UJ425 - Hedel - Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel 20211026

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

Gemeente Maasdriel | Stec Groep | Urban Jazz oktober 2021

Inhoudsopgave Voorwoord

3

Samenvatting

4

1 Inleiding

6

1.1

Aanleiding

6

1.2

Aanpak en proces

6

1.3

Leeswijzer

6

2 Uitgangssituatie

7

2.1

Locatieprofiel De Poort van Maasdriel

7

2.2

Gebiedshistorie

8

2.3

Deelgebieden in het plangebied

9

2.4

Unieke locatiekwaliteiten en randvoorwaarden bij potentiële bedrijventerreinontwikkeling

10

3 Beleidsanalyse

11

4 Toekomstige bedrijvigheid

16

4.1

Toekomstbestendig bedrijventerrein speelt zo goed mogelijk in op Next Economy-trends

16

4.2

Kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan bedrijventerrein in gemeente Maasdriel

18

4.3

Doelgroepenafweging bedrijventerrein in De Poort van Maasdriel

19

5 Ontwikkelvarianten 5.1

22

Beschrijving ontwikkelvarianten

22

5.1.1 Duurzaam, modern bedrijvenpark

22

5.1.2 Stadsdistributiehub

23

5.1.3 Innovatief agribusinesspark

23

5.2

24

Locatieafweging en beoordeling ontwikkelvarianten

6 Stedenbouwkundig principe

26

6.1

Ruimtelijk concept

26

6.2

Verkavelingsprincipes

27

6.3

Principes van logistiek en verkeer

30

6.4

Proefverkaveling

31

7 Beleidskaart

33

8 Verantwoording proces

37

Bijlagen

38

Bijlage 1: Economische structuur

38

Bijlage 2: Uitwerking Bewonersbijeenkomst Visie De Poort van Maasdriel (15-04-2021)

41

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

2

Voorwoord De gemeenteraad nam in mei 2020 een motie aan, waarin ze het college verzocht een visie op te stellen voor de Poort van Maasdriel. Concreet gaat het om de behoefte aan meer ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen. Het ging in de motie over de toekomstige invulling van de lintbebouwing aan de Drielseweg tussen de A2 en spoorlijn, maar ook over de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen in Maasdriel in het gebied tussen de A2, provinciale weg en de Oude Rijksweg. Ruimtelijke ordening verplicht ons als gemeente om vooruit te kijken en rekening te houden met een toekomst die zich niet eenvoudig laat voorspellen. Wat wel bekend was, is dat de gemeente Maasdriel een ondernemende gemeente is en dat er behoefte is aan ruimte voor nieuwe bedrijvigheid. Dit is goed voor onze lokale economie, maar biedt ons ook kansen om ons langs de kennis-as A2 te presenteren. In de zoektocht naar een invulling voor nieuwe bedrijvigheid moeten we rekening houden met de onzekerheden in de toekomst, maar niets doen en/of afwachten wat de toekomst ons brengt is geen optie. We moeten handelen naar het nu, maar onze ogen niet sluiten voor mogelijke veranderingen. Dit vraagt om flexibiliteit. Met de voorliggende ontwikkelvisie wordt die flexibiliteit geboden. Naast flexibiliteit in ontwikkeling vind ik het belangrijk dat we verantwoord omgaan met onze ruimte.

De tijd van een traditioneel bedrijventerrein is voorbij. Een concept moet duurzaam zijn en antwoord geven op de omgevingsvraagstukken van nu en toekomst. Dat is ook een voorwaarde die de provincie Gelderland stelt aan nieuwe ontwikkelingen. Ik vind dat we hierin zijn geslaagd. De Omgevingswet biedt ons handvaten om de samenleving te laten participeren in ruimtelijke ontwikkeling. Deze participatie start met het aan de voorkant van het proces vragen waar de behoefte en de vraag van de huidige gebruikers in het gebied zit om te kijken of je hier invulling aan kunt geven. Ik heb niet de illusie dat we het als gemeente bij ruimtelijke ontwikkelingen iedereen naar de zin kunnen maken, als gemeente moet je nu eenmaal keuzes maken, maar we streven wel naar het hoogste haalbare. Samen met mijn collega wethouder De Vreede (o.a. Economische Zaken) kijk ik terug op een goed doorlopen proces en kijk ik vooral uit naar de vervolgstappen die uitvoering geven aan de visie. Peter de Vries, Wethouder RO gemeente Maasdriel

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

3

Samenvatting Uitgangssituatie Het plangebied van De Poort van Maasdriel ligt grofweg tussen de A2 en de kern Hedel. De locatie is circa 130 hectare groot. In dit gebied zijn drie deelgebieden te onderscheiden: 1. Deelgebied 1 ligt ten zuiden van de N831, ten oosten van het spoor en ten westen van de A2. Het deelgebied wordt aan de zuidkant ontsloten door de waterweg en de Adelseweg-Maasdijk. In het gebied is lintbebouwing aanwezig. Deze bebouwing bestaat zowel uit (bedrijfs-)woningen als bedrijvigheid. 2. Deelgebied 2 ligt ten noorden van de N381, ten oosten van de Oude Rijksweg en ten westen van het spoor. Het deelgebied grenst aan de noordkant aan de A2. Het gebied grenst aan bedrijventerrein De Kampen. In dit gebied is een aantal agrarische bedrijven gevestigd. 3. Deelgebied 3 ligt ten noorden van de N381, ten oosten van het spoor en ten westen van de A2. Het deelgebied heeft nu een overwegend agrarische bestemming. Het bedrijf De Groot Fresh Group is hier gevestigd. Het plangebied beschikt over de unieke locatiekwaliteiten: bereikbaarheid via de (snel)weg, zichtlocatie aan de A2 en de spoorlijn ’s-Hertogenbosch-Utrecht en de centrale ligging in Nederland, tussen ’s-Hertogenbosch en Utrecht. Bij een potentiële bedrijventerreinontwikkeling zijn infrastructuur en ontsluiting cruciale randvoorwaarden.

Beleidsanalyse In hoofdstuk 3 worden relevante beleidskaders (lokaal, regionaal en provinciaal) voor de Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel in beeld gebracht. De relevante beleidskaders zijn: vigerende bestemmingsplannen ’Buitengebied herziening 2016’ (vastgesteld in 2019) en ‘Hedel’ (vastgesteld in 2011), de Structuurvisie gemeente Maasdriel (2011), het Regionaal Programma Werklocaties Rivierenland (2020), Quickscan Milieuaspecten industriegebied/bedrijventerrein Hedel (2020), Visie Zon en Wind Maasdriel (2021), ProRail – Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Meteren-Boxtel en het Meerjaren Programma Geluid (MJPG), Programma A2 Deil Vught, Gemeentelijk Vervoers- en verkeersplan Maasdriel (2019), Watervisie en Waterbeheerplan Waterschap Rivierenland, Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (2018), Omgevingsverordening Gelderland (2021) en Manifest Regionale Adaptatiestrategie Rijk van Maas en Waal (2019). Toekomstige bedrijvigheid In de gemeente Maasdriel is tot en met 2030 behoefte aan maximaal 13,4 hectare bedrijventerrein (uitbreidingsbehoefte).

De gemeente Maasdriel hanteert drie handelingsperspectieven: • Grootschalige bedrijven (>5.000 m2 bvo) dienen op een regionaal bedrijventerrein te worden gehuisvest (conform het afsprakenkader in het Regionaal Programma Werklocaties Regio Rivierenland [2020]); • Gemeente Maasdriel zet in op het ontwikkelen van een kenniscluster aan de Kennisas-A2; • Gemeente Maasdriel biedt ruimte aan uitbreiding van lokale bedrijvigheid. Er zijn verschillende doelgroepen kansrijk in De Poort van Maasdriel. De doelgroepen zijn gekozen omdat ze volgens recent onderzoek behoefte hebben aan uitbreidingsruimte in de gemeente Maasdriel, belangrijk (kunnen) zijn voor het economische profiel van Maasdriel en/of genoemd zijn in de gespreksrondes die zijn gevoerd voor deze visie. Kansrijke doelgroepen voor De Poort van Maasdriel zijn de bedrijfsmatige doelgroepen: • Midden-en kleinbedrijf (MKB); • Urban Logistics (e-commerce en agrologistiek); • nnovatieve nichemarkt (in agribusiness); Een kansrijke niet-bedrijfsmatige doelgroep is: • Duurzame energievoorziening. In de praktijk is uiteraard een combinatie van doelgroepen mogelijk. Ontwikkelvarianten Op basis van de locatiekwaliteiten, kansrijke doelgroepen en combinatie van eigenschappen en opgaven die in De Poort van Maasdriel samenkomen, zijn de volgende ontwikkelvarianten mogelijk: 1. Duurzaam, modern bedrijvenpark; 2. Stadsdistributiehub; 3.

