---------- BIJLAGE 1 Principeverzoek Osen - Principeverzoek incl. bijlagen

Solarpark Osen Principeverzoek Gemeente Maasgouw 2024

Inhoudsopgave 1

2

3

Inleiding ................................................................................................................................................4 1.1

Aanleiding .....................................................................................................................................4

1.2

Ligging en grens besluit gebied .....................................................................................................4

1.3

Vigerend omgevingsplan ..............................................................................................................5

1.4

Leeswijzer .....................................................................................................................................6

Gebieds- en projectbeschrijving ..........................................................................................................7 2.1

Gebiedsbeschrijving ......................................................................................................................7

2.2

Besluitprofiel .................................................................................................................................8

2.3

Rewilding ....................................................................................................................................11

2.4

Ruimte voor de Rivier .................................................................................................................12

2.5

Landschappelijke inpassing.........................................................................................................13

Beleid en algemene regels .................................................................................................................14 3.1

Rijksbeleid ...................................................................................................................................14

3.1.1

Structuurvisie Infrastructuur en ruimte ..............................................................................14

3.1.2

Beleidsregels grote rivieren ................................................................................................15

3.1.3

Ladder voor duurzame verstelijking ...................................................................................18

3.2

Provinciaal beleid ........................................................................................................................19

3.2.1 3.3

Regionaal en gemeentelijk beleid ...............................................................................................20

3.3.1

Regionale Energie Strategie Noord-Midden Limburg .........................................................20

3.3.2

Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030 .......................................................20

3.3.3

Structuurvisie Maasgouw 2030 ..........................................................................................24

3.3.4

Beleidskader Zon gemeente Maasgouw .............................................................................24

3.4

4

Provinciaal omgevingsplan Limburg 2014 ..........................................................................19

Doorwerking nationale belangen in omgevingsplan ..................................................................25

3.4.1

Grote rivieren......................................................................................................................25

3.4.2

Elektriciteitsvoorziening .....................................................................................................25

3.4.3

Primaire waterkering ..........................................................................................................25

Onderzoek omgevingsfactoren..........................................................................................................27 4.1

Overstromingsrisico ....................................................................................................................27

4.1.1

Inspectierapport na Overstroming Osen juli 2021 .............................................................27

4.1.2

De hoogte van het water. ...................................................................................................27

4.1.3

De stroming van het water .................................................................................................29

4.1.4

Afval meegevoerd door het stromende water ...................................................................30

4.1.5

Overige Aandachtspunten ..................................................................................................32

4.2

Archeologie en cultuurhistorie ...................................................................................................32

5

4.3

Bedrijven en milieuzonering .......................................................................................................34

4.4

Bodem .........................................................................................................................................34

4.5

Ecologie .......................................................................................................................................34

4.5.1

Flora ....................................................................................................................................34

4.5.2

Zoogdieren ..........................................................................................................................35

4.5.3

Overige Soorten ..................................................................................................................35

4.5.4

Beschermde gebieden ........................................................................................................36

4.5.5

Externe veiligheid ...............................................................................................................37

4.6

Geluid ..........................................................................................................................................37

4.7

Geurhinder ..................................................................................................................................37

4.8

Kabels en leidingen .....................................................................................................................37

4.9

Luchtkwaliteit .............................................................................................................................38

4.10

Water ..........................................................................................................................................39

4.10.1

Grondwater .........................................................................................................................39

4.10.2

Hemelwater ........................................................................................................................39

4.10.3

Afvalwater ...........................................................................................................................39

Maatschappelijke uitvoerbaarheid en participatie .............................................................................40 5.1

Financiële investering in het project door middel van Certificaten van Aandelen. ...................40

5.2

Laagdrempelig investeren met weinig risico met obligaties ......................................................41

5.3

Investeren in een lokaal duurzaamheidsfonds ...........................................................................42

6

Economische uitvoerbaarheid ...........................................................................................................43

7

Procedure en betrokken instanties ...................................................................................................44

8

7.1

Milieueffectrapportage...............................................................................................................44

7.2

Betrokken instanties ...................................................................................................................44

Bijlagen ...............................................................................................................................................45

1

Inleiding

1.1 Aanleiding Het idee voor de ontwikkeling van een zonnepark op de specifieke locaties in Osen (Maasgouw) is enkele jaren geleden ontstaan tijdens een ontmoeting op de Universiteit Eindhoven van oudstudenten Eric Giessen en Jos Schlangen. Eric Giessen is opgegroeid op een boerderij in Heel, nabij buurtschap Pol en een van de percelen in het plangebied is in eigendom van zijn familie. De familie Giessen is zeer betrokken bij de energietransitie en staat zeer positief tegenover dit initiatief. Jos Schlangen, ook afkomstig uit Limburg, is sinds eind jaren 80 werkzaam in de zonne-energie en heeft wereldwijd reeds vele projecten mogen ontwikkelen en bouwen. De laatste jaren is hij met name actief op de Nederlandse markt en heeft zich uitsluitend gespecialiseerd in de ontwikkeling en realisatie van grote grondgebonden solar-projecten. Als directeur van Greenbuddies Energy B.V. (hierna ook: Greenbuddies) heeft Jos Schlangen een unieke samenwerking kunnen opzetten met het bedrijf Greenbuddies (afkomstig uit Praag) dat reeds vele jaren in Nederland en Europa grote zonneparken bouwt in samenwerking met SENS uit Duitsland.

Al meteen aan het begin van de planvorming voor dit initiatief is samenwerking gezocht met de eigenaren van de buurpercelen te weten de familie Verlinden en Maasgrind BV om zodoende het project een voldoende omvang te geven om succesvolle ontwikkeling te kunnen waarborgen. Ook deze grondeigenaren ondersteunen dit initiatief. Ook is er vanaf het begin van het traject samenwerking gezocht met Stichting het Limburgs Landschap. Dit heeft ertoe geleidt dat er een ‘rewilding’ initiatief is ontwikkeld waarbij de intentie ligt dat Stichting het Limburgs Landschap het gehele gebied in eigendom zal overnemen vanaf dag één – hierdoor is natuurontwikkeling en de eindbestemming van natuur geborgd.

1.2 Ligging en grens besluit gebied Het plangebied voor het voorgenomen Solarpark Osen is 19 hectare groot, verdeeld over verschillende percelen en vallend onder de gemeente Maasgouw. De verschillende percelen zijn verdeeld langs de Maas aan dekant van Heel. Zie hieronder op de kaart de in paars gekleurde percelen die ter sprake komen voor hetbesluitgebied. Meer specifieke informatie over de ligging en grens besluitgebied is te vinden in hoofdstuk 2.

1.3 Vigerend omgevingsplan Op alle percelen van het beoogde projectgebied van project Solarpark Osen berust de bestemming ‘Agrarisch met Waarden’. Er is in het verleden een partiële herziening in het bestemmingsplan geweest met als doel twee percelen die in aanmerking komen van bestemming Natuur terug te brengen naar bestemming Agrarisch met Waarden. Zie hieronder kaart 1 (vóór de herziening van 2 percelen van Natuur naar Agrarisch met Waarden) en kaart 2 (de herziening van 2 percelen van Natuur naar Agrarisch met Waarden):

Verder is er sprake van een dubbelbestemming – het gehele gebied in kwestie functioneert als ‘Stroomvoerend rivierbed’. Hier zijn bepaalde voorwaarden aan gehecht, deze zijn terug te vinden in hoofdstuk 3 met betrekking tot beleid. Verder is in bijlage 1 de afstemming met Rijkswaterstaat opgenomen.

