Bijlage 1 - Omgevingsplan - Regels - Onderzoeksrapporten
Tekst van het document
Voor de inrichting van het woningbouwplan Bosserhofsveld is een stedenbouwkundig ontwerp opgesteld dat is vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Maasgouw. Het archeologisch onderzoek is noodzakelijk om te bepalen of er archeologische waarden in de ondergrond aanwezig zijn, die door de voorgenomen bodemingrepen verloren kunnen gaan. Daarom is het binnen het kader van het beleid van de gemeente Maasgouw en de Erfgoedwet (1 juli 2016) verplicht om voorafgaand archeologisch onderzoek uit te voeren (zie bijlage 4). Figuur 1.1 Ligging van het onderzoeksgebied
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 9/38 2 Doelstelling onderzoek 2.1 Aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting Het doel van inventariserend veldonderzoek (IVO) is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het vooronderzoek. Het gaat om gebied - of vindplaatsgericht onderzoek. Het IVO gebeurt door middel van waa rnemingen in het veld, waarbij (extra) informatie wordt verkregen over bekende en/of verwachte archeologische waarden binnen een onderzoeksgebied. Dit omvat de aan - of afwezigheid, de aard, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden. Belangrijk is dat op basis van het inventariserend veldonderzoek een beslissing kan worden genomen of verder archeologisch (voor)onderzoek in het gebied noodzakelijk en verantwoord is. 2.2 Waardering In het rapport worden vervolgens de aangetroffen archeologische waarden, indien van toepassing, gewaardeerd. De waardering dient volgens de richtlijnen van de KNA 4.2 protocol 4003 te gebeuren.
Dit zodat een gefundeerde onderbouwing van verder beleid met betrekking tot de archeologische waarden binnen het terrein mogelijk is. Als binnen het plangebied archeologische waarden voorkomen, kan één van de volgende aanvullende voorschriften worden opgelegd: • De verplichting tot het treffen van technische maatregelen, waardoor archeologische waarden in de bodem kunnen worden behouden; • De verplichting tot het doen van opgravingen; • De verplichting de activiteit die tot bodemverstoring leidt, te laten begeleiden door een deskundige op het gebied van de archeologische monumentenzorg. Deze deskundige moet voldoen aan, door burgemeester en wethouders bij de vergunning te stellen, kwalifi caties. 3 Archeologische gegevens van het plangebied 3.1 Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied ligt aan de Bosserhofsveld, aan de rand van de bebouwde kom van Maasbracht, in de gemeente Maasgouw. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 18.960 m 2 en het onderzoeksgebied een oppervlakte van circa 14.420 m 2. Het maaiveld ligt volgens het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN3) rond 27,5 m NAP en de centrumcoördinaten van het plangebied zijn X: 189.900 en Y: 349.626. Het plangebied is kadastraal bekend als gemeente Maasbracht, sectie H en beslaat percelen 759, 760, 1803 (ged.) en 1804.
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 10/38 3.2 Methodiek vooronderzoek In 2013 is door Grontmij een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied. 1 Het plangebied was destijds ruimer en betrof ook percelen aan de huidige Oranjelaan, waar inmiddels al woningen zijn gerealiseerd. Tijdens het vooronderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is in eerste instantie gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Dit betreft voornamelijk gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied. Dit is aangevuld met historisch en fysisch -geografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historis che kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd daarna is dit gespecificeerde verwachtingsmodel getoetst door middel van een booronderzoek.
3.3 Archeologische verwachting op basis van het vooronderzoek 3.3.1 Geologie, geomorfologie en bodem2 Het plangebied maakt deel uit van het Maasterras van Eijsden-Lanklaar, een midden terras dat dateert uit het Laat Saalien (circa 130.000 jaar geleden). Volgens de geomorfologische kaart bevindt het plangebied zich op een dalvlakteterras. Tijdens en vlak na de laatste ijstijd is er mogelijk dekzand afgezet op het Maasterras. Volgens de Bodemkaart van Nederland is het plangebied Bosserhofsveld gelegen op twee verschillende eenheden. In het centrale en oostelijke deel van het plangebied zou sprake zijn van vorstvaaggronden in lemig fijn zand. Dit zijn zandgronden waarvan de A -horizont slechts zwak is ontwikkeld en ook een zwak ontwikkelde B -horizont of dunne moderpodzol voor kan komen. In het uiterst westelijke deel van het plangebied zou een ooivaaggrond aanwezig zijn. 3 Dit betreft een oude rivierkleigrond met een A-horizont bestaande uit matig humusarme, kalkloze, lichte zavel. Tot circa 80 centimeter beneden maaiveld is de grond bruin met een gelijkblijvend lutumgehalte. Beneden deze diepte neemt het lutum gehalte af. 3.3.2 Archeologische gegevens4 Ten tijden van het vooronderzoek hadden er binnen een straal van één kilometer van het plangebied nog geen gravende onderzoeken (proefsleuven, opgravingen of begeleidingen) plaatsgevonden.
Wel stonden er dertien (losse) vondstmeldingen geregistreerd binnen het onderzoeksgebied. Het ging voornamelijk om vuursteen artefacten met een datering tussen het Paleolithicum en Neolithicum, en fragmenten aardewerk met een datering tussen het Neolithicum en de Nieuwe tijd. 5 1 Gazenbeek 2013 2 Gazenbeek 2013 3 In het vooronderzoek betreft dit een groter gebied omdat het plangebied destijds meer uitgebreid was richting het westen. Voor het plangebied van dit onderzoek betreft het enkel het uiterst westelijke deel. 4 Gazenbeek 2013 5 De dateringen hebben vaak betrekking op een ruime periode (bijvoorbeeld Romeinse tijd tot de Nieuwe tijd), waardoor er geen duidelijke periode kan worden gespecificeerd. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 11/38 3.3.3 Historische gegevens Op basis van historisch kaartmateriaal kon worden gesteld dat het plangebied vanaf het begin van de 19e eeuw grotendeels in gebruik is geweest als akkerland. Binnen het plangebied hebben daarna nauwelijks veranderingen plaatsgevonden, met uitzondering van een verkaveling in de jaren zeventig van de vorige eeuw.
3.3.4 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel In het bureauonderzoek is een lage verwachting opgesteld voor het aantreffen van vindplaatsen van jagers en verzamelaars uit het Laat Paleolithicum tot en met het Neolithicum. Voor landbouwers uit het Neolithicum tot en met de Middeleeuwen geldt een middelhoge tot hoge verwachting. Voor de Nieuwe tijd is de verwachting laag. 3.3.5 Resultaten verkennend booronderzoek Het verkennend booronderzoek heeft aangetoond dat in het plangebied sprake is van een A -C profiel met een bruingrijze Ap-horizont van circa 30 centimeter dik, op een roodbruine C -horizont. Binnen het hele plangebied zou sprake zijn van vorstvaaggronden, in tegenstelling tot de gegevens van de Bodemkaart van Nederland is in het westen geen ooi vaaggrond aangetroffen. De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals opgesteld in het bureauonderzoek, bleef na het verkennend booronderzoek gehandhaafd. 3.3.6 Conclusie en selectieadvies vooronderzoek Grontmij heeft naar aanleiding van de resultaten van het vooronderzoek geadviseerd om een oppervlaktekartering uit te voeren voor het plangebied, met als doel om eventueel aanwezige archeologische waarden op te sporen. De bevoegde overheid (gemeente Maasgouw) heeft echter besloten dat er een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek moet worden uitgevoerd.
