Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029 gemeente Maasdriel

Gemeenteraad 6 november 2025, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Behandeling Programmabegroting 2026-202930.486 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026-2029

Programmabegroting 2026-2029 - 2

Inhoudsopgave Voorwoord Leeswijzer Financiële samenvatting Programma's

4 5 7 9

1 Publiek

2 Samenleven

3 Leefomgeving

4 Algemene baten en lasten

Paragrafen

Lokale heffingen

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Onderhoud kapitaalgoederen

Financiering

Bedrijfsvoering

Grondbeleid

Verbonden partijen

Wet open overheid (Woo)

106

Financiële begroting Algemene uitgangspunten

107 109

Incidentele baten en lasten

111

Vennootschapsbelasting

114

Onvoorzien

115

Geprognosticeerde balans en EMU-saldo

116

Meerjaren-investeringsoverzicht

118

Reserves en voorzieningen

121

Bijlagen

123

Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld

123

Bijlage 2 Van taakvelden naar thema

127

Programmabegroting 2026-2029 - 3

Voorwoord Duurzaam samenwerken aan een nieuw evenwicht Met bovenstaande slogan zijn we op 8 november 2024, de dag na de begrotingsraad, gestart aan het huidige boekwerk. We wilden Maasdriel verder brengen en moesten ook wel. Zowel de financiële situatie, de snelle veranderingen vanuit het Rijk en de noodzaak tot verdere ontwikkeling van onze gemeentelijke organisatie, moest onze gemeentefinanciën weerbaarder worden voor de toekomst. Dat vraagt een nieuw evenwicht, wat alleen bereikt kan worden door samen te werken met oog op de toekomst. En dat is gelukt! Waar we vorig jaar nog negatieve cijfers lieten zien voor komende jaren, kunnen we nu een meerjarig sluitende begroting presenteren. In een krap een jaar tijd is voor 5,5 miljoen euro omgebogen. En in ruim een jaar tijd meer dan 13,3 miljoen euro. Met een jaarlijkse gemeentelijke omzet van 85 miljoen betekent dit dat van elke 6 euro er één is omgedraaid. We begroten realistischer en plannen ons werk in naar gelang de beschikbare capaciteit. Dat is een uitmuntende prestatie voor de gehele organisatie, met de betrokkenen die hierop gestuurd hebben in het bijzonder. Dat de gemeentefinanciën snel kunnen veranderen, zien we ook in de septembercirculaire van het gemeentefonds. Onze grootste inkomstenbron, de algemene uitkering, valt vanaf 2026 lager uit.

De uitkomsten van deze circulaire worden toegelicht in een raadsinformatiebrief die nog voor de begrotingsbehandeling uitkomt. Dankzij de constructieve werkwijze van uw raad tijdens de Kadernota 2026, kreeg de organisatie duidelijkheid en daardoor de ruimte tot de volgende stap van de begroting. Waar deze voorheen vanuit het ‘grootboek’ geschreven was, is de huidige vorm vanuit de maatschappij geschreven; voor uw raad als eindgebruiker makkelijker te lezen. Uw raad treft om die reden bewust geen ‘Staat van Maasdriel’ meer aan, omdat de gehele begroting op die manier leesbaar moet zijn. Naast de grote stappen op financieel vlak, hebben de beleidsinhoudelijke portefeuilles niet stil gezeten. Ondanks de grote onduidelijkheden vanuit het Rijk rondom complexe jeugdcasuïstiek, werken we succesvol door aan de transformatie op het sociaal domein. Verwacht wordt dat resultaten in doeltreffendheid en doelmatigheid komend jaar zichtbaar worden. Vanuit ruimte en woningbouw zijn (bijna) alle onderwerpen uit het bestuursakkoord in gang gezet. Deze begroting richt zich dan ook op de uitvoer van wettelijke taken en verder opschalen van capaciteit voor woningbouw. We hebben de koers gewijzigd op belangrijke dossiers als de ontzanding in Alem, de Zuidelijke Ontsluitingsroute en hanteren voor de Poort van Maasdriel een pro-actievere aanpak.