1.4 Leeswijzer Dit principeverzoek is als volgt opgebouwd: hoofdstuk 2 bevat een gedetailleerde beschrijving van het gebied rondom het geplande zonnepark en de bijbehorende algemene project-beschrijving. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het beleidskader beschreven. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de verschillende relevante omgevingsfactoren. Vervolgens worden in hoofdstuk 5 de maatschappelijke uitvoerbaarheid en participatiemogelijkheden uiteengezet. In hoofdstuk 6 wordt de economische uitvoerbaarheid van het project behandeld. Tot slot wordt in hoofdstuk 7 kort ingegaan op de milieueffectrapportage en de verschillende instanties die bij dit project betrokken (zullen) zijn.

2

Gebieds- en projectbeschrijving

2.1 Gebiedsbeschrijving Het plangebied voor het voorgestelde project Solarpark Osen ligt verspreid over verschillende percelen aan de Maas vallend onder de gemeente Maasgouw. Het plangebied is 19 hectare groot en zal een vermogen van 22 MWp hebben, dit zal gelijk staan aan ongeveer 6600 huishoudens. In de kaart hieronder is de specifieke locatie te zien in het geel:

Aan de zuidkant van het voorgestelde park ligt een dijk onder beheer van Rijkswaterstaat. Echter, deze dijk loopt af tot de hoogte van de rest van het landschap in het westen van het plangebied, de dijk heeft dus momenteel een beperkte functie. Ten noorden van het plangebied ligt een gedeelte water genoemd ‘De Slaag’, hier kunnen plezierboten aanmeren en ligt ook een wandelpad. Aan de overkant van de Maas in het zicht van het voorgestelde plangebied ligt de Essent Clauscentrale. Het voorgestelde gebied ligt niet in direct zicht van omwonenden noch aan de noord- noch aan de zuidkant. Op onderstaande kaart zijn de verschillende percelen nogmaals in het geel weergegeven. De blauwe percelen behoren toe tot Rijkswaterstaat en groen is het natuur-/recreatiegebied in bezit van Limburg Landschap. De scheiding tussen de dijk (blauw)en het plangebied (geel) is een openbare weg in bezit van de Provincie Limburg.

Lijst van betreffende percelen van oost naar west: •

HEE01C 04416G0000

•

HEE01C 03841G0000

•

HEE01C 03845G0000

•

HEE01C 03850G0000

•

HEE01C 04348G0000

•

HEE01C 04743G0000

2.2 Besluitprofiel Zoals aangegeven in paragraaf 1.3 is het plangebied gelegen in een gebied dat als ‘stroomvoerend rivierbed’ bestemd is. Hierdoor is het niet mogelijk om de bebouwde kom uit te breiden in het plangebied. Het plangebied is op dit momentgedeeltelijk in gebruik als agrarische grond. Doordat het zonnepark zal komen te staan op een weide waar overstroming van de Maas mogelijk is, zullen er bepaalde maatregelen genomen worden om ervoor te zorgen dat er geen schade kan ontstaan aan het zonnepark en de omliggende regio bij overstroming. In het verleden is het probleem van plaatsing van een zonnepark in een overstromingsgebied opgelost door de zonnepanelen op een hogere draagstructuur te plaatsen, die extra versterkt is om de grotere krachten door wind op te kunnen nemen. Deze versterking heeft als tweede functie het beschermen van de draagstructuur tegen beschadiging door stromend water. In de praktijk komen de zonnepanelen dan op 1,5 meter hoogte liggen, ruim voldoende om waterschade te voorkomen. Op onderstaande foto’s is deze oplossing zichtbaar bij een al bestaand zonnepark:

Zoals hierboven in de foto’s aangetoond is de oplossing van een hogere en sterkere draagstructuur voldoende om schade door water te voorkomen. Dit is een methode die in te praktijk al met succes wordt toegepast.

De westelijke punt wordt vrijgehouden van panelen en zal direct volledig natuur worden

2.3 Rewilding Een belangrijk aspect van het project Solarpark Osen is het terugbrengen van inheemse natuur binnen het plangebied. Zoals beschreven in het onderdeel met betrekking tot omgevings/bestemmingsplannen is er in het verleden door de gemeente Maasgouw geprobeerd delen van de gronden om te zetten naar een natuurbestemming. Destijds was er geen realisatieplan hiervoor (behalve bestemming technisch), noch waren de grondeigenaren het eens met de bestemmingswijziging. Hierdoor is de bestemming terug naar agrarisch gezet. Een verloren kans voor een potentieel prachtig gebied. Vanaf dag één van de ontwikkeling van het project Solarpark Osen heeft Greenbuddies nauw contact gehad met Stichting het Limburgs Landschap, de buren van het projectgebied (eigenaar van de Slaag en omliggend wandelpad). Gedurende deze gesprekken heeft het “rewilding” idee vorm gekregen. Rewilding houdt in dat de gronden stapsgewijs terug worden gebracht naar natuur. Dit is een behoorlijke opgave aangezien op uitgeput landbouwgrond normaal gesproken enkel nog brandnetels kunnen groeien. In de vorige paragraaf is het “rewilding-principe” voorgesteld, waarbij het plangebied stapsgewijs wordt omgezet naar natuur in samenwerking met Stichting het Limburgs Landschap. Door de agrarische functie die het projectgebied in de afgelopen jaren had, is de bovenlaag van de grond flink aangetast door besproeiing.

Bovendien is de grond uitgeput van natuurlijke nutriënten, waardoor inheemse flora niet terug kan keren zonder dat dit verandert. Hierdoor is het noodzakelijk om de bovenlaag van de grond geheel te verwijderen, om nutriënt-rijke grond terug te brengen. Vervolgens worden er stapsgewijs onder en rondom de rijen panelen kruidenrijken grassen aangeplant – deze grassen zullen met maatwerk uitgezocht worden om de terugkeer van bepaalde nutriënten te borgen. Daarna worden uitheemse woekerende soorten verwijderd. Bijvoorbeeld de Japanse Duizendknoop, die binnen het projectgebied is waargenomen. Het herstellen van de grond zal leiden tot de terugkeer van een reeks aan biodiversiteit. Natuurherstel moet leiden tot een permanente natuurbestemming op het aangekochte gebied. Dit betekent ook dat de gronden financieel afgewaardeerd worden naar natuurwaarde. Ook komt natuurherstel niet zonder flinke kosten (het uitroeien van de Japanse Duizendknoop bijvoorbeeld kan wel tot 8 jaar duren en vereist veel specifieke kennis). Door de komst van het zonnepark kan het gehele traject gefinancierd worden. Om de einddoelstellingen van een natuurgebied op de planlocatie te

borgen heeft de intentie om de gronden kopen van de huidige agrarische eigenaren. Vervolgens, voordat er begonnen wordt aan de bouw van het zonnepark, wordt het aangekochte gebied voor een symbolisch bedrag doorverkocht aan Stichting het Limburgs Landschap. Er is reeds een intentieverklaring getekend tussen Greenbuddies en de Stichting het Limburgs Landschap om dit concept vast te zetten. Doordat Limburgs Landschap de eigenaar van het gebied wordt kan er geborgd worden dat natuurontwikkeling centraal staat in het project. Samen met Limburgs Landschap en de firma Arcadis wordt een uitgebreid beheer en natuur-ontwikkel plan opgesteld (zie bijlage 5). Gedurende de zomer van 2023 is er een additionele ecologische studie uitgevoerd om uit te breiden op de bestaande ecologische QuickScan (zie bijlage 2). Zodoende kan er rekening worden gehouden met bestaande biodiversiteit – zowel tijdens de constructie van het zonnepark als tijdens de operationele periode. In dit geval heeft Greenbuddies een optie tot koop gevestigd op het westelijke gedeelte van het projectgebied. De grond waarop de westelijke percelen zich bevinden zal dus hoe dan ook in eigendom van Stichting het Limburgs Landschap komen. Greenbuddies is momenteel druk bezig om een soortgelijke koopoptie te realiseren voor de drie oostelijke percelen, die op dit moment in het bezit zijn van Maasgrind B.V.