Innovatief agribusinesspark. Het gaat om zowel een reguliere bedrijfsmatige invulling (ontwikkelvariant 1 en 2) als een meer innovatief programma (ontwikkelvariant 3). Een combinatie van varianten is ook goed mogelijk. Bovendien kan er ook gedacht worden aan een niet-bedrijfsmatige invulling zoals bijvoorbeeld een solitair energielandschap. Kanttekening hierbij is dat voor alle varianten de marktbehoefte (voor het vraagsegment: doelgroep) lager ligt dan de beschikbare ruimte in de deelgebieden in het plangebied. Uit de locatieafwerking en beoordeling van de ontwikkelvarianten wordt het volgende geconcludeerd: • Deelgebied 1 bestaat op dit moment uit voornamelijk lintbebouwing langs de Drielseweg. De resterende kavels

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

4

• •

zouden ingevuld kunnen worden met lintbebouwing (woon-werkkavels), passend bij de rest van het deelgebied. Hiermee wordt de lintbebouwing aan de Drielseweg afgerond. Deze zouden gevuld kunnen worden door lokale midden-en kleinbedrijven. Het is van belang sluipverkeer in het deelgebied te voorkomen en de fietsverbinding die door het deelgebied loopt te optimaliseren. Deelgebied 2 is kansrijk voor de ontwikkeling van een duurzaam, modern bedrijvenpark. Door de ligging, aangrenzend aan de Kampen-Noord, is dit gebied het meest geschikt voor het bedienen van de lokale MKB-er. Deelgebied 3 is kansrijk voor de ontwikkeling van een innovatief agribusinesspark met een regionale reikwijdte. De Groot Fresh Group kan dienen als anchor-bedrijf in de ontwikkeling van een innovatief agribusinesspark. Ook zijn momenteel twee agrarische bedrijven in het gebied gevestigd. Er moet rekening worden gehouden met de milieucontouren van deze bedrijven. De ontwikkeling van het businesspark zou kunnen starten in het zuiden van het deelgebied aan de N831. Het zuiden van het deelgebied valt buiten deze contouren en is hierdoor het meest geschikt voorde start van de ontwikkeling van een innovatief agribusinesspark.

Bij elke vorm van de hiervoor genoemde bedrijventerreinontwikkeling zijn (landschappelijke) inpassing en duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Stedenbouwkundig principe De locatie is uniek. En we willen laten zien dat het plangebied op een andere manier kan worden ingericht dan een traditioneel bedrijventerrein. Hier willen we niet ‘meer van het gemiddelde’ met dozen en een leuke voorgevel, maar het plangebied op een andere, maar verantwoorde manier inrichten. Er worden ruimtelijke concepten getoond met onderscheidende concepten m.b.t. de uitstraling van de gevels, de verkaveling, verkeer en parkeren, vervoer en logistiek en de inrichting van de openbare ruimte. Deze concepten zijn verbeeld als verkavelingsprincipes en principes voor verkeer en logistiek. In de verkavelingsprincipes hebben we een traditioneel principe voor deelgebied 1 uitgewerkt en twee toekomstbestendige principes (A en B) voor de deelgebieden 2 en 3 voorgesteld. In de principes van logistiek en verkeer hebben we de aansluiting van het bedrijfsterrein op de omgeving (Drielseweg, Oude Rijksweg en N831) en de circulariteit binnen het terrein uitgewerkt. Deze principes zijn toegepast in de proefverkavelingen. In deelgebied 1 hebben we een traditionele proefverkaveling toegepast. In deelgebieden 2 en 3 hebben we drie proefverkavelingen gemaakt, gebaseerd op principe A, principe B en een mix van A en B.

Met de ruimtelijke concepten, principes en de proefverkaveling, wordt in dit hoofdstuk uitgelegd hoe een toekomstbestendig bedrijventerrein op dit gebied kan worden ontwikkeld.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

5

1 Inleiding 1.1

Aanleiding

De gemeenteraad van de gemeente Maasdriel heeft in mei 2020 een motie aangenomen om een visie te ontwikkelen voor het gebied tussen de A2 en de kern Hedel: ‘De Poort van Maasdriel’. In de huidige situatie kenmerkt het gebied zich vooral door agrarisch gebruik. Daarnaast zijn in het gebied enkele bedrijven gevestigd en is sprake van een strook met lintbebouwing – voornamelijk woningen – aan de N831 (Drielseweg). In het gebied liggen diverse ontwikkelkansen. Een daarvan is de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein, zoals ook al in de Structuurvisie (2011) is aangegeven. Het gaat daarbij in het bijzonder om de driehoekige locatie tussen het spoor en de A2: De Triangel. In een eerdere locatieverkenning uit 2019 concludeerde Stec Groep dat deze plek kansen biedt om in de uitbreidingsruimte van lokale MKB- bedrijven te voorzien. De gemeente Maasdriel heeft nu geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer beschikbaar en wil daarom de mogelijkheden verkennen voor een nieuw bedrijventerrein. Bovendien is ook in regionaal verband (Regionaal Programma Werklocaties, 2020) sprake van een aanvullende bedrijventerreinbehoefte tot 2030. Naast de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen is de locatie bijvoorbeeld ook interessant voor duurzame energieopwekking, zoals zon- en windenergie (Visie Zon en Wind Maasdriel). Combinaties van beide ontwikkelingen zijn daarbij uiteraard goed denkbaar.

Het aanbrengen van zonnepanelen op bedrijfsdaken zou het uitgangpunt moeten zijn. Het is belangrijk dat bij de doorontwikkeling van het plangebied het groene karakter van het gebied geborgd en behouden blijft. Ruimtelijke kwaliteit, open karakter, groen, toekomstbestendige bedrijvigheid en leefbaarheid moeten optimaal worden gecombineerd. In deze visie wordt aangegeven hoe deze geleidelijke overloop eruit ziet, welke mix aan bestemmingen gewenst is en waar nieuwe bedrijvigheid (bedrijventerrein) zich toekomstbestendig en duurzaam kan ontwikkelen. Daarbij is de huidige invulling van het gebied een belangrijk startpunt en is het uiteraard van belang om de markttechnische haalbaarheid te bekijken. Welk type bedrijven en functies passen in het gebied, in welke omvang, samenstelling en mix en wat zijn daarbij marktconforme eisen aan uitstraling/beeldkwaliteit, kavelomvang, bouwhoogte, milieucategorie, et cetera?

1.2

Aanpak en proces

Het proces voor de ontwikkeling van de visie bestaat uit drie fasen: • In fase 1 zijn bestaande kaders geïnventariseerd, de lokale situatie in beeld gebracht en de wensen en belangen van verschillende partijen en stakeholders in kaart gebracht. Fase 1 speelde zich af in de periode maart tot juli 2021. In maart en april zijn gesprekken gevoerd met grondeigenaren van het gebied ‘De Triangel’ (later: deelgebied 3). Medio april heeft een bewonersavond plaatsgevonden voor bewoners, ondernemers en betrokkenen van het gebied De Poort van Maasdriel. De opgehaalde informatie is vertaald in de concept-gebiedsvisie. • In fase 2 is in de maanden juli tot en met september 2021 de conceptvisie voorgelegd aan betrokkenen. Als eerste stap in deze fase is een informatiebijeenkomst voor raads- en commissieleden (van de gemeente Maasdriel) georganiseerd over de conceptvisie. Vervolgens is de conceptvisie voorgelegd aan betrokkenen in de samenleving. • Fase 3, oktober tot en met december 2021, is de fase van besluitvorming. De definitieve visie wordt ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Het doel is de gebiedsvisie te agenderen voor de raadsvergadering van 9 december 2021. In het proces is de volgende planning gehanteerd. 2021

m

a

m

j

j

a

s

o

n

d

Inventarisatie Consultatie Besluitvorming

1.3

Leeswijzer

De Gebiedsvisie begint bij de kenmerken en kwaliteiten van het plangebied (H2) en het relevante beleid op provinciaal, regionaal en lokaal niveau (H3). In deze twee hoofdstukken leggen we de basis voor de visie van een nieuw bedrijventerrein. Vervolgens toont de Gebiedsvisie de mogelijkheden voor de toekomstige bedrijvigheid (H4), de voorbeelden van drie ontwikkelvarianten (H5) en het stedenbouwkundig principe van de visie (H6). Tot slot leggen we met de beleidskaart (H7) uit hoe de visie gerealiseerd kan worden en beschrijven we de verantwoording van het proces (H8).