Er komen meerjarenonderhoudsplannen voor voorzieningen, groenonderhoud en wegenbeheer. Op handhaving werken we verder aan een sterke handhavingscultuur, waarmee we afgelopen twee jaar langlopende handhavingsdossiers zijn afgesloten. Dit jaar zijn de nieuwe visie op recreatie en toerisme als bouwsteen voor de omgevingsvisie en worden de bouwstenen economie en duurzaamheid vastgesteld. Komend jaar gaan we aan de slag met het uitwerken van het uitvoeringsprogramma. Namens het college, Michiel Alexander de Raaf Wethouder Financiën

Programmabegroting 2026-2029 - 4

Leeswijzer De Programmabegroting 2026 is opgebouwd volgens de uitgangspunten die zijn opgenomen bij de Kadernota 2026. Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de onafgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.

De programma's De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft dezelfde opbouw. In deze begroting is de programma-indeling gewijzigd. Er zijn nu 4 programma's: 1. Publiek 2. Samenleven 3. Leefomgeving 4. Algemene baten en lasten Basis voor deze indeling is het strategisch beleidskader van de gemeente Maasdriel. De overkoepelende visie hierin is het Nieuwe Verhaal van Maasdriel. Hiermee bouwen we aan een gedeeld toekomstbeeld dat richting geeft aan onze keuzes richting 2035. Onder het Verhaal van Maasdriel kennen we vier strategische visies: de visie op dienstverlening, het integraal veiligheidsplan, de nota samenleven en de omgevingsvisie. De eerste twee zijn samengevoegd in programma Publiek. De andere twee zijn de basis voor respectievelijk het programma Samenleven en het programma Leefomgeving. In het programma Algemene baten en lasten gaat het over hoe we alles betalen en organiseren. Indeling van de programma's In de begroting gaat het om de beantwoording van de navolgende drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat mag het kosten? Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag 'Wat willen we bereiken?' geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien.

Het gaat dus om het te bereiken effect. In de tabellen onder de hoofddoelstelling drukken wij dit effect uit in een indicator. Indicatoren zijn een instrument voor het zichtbaar maken van bepaalde meetbare aspecten van de doelstelling. Hierbij merken we op dat wij als gemeente niet altijd directe invloed hebben op de indicatoren.

Programmabegroting 2026-2029 - 5

Wat gaan we daarvoor doen? Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. In dit onderdeel geven wij aan welke concrete acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken. Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties voor 2026. Wat mag het kosten? Tenslotte beantwoorden wij de vraag 'Wat mag het kosten?'. Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per thema en het totaal van het hele programma.

Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.

Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Kadernota 2026 vastgestelde uitgangspunten op. Ook vatten wij hier de baten en lasten per programma samen, en presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en het overzicht van de reserves en voorzieningen.

Programmabegroting 2026-2029 - 6

Financiële samenvatting Omschrijving (bedrag x 1.000)