4 Methodiek veldonderzoek 4.1 Inleiding Voor het proefsleuvenonderzoek is een Programma van Eisen opgesteld.6 In dit document zijn de eisen vastgelegd waaraan het archeologische onderzoek dient te voldoen. De methodiek en onderzoeksvragen zoals die in het PvE zijn opgenomen, worden in dit hoofdstuk verwoord. 6 Sommers, 2024. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 12/38 Naast de eisen zoals omschreven in het P rogramma van Eisen is het archeologisch onderzoek tot 25 juni onder certificaat op grond van de BRL SIKB 4000 KNA, versie 4.1, (19-02-2018) en Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie KNA, versie 4.1, (19-02-2018, protocol 4004) uitgevoerd. Vanaf 25 juni 2025 wordt het onderzoek onder certificaat op grond van de BRL SIKB 4000 KNA, versie 4.2 en Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie KNA, versie 4. 2, (protocol 4004) uitgevoerd. Beide versies zijn vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen (CCvD) Archeologie en ondergebracht zijn bij het SIKB te Gouda. 4.2 Methodiek proefsleuvenonderzoek De onderzoeksvragen konden worden beantwoord door middel van een Proefsleuvenonderzoek.
Door middel van het onderzoek moest inzicht worden verkregen in onder andere de aan - of afwezigheid en gaafheid van de grondsporen en de vondstconcentraties. Het te am dat het proefsleuvenonderzoek uitvoerde, stond onder leiding van een Senior KNA -Archeoloog die ervaring had met onderzoek in het gebied en werd bijgestaan door een Archeoloog. In het veld w erden de werkzaamheden uitgevoerd door deze Senior KNA-Archeoloog als dagelijks wetenschappelijk leider. De proefsleuven zijn in één vlak onderzocht. Het vlak is in de top van de natuurlijke ondergrond aangelegd op de diepte van circa 50 tot 70 cm beneden het maaiveld. De vlakaanleg heeft laagsgewijs plaatsgevonden tot op het vlakniveau waarop eventuele grondsporen zichtbaar zouden moeten worden en het vlak te interpreteren was. Per haal van de graafmachine is met behulp van de metaaldetector door een metaaldetectorspecialist het blootgelegde vlak afgezocht. Dit heeft geen metaalvondsten opgeleverd. Behalve he t vlak is ook de stort van de sleuven met behulp van de metaaldetector onderzocht. Metaalvondsten zijn hierbij niet gedaan. Na iedere haal van de graafmachine is het vlak op vondsten en grondsporen gecontroleerd. Het vlak is waar nodig handmatig opgeschaafd, met een Rover GPS ingemeten en in delen gefotografeerd. In iedere proefsleuf is per vlak de hoogte gemeten in raaien met een tussenafstand van 5 m.
In iedere werkput zijn twee profielen gedocumenteerd. De profielen zijn gefotografeerd met een fotocamera. Alle foto’s van het vlak, sporen en profielen zijn voorzien van een noordpijl, een schaalstok en een fotobordje met het projectnummer en objectgegevens. Alle relevante profielen zijn gedocumenteerd en beschreven. Het vlak en de profielen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 7 en bodemkundig8 geïnterpreteerd. In de werkputten zijn enkel twee boomvallen en twee recente verstoringen aangetroffen. Tijdens het onderzoek zijn geen vondsten aangetroffen. De voorbereiding van het onderzoek heeft plaatsgevonden gedurende begin juni 2025. Het veldwerk is uitgevoerd op 23 tot en met 26 juni 2025. De uitwerking heeft plaatsgevonden in de periode juli en augustus 2025. 7 NEN 5104 1989 8 Bakker en Schelling 1989 Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 13/38 4.3 Onderzoeksvragen In het Programma van Eisen zijn een aantal onderzoeksvragen opgenomen.9 Algemeen: 1. Zijn er, aanwijzingen voor, archeologische resten (sporen, structuren, vondsten) binnen het onderzoeksgebied aanwezig? 2.
Is er een verwachting dat buiten het plangebied nog resten van de aangetroffen sites aanwezig zijn en wat is de verwachting omtrent de fysische en inhoudelijke kwaliteit daarvan? 3. Indien het onderzoek geen archeologische resten of beperkte archeologische fenomenen (bijvoorbeeld alleen losse vondsten) oplevert, welke verklaring is hiervoor dan te geven? Gaafheid en conservering van de vindplaatsen: 4. In welke lagen en/of zones bevinden zich gave en goed geconserveerde archeologische resten of waar zijn ze te verwachten? 5. Wat is de mate van conservering en gaafheid van de archeologische resten? Perioden en sites: 6. Indien er archeologische resten aanwezig zijn, kunnen er aparte vindplaatsen onderscheiden worden, en zo ja, op welke gronden? 7. Wat is de begrenzing en de ruimtelijke spreiding, zowel in horizontale als verticale zin, van de vindplaatsen en wat is de onderlinge samenhang? 8. Wat is per vindplaats in het plangebied: a. De ligging (inclusief diepteligging) en begrenzing b. De geologische en/of bodemkundige eenheid c. De stratigrafie d. De omvang (inclusief verticale dimensies) e. Aard/complextype/functie f. De samenstelling van de archeologische resten (grondsporen en mobilia) g. De vondst- en sporendichtheid h. De ouderdom, periodisering, typo-chronologische classificatie 9.
Zijn er aanwijzingen voor landgebruik (off-site-patronen) in de zin van onder andere wegen, perceelsindeling, akkers, grondstofwinning, vennen, et cetera? 10. Zijn er aanwijzingen voor agrarische en/of ambachtelijke activiteiten? Zo ja, waaruit blijkt dat en welke kenmerken zijn hieraan naar analogie van vraag 9 te geven? 11. Kunnen meerdere bewoningsfasen (relatief en absoluut) onderscheiden worden? 12. Wanneer en waarom zijn de sites en de vindplaatsen in het geheel verlaten of in onbruik geraakt? 9 Sommers, 2024. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 14/38 Landschap en bodem: 13. Wat is de fysiek-landschappelijke ligging van de vindplaatsen (o.a. geologie, bodemkunde, geomorfologie, afstand tot water, reliëf)? 14. Hoe is de opbouw van het profiel in bodemkundige zin? Wat zijn de kenmerken van de stratigrafische eenheden? Is er sprake van loopvlakken, begraven bodems, ophogingslagen of cultuurlagen? 15. Wat is het paleo-ecologisch potentieel van het plangebied? Zijn er locaties die voor analyse bemonsterd kunnen worden? 16. Kan aan de hand van archeologisch vondstmateriaal uit het akkerdek een uitspraak worden gedaan over de ouderdom en/of de vorming van dit akkerdek? 17.
Welke postdepositionele processen hebben zich afgespeeld en wat is het effect daarvan op archeologische resten? Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 15/38 5 Resultaten veldonderzoek 5.1 Landschapsgenese en bodemopbouw Figuur 5.1 Profiel 11 in Proefsleuf 6 Zs3 Matig grof zand, sterk siltig, bruin C-horizont Zs3 Matig grofzand, sterk siltig, geel-bruinrood Bws-horizont met ingespoelde klei en sesquioxyden Zs4h1 Matig grof zand, uiterst siltig, zwak humeus, bruingrijs Bouwvoor Zs3 Matig grof zand, sterk siltig, geelbruin Overstromingsafzettingen / Alluvium Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 16/38 Over het gehele plangebied Bosserhofsveld te Maasbracht is er een gelijkaardige bodemopbouw aangetroffen. Deze bodemopbouw kan conform het Nederlandse systeem van bodemclassificatie, geïnterpreteerd worden als een typische vorstvaaggrond. Onder het maaiveld is sprake van een bouwvoor. De bouwvoor is over het algemeen bruingrijs van kleur en bestaat uit uiterst siltig, zwak humeus, matig grof zand (zie figuur 5.1).