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

6

2 Uitgangssituatie Dit hoofdstuk gaat in op de uitgangssituatie van De Poort van Maasdriel. Eerst wordt ingegaan op het locatieprofiel van het plangebied van De Poort van Maasdriel. Vervolgens wordt een beknopte gebiedshistorie gegeven. Daarna wordt ingezoomd op de verschillende deelgebieden in het plangebied.

2.1

Locatieprofiel De Poort van Maasdriel

De Poort van Maasdriel ligt grofweg tussen de A2 en de kern Hedel. De locatie is circa 130 hectare groot. In dit gebied zijn drie deelgebieden te onderscheiden: 1: de lintbebouwing ten zuiden van de N831 (aan de Drielseweg), 2: het gebied ten westen van het spoor tot de Oude Rijksweg en 3: ‘De Triangel’ (ten westen van de A2, ten noorden van de N831 en ten oosten van het spoor). Onderstaand figuur laat de deelgebieden en ligging van het gebied in de gemeente Maasdriel zien. In paragraaf 2.3 wordt dieper ingegaan op de deelgebieden. Aangrenzend aan het plangebied bevindt zich aan de westzijde bedrijventerrein De Kampen en ten oosten van het plangebied (aan de andere kant van de A2) ligt het bedrijventerrein De Geerden. Figuur 1: Deelgebieden en ligging De Poort van Maasdriel in de gemeente Maasdriel

Tabel 3: Locatieprofiel De Poort van Maasdriel Kenmerken Ligging en bereikbaarheid Situatie/ligging

• Locatie De Poort van Maasdriel ligt in de gemeente Maasdriel ten westen van de A2 en ten oosten van de kern Hedel. Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch liggen op korte afstand van de planlocatie. • Begrenzing plangebied: A2, Oude Rijksweg, spoor, Maasdijk-Adelseweg en de waterloop ten zuiden van de Drielseweg.

Bereikbaarheid (vracht)auto

• De locatie is goed bereikbaar per (vracht)auto. Het gebied wordt centraal ontsloten via de N831 die direct aansluit op de op- en afritten (afrit 19) van de A2. • Via de N831 zijn de verschillende kernen in de gemeente goed te bereiken.

Bereikbaarheid fiets / OV / multimodaliteit

• De kern Hedel is binnen 5 minuten per fiets bereikbaar. • De bushaltes Baronieweg (Hedel) en De Geerden (Velddriel) liggen in (de nabijheid van) het plangebied. Via deze bushaltes zijn ’s-Hertogenbosch, Ammerzoden, Kerkdriel, Rossum en Druten (en tussenliggende kernen) te bereiken. • Het treinstation Zaltbommel ligt hemelsbreed op circa 5,5 kilometer en het intercitystation ’s-Hertogenbosch ligt hemelsbreed op circa 7,5 kilometer. • Het plangebied is niet direct bereikbaar via spoor- of waterverbinding. Locatieontwikkeling

Omvang

• Totaal bruto: maximaal circa 130 hectare • Omvang per deelgebied: deelgebied 1 is circa 30 hectare, deelgebied 2 is circa 46 hectare en deelgebied 3 is circa 50 hectare.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

7

Ruimtelijke opzet

• Het plangebied bestaat uit 3 deelgebieden. De N831 en de spoorlijn ‘s-Hertogenbosch-Utrecht doorsnijden het plangebied. Deelgebied 1 bestaat uit de lintbebouwing ten zuiden van deze N-weg, ten oosten van het spoor. Deelgebied 2 is rechthoekig van vorm en ligt ten noorden van de N831, ten westen van het spoor en ten oosten van de Oude Rijksweg. Deelgebied 3 ligt ten noorden van de N831, ten oosten van het spoor tot de A2. Deelgebied 3 is driehoekig van vorm en wordt ook wel ‘De Triangel’ genoemd.

Planning/fasering

• Het plangebied is deels in de structuurvisie Maasdriel (november 2011) opgenomen als ‘Afweegbaar gebied voor bedrijvigheid’.

Kwaliteiten

• Zichtbaar vanaf de A2. Een strook van minimaal 1,8 kilometer heeft als kenmerk: zichtlocatie. • Zichtbaar vanaf de spoorlijn. • Op het terrein zijn watergangen aanwezig. Dit kan zowel een kwaliteit als een belemmering zijn. • Open landschap met natuurwaarden (watergangen, oevers en/of de bomenrijen).

Eigendom

• Versnipperd eigendom in particulier eigendom.

Overige

• Rekening houden met de ligging ten opzichte van het beschermde vogelgebied ten noordwesten van het plangebied. • Rekening houden met eventuele (milieu)zonering. Optimale inrichting van het gebied waarborgen en overlast voor omliggende (deel)gebieden (met name in het zuiden van de planlocatie aan de Drielseweg) beperken.

2.2

Gebiedshistorie

De onderstaande figuur laat de ontwikkeling van het gebied zien tussen de periode 1960 en 2020. Ten eerste valt de aanleg van de A2 (opening in 1971) op. De groei van de kern Hedel door de jaren heen is duidelijk te zien. Ook is de ontwikkeling van bedrijventerrein De Kampen en De Geerden duidelijk zichtbaar, met name in de periode tussen 2000 en 2020. In 2009 is de doortrekking van de N831 gerealiseerd vanaf de A2, onder het spoor door, tot de Oude Rijksweg ter hoogte van De Kampen. De ontwikkeling van de lintbebouwing (inclusief bedrijvigheid) aan de Drielseweg en de ontwikkeling van De Groot Fresh Group is duidelijk zichtbaar. Tegelijkertijd kenmerkt het gebied tussen de A2 en de Oude Rijksweg ten noorden van de N831 zich door de jaren heen vooral als agrarisch gebied. Figuur 3: Historische ontwikkeling De Poort van Maasdriel

Bron: TopoTijdreis.nl, 2020; bewerking Stec Groep (2021).

KRANTENARTIKEL UIT 1998 DUIDT GEBIED TEN NOORDEN DRIELSEWEG AAN ALS POTENTIEEL BEDRIJVENTERREIN In het Brabants Dagblad (Editie Bommelerwaard) van 30-05-1998 wordt in een artikel bedrijfsbebouwing aan de Drielseweg-Zuid besproken. Het artikel stelt dat de gemeente Hedel (destijds een zelfstandige gemeente) stedenbouwkundigen opdracht heeft gegeven een bestemmingsplan op te stellen voor de omgeving DrielsewegZuid om de ruimtelijke ontwikkeling van dit gebied te kunnen sturen. De gemeente beoogt het gebied ten zuiden van de Drielseweg te behouden met een open karakter. Kleinschalige bedrijfsbebouwing (eventueel in combinatie met een bedrijfswoning) is met mate toegestaan. Het gebied ten noorden van de Drielseweg mag volgens de gemeente Hedel op termijn uitgroeien tot een bedrijventerrein.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

8

2.3

Deelgebieden in het plangebied

In deze paragraaf wordt ingezoomd op de verschillende deelgebieden. Het huidige ruimtegebruik wordt per deelgebied in beeld gebracht. Deelgebied 1: ten zuiden van de N831 Deelgebied 1 ligt ten zuiden van de N831, ten oosten van het spoor en ten westen van de A2. Het deelgebied wordt aan de zuidkant ontsloten door de waterweg en de Adelseweg/Maasdijk. In het gebied is lintbebouwing aanwezig. Deze bebouwing bestaat zowel uit (bedrijfs-)woningen als bedrijvigheid. Door het gebied loopt de doorgaande fietsroute tussen Kerkdriel/Velddriel en Hedel/’s-Hertogenbosch. Het gebied rondom de Kweldam, Steenovensestraat en Maasdijk (in het zuidwesten van deelgebied 1) kenmerkt zich momenteel als rustig woongebied. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen deelgebied 1 West (met een meer woonkarakter) en deelgebied 1 Oost (met een meer bedrijfskarakter).