2026

2027

2028

2029

A. Saldo programmabegroting (raad november 2024)

-2.307

-2.490

-2.714

-2.768

-34

-70

-267

Slotwijziging 2024 Bestuursrapportage 2024

Gewijzigde meerjarenbegroting 2025

-2.317

-2.512

-2.900

-2.955

B. Kadernota 2026

2.720

3.210

3.778

4.134

C. Bestuursrapportage 2025

-2.401

-2.405

-2.325

C. Meicirculaire 2025

3.933

3.893

3.442

3.958

C. Autonome ontwikkelingen

-1.564

-1.789

-1.743

-1.724

-51

336

416

385

D. Mutaties richting de begroting E. Uitzettingen:

-55

-54

-53

- Structurele borging portefeuillehoudersoverleg Ruimte

- Stelpost kunstgrasveld voetbalaccommodatie -20

-20

- Mobiliteitsdata

-100

-20

- Dekking incidentele kosten uit algemene reserve

100

Begrotingssaldo 2026-2029

300

639

574

1.380

Toelichting Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling zien van de vastgestelde programmabegroting 2025 naar de begroting 2026. Per onderdeel is hieronder een nadere toelichting opgenomen. A. Het vertrekpunt voor de programmabegroting 2026 is de door de raad vastgestelde begroting van november 2024, inclusief aangenomen amendementen. In december 2024 is de slotwijziging 2024 vastgesteld, met meerjarige financiële gevolgen. Daarnaast heeft de bestuursrapportage 2024 invloed op de begroting: in de begroting 2025 was hiervoor een stelpost opgenomen, maar de uiteindelijke uitkomsten vallen iets positiever uit dan verwacht. B. Op 3 juli 2025 is de Kadernota 2026 vastgesteld. De financiële effecten hiervan zijn verwerkt onder onderdeel B, inclusief de gevolgen van aangenomen amendementen. C. In de raadsinformatiebrief van 24 juni 2025 over het financieel beeld bij de Kadernota 2026 zijn de effecten opgenomen van de bestuursrapportage, de meicirculaire en autonome ontwikkelingen. Deze zijn ondergebracht bij onderdeel C. Voor de bestuursrapportage zijn de bedragen aangehouden van de rapportage zelf en niet van de raadsinformatiebrief.

Programmabegroting 2026-2029 - 7

D. Ook voor andere onderdelen van de begroting zijn de meest actuele doorrekeningen verwerkt, zoals voor grondexploitaties, inkomsten en treasury. Het voordeel vanaf 2027 is ontstaan door de voorziening riolering. De voorziening voor riolering werd voorheen alleen bijgesteld voor het eerstvolgende jaar. Uit nadere analyse blijkt dat de bijstelling samenhangt met het lagere rentepercentage uit het kostendekkingsplan, in vergelijking met de omslagrente in de begroting. Hierdoor werd in de begroting te weinig rente doorbelast. In de huidige begroting is dit verschil meerjarig verwerkt. De werkelijke toerekening in eerdere jaren was overigens wel correct. E. Ten opzichte van de Kadernota is er voor de volgende onderwerpen budget opgenomen in deze begroting: • Stelpost voor de investering in een kunstgrasveld bij een voetbalaccommodatie. Hiervoor volgt nog een separaat raadsvoorstel. Vooruitlopend daarop is alvast een stelpost opgenomen ter dekking van de kapitaallasten. De verwachte investering bedraagt € 750.000. De kapitaallasten zijn opgenomen in het begrotingssaldo. Zie voor de verdere toelichting thema 3.3. • Structurele borging portefeuillehoudersoverleg Ruimte. Dit is tot op heden incidenteel gefinancierd. Zie verder thema 3.5.

• Vanuit de Europese en Nederlandse wetgeving is het verplicht dat de wegbeheerders aan het DIgitaal Stelsel Mobiliteitsdata (DSM) werken om hun mobiliteitsdata op orde te brengen. Hiervoor is in 2026 eenmalig € 100.000 nodig voor het op orde brengen van de data. Dit wordt gedekt vanuit de algemene reserve. Vanaf 2027 is structureel € 20.000 nodig voor het actueel houden van de data.

Programmabegroting 2026-2029 - 8

Programma's

Programmabegroting 2026-2029 - 9

Programma 1

Publiek

Programmabegroting 2026-2029 - 10

Programma 1 Publiek 1.1 Bestuur Onderwerpen • Gemeenteraad • College van B&W • Bestuurlijke samenwerking • Verantwoording