Onder de bouwvoor bevinden zich overstromingsafzettingen/alluvium. Dit pakket heeft een dikte tussen de 40 -60 centimeter. De overstromingsafzettingen zijn geelbruin van kleur en bestaan uit sterk siltig, matig grof zand. Dit betreft een grond met weinig tekenen van bodemvorming. Onder de overstromingsafzettingen bevindt zich een Bws -horizont. De Bws-horizont is geel-bruinrood van kleur en bestaat uit sterk siltig, matig grof zand. Er is sprake van verwering in situ, wat zichtbaar is in de vorm van ingespoelde klei, daarnaast is er een accumulatie van ijzer en andere mineralen zichtbaar (sesquioxyden). De Bws-horizont is binnen het plangebied het niveau waar de archeologische sporen op verwacht zouden worden, en bevindt zich op een diepte van circa 50 tot 70 centimeter beneden maaiveld (vlak 1). Lokaal bevinden zich Maaskeien op het contact met de Bws -horizont (zie figuur 5.2). Onder de Bws -horizont bevindt zich de C -horizont. Dit betreft het moedermateriaal en is bruin van kleur, bestaande uit sterk siltig, matig grof zand. Figuur 5.2 Vlakfoto in Werkput 7 met Maaskeien op het contact met de Bws-Horizont
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 17/38 5.2 Analyse sporen en structuren Figuur 5.3 Vlakfoto in Proefsleuf 9 Figuur 5.4 Werkput 10, spoor 998, recente verstoring
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 18/38 Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn vier sporen herkend in het vlak. Het gaat hier echter niet om archeologisch relevante sporen. Twee sporen betreffen boomvallen, welke beide spoornummer 999 hebben gekregen. De overige twee sporen betreffen recente verstoringen, welke beide spoornummer 998 hebben gekregen. De recente verstoringen bevinden zich in het zuidwesten van werkput 10 en in het noordoosten van werkput 16. De verstoringen hebben een oppervlak van circa 3,5 x 2 meter (werkput 10) en 1,4 x 1,3 meter (werkput 16). De verstoringen worden gekenmerkt door e en scherpe aflijning en zijn sterk grijs gevlekt. De overige twee sporen betreffen natuurlijke sporen en zijn geïnterpreteerd als boomvallen. De boomvallen bevinden zich in het zuidwesten van werkput 3 en het westen van werkput 8. De boomvallen hebben een oppervlak van circa 1 x 1 meter (werkput 3) en 0,8 x 0,9 meter (werkput 8). De boomvallen worden gekenmerkt door een wit/beige gevlektheid zichtbaar in het vlak en de boomvallen zijn niet duidelijk afgelijnd. Figuur 5.5 Werkput 8, spoor 999, boomval
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 19/38 5.3 Vondstmateriaal Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn er geen archeologische vondsten aangetroffen. 5.4 Grondmonsters Vanwege het ontbreken van archeologische sporen in het plangebied zijn geen monsters genomen. 5.5 Conclusie veldonderzoek Het proefsleuvenonderzoek in het plangebied Bosserhofsveld te Maasbracht heeft aangetoond, dat er in het plangebied geen behoudenswaardige archeologische vindplaats aanwezig is. 6 Waardering en selectieadvies 6.1 Waardering De resultaten van het veldwerk vormen de basis voor de waardering van de vindplaats. De waardering moet vervolgens leiden tot een aanbeveling ten aanzien van het vervolgtraject. De waardering wordt vastgesteld volgens de door de KNA voorgeschreven wijze aa n de hand van de volgende aspecten: beleving, fysieke kwaliteit en inhoudelijke kwaliteit. 6.1.1 Beleving De beleving van de vindplaats valt uiteen in twee criteria ‘schoonheid” en “belevingswaarde”. Bij beide gaat het vooral om zichtbare monumenten. Schoonheid is de esthetische-landschappelijke waarde van een archeologisch monument, die in de zichtbaarheid van het monument tot uiting komt.
Deze waarde is gebaseerd op de zichtbaarheid vanaf het maaiveld als landschapselement, vorm en structuur en relatie met de omgeving. Herinneringswaarde is de herinnering die het archeologisch monument oproept over het verled en. Deze waarde is gebaseerd op verbondenheid met feitelijke historische gebeurtenissen en associatie met toegeschreven kwaliteit of betekenis. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 20/38 6.1.2 Fysieke kwaliteit De fysieke kwaliteit van de vindplaats is gebaseerd op de criteria gaafheid en conservering. De gaafheid is de mate van niet-verstoord zijn en stabiliteit van de fysieke omgeving. De conservering geeft de mate waarin archeologisch vondstmateriaal bewaard is gebleven aan. Bij vijf of meer punten is een vindplaats behoudenswaardig. Bij een middelmatige tot lage score (vier punten of minder) wordt er naar de inhoudelijke kwaliteitscriteria gekeken om te bepalen of de vindplaats toch behoudenswaardig is. 6.1.3 Inhoudelijke kwaliteit De inhoudelijke kwaliteit wordt uitgedrukt in waarden voor zeldzaamheid, informatie, ensemble en representativiteit. Zeldzaamheid is de mate waarin een bepaald type monument schaars is voor een periode of in een gebied.
Informatiewaarde is de betekenis van een monument als bron van kennis over het verleden. De ensemblewaarde (of contextwaarde) is de meerwaarde die aan een monument wordt toegekend, op grond van de mate waarin sprake is van een archeologische en landschappelijke context. De representativiteit is tenslotte de mate waarin een bepaald type monument karakteristiek is voor een periode dan wel een gebied voorkomt. Eerst wordt er een afweging gemaakt op basis van de drie inhoudelijke kwaliteitscriteria; zeldzaamheid, informatiewaarde en ensemblewaard e. Bij een bovengemiddelde score van zeven of meer punten is de vindplaats behoudenswaardig. Bij een lagere score wordt nagegaan of het criterium representativiteit van toepassing is. 6.2 Conclusie Aangezien er tijdens het archeologisch proefsleuvenonderzoek (IVO -P) in het plangebied Bosserhofsveld te Maasbracht geen relevante archeologische waarden zijn aangetroffen, is een waardestelling niet van toepassing. 7 Beantwoording van de onderzoeksvragen In paragraaf 4.3 zijn de onderzoeksvragen gesteld waarop het proefsleuvenonderzoek antwoord zou moeten geven. In dit hoofdstuk zal getracht worden dat te realiseren. Algemeen: 1. Zijn er, aanwijzingen voor, archeologische resten (sporen, structuren, vondsten) binnen het onderzoeksgebied aanwezig? Nee, er zijn geen archeologische sporen of vondsten aangetroffen.