Deelgebied 1

In het gebied zijn diverse bedrijven gevestigd. De bedrijven in het deelgebied bevinden zich in diverse sectoren en zijn vaak gecombineerd met bedrijfswoningen. Zo’n 5 bedrijven zijn actief in de industriële sector en ook circa 5 bedrijven zijn actief in de bouw, handel en reparatie. Ook is er een aantal logistieke bedrijven gevestigd. In het gebied zijn ook diverse agrarische bedrijven actief. In de sector consumentendiensten is onder andere een uitvaartverzorging gevestigd aan de Drielseweg (met een multifunctioneel uitvaartcentrum). Er zijn diverse agrarische bedrijven gevestigd (fruitkwekerijen). Ook zijn er diverse bedrijven in de sector ICT, zakelijke en overige dienstverlening gevestigd. Dit zijn vrijwel allemaal eenmanszaken aan huis. Deelgebied 2: ‘Rechthoek’ tussen het spoor en de Oude Rijksweg Deelgebied 2 is rechthoekig van vorm ligt ten noorden van de N381, ten oosten van de Oude Rijksweg en ten westen van het spoor. Het deelgebied grenst aan de noordkant aan de A2. Het gebied grenst aan bedrijventerrein De Kampen. In dit gebied is een aantal agrarische bedrijven gevestigd: een aardbeienteeltbedrijf, een vleesveehouderij en fruitbedrijf. Parralel aan de Oude Rijksweg, ligt de Winkelseweg waarmee de bedrijven en woningen worden ontsloten.

Deelgebied 2

Deelgebied 3: ‘De Driehoek/Triangel’ De Triangel ligt tussen het spoor, de A2 en de N831. Het deelgebied heeft nu een overwegend agrarische bestemming. In het deelgebied is De Groot Fresh Group gevestigd, een internationaal groente- en fruitbedrijf (SBI 43.1.1. Groothandel in groenten en fruit). Dit bedrijf heeft een fors ruimtebeslag. Daarnaast zijn in het plangebied (aan de Sint Annastraat) diverse agrarische bedrijven gevestigd: een pluimveehouderij, een melkveehouderij en een akker-/tuinbouwbedrijf. Dit deelgebied grenst aan de gehele oostelijke zijde (een lengte van circa 1,2 kilometer) aan de A2 en betreft dus een zichtlocatie. Deelgebied 3

Input gesprekken grondeigenaren en bewonersbijeenkomst In het kader van het opstellen van de Visie De Poort van Maasdriel zijn gesprekken gevoerd met grondeigenaren in deelgebied 3: ‘De Triangel’. In dit gebied hebben enkele private grondeigenaren een eigendomspositie. Er is een bewonersbijeenkomst georganiseerd voor bewoners en belanghebbenden in het gehele plangebied. De uitwerking hiervan is weergegeven in bijlage 2. Naar aanleiding van de bewonersbijeenkomst hebben ook nog verschillende gesprekken plaatsgevonden met individuele eigenaren en ondernemers.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

9

2.4 Unieke locatiekwaliteiten en randvoorwaarden bij potentiële bedrijventerreinontwikkeling Concluderend kan worden gesteld dat het plangebied van De Poort van Maasdriel beschikt over de volgende unieke locatiekwaliteiten: Bereikbaarheid via de (snel)weg; Zichtlocatie aan de A2 en de spoorlijn ’s-Hertogenbosch-Utrecht; Centrale ligging in Nederland, tussen ’s-Hertogenbosch en Utrecht Infrastructuur en ontsluiting cruciale randvoorwaarden bij potentiële bedrijventerreinontwikkeling Bij een potentiële bedrijventerreinontwikkeling is de aanwezige en nieuwe infrastructuur een belangrijke succes- en vestigingsfactor. Bereikbaarheid is immers voor het gros van de bedrijven vestigingsfactor nummer 1. Vanuit regionaal, maar ook vanuit landelijk perspectief is de locatie vanwege haar ligging aan de A2-corridor goed bereikbaar voor (vracht)verkeer. Ontsluiting van een toekomstig bedrijventerrein is, ongeachte de precieze locatie van de bedrijventerreinontwikkeling een belangrijk aandachtspunt.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

10

3 Beleidsanalyse In dit hoofdstuk worden de relevante beleidskaders voor de Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel in beeld gebracht. Hier worden provinciaal, regionaal en lokaal beleid getoond. Vigerende bestemmingsplannen Er zijn twee vigerende bestemmingsplannen ‘Buitengebied herziening 2016’ (vastgesteld op 26-06-2019) en ‘Hedel’ (vastgesteld op 15-09-2011), en twee paraplubestemmingsplannen (over parkeren en huisvesting). Voor verreweg het grootste gedeelte van het plangebied is het bestemmingsplan ‘Buitengebied herziening 2016’ van toepassing. Het grootste deel van de deellocaties hebben een agrarische bestemming. Er zijn enkele bedrijfsbestemmingen aanwezig (paars). Enkele gebiedsdelen hebben een woonbestemming en ook is er een maatschappelijke bestemming (uitvaartcentrum). Enkel het gebied ten oosten van het spoor, ten zuiden van de Drielseweg en ten westen van de SteenovensestraatKweldam-Maasdijk bevindt zich in het bestemmingsplan ‘Hedel’. Dit deel heeft voornamelijk een woonbestemming. Ook zijn er twee bedrijfsbestemmingen. Figuur 3: Uitsnede plangebied in bestemmingsplannen ‘Buitengebied herziening 2016’ (links) en ‘Hedel’ (rechts)

Bron: Ruimtelijkeplannen, 2021.

Structuurvisie gemeente Maasdriel (2011) De gemeente Maasdriel wil zich profileren als woon- en werkgemeente, met unieke werklandschappen voor de kleinere en startende ondernemer. De handel, nijverheid en dienstverlening in Maasdriel kenmerkt zich als kleinschalig, maar kwalitatief goed. Het gebied tussen de A2 en Hedel is aangeduid als ‘afweegbaar gebied voor bedrijvigheid’. Dit gebied kan worden getransformeerd van onbebouwd gebied naar bebouwd gebied, in de vorm van bedrijven met bijbehorende voorzieningen. Zorgvuldig ruimtegebruik is uitgangspunt. Hinderlijke bedrijven uit de kernen en de linten worden zoveel mogelijk uitgeplaatst naar dit nieuwe bedrijventerrein. Bij de inrichting van het bedrijventerrein moet rekening worden gehouden met de specifieke kwaliteiten en structuren van het gebied en de omgeving. Extra aandacht moet worden besteed aan de overgang van het bedrijventerrein naar het landschap en de overgang van het bedrijventerrein naar de A2 (functie als zichtlocatie). Vanaf de A2 gezien wordt gestreefd naar een kwalitatief beeldbepalend aanzicht met een duidelijk groen karakter. Daarnaast is het belangrijk rekening te houden met een goede inpassing/afscherming aan de westzijde, waar de bebouwde kom van Hedel ligt. Van belang is verder de representativiteit van de bebouwing, met name aan de ontsluitingswegen.

Hier is de situering, vormgeving en oriëntatie van de bedrijfsgebouwen belangrijk. Nieuwvestiging van bedrijfswoningen op het bedrijventerrein is uitgesloten. Zie ook onderstaand figuur.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

11

Figuur 4: Structuurvisie gemeente Maasdriel

Bron: Gemeente Maasdriel, 2011.

Regionaal Programma Werklocaties Rivierenland (2020) De bestaande voorraad bedrijventerreinen en de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen dienen volgens het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Rivierenland regionaal te worden afgestemd. Uit het RPW Rivierenland (2020) blijkt dat in de regio (bestaande uit de gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West-Betuwe, West Maas en Waal & Zaltbommel) 88,8 netto hectare uitgeefbaar is. In de gemeente Maasdriel is op dit moment geen hard planaanbod beschikbaar, zie ook bijlage 1 voor de historische uitgifte van bedrijventerreinen in de gemeente Maasdriel. Uit het RPW blijkt dat de totale vraag naar bedrijventerreinen tot en met 2030 uitkomt op circa 138 tot 175 hectare (dit is de uitbreidingsvraag + vervangingsvraag). Specifiek voor de gemeente Maasdriel is er behoefte aan 5 tot 10 hectare lokaal bedrijventerrein en 5 tot 10 hectare regionaal bedrijventerrein. Quickscan milieuaspecten industriegebied/bedrijventerrein Hedel (2020) In de quickscan industriegebied/bedrijventerrein Hedel is het zoekgebied (ten noorden van de N831, tussen de Oude Rijksweg en de A2) beoordeeld vanuit verschillende milieuaspecten. Deze quickscan is uitgevoerd door de Omgevingsdienst Rivierenland en gaat over het plangebied van deelgebieden 2 en 3.