Relevante ontwikkelingen In november 2023 stemde de raad in om de bestuurskracht van de gemeente Maasdriel te versterken, zodat het hoofd kan worden geboden aan de complexe uitdagingen van de toekomst. In 2024 en 2025 zijn diverse resultaten geboekt om toe te werken aan het Maasdriel van de toekomst. Daarnaast zijn ook de Maasdrielse Manieren vastgesteld, waarmee het fundament is gelegd voor een nieuwe besturings- en organisatiefilosofie. In het bestuurskrachtonderzoek kwam naar voren dat er een noodzakelijke beweging nodig is om de organisatie te bewegen van een activiteit georiënteerde organisatie naar een meer proces- of ketengerichte organisatie. Daardoor zal de organisatie beter in staat zijn uitvoering te geven aan haar taken en te sturen op de meer complexere projecten/opgaven. Dit proces van circa 3 jaar vraagt om een investering van tijd, geld en energie. Deze doorontwikkeling van de organisatie is een cruciale randvoorwaarde voor de versterking van de bestuurskracht. Met deze beweging zorgen we ervoor dat we onze taken namens de samenleving goed uit kunnen voeren

Wat willen we bereiken? 1.1.1 Versterken bestuurs- en organisatiekracht

Wat gaan we daarvoor doen? Versterken organisatiekracht (1.1.1) Een van de aanbevelingen uit het bestuurskrachtonderzoek was het versterken van de strategische capaciteit van de organisatie. In 2025 hebben we organisatieontwikkelingen ingezet, die we in 2026 doorzetten om zowel de strategische capaciteit als rust en stabiliteit in de organisatie te vergroten en te behouden. De Maasdrielse Manieren zijn vastgesteld en de daarin opgenomen kernwaarden Betrouwbaar (helder en helpend), Toegankelijk (open en verbindend), Wendbaar (doelgericht en wendbaar) worden geïmplementeerd in onze manier van werken en denken, zodat we er ook naar handelen. Voor 2026 gaan we verder met de professionalisering o.a. door borging projectmatig werken en het werken aan een meer beleidsrijke P&C-cyclus. Als duidelijk is welk budget (aanvullend) nodig is voor ontwikkeling van de organisatie, komen we daarvoor terug bij de raad.

Programmabegroting 2026-2029 - 11

Bouwen aan het nieuwe Verhaal van Maasdriel (1.1.1) Met het nieuwe Verhaal van Maasdriel bouwen we aan een gedeeld toekomstbeeld dat richting geeft aan onze keuzes richting 2035. Het verhaal verbindt inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en gemeente op basis van: identiteit, ambitie en toekomstige opgaven. In 2025 ronden we het Nieuwe Verhaal van Maasdriel af. Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst in januari 2026 presenteren we het verhaal aan onze gemeenschap. Daarna volgt een periode van 'laden' en activeren: samen met een marketingbureau openen we de luiken naar buiten en gaan we op zoek naar herkenning, inspiratie en concrete invulling met inwoners, dorpsraden en andere lokale partners. Door het verhaal breed te delen en actief te laden in de samenleving, versterken we de herkenbaarheid van onze koers en vergroten we het eigenaarschap bij de gemeenschap. Het verhaal wordt zo niet alleen een richtinggevend kompas voor beleid, maar ook een levend verhaal dat gedragen wordt door de inwoners van Maasdriel.

1.2 Dienstverlening Onderwerpen • Burgerzaken • Klantcontactcentrum • Communicatie

Relevante ontwikkelingen Gemeentelijke dienstverlening draait om betrouwbaarheid, voorspelbaarheid, rechtsgelijkheid en toegankelijkheid – waarden die naadloos aansluiten op onze kernwaarden: helder en helpend, open en verbindend, en doelgericht en wendbaar. De komende jaren staan in het teken van het maken van duidelijke keuzes in ambities en opgaven. Volgens het bestuurskrachtonderzoek is de verbinding met de lokale samenleving hierbij cruciaal. Daarom hebben we gekozen om "de luiken open te zetten" en meer te werken vanuit de participatiegedachte: inspelen op de behoeften van inwoners, ondernemers, verenigingen en kernen. Daarnaast zien we dat verschillende doelgroepen specifieke behoeften hebben. Zo hebben jongeren, ondanks hun digitale vaardigheden, moeite met formele communicatie van de overheid, vooral rond hun 18e levensjaar wanneer er veel op hen afkomt. Ook minder digitaal vaardige groepen, zoals sommige senioren, vragen om extra aandacht. Digitale ontwikkelingen, waaronder de inzet van AI, bieden kansen om onze dienstverlening verder te verbeteren en ruimte te creëren voor maatwerk.

