---------- BIJLAGE 1 160364-ontwerpend onderzoek Midden-Limburg-original

Rhine Corridor benut als ecologische verbinding tussen natuurgebieden. In deze groene corridor worden ook recreatieve routes opgenomen.

► CONTEXT EN KADERS

► ANALYSE

► SCENARIO’S

► GENEREUS LANDSCHAP

► TOEKOMSTPERSPECTIEF

► CONCLUSIES

6 Conclusies en aanbevelingen voor vervolg 70

TOEKOMSTPERSPECTIEF MIDDEN-LIMBURG

RUIMTEVOLK

Om het perspectief tot leven en tot uitvoering te brengen, is nauwe samenwerking tussen de gemeenten, het waterschap, de provincie en andere relevante partijen noodzakelijk. Omdat de horizon op 2050 is gelegd, is het van belang om nu al samen de juiste ingrepen te doen en de juiste besluiten te nemen. Dit betekent ook dat lokaal genomen besluiten verder moeten reiken dan de huidige collegeperiode en dat ze genomen dienen te worden met een ‘regionaal bewustzijn’. De belangrijkste observaties en aanbevelingen voor vervolgstappen zijn hieronder weergegeven, evenals een aantal nuanceringen ten aanzien van de aanpak die gekozen is. Deze conclusies vormen een bundeling van de inbreng van alle betrokkenen bij het proces en de inzichten opgedaan door RUIMTEVOLK. NUANCES IN HET ONTWERPEND ONDERZOEKSTRAJECT EN HET TOEKOMSTPERSPECTIEF → In het onderzoek is gekozen voor een

opgavegerichte benadering met het landschappelijk DNA en de identiteit van de regio als vertrekpunt. Daarbij heerste steeds het besef dat er op andere schaalniveaus en vanuit bestuurlijke grenzen, afspraken en samenwerkingen een andere synthese van opgaven plaatsvindt en andere gebiedsindelingen worden gehanteerd. Denk bijvoorbeeld aan de LPLG-gebieden die de provincie hanteert. Dit toekomstperspectief maakt voor de vijf onvermijdelijke opgaven een concretisering van de inzet en principes uit de POVI, het LPLG en de Regionale Investeringsagenda naar een integrale, gebiedsgerichte benadering. Hiermee

71

► INLEIDING

► SAMENVATTING

is met dit ontwikkelperspectief gepoogd om ook haakjes te bieden voor deze en andere trajecten die (gaan) lopen, zoals de omgevingsvisie 2.0 of (deel) gebiedsgerichte aanpakken - naast de eerder genoemde input voor het ruimtelijk voorstel.

kan bijvoorbeeld een (financiële) aanjager zijn van de transitie in de landbouw naar biobased bouwmaterialen. Zo kan de transitie van de landbouw ook een positief effect hebben op stedelijke ontwikkeling.

→ Ten aanzien van de opgavenanalyse zijn er

VERBREDEN EN DOORLEVEN ALS OPMAAT NAAR VERNIEUWDE SAMENWERKING MIDDEN-LIMBURG

onzekerheden die op dit moment nog niet te voorzien zijn. We weten bijvoorbeeld dat het klimaat verandert, maar hoe snel en hoe sterk is onzeker. Het toekomstperspectief is uitgegaan van de op dit moment bekende informatie en analyses voor de verschillende opgaven, maar dient wellicht bijgestuurd te worden als hierin afwijkende of nieuwe ontwikkelingen ontstaan. → Kijkend naar het toekomstperspectief is er het

besef dat de regio Midden-Limburg voor een deel van de oplossingsrichtingen afhankelijk is van keuzes die buiten de lands- en provinciegrenzen vallen. Voor de wateropgave betreft dit onder andere maatregelen in België en Duitsland waarvan de Maas, de Roer maar ook de Vlootbeek afhankelijk zijn. De ontwikkeling van industrieterrein Elmpt, op de voormalige RAF-basis net over de Duitse grens, beïnvloedt de haalbaarheid van doelen op het gebied van natuur, water en leefbaarheid. Dit geldt ook voor de mogelijke reactivering van Vliegbasis De Peel waarvoor op rijksniveau keuzes worden gemaakt. Voor de bereikbaarheid geldt dit onder andere voor keuzes in het 3RX-tracé. Daarmee wordt het handelingsperspectief op onderdelen ingeperkt. → Tegelijkertijd liggen er juist ook kansen besloten