Er is een aantal milieugevoelige functies in het zoekgebied aanwezig, dit zijn allemaal (agrarische) bedrijfswoningen. Zie ook figuur 6. Afhankelijk van de invulling van het industriegebied/bedrijventerrein, liggen deze woningen relatief snel in milieucirkels van potentiële toekomstige bedrijvigheid. Voor de woningen binnen een industriegebied geldt overigens wel dat de richtafstanden met twee afstandstappen verkleind mogen worden. Daarnaast valt op dat vooral vanaf milieucategorie 4.1 (zwarte omlijning) er relatief veel woningen binnen de hinderzone van het industriegebied/ bedrijventerrein vallen. Dit pleit ervoor om zeker aan de zuidoostelijke zijde van het zoekgebied geen bedrijven met een te hoge milieucategorie toe te staan. Daarom raadt de Omgevingsdienst aan om aan deze kanten van het zoekgebied een maximale milieucategorie van 3.2 toe te staan, het liefst lager. Dat wil zeggen dat dichter bij de woningen een lagere milieucategorie wordt toegestaan. Het zoekgebied is groot genoeg om inwaartse zonering toe te passen. In het zoekgebied zijn enkele veehouderijen gevestigd, waaronder een grote pluimveehouderij en een varkenshouderij met een grote geuremissie (Winkelseweg 18). Deze 2 veehouderijbedrijven leggen een forse geurbelasting centraal in het zoekgebied, zie ook figuur 7. Sinds 2010 hebben beide veehouderijen veranderingen ondergaan.

De verwachting van de Omgevingsdienst is echter dat deze veranderingen niet leiden tot een andere conclusie. Dit komt vanwege de ligging van deze twee veehouderijen in het plangebied. We nemen het onderwerp stikstof mee in de verdere uitwerking.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

12

Figuur 5: Grove schets met gevoelige functies (rode cirkels) en hinderzones van milieucategorieën

Figuur 6: Geurbelasting in het zoekgebied (uitsnede van berekeningen van 2009/2010 t.b.v. geurverordening)

Bron: Quickscan Milieuaspecten industriegebied/bedrijventerrein Hedel (2020).

Visie Zon en Wind Maasdriel (2021): De kansenkaart in de visie Zon en Wind uit april 2021 geeft vanuit een maatschappelijk en landschappelijk perspectief locaties aan welke binnen de gemeente Maasdriel de voorkeur hebben voor de plaatsing van windturbines en zonnepanelen. Deze locaties zijn (nog) niet getoetst aan beperkingen en technische voorwaarden. Tot 2030 is de zone rondom de A2 en het spoor (groen aangegeven in onderstaand figuur) aangewezen als kansrijk zoekgebied voor wind en grootschalig zon op land. De planlocatie van De Poort van Maasdriel ligt in deze zone die wordt aangeduid met een ‘grote kans’. De zone rond de A2 en het spoor is geschikt door de combinatie met andere, intensieve functies: snelweg, spoor en aangrenzende bedrijvigheid. Daarnaast liggen (geplande) opstellingen windpark A2 Bommelerwaard en burgerwindpark A2 Lage Rooijen in deze zone, waarbij aangesloten kan worden. Ook bevindt zich in deze zone relatief veel ‘onbenutte’ ruimte in de vorm van taluds, afslagen en restruimte tussen weg en spoor die kunnen worden benut voor zonnepanelen. Zie onderstaand figuur voor mogelijkheden voor duurzame energie in en rond de planlocatie. Nederland staat voor een grote opgave t.a.v. de energietransitie. Daartoe hebben gemeenten in afgelopen periode gewerkt aan een regionale energie strategie (RES 1.0).

In de RES geven gemeenten aan hoe zij de komende jaren verwachten de opgave in te gaan vullen. De Visie Zon en Wind Maasdriel geeft de gemeente richting aan waar zij kansen ziet voor de opwek van energie, en biedt kansen voor het koppelen van economische doelstellingen aan ambities voor duurzaamheid. Dit dient in het vervolgproces nader uitgewerkt te worden. Figuur 7: Kansenkaart Visie Zon en Wind Maasdriel

Geschikt door: • de combinatie met andere, intensieve functies: snelweg , spoor en aangrenzende bedrijvigheid; • (geplande) opstellingen windpark A2 Bommelerwaard en burgerwindpark A2 Lage Rooijen in deze zone, waarbij aangesloten kan worden; • veel ‘onbenutte’ ruimte in de vorm van taluds, afslagen en restruimtes tussen weg en spoor die kunnen worden benut voor zonnepanelen;

Bron: Visie Zon en Wind Maasdriel (2021).

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

13

ProRail – Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Meteren-Boxtel en Meerjaren Programma Geluid (MJPG) Het aantal reizigers én goederen over het spoor neemt toe. Om deze groeiende stroom mogelijk te maken, moeten er op drukke trajecten meer treinen kunnen rijden. Het landelijk Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) zorgt, met elke tien minuten een reizigerstrein en voldoende ruimte voor het groeiende goederenvervoer, hiervoor. Het programma bevat diverse maatregelen, waaronder aanpassingen aan het spoor tussen Meteren en Boxtel. In het tracébesluit Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Meteren-Boxtel is onder andere een verbindingsboog (Zuidwestboog) bij Meteren vastgesteld. Deze zorgt voor een nieuwe verbinding tussen de Betuweroute en de spoorlijn Utrecht – ’s-Hertogenbosch. Goederentreinen vanaf Rotterdam naar Venlo/Duitsland en overig Zuid-Nederland kunnen hierdoor ook via ’s-Hertogenbosch richting Boxtel rijden. ProRail heeft alle werkzaamheden op het traject Meteren-Boxtel in de provincie Gelderland samengebracht onder de naam ‘PHS Zuidwestboog Meteren’. Gelijktijdig met het project PHS Meteren-Boxtel wordt de sanering in het kader van MeerJaren Programma Geluidssanering (MJPG) uitgevoerd. Op twee locaties worden geluidsschermen geplaatst.

De eerste locatie bevindt zich aan de achterzijde van de percelen aan de Stationsweg 11, 13 en 15 in Hedel (aan de westzijde van het spoor, en dus net buiten het plangebied van deze visie. Hier komen geluidsschermen van 1,5 meter hoogte over een lengte van 77 meter (zie figuur 8, aangegeven in groen bij nummer 12). De tweede locatie bevindt zich bij de Prinses Beatrixstraat-Drielseweg en de daarbij behorende spoorwegoverbrugging. De locatie behoort tot het plangebied van deze visie. Hier worden aan de oostzijde van het spoor (en ook op de spoorwegoverbrugging) geluidsschermen geplaatst van 1 meter hoog over een lengte van 190 meter. De geluidsschermen zijn in figuur 8 aangeven in het donkerblauw bij nummer 11. Daarnaast worden er in het kader van het MJPG raildempers geplaatst. Deze zijn in figuur 8 aangegeven in het blauw. Indien maatregelen eventuele consequenties hebben voor plangebied dan nemen we die mee in de verdere uitwerking. Figuur 8: Maatregelen ProRail in het kader van MJPG

Bron: Saneringsplan MPJG Gemeente Maasdriel ProRail (2020).

Programma A2 Deil Vught Het plangebied wordt aan de oostzijde begrenst door de A2. In het programma A2 Deil Vught werken zes partijen (Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Provincie Gelderland, Provincie Noord-Brabant, regio Rivierenland en de gemeente ’s-Hertogenbosch) aan de het bereikbaar houden van de regio nu en in de toekomst. Een belangrijk onderdeel van het programma is de MIRT-verkenning. Dit is een wettelijk voorgeschreven onderzoek. Er worden verschillende alternatieven onderzocht, waaronder een verbreding tot twee keer vier en twee keer vijf rijstroken (nu: twee keer drie). De verbreding wordt voorzien aan de oostzijde van de A2. Indien maatregelen eventuele consequenties hebben voor plangebied dan nemen we die mee in de verdere uitwerking.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

14

Gemeentelijk Vervoers- en verkeersplan Maasdriel Het gemeentelijk Vervoers- en verkeersplan Maasdriel uit 2019 bestaat uit een beeld van de huidige stand van het verkeersen vervoersysteem, een nieuwe visie op de toekomstige mobiliteit en een daarbij behorend uitvoeringsprogramma. In het plan wordt de relatie gelegd tussen diverse ruimtelijke ontwikkelingen en de invloed van deze ontwikkelingen met mobiliteit in de gemeente. Bij de ruimtelijke ontwikkeling bedrijventerreinen en intensiveringsgebieden wordt benoemd dat de gemeente een gebied in studie heeft voor de eventuele ontwikkeling van een toekomstig bedrijventerrein. Dit is het gebied rondom de A2, waar het plangebied van De Poort van Maasdriel onderdeel van is. Specifiek voor het plangebied van De Poort van Maasdriel is de Drielseweg benoemd als belangrijke schoolfietsroute tussen Kerkdriel en Velddriel en ’s-Hertogenbosch. Deze route sluit aan op de snelfietsroute tussen Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch. Hier dient dus bij eventuele bedrijventerreinontwikkeling rekening mee te worden gehouden. Daarnaast worden in het uitvoeringsprogramma diverse maatregelen benoemd. Van deze maatregelen heeft voornamelijk maatregel 25 invloed op het plangebied van De Poort van Maasdriel.