Wat willen we bereiken? 1.2.1. Onze dienstverlening structureel betrouwbaar, toegankelijk en wendbaar maken.

Wat gaan we daarvoor doen? We actualiseren de visie op dienstverlening In de nieuwe visie op dienstverlening brengen we alles samen, waarin onze kernwaarden centraal blijven staan en waar de Maasdrielse Manieren zichtbaar blijven – ook in de digitale dienstverlening. In deze geactualiseerde

Programmabegroting 2026-2029 - 12

visie leggen we vast hoe we onze kernwaarden – helder en helpend, open en verbindend, doelgericht en wendbaar – concreet vertalen naar het dagelijkse contact met inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties. De visie vormt een kompas voor al onze dienstverleningsactiviteiten: van het eerste (digitale) contact tot het persoonlijke gesprek aan de balie.

1.3 Participatie en kerngericht werken Onderwerpen • Participatie • Kerngericht werken

Relevante ontwikkelingen Participatieverordening Per 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau van kracht geworden. Deze wet beoogt de betrokkenheid van inwoners en maatschappelijke partijen niet alleen in de beleidsvoorbereiding, maar ook bij de uitvoering en evaluatie te versterken. Inspraak is daarbij niet het enige instrument; inwoners kunnen met hun kennis en ideeën bijdragen aan besluiten die beter aansluiten bij hun behoeften. Daarnaast is het uitdaagrecht (right to challenge) wettelijk verankerd. Gemeenten zijn verplicht om uiterlijk 1 januari 2027 een participatieverordening vast te stellen. Deze verordening beschrijft de inzet van alle beschikbare participatiemiddelen en vervangt de huidige inspraakverordening, die op grond van artikel 150 van de Gemeentewet verplicht is.

Wat willen we bereiken? 1.3.1 Versterken participatie van inwoners en maatschappelijke partijen

Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen participatieverordening (1.3.1) We stellen een participatieverordening op die aansluit bij het Nieuwe Verhaal van Maasdriel, de Maasdrielse Manieren, de organisatieontwikkeling en aanpak van kerngericht werken.

1.4 Openbare orde, veiligheid en handhaving Onderwerpen • Fysieke veiligheid en handhaving • Sociale veiligheid • Ondermijning

Relevante ontwikkelingen Aanpak van ondermijnende criminaliteit is topprioriteit van het huidige kabinet De ondermijnende criminaliteit vormt een groot gevaar voor onze samenleving en onze democratische rechtsstaat, en is daarom een topprioriteit van het huidige kabinet. Het kabinet wil werken aan een weerbare samenleving tegen ondermijnende criminaliteit, waarin de hele maatschappij een rol vervult. De gemeente, als één van de partners, heeft hierin een actieve functie en deze zetten we voort.

Programmabegroting 2026-2029 - 13

Toename en verandering in veiligheidsvraagstukken Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zorgen ervoor dat fysieke en sociale veiligheid steeds meer met elkaar te maken hebben, zoals de vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners, de toename van de afhankelijkheid van digitalisering, de stijging van het aantal verminderd zelfredzamen, de toename van complexe vraagstukken en de voorbereiding op nieuwe risico's als terrorisme en cybercrime. Mensen met verward en/of onbegrepen gedrag Het aantal incidenten en meldingen van mensen met verward en/of onbegrepen gedrag is de laatste jaren toegenomen. Zij krijgen niet altijd de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben. Deze landelijke trend is ook lokaal voelbaar.