Momenteel heeft Greenbuddies een optie tot vestiging van een opstalrecht op deze gronden. Greenbuddies streeft ernaar om uiteindelijk alle percelen in eigendom van Stichting het Limburgs Landschap onder te brengen, om zodoende zoveel mogelijk natuur te kunnen realiseren. Zie in dit verband ook de brief van de Nederlandse Natuur en Milieu Federatie Limburg in bijlage 4.

2.4 Ruimte voor de Rivier In hoofdstuk 3 van dit document wordt zowel het beleid met betrekking tot het stroomvoerend rivierbed als de intergemeentelijke structuurvisie Maasplassen 2030 behandeld. Deze beleidslagen wijzen erop dat er belang is bij het creëren van meer ruimte voor de Maas, zodoende worden overstroming risico's in de toekomst beter gemitigeerd. Het plangebied functioneert momenteel als stroomvoerend rivierbed. Met hoogwater loopt het plangebied onderwater (tot 1 meter), waarna het water een overstromingswal overspoeld om uiteindelijke in de ten oosten gelegen retentiegebieden te komen. Greenbuddies stelt voor om het bevorderen van de doorstroom van de Maas mee te nemen met het project Solarpark Osen. In overleg met Agtersloot Hydraulisch Adviesbureau en Rijkwaterstaat is berekend hoeveel extra ruimte voor de rivier wij kunnen realiseren met deze methode. Een voorlopig inschatting is dat de bovenlaag van de grond die verwijderd dient te worden enkele centimeters diep zal zijn. Verspreidt over 18 hectare is dit een aanzienlijk volume. De precieze berekeningen zullen worden uitgevoerd op basis van voortkomende gesprekken met RWS, het moet natuurlijk rivierkundig mogelijk zijn om deze ruimte te realiseren. Een ander punt waarop de stroming van de Maas wordt bevorderd door de komst van Solarpark Osen is obstructieverwijdering in het gebied.

Momenteel staan de oostelijke percelen van het plangebied gedurende een groot deel van het jaar vol met mais. Een veld vol mais vormt een veel grotere obstructie voor de stroming richting het retentiegebied vergeleken met de paaltjes die deel zijn van de onderconstructie van het zonnepark. Greenbuddies moet met de komst van het zonnepark sowieso compensatiemaatregelen nemen (zie bijlage 1), er wordt hier gerekend met een leegstaand veld als 0meting. Dit is natuurlijk in de realiteit geen actuele 0-meting aangezien de bovenlaag van de grond al

wordt verwijderd en er geen rekening wordt gehouden met beplantingen als mais. Hierdoor komen er compensatiemaatregelen boven al geplande maatregelen, resulterend in meer ruimte voor de rivier. Het voorstel om obstructies in het gebied te verwijderen en om de grond te verlagen is bekeken door een rivierkundig bureau en RWS, in overleg met deze partijen zal Greenbuddies deze voorstellen verder concretiseren.

2.5 Landschappelijke inpassing In het kader van het voorgestelde project Solarpark Osen is een uitgebreid landschappelijk inpassingsplan opgesteld door het bedrijf LabelTien (zie bijlage 3).

3

Beleid en algemene regels

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en ruimte Op 13 maart 2012 is vastgesteld de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) waarin het Rijk ambities voor Nederland in 2040 zorgvuldig uitlegt. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn deze ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028. Hierbij is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. Overheden, burgers en bedrijven krijgen de ruimte om zelf oplossingen te creëren. In de Structuurvisie infrastructuur en Ruimte worden drie hoofddoelen genoemd voor de middellange termijn (2028): 1) Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; 2) Het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; 3) Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Het Rijk streeft naar duurzame, hernieuwbare energievoorziening en het decentraliseren van de elektriciteitsinfrastructuur op de langere termijn. Het doel is het aandeel duurzame energiebronnen als wind, zon, biomassa en bodemenergie in de landelijke energievoorziening te vergroten. De ambitie is dat Nederland in 2040 een competitief internationaal energienetwerk bevat en dat de energietransitie ver gevorderd is.

Het is hoofdzakelijk de taak van provincies en gemeenten om voldoende ruimte te bieden en voldoende stimulans te creëren voor duurzame energievoorzieningen. Het rijksbeleid voor (duurzame) energie richt zich met name op grootschalige windenergie op land en op zee, de grote impact op de omgeving die dusdanige projecten met zich meebrengen. Voor het overige wordt de verantwoordelijkheid voor het realiseren van duurzame energievoorzieningen neergelegd bij de decentrale overheden zoals provincies en gemeenten. Conclusie Aangezien het rijk streeft naar een soepele energie transitie naar duurzame bronnen als wind en zon, past het voorgestelde project Solarpark Osen in het geheel van de ambities gesteld voor de middellange termijnvisie. De drie hierboven genoemde punten worden op deze manier gewaarborgd. Echter, project Solarpark Osen valt niet onder directe verantwoordelijkheid van het Rijk – deze ligt decentraal bij provincies en gemeenten. Hieruit kan worden geconcludeerd dat er geen nationale belangen uit de SVIR direct van toepassing zijn.

3.1.2 Beleidsregels grote rivieren In de Beleidsregels grote rivieren wordt voor de gebieden rond de grote rivieren aangegeven welke activiteiten toegestaan zijn. Verder zien de beleidsregels op de verlening van de omgevingsvergunning voor een wateractiviteit in de grote rivieren (ook wel beperkingengebiedsactiviteit met betrekking tot een waterstaatswerk genoemd). In het geval van Solarpark Osen, is met name artikel 6 van de Beleidsregels grote rivieren relevant: Artikel 6 van de Beleidsregels grote rivieren: “Voor niet-riviergebonden activiteiten in het gedeelte van het rivierbed waarop het stroomvoerend regime van toepassing is, wordt geen toestemming gegeven, tenzij, onverminderd het bepaalde in artikel 7, sprake is van: a) een groot openbaar belang en de activiteit niet redelijkerwijs buiten het rivierbed kan worden

gerealiseerd; b) een zwaarwegend bedrijfseconomisch belang voor bestaande grondgebonden agrarische

bedrijven en de activiteit redelijkerwijs niet buiten het rivierbed kan worden gerealiseerd; c)

verduurzaming van de energievoorziening van bestaande activiteiten in het rivierbed;

d) opwekking van zonne- of windenergie en de activiteit niet redelijkerwijs buiten het rivierbed kan

worden gerealiseerd; of e)

activiteiten die per saldo meer ruimte voor de rivier opleveren op een rivierkundig bezien aanvaardbare locatie”.