De maatregel luidt: “Informeren provincie Gelderland over knelpunten rotonde Baronieweg (N831)/Oude Rijksweg, wens voor realisatie bypass naar de Oude Rijksweg aan de noordoostelijke en zuidoostelijke zijde van de rotonde”. Indien deze bypass gerealiseerd wordt, heeft dat naar verwachting een positief effect op de bereikbaarheid en doorstroming in het plangebied. Watervisie en Waterbeheerplan Waterschap Rivierenland Uit de Watervisie en het Waterbeheerplan van het Waterschap Rivierenland volgen geen concrete opgaven voor het plangebied. Zoals bekend geldt voor nieuwe ontwikkelingen compensatie voor het toevoegen van verharding. Nabij Maasdijk (ten zuiden van het plangebied) kunnen hiervoor strengere eisen gelden. Bij de verdere uitwerking dienen de plannen een positieve invloed te hebben op de waterhuishouding. Denk bijvoorbeeld aan wadi’s en groene daken. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland In de omgevingsvisie Gaaf Gelderland staan onder andere zeven provinciale ambities centraal. De thema’s van deze ambities zijn: energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, vestigingsklimaat en woon- en leefklimaat. Het streven op het thema vestigingsklimaat luidt: “een duurzaam, dynamisch en toegankelijk economisch vestigingsklimaat”.

Een ambitie op dit thema is dat in 2050 alle werklocaties in Gelderland duurzaam ingericht zijn qua energie, klimaatbestendigheid en logistieke en productiestromen. Ook worden de sterke troeven van Gelderland benoemd: Health, Energy, Tech, Food, Logistiek en een sterk midden- en kleinbedrijf. Omgevingsverordening Gelderland De omgevingsverordening van de provincie Gelderland bestaat Figuur 9: Omgevingsverordening Gelderland uit verschillende hoofdstukken waaronder het hoofdstuk ‘Ruimte’. Een afdeling in dit hoofdstuk is ‘Natuur en Landschap’. Het plangebied van De Poort van Maasdriel grenst aan een aantal aangeduide gebieden binnen deze afdeling. Hieruit volgen echter geen concrete opgaven voor het plangebied omdat deze gebieden enkel grenzen aan het plangebied. De provincie heeft een weidevogelgebied aangeduid ten westen van de Oude Rijksweg, zie ook onderstaande figuur (blauw gestreept). De provincie Gelderland wil in weidevogelgebieden een landbouwpraktijk stimuleren en in standhouden die rekening houdt met weidevogels. In deze gebieden staat de bescherming van weidevogels voorop. Er wordt geen ontwikkeling van nieuwe natuur- en landschapswaarden nagestreefd. Het gaat hier om het behoud van broedgebied voor weidevogels. Ten zuiden van het plangebied is in de omgevingsverordening een Gelders Natuurnetwerk aangeduid (zie ook het groene gebied in onderstaande figuur).

Hierin kan een ruimtelijk initiatief enkel doorgaan als er geen negatieve gevolgen kunnen zijn voor de kernkwaliteiten, oppervlakte of samenhang van het natuurnetwerk. Bron: Omgevingsverordening Weidevogelgebieden, provincie Gelderland (2021)

Klimaatadaptatie Maasdriel is onderdeel van de Regionale Adaptatiestrategie (RAS)-regio Rivierenland. De RAS Rivierenland, incl. Samenwerkingsagenda en het Plan van Aanpak Klimaatbestendig Maasdriel (LAS) zijn op 8 juli 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. We nemen de beleidsuitgangspunten en aanbevelingen mee in de verdere uitwerking.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

15

4 Toekomstige bedrijvigheid Nu de uitgangspositie voor De Poort van Maasdriel scherp in beeld is, wordt in dit hoofdstuk verder ingezoomd op de potentiële toekomstige bedrijvigheid. Eerst worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen op de bedrijventerreinenmarkt geduid. Voor een toekomstbestendig bedrijventerrein is het belangrijk dat trends en ontwikkelingen optimaal de ruimte krijgen op de potentiële locatie. Vervolgens wordt verdergegaan met de behoefte aan bedrijventerrein in de gemeente Maasdriel, zowel kwantitatief als kwalitatief. Daarna worden doelgroepen voor potentiële toekomstige bedrijvigheid afgewogen.

4.1 Toekomstbestendig bedrijventerrein speelt zo goed mogelijk in op Next Economy-trends In deze paragraaf worden de belangrijkste economische en maatschappelijke megatrends met invloed op de vestigingsdynamiek (locatiekeuze) en het toekomstig ruimtegebruik van bedrijven op bedrijventerreinen beschreven. Onderstaande trends (digitalisering, circulaire economie, arbeidsmarkt, toegevoegde waarde, energie & klimaat, mobiliteit en natuurinclusief) zijn relevant voor de potentiële ontwikkeling van bedrijventerrein in De Poort van Maasdriel. Deze thema’s nemen we mee in de verdere uitwerking. Hoe beter het gebied bedrijven kan faciliteren in deze trends, hoe succesvoller de gevestigde bedrijven en de locatie ‘an sich’ zullen zijn. Bijvoorbeeld omdat bedrijven zo op kosten en grondstoffen kunnen besparen, makkelijker aan personeel kunnen komen (aantrekkelijkere, gezondere werkomgeving) en goed zijn voorbereid op de grote maatschappelijke uitdagingen van nu en komende jaren. Figuur 10: Toekomstbestendige bedrijventerreinen belangrijker dan ooit

Trend

Essentie: wat is het?

Effect op locatiekeuze en ruimtegebruik

Duurzaamheid en energietransitie

Tabel 4: ‘Next economy’-trends die effect hebben op locatiekeuze en ruimtegebruik bedrijven Duurzaamheid en de energietransitie vormen één van de belangrijkste maatschappelijke opgaven. Energie en het klimaat staat van alle duurzaamheidsthema’s het hoogst op de agenda van ondernemers. Kostenbesparing en een behapbare terugverdientijd zijn curiaal voor investeringen. Bedrijven zijn steeds vaker bereid om fors te investeren in energiebesparing en schone, hernieuwbare energieopwekking en daarmee de uitstoot van CO2 (broeikasgassen) en andere vervuilende stoffen drastisch te verminderen. Bedrijven spelen een cruciale rol bij het behalen van klimaatdoelstellingen. Het klimaat is wereldwijd één van de grote maatschappelijke uitdagingen. Het kabinet heeft in 2019 het nationaal Klimaatakkoord gepresenteerd om te voldoen aan de afspraken vanuit het Klimaatakkoord van Parijs.

De aanpak en doelstellingen uit deze akkoorden hebben invloed op bedrijven en hun omgeving en vastgoed. Bedrijventerreinen zijn verantwoordelijk voor zo’n 25% van het energieverbruik in Nederland. Het bedrijfsleven wordt gestimuleerd dan wel gedwongen om duurzamer te produceren en hun (fossiele) energieverbruik te reduceren. Grote – veelal industriële – bedrijven moeten bijvoorbeeld de komende 5 jaar van het gas af. Een concrete maatregel is bijvoorbeeld de verplichte investering in maatregelen die een korte terugverdientijd hebben (voor grootverbruikers). Bedrijventerreinen zijn in veel gevallen ook kansrijk als locaties voor decentrale energieopwekking. Daarnaast ontstaat er ook een nieuwe ‘economie’ rondom energie en duurzaamheid die bedrijven kansen biedt zoals een Clean Energy Hub (CEH).

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

16

Smart industry & smart logistics

Automatisering en robotisering

Circulaire economie

Trend

Essentie: wat is het?