Wat willen we bereiken? 1.4.1 Een veilige leefomgeving en een toenemend veiligheidsgevoel 1.4.2 Terugdringen ondermijning 1.4.3 Naleving van wet- en regelgeving bevorderen 1.4.4 Adequate crisisbeheersing 1.4.5 Partijen werken in een vroeg stadium preventief samen en bieden hulp en ondersteuning in situaties van (dreigend) huiselijk geweld en kindermishandeling.

Wat gaan we daarvoor doen? We stellen het uitvoeringsprogramma Integraal Veiligheidsplan vast (1.4.1, 1.4.2 en 1.4.3) In 2022 is het Integraal Veiligheidsplan (IVP) Maasdriel 2022–2026 vastgesteld en eind 2023 het IVP De Waarden 2023–2026. Beide plannen zijn ook in 2026 nog leidend voor het lokale veiligheidsbeleid en bevatten de volgende speerpunten waar actief aan wordt gewerkt: Zorg en veiligheid, Jeugd, Drugs en Digitale veiligheid. Voor de periode 2026–2029 wordt, in lijn met de regionale richtlijnen, een nieuw IVP opgesteld. Dit nieuwe veiligheidsplan wordt komend jaar opgesteld en uiterlijk in december 2026 vastgesteld door het college. De gemeenteraad ontvangt hiervan een afschrift. Gelijktijdig stelt het college ook het tweejaarlijkse Uitvoeringsprogramma IVP vast. In dit uitvoeringsprogramma worden concrete en meetbare doelstellingen, evenals maatregelen en acties opgenomen. Het programma draagt gestructureerd bij aan de realisatie van de ambities uit het IVP 2026–2029. De voortgang van het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geëvalueerd, zodat tijdig kan worden bijgestuurd waar nodig. We stellen een Jaarplan Boa's 2026 vast (1.4.1, 1.4.2 en 1.4.3) De gemeente zet in op een veilige en leefbare publieke ruimte. Ter ondersteuning van dit beleid wordt in januari 2026 het Jaarplan Boa's 2026 door het college vastgesteld.

Dit plan vormt het kader voor de inzet van onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en sluit aan bij de prioriteiten van het college en de gemeenteraad op het gebied van openbare orde en veiligheid. De gemeenteraad ontvangt van het Jaarplan Boa's 2026 een afschrift. We versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid (1.4.1 en 1.4.5) Op het snijvlak van veiligheid en zorg doen zich soms problemen voor die aandacht vereisen. Het betreft (verwarde) personen die overlast veroorzaken of zelfs crimineel gedrag vertonen, maar tegelijkertijd ook zorg en hulp nodig hebben. Daarom dienen diverse partners uit het sociaal en veiligheidsdomein samen te werken om deze

Programmabegroting 2026-2029 - 14

ingewikkelde en zorgelijke gevallen te behandelen. De verbinding tussen zorg en veiligheid wordt daarom versterkt, hierbij werken we met de AVE-methodiek (aanpak ter voorkoming van escalatie) en sluiten we aan bij het Zorg en Veiligheidshuis met de casuïstiek. We vergroten de sociale veiligheid door aanpak van woon- en jeugdoverlast (1.4.1, 1.4.3) We streven naar een grotere zichtbaarheid op straat, een integrale en gerichte aanpak van de overlast samen met onze partners, snelle opvolging van meldingen en bevordering van de inzet van bijvoorbeeld buurtbemiddeling. We zetten in op de aanpak van ondermijnende criminaliteit (1.4.2) Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit vindt plaats op vele terreinen. De aanpak daarvan kan de gemeente niet alleen. Het versterken van de samenwerking met partners om onderbouwde signalen van ondermijnende criminaliteit op te pakken is dus noodzakelijk, dit met het doel de ondermijnende activiteiten op te sporen en te stoppen dit doen we samen met het Interventieteam de Waarden. We zetten de campagne Samen voor een Veilige buurt in om de meldingsbereidheid over ondermijnende criminaliteit te vergroten en zo meer signalen te kunnen krijgen. We werken toe naar een sterke handhavingscultuur (1.4.3) Dit betekent dat wij ten aanzien van handhaving onze verantwoordelijkheid nemen en dragen.