In dit kader van de bovenstaande bepaling wordt er met Rijkswaterstaat samengewerkt om de beleidsmatige belemmeringen te mitigeren. Solarpark Osen moet voldoen aan een reeks voorwaarden die volgen uit artikel 6 van Beleidsregels Grote Rivieren. Met name sub a, d en e van het bovenstaande artikel 6 zijn van toepassing op de situatie van Solarpark Osen. Deze bepalingen zullen hieronder individueel behandeld worden: 6 sub a: Een groot openbaar belang en de activiteit niet redelijkerwijs buiten het rivierbed kan worden gerealiseerd. De transitie naar een duurzamere energievoorziening is van groot openbaar belang, en Solarpark Osen draagt met de beoogde 20MW aan groene stroom opwek flink bij aan de transitie binnen noord-midden Limburg. Echter zal een eerste orde benadering tot de conclusie komen dat deze activiteit ook buiten het stroomvoerend rivierbed kan plaatsvinden (nadere argumentatie zal volgen waarin aangetoond wordt dat dit niet het geval is). Bij project Solarpark Osen is niet enkel sprake van het ontwikkelen van een duurzame energievoorziening, maar is een groot onderdeel van het project het terugbrengen van inheemse flora en fauna en het omzetten van bestemming agrarisch naar natuur. Het vergoten van natuurgebieden is ook van groot openbaar belang.

Gezien de ligging van het plangebied (binnen een zogenoemde groen-blauwe verbindingszone) kan geconstateerd worden dat natuur een gewenste ontwikkeling op dit gebied is.

Redelijkerwijs kan het natuurgebied niet elders binnen de gemeente ontwikkeld worden vanwege verschillende redenen: Het ‘rewilding’ concept is specifiek ontworpen op het plangebied Osen. Er zijn analyses gedaan waaruit blijkt dat soorten als de Japanse Duizendknoop dringend bestreden moeten worden op de landtong Osen – deze soorten woekeren en poseren het gevaar de verdere inheemse flora en fauna geen kans krijgt zich binnen het gebied te ontwikkelen. Er is op het plangebied van project Solarpark Osen een overeenkomst met Stichting het Limburgs Landschap om het gehele gebied vanaf start operatie in eigendom over te nemen, hierdoor wordt de natuurbestemming en het natuurbeheerplan geborgd. Deze overeenkomst is niet van toepassing op gebieden elders in de gemeente. Het plangebied is al aangrenzend aan gebieden in eigendom van Stichting het Limburgs Landschap, waardoor de locatie ideaal is voor uitbreiding natuur. De gemeente Maasgouw heeft in voorgaande jaren de bestemming van het gebied al gewijzigd naar natuur. Hier is echter niks van gekomen door het feit dat de gemeente geen compensatie aan de agrarische grondeigenaren kon geven. Hieruit blijkt dat de gemeente in eerste instantie welwillend is om het plangebied in de toekomst als natuur te bestempelen. Dit is elders in de gemeente niet het geval.

Er zijn veel ruimtelijke opgaven over de komende jaren met betrekking tot energie, industrie, agrarische doeleinde, woningbouw en groene zones. Het plangebied ligt in een gebied waar bebouwing zoals industrie of woningen sowieso uitgesloten zijn. Het ontwikkelen van project Solarpark Osen zal dus geen belemmering vormen voor toekomstige projecten die van groot maatschappelijk belang zijn. Ook is de agrarische grond bij project Solarpark Osen zeer laagwaardig, in tegenstelling tot de aangewezen voorkeursgebieden binnen de gemeente. Door het plangebied de transitie naar natuur te laten ondergaan zal er geen hoogwaardige landbouwgrond opgeofferd hoeven te worden. Er kan geconcludeerd worden dat de natuur-ontwikkelaspecten van Solarpark Osen van groot openbaar belang zijn (dit wordt bevestigd door het eerder omzetten naar natuurbestemming zowel als beleidskaders waarin het gebied als groen-blauwe zone wordt aangeduid). Ook kan uit de vier punten hierboven geconstateerd worden dat het specifieke rewilding plan van Osen redelijkerwijs niet elders binnen de gemeente kan plaatsvinden zonder dat het belemmeringen voor andere sectoren veroorzaakt. 6 sub d: Opwekking van zonne- of windenergie en de activiteit niet redelijkerwijs buiten het rivierbed kan worden gerealiseerd.

Artikel 6 sub d van de Beleidsregels grote rivieren heeft specifieke betrekking op het ontwikkelen van zonne-energie binnen een stroomvoerend rivierbed. Er zal moeten geconstateerd worden dat in de huidige situatie dezelfde activiteit niet mogelijk is elders binnen de gemeente. Hieronder worden de vier belangrijkste argumenten hiervoor toegelicht: I.

De gemeenteraad van Maasgouw heeft op 22 februari 2022 een amendement vastgesteld op de Omgevingsvisie Gemeente Maasgouw. Hierin wordt duidelijk aangegeven dat de gemeenteraad geen voorstander is van het ontwikkelen van zonne-energie op hoogwaardige landbouwgronden. Het plangebied voor project Solarpark Osen is, in tegenstelling tot een groot gedeelte van de overige grond binnen de gemeente, gelegen op zeer laagwaardige landbouwgrond, en voldoet dus aan het amendement vastgesteld door de raad op de Omgevingsvisie.

II.

In de huidige situatie is er geen nieuwe grootschalige opwek binnen de gemeente Maasgouw mogelijk op locaties buiten het plangebied. Dit komt vanwege het feit dat er geen netcapaciteit is. Greenbuddies heeft een netaansluiting gecontracteerd met voldoende vermogen voor het project. De aansluiting zal gerealiseerd worden binnen het plangebied, en dus niet elders in de gemeente. Het zal financieel niet haalbaar zijn om deze netaansluiting te verlengen naar andere locaties. Indien het zo zal zijn dat project Solarpark Osen niet gerealiseerd kan worden, zal dit niet betekenen dat er dan capaciteit vrij komt voor gebieden elders binnen de gemeente vanwege het feit dat er een lange wachtrij bij Enexis ligt – dit zijn grotendeels projecten uit de gemeenten Roerdalen en Echt-Susteren. Capaciteitsuitbreiding zal vanwege dezelfde reden geen nieuwe mogelijkheden bieden op andere locaties binnen de gemeente Maasgouw.

III.

De natuurcombinatie van het project Solarpark Osen maakt het project uniek en enkel toepasbaar op het beoogde plangebied. De laagwaardige agrarische functie leidt ertoe dat grondeigenaren mee willen werken aan de natuurontwikkeling en de groen-blauwe mantel zorgt ervoor dat de locatie uiterst geschikt is voor natuurontwikkeling. Zonneparken kunnen tegenwoordig niet meer met enkel de energieopwek functie gerealiseerd worden. Een koppeling met natuur ligt ook niet voor de hand op locaties waar een agrarische functie het landschap kenmerkt. Koppeling met agrarische doeleinde (agri-PV) is mogelijk, maar hier vindt altijd een compromis tussen agrarische functie en energieopwekking plaats waardoor de twee functie niet complementair zijn (het tegenovergestelde, ze belemmeren elkaar). Het beoogde plan voor project Solarpark Osen zal dus niet toepasbaar zijn op locaties elders binnen de gemeente Maasgouw.