Effect op locatiekeuze en ruimtegebruik

De circulaire economie gaat uit van een economisch systeem waarin de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen wordt gemaximaliseerd en waardevernietiging (en afval) wordt verminderd. Denk aan het winnen van bouwmaterialen, afvalstoffen en schaarse metalen uit de stad (‘urban mining’) en het benutten van CO2 als energiebron om hiermee weer nieuwe producten te produceren. Voor bedrijven en (kennis)instellingen loont het om dicht bij elkaar te zitten en/of dicht bij de herkomst van grote reststromen en afnemers. De regio wordt het relevante schaalniveau voor circulaire businesscases, omdat reststromen zelden op lokaal schaalniveau in voldoende mate beschikbaar zijn voor een haalbare businesscase.

De circulaire transitie geeft een boost aan de bedrijventerreinendynamiek. In de Database Locatiedynamiek Nederland (Stec Groep) blijkt een groeiend aantal investeringen (uitbreidingen, nieuwe vestigingen) van vooral bedrijven in circulaire productie. Denk aan fabrieken om gebruikte metalen of kunststoffen om te zetten in nieuwe producten. Maar bijvoorbeeld ook de opkomst van prefabfabrieken van bouwbedrijven voor circulaire woningbouw, bouw- en upcyclehubs. Eerder onderzoek van ons met tien provincies onder industriële en logistieke bedrijven liet zien dat 51% een toenemende ruimtevraag verwacht door circulaire activiteiten. Recente marktconsultaties en onderzoeken van ons bevestigen dit beeld. Hierdoor groeit de vraag naar bedrijventerreinen die hierin faciliteren: ruime kavels, hoge milieucategorie, goed bereikbaar (liefst ook via water), mogelijkheid voor groene energievoorziening, met optimale mogelijkheden voor uitwisseling tussen bedrijven en utilities, zoals elektriciteit, warmte, etc.

Bedrijven automatiseren in toenemende mate. In de productiesector en de logistiek nemen robots steeds meer (routine)werkzaamheden over. Dit is nodig om de productie en toegevoegde waarde te kunnen blijven verhogen en om concurrerend te blijven. De meest recente data van CBS laten zien dat in 2018 circa 8% van de bedrijven in Nederland robots gebruikt. Bedrijven koppelen daarnaast ook steeds meer (big) data aan hun bedrijfsprocessen om zo slimmer en efficiënter te kunnen werken. Na de elektronische- en autoindustrie, gaat de robotisering nu vooral hard in de voedingsmiddelenindustrie. Juist die is groot in Nederland, dus de grootste impact komt nog. Ook in de logistiek wordt een sterke automatiserings- en robotiseringsslag verwacht, maar denk eveneens aan de bouwsector (verschuiving naar steeds meer prefab-productie).

Voor steeds meer bedrijven is automatisering (robots, 3D-printing, cloudcomputing et cetera) en digitalisering geen keuze, maar absolute noodzaak om competitief te zijn. Robotisering en automatisering betekenen veelal meer ruimtevraag, vooral vanuit industrie en logistiek. Een meting van ons laat zien dat dit leidt tot grote investeringen in vernieuwing en uitbreiding van productielijnen en warehousing. 40% van de bedrijven verwacht bovendien dat robotisering leidt tot meer werkgelegenheid, vooral voor hoogopgeleiden. Door de behoefte aan hoger opgeleid personeel worden industriële en logistieke locaties bij hoogstedelijke gebieden en in sterke economische clusters nog aantrekkelijker. Een hoogwaardige digitale ontsluiting is daarbij vaker een prioritaire vestigingsvoorwaarde voor bedrijven. Dat vraagt om een sterke digitale infrastructuur, zoals glasvezel en bereikbaarheid van mobiele netwerken.

Smart industry & logistics gaan over de koppeling van automatisering en gegevensuitwisseling aan industriële productie en logistieke processen via slimme sensoren, big data, internet of things, automatisering, robots et cetera. Bestaande producten en processen worden hierdoor slimmer en efficiënter. Er ontstaan bovendien nieuwe producten, diensten en processen. Samenwerking tussen bedrijven in de (high tech) waardeketen wordt belangrijker.

Smart industry draagt de opleving en reshoring van de industrie naar Nederland, vanwege de aanwezige kennis én infrastructuur voor innovatieve high tech maakindustrie van veel toegevoegde waarde. Smart industry zorgt voor meer ruimtevraag en investerings-beslissingen, nu en in de komende 10 à 15 jaar. In het kielzog daarvan ontstaat ook vraag vanuit Smart logistics. Denk aan nieuwere vormen van logistieke services, kennisintensieve logistiek, lastmile logistiek en retourlogistiek.

Op locatieniveau leidt meer samenwerking onder andere tot het delen van bedrijfsgebouwen, voorzieningen en faciliteiten. Open innovatie wordt door veel bedrijven gezien als een kernelement in de versnelling van innovatie. De bedrijfsvoering verschuift van een primair gesloten innovatieaanpak – waarbij de ontwikkeling plaatsvindt binnen de muren van een bedrijf – naar open innovatie. Hierbij werken bedrijven in een cluster samen, inclusief onderwijs- en onderzoeksinstellingen om te blijven innoveren en concurreren.

Open innovatie is een cruciale vestigingsvoorwaarde en overlevingsstrategie voor kennisintensieve sectoren, zoals de high tech maakindustrie. Er zit meerwaarde in fysieke clustering van partijen in de keten, om zo faciliteiten en kennis te delen. Er ontstaan ook andere typen ruimtevraag zoals naar fieldlabs, test- en experimenteeromgevingen en proeffabrieken. Hierdoor ontstaat een voedingsbodem voor product- en procesinnovaties en nieuwe bedrijvigheid. Bovendien zorgt het voor meer flexibiliteit, efficiency en kostenbesparing in de bedrijfsvoering.

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

17

CORONACRISIS VERSNELT EN VERTRAAGT SOMMIGE TRENDS De genoemde Next Economy trends waren al ingezet voor corona. Sommige trends worden door de coronacrisis extra versneld. Zo hebben bedrijven die al in energiebesparing en duurzame energievoorziening hebben geïnvesteerd nu – midden in de coronacrisis – het voordeel van een lagere energierekening. Duurzame bedrijven doen het sinds de start van de coronacrisis ook beduidend beter bij beleggers. Verduurzaming zorgt namelijk voor voorrang bij opdrachten, een beter bedrijfsmodel en een hogere marge. Kersvers onderzoek van ING laat zien dat grotere MKBbedrijven zelfs extra zijn gaan investeren in een duurzame, circulaire herstart uit de coronacrisis. Voor steeds meer bedrijven is dit een manier om zich te onderscheiden en van belang voor de continuïteit. Onderzoek van de Rabobank laat echter wel zien dat de coronacrisis zorgt voor een groeiende kloof tussen grotere bedrijven met meer slagkracht en kleinere bedrijven. Het klein- en microbedrijf heeft meer hulp nodig om de transitie naar de Next Economy bij te kunnen benen. Specifiek de logistieke sector heeft door de coronacrisis een extra impuls gekregen. Er wordt nog meer besteld via internet en bedrijven zijn meer buffers gaan aanhouden (buffer-economie) om risico’s in de ‘supply chain’ te beheersen.

Over de gehele linie was in 2020 echter wel een teruggang (-20%) in de dynamiek onder bedrijfsruimtegebruikers ten opzichte van 2019 en 2018 (bron: https://stec.nl/coronacrisis-remt-dynamiek-op-bedrijventerreinen/. Deze jaren waren echter wel topjaren. Bovendien is het beeld per sector en regio zeer wisselend. Zo was de dynamiek van bedrijven in Agri & Food in 2020 bijvoorbeeld heel hoog en over de brede linie: van productie en distributie tot R&D. Uit peilingen die Stec Groep in 2020 heeft gehouden onder bedrijven op bedrijventerreinen in diverse regio’s blijkt dat slechts 15% van de bedrijven echt een sterke afname van de activiteiten verwacht door de coronacrisis. De helft van de bedrijven geeft aan geen effect of zelfs een toename van de activiteiten te verwachten.