in de opgaven. De urgentie rond de woonopgave

► CONTEXT EN KADERS

► ANALYSE

► SCENARIO’S

→ Het toekomstperspectief werpt een nieuw licht

op de samenwerking tussen de Midden-Limburgse gemeenten. Het enthousiasme over de inhoud en richting van het perspectief is groot onder de betrokken ambtenaren. Om het tot realisatie te brengen zullen gemeenten elkaar nodig hebben en bereid moeten zijn om elkaar wat te gunnen: ieder deelgebied heeft immers een eigen profiel in het toekomstperspectief. Het zal op verschillende thema’s een kwestie van geven en nemen zijn. → Niet alleen binnen Midden-Limburg, maar ook

met Noord-Limburg is samenwerking van groot belang. De regio’s weten elkaar al goed te vinden. Bovendien is het voorliggend ontwerpend onderzoek volgens dezelfde methodiek uitgevoerd als het ontwerpend onderzoek voor Noord-Limburg. Het perspectief van de Midden-Limburgse Peelzone sluit bijvoorbeeld goed aan op het perspectief van de Noord-Limburgse Peelvenencorridor en omgeving Panningen-Meijel. Maar ook de bevindingen uit het ontwerpend onderzoek dat voor NOVEX-gebied De Peel is uitgevoerd, levert belangrijke aanknopingspunten op die in het verlengde liggen van de inzichten uit dit toekomstperspectief voor Midden-Limburg. Nu is het zaak om elkaar in de uitvoering ook op te

► GENEREUS LANDSCHAP

► TOEKOMSTPERSPECTIEF

► CONCLUSIES

TOEKOMSTPERSPECTIEF MIDDEN-LIMBURG

RUIMTEVOLK

zoeken en te helpen. Ditzelfde adviseren we ook in relatie tot Noord-Brabant en in het bijzonder Brainport Eindhoven. → Het toekomstperspectief is dankzij nauwe

ambtelijke betrokkenheid tot stand gekomen. De volgende stap is dat ook bestuurders het verhaal gaan doorleven en er ambassadeur van worden - dit vormde geen onderdeel van dit ontwerpend onderzoekstraject. Het werkt vaak goed als er één of twee bestuurders zijn die deze handschoen oppakken en zich als trekker opwerpen. Hierbij verdient het de aanbeveling om ook tijdig de gemeenteraden deelgenoot te maken van de inzichten en kansen die het toekomstperspectief blootlegt. PASSEND INSTRUMENTARIUM ALS VOORWAARDE VOOR HET CONCRETISEREN VAN VERVOLGSTAPPEN → Nu er een gedeeld toekomstverhaal ligt, met

inhoudelijke ambities, vormt financiering een belangrijk instrument om tot uitvoering te komen. Het kan daarom wenselijk zijn om als vervolgstap in de samenwerking tussen de Midden-Limburgse gemeenten - en mogelijk ook met Noord-Limburg - een regiobegroting in het leven te roepen. Wat het toekomstperspectief immers blootlegt is dat er weliswaar deelgebieden worden onderscheiden met een eigen invulling, maar dat de deelgebieden ook profiteren van elkaars economische, landschappelijke en natuurlijke profiel. Zo is de Meinweg en de Nationaal Parkstatus van (economische) meerwaarde voor de hele regio. Er is echter slechts één gemeente die nu de lasten draagt. Een aanbeveling is daarom om gezamenlijk

72

► INLEIDING

► SAMENVATTING

te gaan kijken naar het eerlijk verdelen van de lusten en de lasten die gepaard gaan met de verschillende elementen uit het toekomstperspectief: een regiobegroting kan helpen bij deze verevening. → Een aanbeveling is ook om de geldgenererende elementen uit het toekomstperspectief scherp bloot te gaan leggen. Het kan zinvol zijn om het geld dat hieruit voortvloeit samen te brengen in een regiofonds, waarmee bijvoorbeeld het onderhoud van natuurgebieden en watersystemen bekostigd kan worden. → Het kan helpend zijn om te werken met

gebiedspaspoorten. Daarmee kan de regio of een individuele gemeente een tegenprestatie vragen van een bedrijf dat zich daar wil vestigen, om zo de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren en mee te groeien richting een duurzame groene economie. → Tot slot is er voor het realiseren van de

verschillende perspectieven voor de landbouw behoefte aan instrumentarium zoals ruilverkaveling, verplaatsing, RO-instrumenten en subsidiemogelijkheden. Aanbevolen wordt om in een vervolgstap op dit toekomstperspectief te gaan uitwerken welk instrumentarium voor de verschillende principes en ingrepen het meest wenselijk is.

