaving vergt voornamelijk regelmatig overleg van de betrokken partijen. Een aantal praktische punten en inspirerende voorbeelden om dit goed vorm te geven kan helpen om samen in gesprek te gaan. Dit is opgenomen in de factsheet ‘Effectieve verkeershandhaving’ van het kennisnetwerk SPV. Kosten De kosten voor bovenstaande activiteiten liggen grotendeels bij de politie/OM. De kosten voor de gemeente betreffen met name ambtelijke inzet van naar inschatting ca. 0,1 Fte per jaar.

BIJLAGE 5 Financiële dekking

SPV Maatreg elnummer aantal Locatie

Jaar

2022 e.v.

Totaal

€0

2022 e.v. 2022 e.v.

Kern

Gehele gemeente

€0 €0

€ 75.000 2022 e.v.

Gehele gemeente Gehele gemeente Gehele gemeente

2024

24.500 €

19.300

2026

70.000

onder fcl 621015-34399 is er al een structureel budget van €

30 jaar vanaf 2025 kapitaallasten per jaar €

2.333 2.333 2.333 2.333

643

30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar 30 jaar vanaf 2026 kapitaallasten per jaar

€ € € €

25.000 20.700 begroot hiervoor.

2025

70.000

25.000 €

€

70.000

25.000 €

43.800 €

24.500 €

€

43.800 €

€0

€ 19.300

€

Gehele gemeente

€ 19.300

19.300

€

70.000

30.000 voor verkeereducatie aan basisscholen.

€

30.000 €

€

30.000 €

Er is in de begroting reeds structureel € 12.000 opgenomen €

30.000 Nieuw te vragen exploitatiebudget. € 131.400,00 € 73.500,00 € 112.900,00 € 335.000,00 € 55.000,00

30.000 €

24.500 €

€0

bijdrage gemeent e 30.000 €

43.800 €

€ 70.000 € 70.000 € 70.000 € 70.000 € 30.000 / per jaar € 30.000 / per jaar

bijdrage gemeent e €

€

Gehele gemeente

bijdrage gemeent e

€ 19.300

€0 €0 1 Heel

Gehele gemeente

Toegeke nde subsidie

Heerbaan 21 Weijerd 2 - Heerstraat Zuid 17 Kruisstraat 21 aHeerstraat Zuid 2 Pater Jac Scheursweg Heelderweg Heerstraat-Zuid Molenstraat 69

Thorn Heel 348

1 Beegden

348

Oversteekplaatsen in Beegden

Aanpassen entrees bebouwde kom

1 Panheel 1 1 Beegden 1

Aanpassen entree bebouwde kom

voorzetten bestaande educatieprogramma's

Gehele gemeente

Educatie

Maand van de verkeersveiligheid Totaal

Totaal investeri ng

BIJLAGE 6 Bronnenoverzicht Voor de risicoanalyse zijn de volgende informatiebronnen gebruikt: • Risicokompas (Hastig) • VIA (2015-2020) o Ongevallenstatistieken o BLIQ-rapportage • VeiligheidNL rapportages: o Voetgangers 2018 o Fietsongevallen in Nederland 2016 o Verkeersongevallen 2018 • Boeteoverzicht CBS (2014-2019) • Rapportage Lichtvoering fietsers (I&W 2018) • Rapportage Rijden onder invloed (2002-2017) • Participatiepunt VVN (2019) • CBS (2015-2020) o Wagenpark o Leeftijdsklasse o Bevolkingsopbouw • Voorzieningen via OpenStreetMap (2021) • Vormtoets (aangeleverd door gemeente) • NWB-weglengtes per snelheidscategorie (2020) • EenVandaag opiniepanel, 2015 • Verkeersovertreders, achtergronden van gedrag en mogelijkheden voor beïnvloeding door voorlichting’, SWOV, 2015 • Relatie tussen verkeersovertredingen en verkeersongevallen, SWOV, 2011 • Factsheet afleiding in het verkeer als gevolg van smartphonegebruik, CROW, 2015 • Interpolis Barometer, 2019 • Klimaatmonitor, 2019

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maasgouw&id=ec59c44d-f7c5-460d-b4e9-a235128658a0