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 21/38 2. Is er een verwachting dat buiten het plangebied nog resten van de aangetroffen sites aanwezig zijn en wat is de verwachting omtrent de fysische en inhoudelijke kwaliteit daarvan? De resultaten van het proefsleuvenonderzoek geven geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden in de nabijheid van het plangebied. 3. Indien het onderzoek geen archeologische resten of beperkte archeologische fenomenen (bijvoorbeeld alleen losse vondsten) oplevert, welke verklaring is hiervoor dan te geven? Het ontbreken van archeologische waarden van jagers en verzamelaars kan toegewezen worden aan de afwezigheid van een natuurlijke waterbron in de nabijheid van het plangebied. In het bureauonderzoek is destijds om deze reden al een lage verwachting gegeven voor jagers en verzamelaars. Voor de afwezigheid van archeologische waarden van landbouwers kan enkel worden gesteld dat andere locaties vermoedelijk aantrekkelijker zijn geweest, en men zich daarom niet heeft gevestigd in het plangebied. Landschap en bodem: 13. Wat is de fysiek -landschappelijke ligging van de vindplaatsen (o.a.
geologie, bodemkunde, geomorfologie, afstand tot water, reliëf)? Volgens de Geomorfologische kaart is het plangebied gelegen op een dalvlakteterras, op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek lijkt daar inderdaad sprake van te zijn. Wel zou men verwachten dat relatief ondiep er een grindlaag aanwezig zou moeten zijn die nergens werd aangetroffen. De dichtstbijzijnde waterbron bevindt zich circa 800 meter ten westen van het plangebied en betreft de Maas. Het reliëf binnen het plangebied is beperkt met slechts minimale hoogteverschillen (circa 30 centimeter variatie), wat ook wel typerend is voor de ligging op een dalvlakteterras. Er dient echter ook rekening mee gehouden te worden dat door jarenlang gebruik van het plangebied als landbouwgrond door de mens is geëgaliseerd. 14. Hoe is de opbouw van het profiel in bodemkundige zin? Wat zijn de kenmerken van de stratigrafische eenheden? Is er sprake van loopvlakken, begraven bodems, ophogingslagen of cultuurlagen? Over het gehele plangebied Bosserhofsveld te Maasbracht is er een gelijkaardige bodemopbouw aangetroffen. Deze bodemopbouw kan conform het Nederlandse systeem van bodemclassificatie, geïnterpreteerd worden als een typische vorstvaaggrond. Het betreft een A-horizont met daaronder alluvium en vervolgens een B-horizont en een C-horizont.
Er is geen sprake van loopvlakken, begraven bodems, ophogingslagen of cultuurlagen. 15. Wat is het paleo -ecologisch potentieel van het plangebied? Zijn er locaties die voor analyse bemonsterd kunnen worden? Er zijn geen locaties geschikt bevonden voor paleo -ecologisch onderzoek. Vanwege het ontbreken van archeologische waarden wordt verder onderzoek niet nuttig geacht . Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 22/38 16. Kan aan de hand van archeologisch vondstmateriaal uit het akkerdek een uitspraak worden gedaan over de ouderdom en/of de vorming van dit akkerdek? Deze vraag is niet van toepassing. 17. Welke postdepositionele processen hebben zich afgespeeld en wat is het effect daarvan op archeologische resten? Vanwege het ontbreken van archeologische resten in het plangebied is deze vraag in principe niet van toepassing. Er kan echter gesteld worden dat recente verstoringen (lokaal aangetroffen tijdens het onderzoek) en bioturbatie (nauwelijks aanwezig) archeolo gische resten in theorie verstoord kunnen hebben.
8 Conclusie en advies Tijdens het proefsleuvenonderzoek in het plangebied in het Bosserhofsveld te Maasbracht, in de gemeente Maasgouw, zijn 16 proefsleuven aangelegd met een gezamenlijke oppervlakte van circa 1.600 m². Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn vier sporen geregistreerd, het betreffen twee recente verstoringen en twee boomvallen. Van archeologisch relevante sporen is geen sprake. Er is geen vondstmateriaal aangetroffen tijdens het proefsleuvenonderzoek. Op basis van het ontbreken van archeologische waarden in het plangebied kan worden gesteld dat er geen sprake is van een behoudenswaardige archeologische vindplaats. Er wordt geadviseerd om het plangebied vrij te geven. Bovenstaand advies is van Sweco. Er is, op grond van de gebruikte onderzoeksmethode, geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven. Over de aan - of afwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig uitsluitsel worden gegeven. Aan dit advies kun nen geen rechten worden ontleend. De resultaten van dit onderzoek zullen eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Maasgouw), die vervolgens het advies over neemt of niet. Ook wanneer het plangebied door de gemeente Maasgouw wordt vrijgegeven voor bodemroerende werkzaamheden, dan blijft er, conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016, een meldingsplicht bestaan.
Eventuele archeologische resten die bij werkzaamheden worden aangetroffen moeten worden gemeld bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het is verder raadzaam om ook de gemeente Maasgouw op de hoogte te stellen. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 23/38 Bijlage Literatuur Bakker, H. de & J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland De hogere niveaus. Wageningen. Gazenbeek, A., 2013: Archeologisch onderzoek Plangebied Bosserhofsveld te Maasbracht. Bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO -O) verkennende fase door middel van boringen. Grontmij projectnummer 316132, Eindhoven. Sommers, N.J.H., 2024: Programma van Eisen proefsleuvenonderzoek Maasbracht – Bosscherhofveld gemeente Maasgouw. Kragten rapportnummer KAR-05, Rosmalen. Bronnen Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort, oktober 2025. https://archis.cultureelerfgoed.nl Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 24/38 Kaart 1.
Overzicht proefsleuven Legenda Onderszoeksgebied Bosserhofsveld te Maasbracht Proefsleuven Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 25/38 Kaart 2. Allesporenkaart Westen van het Onderzoeksgebied Legenda Onderzoeksgebied Proefsleuven Sporen Bosserhofsveld te Maasbracht Profiel Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 26/38 Oosten van het Onderzoeksgebied Legenda Onderzoeksgebied Proefsleuven Sporen Bosserhofsveld te Maasbracht Profiel Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 27/38 Kaart 3.
Allevondstenkaart Oosten van het Onderzoeksgebied Legenda Onderzoeksgebied Proefsleuven Sporen Bosserhofsveld te Maasbracht Vondst Profiel X Maaiveld + Hoogtemeting Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 28/38 Westen van het Onderzoeksgebied Legenda Onderzoeksgebied Proefsleuven Sporen Bosserhofsveld te Maasbracht Vondst Profiel X Maaiveld + Hoogtemeting Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 29/38 Bijlagen Bijlage 1. | Sporenlijst 998 | 10 & 16 | 1 | RECENTE VERSTORING | BR DGR GEVLEKT | Z3S3 | 27,03 | N 999 | 3 & 8 | 1 | BOOMVAL | BR WIT GEVLEKT | Z3S3 | 26,91 | N Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D | 30/38 Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 31/38 Bijlage 2.