IV.

Op de planlocatie voor project Solarpark Osen zijn er geen omwonenden die vanuit een woning zicht hebben op het project. Zicht op het project vanuit omliggende woningen zorgt vaak voor een groot aantal gegronde zienswijze bij de vergunningsaanvraag – indien deze niet leiden tot het afkeuren van een vergunning leiden deze in ieder geval tot langdurige processen. Dat kan het halen van landelijke en Europese klimaatdoelstellingen belemmeren.

6 sub e: Activiteiten die per saldo meer ruimte voor de rivier opleveren op een rivierkundig bezien aanvaardbare locatie. Zoals eerder benoemd moet project Solarpark Osen vanuit een rivierkundig perspectief de obstructies die veroorzaakt worden compenseren. In het volgende onderdeel zal in worden gegaan op de Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030. Hieruit blijkt dat obstructieverwijdering een concrete doelstelling op zich is binnen het plangebied. Vanuit dit beleidspunt is Greenbuddies voornemens om aanzienlijk meer te compenseren dan de obstructies die veroorzaakt worden door het zonnepark. Dit betekent dat er met de komst van project Solarpark Osen meer ruimte voor de rivier komt op de beoogde locatie. Verder zal het gehele gebied (specifiek in volgende onderdeel uitgelegd) verlaagd worden waardoor de landtong Osen vaker mee zal stromen met de Maas. Dit mitigeert overstromingsrisico’s voor omliggende gebieden en maakt toegang voor het water tot het retentiegebied makkelijker. Omdat obstructievermindering op het plangebied in voorgaand beleid al is aangewezen als doelstelling op zich kan vastgesteld worden dat er geen beleidstechnische belemmeringen zijn voor dit onderdeel van de ontwikkeling.

Conclusie Met de ontwikkeling van Solarpark Osen zal aan de bepalingen in artikel 6 van de Beleidsregels grote rivieren worden voldaan. Verder verdiend te worden opgemerkt dat Rijkswaterstaat vanuit een rivierkundig perspectief een verklaring van geen bezwaar afgegeven. Voorwaarde is wel dat er voldoende compensatie plaatsvindt voor de obstructies veroorzaakt door het plaatsen van de rijen panelen. Vanwege het feit dat het beoogde project minimale obstructie zal veroorzaken hoeft er in principe weinig compensatie te komen (slechts enkele groeven die uitgegraven dienen te worden om de stroming van het water richting het retentiegebied te bevorderen). In de bijlagen zijn recente berekeningen en gesprekken over het bovenstaande met RWS te vinden. Deze gesprekken zijn positief verlopen. Een vergunningaanvraag RWS dient gelijktijdig met het vergunningstraject bij de gemeente ingediend te worden. Een positieve grondhouding is uitgesproken.

3.1.3 Ladder voor duurzame verstelijking In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd om de schaarse ruimte zo zorgvuldig mogelijk te gebruiken. Artikel 5.129g lid 2 Bkl luidt als volgt: “Voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien”. Dit roept de vraag op of een zonnepark dient te worden gezien als 'stedelijkeontwikkeling’. Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State1, is een zonnepark niet aan te merken als stedelijke ontwikkeling in de zin van de zogenaamde 'Ladder voor duurzame verstedelijking’. Dit betekent dat een toets aan de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is. Desalniettemin is sprake van veel behoefte aan duurzame energieprojecten, waaronder zonneparken.

De Rijksoverheid wil dat in 2020 14% van alle gebruikte energie in Nederland uit duurzame bronnen komt en in 2030 moet dat minimaal 27% zijn. In 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam zijn. Een transitie naar een duurzame energievoorziening is van zeer groot belang vanwege de afnemende beschikbaarheid van fossiele brandstoffen en van internationale energieleveranciers, ook wordt het tegengaan van de klimaatverandering als cruciaal gezien. Zonne-energie speelt een steeds grotere rol om ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 een duurzaam energiesysteem heeft. Door middel van zonnepanelen wordt de straling van de zon omgezet naar elektriciteit zonder dat er CO2 bij vrijkomt, samen met windenergie is het de belangrijkste vorm van energie waarvan Nederland wil profiteren om een duurzaam energiesysteem te realiseren. Om voldoende duurzame energie op te wekken en de toenemende energie eisen van onze samenleving voor te blijven, zijn zowel zonnepanelen op daken als op de grond nodig. Met het voorliggende initiatief wordt hieraan bijgedragen. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat het project Solarpark Osen direct bijdraagt aan nationale, provinciale

en gemeentelijke stappen die worden gezet voor het verduurzamen van het Nederlandse Energiesysteem met betrekking tot de ladder van duurzame verstedelijking. Hoewel zonneparken niet per se binnen het kader van een ‘stedelijke ontwikkeling’ valt, is het voorgestelde project deel van Gemeente Maasgouw, liggend aansluitend op het bewoonde gebied, maar niet direct in zicht. Er is gebleken uit uitspraken door de raad van state dat zonneparken in het algemeen zich niet goed lenen om binnen een bestaand stedelijk gebied te worden gerealiseerd. De locatie kan dus als zeer passend beoordeeld worden aangezien het geen overlast geeft aan omwonenden ondanks dat het dicht bij de bebouwde kom is gesitueerd.

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Provinciaal omgevingsplan Limburg 2014 Op 12 december 2014 is het Provinciaal Omgevingsplan 2014 (POL2014) vastgesteld. In het POL2014 is op de kaart ’Zonering Limburg' een onderscheid gemaakt in diverse soorten gebieden, elk met eigen herkenbare kernkwaliteiten. Voor de verschillende zones liggen er verschillende opgaven en ontwikkelingsmogelijkheden. De provincie Limburg heeft op 12 december 2014 de Omgevingsverordening Limburg 2014 vastgesteld. Hierin staan de regels die nodig zijn om het omgevingsbeleid van het POL2014 juridischebinding te geven. Uiteraard de regels uit de Omgevingsverordening in acht worden genomen bij de uitvoering van het project Solarpark Osen. De geconsolideerde versie van het POL2014 schetst een ambitieus beeld van hoe de energietransitie het meest effectief doorgezet kan worden. Hierbij wordt in paragraaf 5.5.2 geconstateerd dat ca 1200 windturbines van 3MW of meer nodig zijn – er wordt vastgesteld dat dit vanwege beperkte ruimte en draagvlak voor windturbines in Limburg geen mogelijkheid is. Vervolgens richt het POL2014 zich op de inzet van beide grootschalig en dakoppervlak zonne-energie. Om een realistisch alternatief voor de1200 windturbines te creëren zou er ca 80 km2 aan zonneparken moeten komen. Dit zou 14% van het Limburgs energieverbruik van duurzame oorsprong creëren.