4.2 Kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan bedrijventerrein in gemeente Maasdriel Nu wordt dieper ingegaan op de potentiële omvang van de behoefte aan bedrijventerreinen in de gemeente Maasdriel. In juli 2019 heeft Stec Groep de behoefte aan bedrijventerrein in de gemeente Maasdriel in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat de totale verwachte uitbreidingsbehoefte tot en met 2030 maximaal ruim 13 hectare bedraagt. Deze uitbreidingsbehoefte kan niet op bestaande bedrijventerreinen worden gefaciliteerd, omdat – zoals benoemd in de aanleiding – de gemeente Maasdriel geen uitgeefbare kavels meer heeft. De uitbreidingsbehoefte is relatief evenredig verdeeld over de sectoren die voornamelijk vertegenwoordigd zijn op huidige bedrijventerrein in de gemeente Maasdriel. De behoefte aan bedrijventerrein is daarbij niet alleen afhankelijk van de groei in werkgelegenheid of de toegevoegde waarde van de bedrijvigheid maar is ook sterk afhankelijk van het ruimtegebruik per werkzame persoon. Ruimtegebruik per werkzame persoon verschilt sterk per sector, bijvoorbeeld in de dienstensector is het ruimtegebruik per arbeidsplaats relatief lager dan in de industriële sector. Voor logistieke partijen (vaak relatief grootschalig) geldt juist dat het ruimtegebruik per arbeidsplaats – mede door trends als robotisering – relatief hoog is.

Onderstaande tabel laat de maximale ruimtevraag naar sector t/m 2030 in de gemeente Maasdriel zien. Tabel 5: Kwalitatieve ruimtevraag per sector t/m 2030 in de gemeente Maasdriel Sectorverdeling

Aandeel

Maximale ruimtevraag tot 2030

Bouw, handel en reparatie

30%

4,0 hectare

Industrie

23%

3,1 hectare

Logistiek en groothandel

29%

3,9 hectare

Dienstverlening

18%

2,4 hectare

Totaal

100%

13,4 hectare

Bron: Stec Groep (2019, op basis van RPW & LISA [2018]).

Handelingsperspectieven gemeente Maasdriel De ruimtebehoefte naar bedrijventerreinen komt voornamelijk voort vanuit de reguliere – voornamelijk lokaal georiënteerde bedrijfsruimtegebruikers (zoals ook gebleken uit de analyses van Stec Groep, 2019). In het afsprakenkader in het Regionaal Programma Werklocaties Regio Rivierenland wordt een bedrijfskavelomvang van maximaal 5.000 m2 bvo aangehouden op een lokaal bedrijventerrein. Het is voor de economie van Maasdriel van groot belang dat het juiste bedrijf zich op de juiste plek kan (blijven) vestigen. De gemeente Maasdriel hanteert daarom drie handelingsperspectieven: • Grootschalige bedrijven (>5.000 m2 bvo) dienen op een regionaal bedrijventerrein te worden gehuisvest (conform het afsprakenkader in het Regionaal Programma Werklocaties Regio Rivierenland [2020]). • De gemeente Maasdriel zet in op het ruimte bieden aan bedrijven met een grote toegevoegde waarde voor de lokale economie. Hierdoor passen grootschalige bedrijfsruimtegebruikers met een beperkte lokale toegevoegde waarde niet binnen dit beleid. Er kan een uitzondering worden gemaakt voor lokale bedrijven vanwege het effect op lokale werkgelegenheid. • Gemeente Maasdriel zet in op het ontwikkelen van een kenniscluster aan de Kennisas-A2. • De gemeente Maasdriel constateert dat hoogopgeleiden uit de gemeente trekken en slechts beperkt terugkeren.

De gemeente wil zich daarom inzetten om deze hoogopgeleiden mogelijkheid te bieden in de gemeente te kunnen blijven wonen en werken. De gemeente Maasdriel wil de centrale ligging aan de A2 optimaal benutten en inzetten

Gebiedsvisie De Poort van Maasdriel

18

• •

4.3

op een Kennisas-A2: een werklocatie aan de A2 die ook ruimte biedt aan kennisintensieve bedrijven. Acquisitie, ruimtelijke randvoorwaarden (zoals vestigingsmilieu, bereikbaarheid en bestemmingsplanmogelijkheden) en samenwerkingsvormen richten zich op deze specifieke doelgroep. De gemeente Maasdriel biedt ruimte aan uitbreiding van lokale bedrijvigheid. De ruimtebehoefte in de gemeente Maasdriel bestaat voornamelijk uit reguliere bedrijven met een lokale oriëntatie. Deze bedrijven zijn van groot belang voor de lokale economie, de lokale werkgelegenheid en zijn daarmee van groot sociaaleconomisch belang. De gemeente Maasdriel wil deze bedrijven huisvesting blijven bieden om het bedrijfsleven toekomstbestendig te maken. De gemeente onderschrijft het belang om te kiezen voor een locatie met een centrale ligging (in de buurt van de A2) met een goede bereikbaarheid en passende infrastructuur. Hiermee wordt de leefbaarheid in de kernen bevorderd en de mogelijke overlast verminderd. Tegelijkertijd wordt door zowel de gemeente Maasdriel als Zaltbommel ervaren dat lokaal gevestigde bedrijven willen doorgroeien (>5.000 m2) en hierdoor ruimte zoeken in de nabije omgeving. De gemeenten verkennen de mogelijkheid om een bedrijventerrein te ontwikkelen dat ruimte kan bieden aan bedrijven groter dan 5.000 m2 tot maximaal 2 hectare.

De gemeente Maasdriel zet hierbij in op het huisvesten van bedrijven met een grote lokale toegevoegde waarde. Hiermee wil de gemeente voorkomen dat deze nieuwe ruimte gevuld wordt door grootschalige ruimtegebruikers met een beperkte (lokale) binding en werkgelegenheid.

Doelgroepenafweging bedrijventerrein in De Poort van Maasdriel

In deze paragraaf worden een aantal kansrijke doelgroepen (en bedrijfssectoren) afgewogen. Onderstaande tabel toont de potentiële doelgroep, de reden waarom het een kansrijke doelgroep is en de ruimtelijke randvoorwaarden uitdagingen voor De Poort van Maasdriel. De doelgroepen zijn gekozen omdat ze: • Volgens recent onderzoek behoefte hebben aan uitbreidingsruimte in de gemeente Maasdriel (zoals blijkt uit paragraaf 4.2); • Belangrijk (kunnen) zijn voor het economisch profiel van Maasdriel; • Genoemd zijn in de gespreksrondes die zijn gevoerd voor dit rapport. Er zijn verschillende potentiële doelgroepen voor De Poort van Maasdriel. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen potentiële bedrijfsmatige doelgroepen en potentiële niet-bedrijfsmatige doelgroepen. In de praktijk is uiteraard een combinatie van doelgroepen mogelijk. Tabel 6: Potentiële doelgroepen bedrijventerrein in De Poort van Maasdriel Potentiële bedrijfsmatige doelgroep

Toelichting

Waarom kansrijk?

Ruimtelijke randvoorwaarden

Midden- en kleinbedrijf (MKB)

Voornamelijk lokaal • Cruciaal voor de lokale en • Geen ‘uitzonderlijke’ georiënteerd regulierregionale economie. randvoorwaarden, bij gemengd midden- en • De locatiekwaliteit voorkeur: maximale flexibiliteit kleinbedrijf, gericht op bereikbaarheid over de in kavelgrootte en een handel, productie, bouw, weg is voor MKB met name rechthoekige verkaveling, onderhoud, reparatie en belangrijk. Ook de centrale parkmanagement en collectieve vervoer en opslag. ligging aan de A2 en de diensten, goede woonzichtlocatie langs de A2 zijn werkverbindingen (auto, fiets gunstige locatiekwaliteiten. en OV) en een beeldkwaliteit passend bij het type reguliere bedrijvigheid.

Urban Logistics (e-commerce en agrologistiek)

C o n s u m e n t g e r i c h t e • Door locatiekwaliteiten • Centraal gelegen locatie logistiek (voornamelijk bereikbaarheid en de met ruime kavels dicht bij stadsdistributie ten gunstige ligging aan de A2 is stedelijk gebied en goede behoeve van e-commerce) kleinschalige tot middelgrote ontsluiting / bereikbaarheid en distributie van logistiek een kansrijke per snelweg. Voor goederenstromen, fooddoelgroep. e-commerce en ander (groot) en non-food, in de gehele • In het RPW is logistiek een van handelsbedrijven bij voorkeur agroketen. de drie (sociaal) economische op korte afstand van een groot speerpunten in de regio. Meer consumentenpotentieel en (logistieke) samenwerking en voor agrologistiek op korte innovatie kan de logistieke afstand van toeleveranciers/ concurrentiepositie van de productiebedrijven actief in de regio te versterken. agro-sector. • Urban Logistics is het meest • Aandacht voor ontsluiting kansrijk bij ontwikkeling van en bereikbaarheid van het regionaal bedrijventerrein potentiële bedrijventerrein. (kavelomvang van 5.000 m2 tot 2 hectare).