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken (koud) Pleniglaciaal Kreftenheye Formatie (warme periode) van Peelo Ouderdom in jaren Chronostratigrafie MIS Lithostratigrafie 11.755 12.745 13.675 14.025 15.700 29.000 50.000 75.000 115.000 130.000 370.000 410.000 475.000 850.000 2.600.000 Formaties: Naaldwijk Holoceen 1 (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel) Late Dryas (koud) Weichselien (warm) Formatie van Boxtel Formatie van Beegden Laat- (Laat- Glaciaal) 2 Formatie van Allerød Vroege Dryas Bølling (warm) Midden- Weichselien (Pleniglaciaal) Laat- Pleniglaciaal 3 Midden- Vroeg- Pleniglaciaal 4 Vroeg- W eichselien (Vroeg- Glaciaal) 5a 5b 5c 5d Eemien (warme periode) 5e Eem Saalien (ijstijd) 6 Formatie van Drente Formatie van Urk Holsteinien Elsterien (ijstijd) Formatie Cromerien (warme periode) Formatie van Sterksel Pre-Cromerien Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 32/38 perioden 1500 450 0 12 800 2650 815 2000 3755 5000 4900 5300 7020 8000 hazelaar, eik, iep, 8240 9000 8800 10.150 11.755 12.745 10.800 13.675 11.800 14.025 12.000 15.700 35.000 toendra Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003).
Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005). Cal. jaren v/n Chr. 14C jaren Chronostratigrafie Pollen zones Vegetatie Archeologische 1950 0 Nieuwe tijd eik en hazelaar Vb2 Loofbos Subatlanticum overheersen Middeleeuwen koeler Vb1 haagbeuk Romeinse tijd vochtiger veel cultuurplanten Va rogge, boekweit, IJzertijd korenbloem Bronstijd Subboreaal koeler droger IVb Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen) IVa Neolithicum Mesolithicum Atlanticum warm vochtig III Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol Boreaal warmer II den overheerst linde, es Preboreaal warmer I eerst berk en later den overheersend Laat-Paleolithicum Late Dryas LW III parklandschap Laat- Weichselien (Laat- Glaciaal) Allerød LW II dennen- en berkenbossen Vroege Dryas LW I open parklandschap 13.000 Bølling open vegetatie met kruiden en berkenbomen Midden- Weichselien (Pleniglaciaal) perioden met een poolwoestijn en
perioden met een 75.000 115.000 130.000 300.000 Midden-Paleolithicum Vroeg- Weichselien (Vroeg- Glaciaal) perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap Eemien (warme periode) loofbos Saalien (ijstijd) Vroeg-Paleolithicum Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 33/38 Bijlage 3. Bewoningsgeschiedenis van Nederland Als aanvullende informatie wordt hieronder een algemene ontwikkeling van de bewonings geschiedenis van Nederland weergegeven. Paleolithicum (tot circa 8800 v. Chr.) De vroegste bewoningssporen in Nederland uit deze periode dateren uit de voorlaatste ijstijd, circa 300.000 - 130.000 jaar geleden. Waarschijnlijk hebben in de koudste fasen van de ijstijden in Nederland geen mensen geleefd. Daarentegen was bewoning in de wa rmere perioden wel mogelijk. De mensen die hier toen leefden trokken als jagers/vissers/verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik van tijdelijke kampementen. Veranderingen in het klimaat zorgden voor een veranderende flora en fauna. Tijdens de koude perioden bestond het groot wild onder meer uit rendieren, mammoeten, paarden en steppewisenten. Vooral op paarden en rendieren werd in het Laat-Paleolithicum intensief jacht gemaakt.
Tijdens de warmere perioden werd er onder andere op herten, wilde zwijnen en oerossen gejaagd. Mesolithicum (circa 8800-4900 v. Chr.) Rond de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen (circa 9000 v. Chr.) verbeterde het klimaat voor een langdurige periode. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor de variatie in flora en fauna (o.a. bosontwikkeling) toenam. De mens kreeg nu de mogelijkheid om meer gevarieerd te eten: vruchten en andere eetbare gewassen stonden nu vaker op het menu. Doordat de temperatuur steeg, trok het groot wild (met name rendieren) naar het noorden, en maakte plaats voor meer territorium gebonden klein wild, vogel s en vissen. Door deze veranderende leefomstandigheden werd de jachttechniek aangepast. De vuursteen bewerkingstechniek hield met deze ontwikkeling gelijke tred. Er werden kleine vuursteenspitsen vervaardigd die als pijl- en harpoenpunt werden gebruikt. Met de stijging van de temperatuur begon het landijs te smelten en de zeespiegel te stijgen. Het tot dan toe droge Noordzee-Bekken kwam onder water te staan. De groepen jagers/vissers/verzamelaars wisselden nog wel van locatie maar exploiteerden kleinere geb ieden. In het voorjaar viste men in de rivieren, tijdens de zomer leefde men voornamelijk langs de kust, waar naast vis en schaaldieren ook zeehonden als voedselbron dienden.
In de herfst verzamelde men noten en vruchten, terwijl in de winter op onder meer pelsdieren werd gejaagd. Neolithicum (circa 5300-2000 v. Chr.) Aan het begin van deze periode gingen het jagen, vissen en verzamelen een steeds minder belangrijke rol spelen. Men ging nu zelf cultuurgewassen telen en dieren houden bij het kamp. Uit vondsten valt af te leiden dat het om twee groepen mensen gaat, enerzijds kolonisten met een vrijwel agrarische levenswijze, anderzijds om de autochtone mesolithische bevolking die een half agrarische levensstijl erop na gaat houden. Deze verandering ging gepaard met enkele technologische en sociale vernieuwingen zoals: het wonen op een vaste plek in een huis, het gebruik van vaatwerk van (gebakken) klei en de introductie van geslepen stenen dissels en bijlen. De bevolking groeide nu gestaag, mede door de productie van overschotten. Uit het Neolithicum zijn verschillende nu nog zichtbare grafmonumenten bekend, te weten grafkelders, hunebedden en grafheuvels. Bronstijd (circa 2000-800 v. Chr.) Het begin van dit tijdvak valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen zoals bijlen. Vuurstenen werktuigen bleven, zij het minder, in gebruik. Het aardewerk uit deze periode is over het algemeen tamelijk zeldzaam. Vuursteenmateriaal uit de Bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden.
Lange tijd bleven bronzen voorwerpen zeer schaars binnen Nederlands grondgebied. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 34/38 Door het van nature ontbreken van de benodigde grondstoffen moest het brons worden geïmporteerd en ontstonden er handelscontacten over langere afstanden. Eén en ander had wel tot gevolg dat er binnen de bevolking grotere verschillen ontstonden door verschillen op basis van bezit. De grafheuveltraditie, die tijdens het Neolithicum haar intrede deed, werd in eerste instantie voortgezet, maar rond 1200 v. Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, omgeven door een greppel. Een Kopertijd voorafgaand aan de Bronstijd wordt in Noordwest-Europa niet onderscheiden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Middellandse Zeegebied. Wel zijn uit het Laat-Neolithicum koperen voorwerpen bekend. IJzertijd (circa 800-12 v. Chr.) In deze periode werden voor het eerst ijzeren voorwerpen vervaardigd. Voor de productie van werktuigen en wapens werd brons vervangen door ijzer. Er ontstond een inheemse ijzerproductie.