In het POL2014 wordt het versnellen van de energietransitie als een belangrijke uitdaging gezien. Op het gebied van energie is er een forse transitie nodig naar energiebesparing en duurzame opwekking om ervoor te zorgen dat landelijke, provinciale en gemeentelijke ambities. Daarvoor moeten alle mogelijke duurzame bronnen waar mogelijk ingezet worden. De Limburgse ambitie is gericht op een transitie naar een schone, betaalbare en Ieveringszekere energievoorziening die positief samengaat met, en bijdraagt aan regionale economische ontwikkeling, innovatie, werkgelegenheid en het aanpakken van het klimaatprobleem. Hierbij wordt aangesloten bij de nationale doelstellingen voor de energietransitie. In het POL2014 is aangegeven dat duurzaam opgewekte energie uit bronnen komt die hernieuwbaar zijn (wind, water, zon, biomassa). Het aandeel ervan is ten tijde van de vaststelling van het POL2014 ingeschat op 3 tot 4%. De inzet is om dit aandeel te laten toenemen tot 14% in 2020, conform het Nationaal Energieakkoord. Hierbij wordt zoveel mogelijk ingezet op een lokale of regionale aanpak, waarbij de uitgaven voor energie zo veel mogelijk ten goede komen aan de Limburgse economie. Conclusie Betreffend het voorgestelde project Solarpark Osen zijn er geen belemmeringen vanuit het provinciaal beleid, noch in het POL2014 noch de voortkomende RES Noord-Midden Limburg. In beide deze

beleidstukken wordt aangegeven dat windenergie op grote schaal te veel ruimte in neemt en er is weinig draagvlak voor. Hierdoor moet er gericht worden op zonne-energie (grootschalig en boven op daken van o.a. bedrijfsterreinen). Project Solarpark Osen zal actief bijdragen aan de verduurzaming van de provincie Limburg voor de komende 25 jaar, daardoor wordt het bereiken van de doelen geconstateerd in het POL2014 zowel als de RES Noord-Midden Limburg versnelt zonder de belemmeringen die grote windturbines met zich meebrengen.

3.3 Regionaal en gemeentelijk beleid 3.3.1 Regionale Energie Strategie Noord-Midden Limburg De Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Midden Limburg is vastgesteld om regionaal de transitie naar een duurzaam energiesysteem te bevorderen. Het overkoepelende doel van de RES is het stimuleren van een energiemix voor Noord en Midden-Limburg die zal bestaan uit een combinatie van verschillende technologieën gekoppeld aan nieuwe innovatieve vormen van opwekking. De RES dient ook ter verduidelijking van ontwikkelaars omtrent richtlijnen voor gemeentelijk beleid. Zodoende is de zonneladder van groot belang. De zonneladder wordt nader uitgewerkt in het landschappelijke inpasssingsplan in bijlage 3. De RES Noord- en Midden-Limburg geeft ook aan dat lokaal eigendom van belang is om het draagvlak van duurzame energieopwekking te vergoten. In dit kader worden in hoofdstuk 5 verschillende mogelijkheden met betrekking tot lokale eigendom en participatie besproken.

3.3.2 Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030 Project Solarpark Osen heeft binnen de gemeente Maasgouw ook te maken met de Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030. Deze is in 2013 opgesteld. Het document biedt een streefbeeld met betrekking tot de rivierkundige structuur, recreatie en toerisme en het natuur en landschap dat zwaar door de Maas beïnvloed wordt. De Structuurvisie geeft ook duidelijke doelstellingen voor bepaalde gebieden, waaronder het gebied bij de Slaag (ook plangebied voor Solarpark Osen). In dit onderdeel zal aangetoond worden dat project Solarpark Osen geen belemmeringen vormt vanuit het perspectief van de Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030, daarentegen geeft het plan de mogelijkheid om de hierna onderschreven doelstellingen daadwerkelijk te kunnen realiseren. Betreffend het onderdeel: Rivierkundige Structuur (Hoofdstuk 7: Gemeente Maasgouw) Dit onderdeel van de structuurvisie betreft grotendeels geplande projecten of projecten in uitvoering. Verder worden doelstellingen voor bepaalde gebieden beschreven, deze zijn op de kaart hieronder afgebeeld:

Te zien is dat het doel voor het plangebied “weerdverlaging” en “obstakelverwijdering” betreft. Dit betekent dat er meer ruimte voor de stroming van de Maas dient te komen, specifiek bij hoogwater in acht nemende dat overtollig water het retentiegebied in stroomt. De huidige agrarische functie van het plangebied betekent dat seizoensgebonden gewassen ervoor zorgen dat obstakels voor het water gedurende het jaar verschillen. Een veld vol mais is minder stroomvoerend dan een veld zonder mais. In eerste plaats zal project Solarpark Osen ervoor zorgen dat er geen verschillen in de hoeveelheid obstakels gedurende het jaar meer zijn. Greenbuddies is echter van plan de doelstellingen van het gebied hierboven benoemd verder uit te werken. Vanwege het plaatsen van de panelen is er met Rijkswaterstaat overleg gevoerd met betrekking tot het compenseren van geplaatste obstakels. Aangezien dit enkel dunne paaltjes betreft hoeft deze compensatie niet meer te zijn dan het graven van een aantal geulen waardoor de doorstroom verbeterd wordt. Het project is niet enkel een zonne-energie project maar ook een natuur ontwikkeltraject. Inhoudelijk betekent dit dat de bovenlaag van de grond (momenteel grasland voor vee en grond rijp voor maisteelt) verwijderd moet worden. Dit komt door de vele jaren bemesting en het overschot aan uitheemse gras en plant soorten.

Het afgraven van deze bovenlaag lijdt ertoe dat de twee doelstellingen “weerdverlaging” en “obstakelverwijdering” door middel van het plan Solarpark Osen gerealiseerd worden. In de structuurvisie zijn de doelstellingen van het gebied bij de Slaag als volgt uitgelegd: “Plas de Slaag (mp34) Op de oever tegenover de Clauscentrale wordt de geleidingsdam verder van de rivier afgelegd, waardoor deze langs de plas de Slaag komt te liggen. De hoogte van de dam blijft gehandhaafd. De oever die nu tussen de dam en het zomerbed ligt, wordt iets verlaagd (21,5 m +NAP) waardoor deze oever vaker mee zal stromen. Omdat dit gebied is opgevuld met mijnsteen

verdient het de overweging om ook hier het gebied na herinrichting af te werken met gebiedseigen grind. Hiermee wordt de mijnsteen duurzaam vastgelegd en wordt aan recreanten de mogelijkheid geboden om de Maas beter en dichterbij te beleven. Voorts wordt overgaan tot een afsluiting van de invaart van plas de Slaag zodat deze plas zich verder kan ontwikkelen tot ecologische plas met bijzondere natuurwaarden”. Al met al vormt het project Solarpark Osen geen belemmeringen voor deze doelstellingen en dat het plan verschillende elementen vanuit deze doelstellingen meeneemt om te realiseren. Het afsluiten van de Slaag is ook een mogelijkheid waar naar wordt gekeken – dit zou enkel kunnen met toestemming van RWS en Stichting het Limburgs Landschap, die de Slaag in beheer hebben. Desalniettemin zal het zonnepark de natuurwaarden van de beoogde ecologische plas sterk bevorderen. Door het stoppen van agrarisch bedrijf in het gebied komen er minder bemestingsmiddelen in het water terecht. Ook zal de overgang van een monocultuur tot een biodiverse omgeving ervoor zorgen dat het gebied integraal hervormd wordt tot gezonde natuur. Dit is tot slot ook zeer bevorderend voor recreanten.