► CONTEXT EN KADERS

► ANALYSE

► SCENARIO’S

► GENEREUS LANDSCHAP

► TOEKOMSTPERSPECTIEF

► CONCLUSIES

TOEKOMSTPERSPECTIEF MIDDEN-LIMBURG

RUIMTEVOLK

ALGEMEEN GERAADPLEEGDE BRONNEN

[10] Deltares (2019). Topvervlakking Maas. Het effect van

[20] Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (2023). Alles over

golfvormen, bergingsgebieden en rivierverruiming.

bufferstroken. Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/ bufferstroken.

[11] Provincie Limburg (2023). Wie sjoen ós Limburg is. Eerste concept Limburgs Programma Landelijk Gebied.

[21] Provincie Limburg (2021). Omgevingsvisie Limburg.

[12] Wageningen University (2019). Bronnenanalyse nutriënten

[22] Kenniscentrum InfoMil (2023). Endotoxinen.

stroomgebied Maas. [1] Provincie Limburg (2009). Landschapskader Noord- en Midden-Limburg.

[23] Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg (2021). [13] Deltaprogramma Maas (2021). Advies ‘Ecologische Systeemopgave PAGW-rivieren gereed’.

[24] Rijksoverheid (2023). Rijk en medeoverheden: ‘Nee tenzij’ voor

[2] Stroming (2023). Levende Grensmaas.

zonnepanelen op landbouw- en natuurgronden. Bron: https://www. [14] Rijkswaterstaat (2022). Nieuw akkoord waterschappen en

rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/10/26/

[3] Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Water en

Rijkswaterstaat. Bron: https://www.rijkswaterstaat.nl/nieuws/

rijk-en-medeoverheden-nee-tenzij-voor-zonnepanelen-op-land-

Bodem sturend.

archief/2022/06/

bouw--en-natuurgronden.

nieuw-waterakkoord-tussen-waterschappen-en-rijkswaterstaat. [4] Waterschap Limburg (2023). Meer water bergen in Limburgse bodem tegen droogte.

[25] Gemeenten Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert, [15] Ecologische Autoriteit (2023). Advies over de Natuurdoe-

Roerdalen, Roermond en Weert en provincie Limburg (2019).

lanalyse Meinweg, provincie Limburg.

Verbinden, vertellen, verrijken. Visie en Actieprogramma Recreatie

[5] Provincie Limburg, Waterschap Limburg (2020). Limburgse Integrale Watersysteem Analyse (LIWA).

en Toerisme Midden-Limburg. Bron: ontvangen van opdrachtgever. [16] Ecologische Autoriteit (2023). Advies over de Natuurdoelanalyse Sarsven en de Banen, provincie Limburg.

[26] Provincie Limburg, Limburgse gemeenten e.a. (2023). Wonen

[6] Provincie Limburg, Waterschap Limburg (2021). Naar een robuust watersysteem in Limburg.

in Limburg, bereikbaar voor iedereen. Woondeal Limburg. [17] Samenwerking Midden-Limburg (2021). Het verbindend hart van Limburg in uitvoering! Regionale investeringsagenda voor

[27] Provincie Limburg (2020). Beleidskader Fiets 2019 - 2023.

Midden-Limburg: 2022 - 2032.

Focus op fiets.

beeksystemen bij grote hoeveelheden neerslag en het effect van

[18] CBS (2021). Geen bedrijfsopvolger voor meer dan 16 duizend

[28] Tour de Force (2023). Doorfietsroutes Midden-Limburg

verschillende typen maatregelen.

boerderijen. Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/02/

- versie 8-11-2023. Bron: x.

[7] Deltares (2023). Een watersysteemanalyse - wat leren we van het hoogwater van juli 2021? Inzichten in het functioneren van

geen-bedrijfsopvolger-voor-meer-dan-16-duizend-boerderijen. [8] Provincie Limburg, Waterschap Limburg en alle Limburgse

[29] Regionaal beleidskader werklocaties Midden-Limburg (2018).

gemeenten (2021). Limburgse propositie water. Naar een robuust

[19] Boerderij.nl (2023). NVM ziet vraag en prijs landbouwgrond

watersysteem in Limburg.

stijgen. Bron: https://www.boerderij.nl/ nvm-ziet-vraag-en-prijs-landbouwgrond-stijgen.

BRO. [30] ABF Research. Primos-prognose 2023.

[9] Waterschap Limburg (2016). Evaluatie wateroverlast Zuid- en Midden-Limburg juni 2016.

73

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► CONTEXT EN KADERS

► ANALYSE

► SCENARIO’S

► GENEREUS LANDSCHAP

► TOEKOMSTPERSPECTIEF

► CONCLUSIES