Het gebruik van vuursteen voor het vervaardigen van werktuigen duurde nog in beperkte mate voort. Ten opzichte van de Bronstijd traden er in de aardewerktraditie geen radicale veranderingen op. Evenals in het Neolithicum en de Bronstijd woonden de mensen in verspreid liggende hoeven ('Einzelhöfe') of in nederzettingen besta ande uit maar enkele huizen; deze werden in een beperkt gebied nogal eens verplaatst. Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen (raatakkers). Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand (bezit van metalen voorwerpen), d ie mogelijk op sociale ongelijkheid duiden. In de zogenaamde vorstengraven uit Zuid Nederland, met daarin luxe, geïmporteerde bijgaven, zijn vermoedelijk lokale of regionale autoriteiten begraven. De meeste begravingen vonden nog immer plaats in urnenvelden. Tijdens de IJzertijd werd het Friese kustgebied gekoloniseerd en ontstonden de eerste terpen. Romeinse tijd (circa 12 v. Chr. - 450 n. Chr.) Met de komst van de Romeinen eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. Aangezien de schriftelijke bronnen slechts een zeer fragmentarisch beeld schetsen, is men toch nog in belangrijke mate aangewezen op de archeologie als informatiebron . Een tijd lang diende het Nederlandse rivierengebied als uitvalsbasis voor veldtochten in het noorden van Germanië. In 47 n. Chr.
werd de Rijn definitief als Romeinse rijksgrens ingesteld. Ter controle en verdediging van deze zogenaamde 'limes' werden lan gs de Rijn, tot diep in Duitsland, 'castella' (militaire forten) gebouwd. De inheemse manier van leven handhaafde zich nog lange tijd. Wel werd, vooral na de opstand van de Bataven tegen de Romeinse overheersers in 69 -70 n. Chr., de Romeinse invloed steeds duidelijker. In veel inheems-Romeinse nederzettingen was bijvoorbeeld, na ast het eigen handgevormde aardewerk, Romeins importaardewerk in gebruik, dat op de draaischijf was vervaardigd. Er werden, vooral in Limburg, grootse villa's (Romeinse herenboerderijen) gebouwd, hetzij nieuw gesticht, hetzij ontwikkeld vanuit een bestaand e inheemse nederzetting. De Romeinen legden een voor die tijd al uitgebreide infrastructuur aan, waardoor het gebied steeds beter werd ontsloten. Op verschillende plaatsen ontstonden aanzienlijke nederzettingen, waarvan er enkele met een stedelijk karakter (zoals Nijmegen). De inh eemse bevolking, ten noorden van de Limes, werd niet zo sterk beïnvloed door de Romeinse aanwezigheid. Er was wel sprake van handelscontacten en het uitwisselen van geschenken. In de tweede helft van de derde eeuw ontstond, onder meer door invallen van Ger maanse stammen, een instabiele situatie die met korte onderbrekingen voortduurde tot in de vijfde eeuw.
Uiteindelijk leidde dit in het jaar 406 tot de definitieve ineenstorting van de grensverdediging langs de Rijn. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 35/38 Middeleeuwen (circa 450-1500 n. Chr.) Over de Vroege Middeleeuwen, vooral over het tijdvak 450 -600 n. Chr., is relatief weinig bekend. Zowel historische bronnen als archeologische overblijfselen zijn schaars. De bevolkingsomvang was ten opzichte van de voorafgaande periode sterk afgenomen. De marktgerichte economie verdween en de mensen vielen terug op zelfvoorziening. De politieke macht was na het wegvallen van de Romeinse staatsorganisatie in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Een gezaghebbende status was nu vooral gebaseerd op militair succes en materiële welstand. Deze instabiele periode wordt ook wel aangeduid als de 'tijd van de volksverhuizingen'. Vanaf de 10 e – 11e eeuw wordt een overheersende positie van de al dan niet adellijke grootgrondbezitters waargenomen. Dit vertaalt zich in nieuwe nederzettingsvormen als mottes, kastelen en versterkte hoeven.
In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei, en mede dankzij gu nstige klimatologische omstandigheden, werd een begin gemaakt met het ontginnen van woeste gronden als bos, heide en veen. Veel van de huidige dorpen en steden dateren uit deze periode. Door de aanleg van dijken en kaden werden laaggelegen gebieden beschermd tegen wateroverlast. De heersende rivaliteit tussen de vorsten leidde, in combinatie met een zwak centraal gezag, veelvuldig tot lokaal geweld, waarvan de bevolking vaak het slachtoffer werd. Door het aanleggen van burgen, schansen, landweren en wallen trachtte men zich te beveiligen. Nieuwe tijd (1500-heden) De Nieuwe tijd kenmerkt zich door een groot aantal veranderingen vooral op het gebied van mens- en wereldbeeld. Er is sprake van een Europese overzeese expansie wat leidt tot handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie. Er ontstaat een nieuwe wetenschappelijke belangstelling die resulteert in vele uitvindingen. Deze uitvindingen vormen de motor van de industriële revolutie. Er ontstaat een nationale staat die centraal bestuurd wordt. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt het belang en de omvang van steden toe en neemt de macht van adel af. Het grootste deel van de bevolking is niet meer werkzaam en woonachtig op het platteland maar in de steden.
In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei worden aan het eind van de 19e tot het begin van de 20e eeuw op grote schaal woeste gronden gecultiveerd. Door de industriële revolutie komen steeds meer producten beschikbaar voor steeds meer mensen waardoor de welvaart stijgt. In de Nieuwe tijd vindt er eveneens een hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid plaats, wat zich tot in het begin van de 20 e eeuw uit in de kunsten. Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 36/38 Bijlage 4. AMZ-cyclus Het AMZ-proces Archeologisch onderzoek in Nederland wordt in het algemeen uitgevoerd binnen het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het gehele traject van de AMZ omvat een aantal stappen die elkaar kunnen opvolgen, afhankelijk van het resultaat van de voorg aande stappen. Om inhoudelijke, prijs - en planningstechnische redenen kan er soms voor gekozen worden om bepaalde stappen gelijktijdig uit te voeren. Bovendien kan, indien reeds voldoende gegevens bekend zijn, een stap worden overgeslagen. Elke stap eindigt met een rapport met daarin een advies voor de vervolgstappen.
Na elke stap wordt er een besluit genomen door de bevoegde overheid, gemeente, provincie of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek . Indien na een bepaalde stap blijkt dat geen nader vervolgonderzoek nodig is, wordt het archeologisch onderzoek afgesloten. Ook kan de bevoegde overheid besluiten dat een vindplaats van zo groot belang is, dat deze in situ behouden moet worden. Dan dienen de archeologische resten in de grond beschermd te worden door planaanpassin g of planinpassing. Het begint met het bepalen van de onderzoeksplicht. Gemeentelijke, provinciale en landelijke archeologische waardenkaarten geven aan of het plangebied in een gebied ligt met een archeologische verwachting. Indien dit het geval is, dan zal er in het kader van de planprocedure onderzoek verricht moeten worden om te bepalen of er archeologische waarden binnen het plangebied aanwezig zijn. Hiermee start de zogenaamde AMZ-cyclus (zie schema). De eerste fase: Bureauonderzoek Elk archeologisch onderzoek begint met een bureauonderzoek. Dit heeft tot doel het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende of verwachte archeologische waarden, binnen het plangebied om tot een gespecificeerd verwachtingsmo del te komen, op basis waarvan een beslissing genomen kan worden ten aanzien van een eventuele vervolgstap.