Betreffend het onderdeel: Natuur en Landschap (Hoofdstuk 7: Gemeente Maasgouw) De structuurvisie neemt als kernpunt voor de kwaliteit van het natuur en landschap de mogelijkheden tot ecologische verbindingen tussen bestaande groene gebieden, de paragraaf hieronder gekopieerd toont dit: “De bestaande natuurgebieden (Vijverbroek, Kollengreend, Koningssteen) worden uitgebreid en met elkaar verbonden. Ook hierdoor ontstaat er meer landschappelijke identiteit en meer ecologische kwaliteit, waarbij de grensoverschrijdendheid ervan niet leidt tot beperkingen maar juist kansen biedt. Tussen de kernen, beken en natuurgebieden zorgt een samenhangend landbouwgebied met grondgebonden landbouw als drager voor het behoud van de open ruimte. Juist vanwege die openheid kunnen landschapsstructuren worden ervaren. De ecologische verbinding vindt met name plaats via de groenblauwe structuren van de Itterbeek en Thornerbeek, waarbij de aanwezige onderdoorgang onder de A2 zorgt voor de fysieke ontsluiting richting het deelgebied Panheel/ Heel.” Het plangebied voor project Solarpark Osen in de omgevingsvisie van 2022 door de gemeente aangewezen als gelegen binnen het “groen-blauwe netwerk”, hieronder op de kaart aangetoond:

Het groen-blauwe netwerk uit de Omgevingsvisie 2022 sluit aan op de doelstellingen uit de intergemeentelijke structuurvisie. Duidelijk is dat het gebied rond de slaag een belangrijk onderdeel van ecologische verbinding binnen de gemeente is. De huidige bestemming is echter agrarisch, zonder enkele obstructies voor landbouwbedrijven om de gronden te bemesten en het monotone landschap in stand te blijven houden. Greenbuddies heeft in voorlopige onderzoeken geconstateerd dat er veel uitheemse flora in het gebied woekert, zoals de Japanse Duizendknoop. Verder wordt er momenteel mais en gras voor vee op het gebied geteeld. Kijkend naar de bodemkwaliteit uit het oogpunt van biologisch herstel is dit een ongunstige situatie. Met het rewilding plan voor het plangebied van project Solarpark Osen zal hier verandering in komen. In plaats van het verder uitputten van de gronden en het laten woekeren van bedreigende uitheemse soorten zal Greenbuddies in samenwerking met stichting het Limburgs Landschap en Arcadis stapsgewijs de gronden en de bijbehorende flora en fauna herstellen waardoor er daadwerkelijk van ‘ecologische verbinding’ gesproken kan worden. Het idee sluit uitstekend aan bij de doelstellingen van de gemeente zelf aangezien Maasgouw al eerder een poging heeft gedaan om de gebieden naar natuur te veranderen, echter is deze poging gestrand.

Natuurontwikkeling vergt tijd en investeringen die niet alle gemeenten zich kunnen veroorloven. In het plan van Greenbuddies wordt het gehele herwilderingstraject van start tot eind gefinancierd door Greenbuddies zelf. Vanaf dag één van start operatie worden de gronden overgedragen aan Stichting het Limburgs Landschap waardoor de eindbestemming van natuur geborgd is. De kans die het project aan de gemeente Maasgouw biedt, kan ook worden gezien als deel van de oplossing voor de volgende probleemstelling uit de Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen: “Door de aanwezigheid van forse infrastructurele werken en het zicht op de bedrijvigheid manifesteert de omgeving van Maasbracht zich als verstedelijkt gebied. Het realiseren van ongestoorde, doorlopende groenstructuren is hierdoor complex”. Tot slot is het belangrijk om te benoemen dat de natuurwaarden van het gebied niet enkel na 25 jaar operatie van het zonnepark van pas komen – vanaf dag één zal er begonnen worden met bodemherstel, verwijderen van uitheemse woekerende soorten en aanplanten van inheemse soorten. Hierdoor hoeft de omgeving geen 25 jaar te wachten tot een echte ecologische verbinding gerealiseerd wordt.

Conclusie Project Solarpak Osen zal ervoor zorgen dat de ecologische verbindingsdoelstellingen, de landschapsdoelstellingen en de rivierkundige doelstellingen betreffend het gebied rond de slaag zo optimaal mogelijk worden gerealiseerd. Er kan daarom worden geconcludeerd dat de Intergemeentelijke Structuurvisie Maasplassen 2030 geen belemmeringen oplevert voor het project Solarpark Osen.

3.3.3 Structuurvisie Maasgouw 2030 De gemeenteraad van Maasgouw heeft op 5 juli 2012 de 'Structuurvisie Maasgouw 2030' vastgesteld. In de structuurvisie is het ruimtelijk beleid van de gemeente Maasgouw per thema behandeld. Vervolgens is er per gebied een visie uitgewerkt. Ten aanzien van duurzame energieopwekking is aangegeven dat Windturbines een groot visueelruimtelijk effect op open ruimten hebben. De verstedelijking wordt over een groot gebied zichtbaar en ook treden nadelige effecten op voor de vogelstand en is sprake van een toename van de geluidsbelasting. Dit maakt toepassing van windturbines in of aansluitend op het verstedelijk gebied van Maasgouw niet reëel en wenselijk. Aangegeven is dat het rendement van maatschappelijke investeringen in deze wijze van energieopwekking doelmatiger kan worden aangewend door te participeren in een van de regionale windenergiecentra, zoals deze vooral in de open landschappen op Duits grondgebied worden ontwikkeld. Het afwijzen van windenergie als duurzame energiebron betekent dat in Maasgouw krachtig naar toepassing van overige duurzame energiebronnen wordt gestreefd. Aangegeven is dat nieuw, aanvullend beleid dient te worden ontwikkeld. Zo moet de gemeente samen met ondernemers innovatieve projecten initiëren op het gebied van duurzame energievoorziening met zonne-energie, bodemwarmte en biomassa.

De realisatie van het zonnepark binnen het besluitgebied is in lijn met het algemene gemeentelijke streven naar verduurzaming van energieopwekking.

3.3.4 Beleidskader Zon gemeente Maasgouw De gemeente Maasgouw heeft naar aanleiding van de op 22 februari 2022 vastgestelde Omgevingsvisie Maasgouw een specifiek beleid omtrent zonneparken vastgesteld: Het Beleids- en Afwegingskader Grootschalige Duurzame Energieopwekking Zon (Beleidskader Zon). De Omgevingsvisie vormt een duidelijk raamwerk, waarin de gemeente Maasgouw ook in ruimtelijke zin concreet voorziet in de opgave voor grootschalige opwekking van duurzame energie. Het Beleidskader Zon is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie waarmee de gemeente voor initiatieven op het gebied van een grootschalige opwek van duurzame energie in de vorm van zonne-energie een afweging kan maken of initiatieven wenselijk zijn of niet. Deze afweging vindt plaats in drie verschillende schaalniveaus. 1. De eerste van de drie schaalniveaus is de locatiekeuze. 2. In het tweede schaalniveau, het bepalen van de juiste positie, ligging, maat en schaal, komt het “laadvermogen” van een landschap naar voren. 3. Het derde schaalniveau betreft de vormgeving en verschijningsvorm van een initiatief. De gemeente heeft in dit verband in het Beleidskader Zon een aantal leidende beginselen opgesteld. Deze leidende beginselen worden vervolgens vertaald naar specifieke ontwerpprincipes per gebied.