De tweede fase: Inventariserend VeldOnderzoek (IVO) Het doel van een IVO is het aanvullen en toetsen van het gespecificeerde verwachtingsmodel. Het IVO moet informatie geven over de aan- of afwezigheid, de aard, het karakter, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden. Inventariserend Veldonderzoek; Booronderzoek en Veldkartering Door een booronderzoek kan er een goede inschatting gemaakt worden van de kans op archeologische waarden (grondsporen en daarmee samenhangende voorwerpen). Bij het booronderzoek is een onderscheid aangebracht in een verkennende, karterende en waarderende fase. De verkennende fase heeft tot doel inzicht te krijgen in de vormeenheden van het landschap, voor zover deze van invloed zijn op de locatiekeuze. Op deze manier worden kansarme zones uitgesloten en kansrijke zones geselecteerd voor de volgende fasen. Tijdens de karterende fase wordt het onderzoeksgebied systematisch onderzocht op de aanwezigheid van archeologische vondsten of sporen. De waarderende fase sluit aan op de karterende fase. Het waarnemingsnet kan verdicht worden om de horizontale begrenzing, ligging en omvang van archeologische vindplaatsen vast te stellen.
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 37/38 Een veldkartering wordt uitgevoerd wanneer vondsten of sporen aan de oppervlakte worden verwacht en zichtbaar zijn op het moment dat het onderzoek uitgevoerd wordt. Dit type onderzoek bestaat uit het systematisch belopen van het maaiveld van het plangebied. Inventariserend Veldonderzoek; Proefsleuven Als uit vooronderzoek blijkt dat binnen het plangebied archeologische resten aangetroffen kunnen worden kan de bevoegde overheid beslissen tot een proefsleuvenonderzoek. Proefsleuven zijn lange sleuven van minimaal twee tot vijf meter breed die worden aangelegd in de zones waar in de voorgaande onderzoeksfase aanwijzingen voor vindplaatsen zijn aangetroffen. De KNA schrijft voor dat bij een dergelijk onderzoek minimaal 5% van het te verstoren gebied onderzocht dient te worden. Variant archeologische begeleiding Als het vooronderzoek niet voldoende informatie heeft opgeleverd om de archeologische waarde van de archeologische resten te bepalen en indien proefsleuvenonderzoek door praktische redenen niet uitvoerbaar is, kan besloten worden tot proefsleuven variant a rcheologische begeleiding van de sloop - of graafwerkzaamheden.
Dit betekent dat archeologen bij het graafwerk aanwezig zijn om het werk te volgen en eventuele resten te documenteren. Wanneer tijdens de werkzaamheden vondsten (van hoge archeologische waarde) naar boven komen, die aanleiding geven tot nader onderzoek, kan alsnog besloten worden om tot een opgraving over te gaan. De derde fase: Opgraven Indien de archeologische resten niet in situ bewaard kunnen blijven, maar wel van belang zijn voor de wetenschap, kan de bevoegde overheid besluiten over te gaan tot een opgraving. Het doel hiervan is volgens de KNA het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden, die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Variant archeologische begeleiding Als het vooronderzoek niet voldoende informatie heeft opgeleverd om de archeologische waarde van de archeologische resten te bepalen, kan besloten worden tot een opgraving variant archeologische begeleiding van de sloop- of graafwerkzaamheden. Dit betekent dat archeologen bij het graafwerk aanwezig zijn om het werk te volgen en eventuele resten te documenteren. Wanneer tijdens de werkzaamheden vondsten (van hoge archeologische waarde) naar boven komen, die aanleiding geven tot nader onderzoek, kan alsnog besloten worden om tot een opgraving over te gaan.
Sweco | Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht in de gemeente Maasgouw Projectnummer 51030293 Documentreferentie 51030293 Rapport Proefsleuvenonderzoek Bosserhofsveld te Maasbracht_2.0 D 38/38 Schema van de Archeologische Monumenten Zorg Vergunningaanvraag/ruimtelijke ontwikkeling ▼ Toetsing aan archeologisch beleid (Gemeente, Provincie, Rijk) ▼ Bureauonderzoek* (verzamelen gegevens en opstellen verwachtingsmodel) ▼ Besluit (door de bevoegde overheid op basis van resultaten) ▼ Inventariserend veldonderzoek* ▼ Verkennend veldonderzoek Door middel van: - terreininspectie - booronderzoek** ▼ ▼ ►**** Karterend veldonderzoek Door middel van: - oppervlaktekartering - booronderzoek** - proefsleuven*** ▼***** Besluit (door de bevoegde overheid op basis van resultaten) ▼ Bewezen of hoge kans op de aanwezigheid van archeologie ▼****** Waarderend veldonderzoek door middel van proefsleuven*** (variant begeleiding) ▼ Besluit (door de bevoegde overheid op basis van resultaten) ▼ Opgraven*** Verwijderen van de archeologische resten door archeologen (variant begeleiding) ▼ Beschermen Bescherming van de archeologie door planaanpassing ► ► ► ► Vergunningverlening indien geen onderzoek noodzakelijk wordt geacht. Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden).
Ook kan besloten worden over te gaan op het begeleiden van de graafwerkzaamheden door archeologen.*** Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden). Ook kan besloten worden over te gaan op het begeleiden van de graafwerkzaamheden door archeologen.*** Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie, wel archeologische waarden aanwezig maar geen vervolgonderzoek noodzakelijk op grond van waardering. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden). * Combinatie bureauonderzoek en IVO verkennende of karterende fase mogelijk, indien een PvA aanwezig is. ** Voorafgaand aan het booronderzoek dient een PvA worden opgesteld, toetsing door de bevoegde overheid. *** Voorafgaand aan het onderzoek dient een PvE en PvA te worden opgesteld, toetsing door de bevoegde overheid. **** Na een verkennend booronderzoek kan de bevoegde overheid besluiten dat een aanvullend karterend bureauonderzoek moet worden uitgevoerd. ***** Een combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van de bevoegde overheid.
****** Een combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven of een IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van de bevoegde overheid. Bijlage 3 Kragten, Programma van Eisen Maasbracht - Bosscherhofveld Gemeente Maasgouw, 8 januari 2025 TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Bosserhofsveld NL.IMRO.1641.TAM001-VG01 vastgesteld 102 2v W e.oztfoí k PROGRAMII|IA VAN EISEN PROETSLEUVE NON DERZOE K MAASBRAIl.tï _ BOSSIHERHOFVILD OIMIINTE MAASGOUW Opdrochtgever Projectnr: Dotum: RvR Limburg C.V MAG I 2I B ionuori 2025 kraÍtrten --F PROGRATUITUIA VAN EISTN PROEFSI.EUVENON DTRZOEK MAASBRACl.lT _ BOSSCHERl.lOFVTLD GIMIINTI MAASGOUW Opdrochtgever: Proiectnr: Ropporinr: Stotus: Dotum: T 0BB-33 óó 333 E info@krogten.nl @ 2024 Krogten Niets uildil íoppoíl rcg worden vervelvoudigd o/oÍ cpsboor gemookl dor middel wn druk, totokopte, nicrdilm olop welke ondere wiizedon ok zoder vooÍgoonde l@slemming von Kogen. Het is lewns veÍden ioÍdmolie e" lennr: veuerlt in dit ropporr B beschrlling lê rreilen oon lgricn 6í cp onderg vrr;ze 'e le posn don woor@n ;n de cvê.enkon$ l@sremming wordtverlend.
RvR Limburg C.V MAGI2I KARO5 Versie l.O B ionuori 2025 NSO Opstellers: Verificotie: FKO Volidotie DA krarltendrr- VOORBLAD Moosbrocht - Bosscherhofueld Gemeenle MoosgouwLocqtie Froiectnoom Moosbrochl, Bosscherhofveld proefsleuvenondbrzoek proefsleuvenonderzoek (proiocol 40031 Opstuller Noom, odres, teleÍoon, e-moil dotum poroof NSO Auteur(s) N.J.H. Sommers (senior KN,A-orcheoloog) Kroglen-ArchAeO Hinthom l52E 5246 AKRosmolen E: Archeolooie@krooten. nl T:06-21223671 3-12-2024 3-12-2024 FKO Autorisotie Senior KNA Archeoloog F.P. Kortlong (senior KN,A-orcheoloog) Krogten-ArchAeO Hinthqm l52E 5246 AK Rosmolen E: Archeologie@krogten.nl I:06'22545236 Dotum PoroofOpdrochtgever Noom, odres, telefoon, e-moil RvR Limburg C.V. Confoctpersoon: G. Kliiter Postbus 5700 6202 MMoostricht E: gl.kluter@prvlimburg.nl I 8-t-rols 6w [,fl.J Dotum PqroofNoom, qdres, teleÍoon, e-moil X Gemeente 0 Provincie 0 Riik 0 Overig Gemeente Moosgouw Contoctpersoon: F, Romocher Postbus 7000 ó050 M Moqsbrocht E : f . romocher@gemeentemoqsgouw. nl Í:0475-852500 Dotum PorooÍKennicgeving Depothouder/eigenoor Noom, odres, telefoon, emoil Provinciqol Archeologisch Depot Limburg dhr. S. (Sieng) Kusters Roodhuisplein 20, ó411 HK Heerlen E: sii.kusters@prvlimburg.nl Iel.06-52720731 W,lu 6r. Q-vp- B(t ltzr I 2 INHOUDSOPGAVT Relotie met de N0aA en/of ondere onderzoekskoden,....
MI]llODIl'l TN TIftNIEKTN Strotegie Vlokoonleg en vlokdocumentotie lÀuuruerk en uitbrooksleuven....... Aordwetenschoppeliik 0nde20ek................ 0mgong met berging von kwetsboor vond$moteriaol (An) orgonische orïefocten............ Archeozoólogische, orcheoboianische en Íysisclrontropologische re$en.. Aonleiding Motivering EERDTR UITGEVOERD 0N0ER20Il(................... ARCllE0r0GrS(Ht VER\l/AffïtNG .................... Aord en ouderdom von de vindploolsen Archeologische strctigrofie en diepte von de vond$logen Goofheid en conservering DOEI.SïIII.ING T1'l VRAAGSTTLLIllG 2.1 2.2 3 4 4.1 4.2 4.3 4.4 Àt 4.6 4./ 4.8 5 5.1 J.L 5.3 5.4 ó ó.1 6.2 6.7.1 6.2.2 ó.3 ó.3. r 6.3.2 6.4 ó.5 ó.ó 6.7 ó.8 ó.9 ó.1 0 7 7.1 /.2 7.2.1 t.2.2 7.23 7.2.4 7.3 /.3.1 7.3.2 /.3.3 I 8.r O,L 8.3 B ó 9 l0 t0 t0 t0 12 12 12 12 12 l3 13 l3 l3 r3 l5 l5 t5 t5 l7 17 t8 toIU r9 t9 l9 Beperkingen. IVAI.UATIE, UITWERI(NG EN RAPP0RTAGI...............,..... Evoluaiie ..20 ..t I _.tI ..?l .23 Stucturen, grondsporen, vondslvenpreiding Anolyse oordwetenschappeliike gegerlens ... (An) orgonische ortefocten Archeozoólogische en -botonische re$en... Iindropporïoge en le leveren product.. {DE)SELEOIE EN (ONSTRVIRIl'lG Selectie moïeriool voor uitwerking Selectie moreriool voor deponering en verwiidering .23 .23 .23 .23 .24 .24 .25 .tJ .25 .26 27 .27 .27 .27 4 SelecÍie von moteriool voor conservering.-....
9 t0 t0.t 10.2 l0:3 r0 4 ll t1.t 11.2 I 1.3 t2 TISTN BETREFTTNDE DEP()T...... 28 RANDVOORII/MRDEN TI'I MNVULLENDT EISIN 29 29 29 Kwoliteitsbewoking en ioezicht.... 30 Overige rondvoorwoorden en oonvullende eisen. 30 Wiizigingen Belongriike Procedure von wiiziging no de evoluotiefose von hetveldwerk én liidens uitwerking en conservering.. ..3 I LITTRATUUR EN BUIÁGTN ..........32 BIJIAGEl{ BI g2 INVU LLIJST TT VERIÁ,Aff TTN MNÏAI.LEN Ot,TRZI(llT TE RMDPTEGIII SPEOALISTTN 5 I ADTNIN ISTRATIEVT GEGTVENS ONDERZOTKSGTBITD Prolect Moosbrochl - Bosscherhofueld Gemeente Moosqouw ProvincÍe Limburg Gemeenle Moosgouw PlooÍs en odres Moosbrocht, ten zuiden von de Oronieloon Toponiem Bosscherhofueld KoorÍblodnummer ÓBE x,y-coórdinolen NW: (x) 189 7Bo / lyl3a9 651 NO: lxl t89 976 / li 3a9 727 ZW: {x) I 89 B 1 6 / lvl 34q s26 Zo lx) leO 00e / li 3ae.ó72 centrum: (x) 1B9.9OO / \i3a9.626 NAP-hoogte (geroodpleegd op www.ohn.nl) Circa 27,ó meler +NAP Stotus op qemeenteliike beleidskoort Woorde 3, hoge orcheologische verwochlinq AMK-stotus en AMK-nummer n.v.t Arch is-woorneminosnummer n v.t Huidiq qrondqebruik Akker, orosveld en bosschoge Oppervlokte plonqebied lB9ó0m2 Oppervlo kte onderzoeksqebied 14.420 n2 Grondwotertrop Vllld (GLG: > l40cm / GAG: > I BOcm -mv) geqevens 6 3 \ ??? l \ t KAR-O4 Moqsbrocht Bosscherhofveld I Plon' en onderzoeksgebied Progrommo von Eisen reoooo o.
o oè€(I oó I 90000 o 6 5a O Legendo f---l Plongebied l-l Onderzoeksgebied 0 50 1 90000 'r00 m A krarlteA\ -'ts n 7 Figuur I . Plan- en onderzoeksgebied op de topogrofische koorl {ochlergrond: IOP /ONt / PDOK) 2 AANTEIDING TN TNOTMRING VAI.I HET ONDERZOEK Aonleiding Ruimte voor Ruimte Limburg C.V. is voornemens om binnen het plongebied I 2 kovels voor woningbouw te ontwikkelen, met inbegrip von een onlsluitingsweg en londschoppelilke inpossing.. Op dit moment is er nog niks bekend over de exocle bodemingrepen, moor oongenomen mog worden dot het potentieel orcheologisch vlok verstoord zol worden. Al in 20l2 is door het toenmolige Gronlmij een bureou- en verkennend booronderzoek uitgevoerd binnen het huidige plongebied, olsook een gebied ten westen hiervon. Uit het bureouonderzoek koml geen duidelilk gespecificeerd verwochtingsmodel noor voren, moor de verwochting op de oonwezigheid von orcheologische resten is hoog. Het verkennend booronderzoek, woorbii circa 21 boringen binnen hel huidige plongebied ziin gezel, mookt duidellik dot binnen het gehele plongebted sproke is von een AC profiel met een bruingrijze Aqhorizont von circo 30 centimeler dikte, op een roodbruine C-horizont.