In samenwerking met Ventolines B.V. is er een memo opgesteld waarin de ontwikkeling van project Solarpark Osen getoetst wordt aan deze drie verschillende schaalniveaus uit het Beleidskader Zon en het raamwerk uit de gemeentelijke Omgevingsvisie. Dit memo is terug te vinden in bijlage 7 bij dit principeverzoek.

3.4 Doorwerking nationale belangen in omgevingsplan In het Besluit kwaliteit leefomgeving zijn instructieregels opgenomen ter borging van nationale belangen. De volgende nationale belangen zijn mogelijk relevant voor het project Solarpark Osen: -

Belangen met betrekking tot grote rivieren

-

Belangen met betrekking tot elektriciteitsvoorziening Belangen met betrekking tot primaire waterkeringen

3.4.1 Grote rivieren Zoals reeds benoemd ligt de planlocatie in een stroomvoerend rivierbed. Dit maakt dat de instructieregels uit paragraaf 5.1.3.4. van het Besluit kwaliteiten leefomgeving (Bkl) van toepassing zijn. Deze instructieregels bepalen dat in beginsel enkel de volgende activiteiten zijn toegelaten binnen het rivierbed van een grote rivier (in dit geval de Maas); a. activiteiten waarvoor geen omgevingsvergunning voor een beperkingengebiedactiviteit voor een waterstaatswerk in beheer bij het Rijk is vereist; b. activiteiten voor rivierbeheer en -verruiming; c. tijdelijke activiteiten; en d. activiteiten van rivierkundig ondergeschikt belang. Artikel 5.46 lid 1 sub s Bkl geeft als uitzondering: “De aanleg van voorzieningen voor elektriciteitsopwekking door zonne- of windenergie die redelijkerwijs niet buiten het rivierbed kan worden gerealiseerd”. Hiervan is in dit geval sprake. Er is beperkte ruimte beschikbaar in de regio waar het voorgestelde project niet storend is bij bewoners en natuurgebied. De planlocatie is ideaal aangeziener geen zicht op is vanuit natuurgebieden of omwonende gebieden.

3.4.2 Elektriciteitsvoorziening Artikel 5.156 Bkl vormt geen belemmering voor het voorgestelde project Solarpark Osen, aangezien het een duurzaam initiatief is dat minder dan 500MW opwekt.

3.4.3 Primaire waterkering De dijk ten zuiden van het plangebied valt onder het begrip 'primaire waterkering' (zie artikel 5.38 Bkl). In dit verband is Greenbuddies het afgelopen half jaar veel in gesprek geweest met Rijkswaterstaat. Vanuit Rijkswaterstaat is de visie rondom deze locatie gecommuniceerd. In goed overleg met Rijkswaterstaat is daarom gekeken hoe ook de visie van Rijkswaterstaat behartigd kan worden. Zo zijn er binnen het gebied aanpassingen verwerkt die nader toegelicht worden in bijlage 1. Verder is er

overleg met Rijkswaterstaat over de mogelijkheid om bepaalde omvormers en degelijke nietoverstroming bestendige materialen op een verhoogt gebied te plaatsen, het meest voor de hand liggend verhoogt gebied is tegen delen van de dijk aan. De gesprekken zijn positief en zullen in de komende maanden worden voortgezet.

4

Onderzoek omgevingsfactoren

4.1 Overstromingsrisico 4.1.1 Inspectierapport na Overstroming Osen juli 2021 Greenbuddies Energy B.V. heeft naar aanleiding van het hoogwater van juli 2021 een veldonderzoek uitgevoerd op de projectlocatie gedaan betreffend de gevolgen van overstroming van de Maas. Het veldonderzoek is uitgevoerd om meer inzicht te verkrijgen op een aantal punten die van belang zijn in de verdere onderbouwing voor de ontwikkeling van project SolarPark Osen. De drie factoren waarnaar is gekeken zijn 1) de hoogte van het water op locatie, 2) de gevolgen van de stroming van het water op locatie en 3) de schade aangericht door groot en klein afval wat door de stroming van het water op locatie is gebracht. De observaties zijn vastgelegd aan de hand van zeven foto’s, de locaties per foto zijn op de kaart hieronder weergeven:

De planlocatie voor het zonnepark ligt in het stroomvoerend rivierbed van de Maas, dit betekent dat de ontwikkeling van het zonnepark er geen belemmering mag vormen voor de doorstroommogelijkheden van het water. Ook mag het waterbergend vermogen van het gebied niet aangetast worden. In het voorlopig technisch ontwerp van het zonnepark is rekening gehouden met water tot en met een hoogte van 1 meter 50 centimeter boven maaiveld. Het maaiveld ligt op een hoogte van 21,98m, Rijkswaterstaat houdt rekening met compensatie van waterbergend vermogen vanaf 23,36m. De richtlijn voor de constructie van het zonnepark zal een hoogte van circa 23,50m zijn. Hierdoor worden de rivierkundige eisen van Rijkswaterstaat voldaan. Het waterbergend vermogen dat aangetast wordt door het volume van de draagstructuur wordt gecompenseerd door gedeeltelijke uitgraving van het gebied. Initiatiefnemer is voornemens meer waterbergend vermogen te creëren dan de verplichte compensatie. Een voorstel hiertoe wordt opgesteld in overleg met de gemeente en Rijkswaterstaat.

4.1.2 De hoogte van het water. De volgende twee foto’s (no.1 en no.2) tonen respectievelijk het water op zijn hoogste punt (Foto 1, vrijdag 16 juli) en de nasleep, aantonend het hoogste punt van het water door middel van inspectie van het hoogste punt van de siltlijn op gewassen op locatie. Te zien is dat het water niet boven de cement

voeten van de elektriciteitsmast komt, deze liggen op circa 1 meter hoog vanaf maaiveld. De minimum ontwerphoogte van de zonnepanelen is 1.50mtr hoogte. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de minimum hoogte van de toekomstige panelen ruimschoots voldoende is om te voorkomen dat de panel onderwater komen te staan. Een overstroming van de orde grootte van 16 juli 2021 zal dus niet resulteren in schade voor het voorgestelde project Solarpark Osen vanuit het perspectief van de hoogte van het water.

(Afbeelding 1: Hoogwater tijdens overstroming – cement voeten circa 1m hoog van elektriciteitsmast nog gedeeltelijk boven water)

Nadat de waterstand is gezakt was en een zeer duidelijke siltlijn zichtbaar die is achtergelaten op de gewassen rondom en op de locatie. Deze bevestigt de hoogte van ca 1 meter boven maaiveld en is consistent over de gehele locatie.

(Afbeelding 2: Waterhoogte op gemiddelde hoogte van de grond op locatie, gemarkeerd door de siltlijn achtergelaten door het hoogwater)

4.1.3 De stroming van het water Naast de hoogte van het water is de stroming van het water ook een belangrijk punt om in acht te nemen met betrekking tot het technisch ontwerp van de draagstructuur onder de zonnepanelen. Indien er sprake is van harde stroming op de locatie zal de diepte van de paaltjes en de constructie (bijvoorbeeld kan de draagstructuur met cement in de grond vastgezet worden) voor extra stevigheid zorgen. Gedurende de inspectie op 16 juli, met de hoogste waterstand op locatie, is te zien dat er sprake is van stilstaand stijgend water. Op foto no.3 is aangetoond dat de maisvelden nog geheel overeind staan, indien er sprake van harde stroming is zouden de individuele maisplanten ombuigen of knakken – dit is niet het geval geweest.