Dat proberen wij op grond van de handhavingswijze altijd eerst op informele wijze. Op het moment dat er niet tot een informele oplossing gekomen kan worden, valt er niet te ontkomen aan een duidelijke ‘nee’ tegen betrokkenen die de regels overtreden en een ‘ja’ ten aanzien van aanschrijvingen of anderszins afwijzende beschikkingen. Uitgangspunt is daarbij dat een ingezet handhavingstraject zal worden volgehouden tot de overtreding is opgeheven en dat verbeurde dwangsommen zullen worden geïnd. Op deze wijze hebben wij de laatste twee jaar een aantal langlopende handhavingsdossiers succesvol kunnen sluiten. Wij zetten deze lijn voort. We zijn klaar voor adequate crisisbeheersing (1.4.4) Nu de sleutelposities/-functionarissen conform het organisatieplan en het jaarplan crisisorganisatie Maasdriel zowel lokaal als regionaal zijn ingevuld, blijven we met regelmaat oefenen zodat we klaar zijn als een ramp of crisissituatie optreedt.

Programmabegroting 2026-2029 - 15

Wat mag het kosten? Programma 1 Publiek (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten 1.1 Bestuur

3.719

3.500

3.031

2.804

2.703

598

698

723

College B&W

1.975

942

935

Gemeenteraad

960

1.681

1.169

948

848

Bestuurlijke samenwerking

Verantwoording

186

180

197

1.2 Burgerzaken

983

946

1.088

1.102

1.071

1.075

Burgerzaken

983

946

1.088

1.102

1.071

1.075

2.990

3.208

3.403

3.427

3.430

2.948

3.124

3.340

3.363

3.367

1.4 Openbare orde, veiligheid en handhaving Fysieke veiligheid en handhaving Ondermijning Sociale veiligheid Totaal lasten

7.693

7.654

7.522

7.308

7.201

7.208

Baten 1.1 Bestuur

Bestuurlijke samenwerking

College B&W

Gemeenteraad

Verantwoording

1.2 Burgerzaken

553

480

611

639

579

592

Burgerzaken

553

480

611

639

579

592

1.4 Openbare orde, veiligheid en handhaving Fysieke veiligheid en handhaving Ondermijning

627

525

656

684

623

636

Saldo van baten en lasten

-7.065

-7.129

-6.866

-6.624

-6.578

-6.572

Toevoegingen aan reserves

195

1.309

Onttrekkingen aan reserves

166

4.345

315

115

Saldo reservemutaties

-3.036

-315

-115

-15

-7.094

-4.093

-6.551

-6.509

-6.563

-6.557

Sociale veiligheid Totaal baten

Resultaat

Programmabegroting 2026-2029 - 16

Beleidsindicatoren Publiek Indicator

Eenheid

Periode

Maasdriel

Bron

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2026

6,47

Eigen

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2026

5,49

Eigen

Apparaatskosten

Kosten per inwoner (€)

2026

454

Eigen

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom +

2024

29%

Eigen

Overhead

% van totale lasten

2026

14%

Eigen

Verwijzingen Halt

Aantal per 1.000 inwoners

2024

10,0

Bureau Halt

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2024

0,3

CBS

begroting begroting begroting totale kosten inhuur externen (€)

jaarstukken begroting

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2024

2,5

CBS

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2024

0,3

CBS

Vernielingen en beschadigingen (in de

Aantal per 1.000 inwoners

2024

2,7

CBS

openbare ruimte)

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kadernota 2026 • Visie op dienstverlening • Beleidsregels handhaving Opiumwet • Beleid huisvesting arbeidsmigranten • APV • Evenementenbeleid • Integraal prostitutiebeleid • Handhavingsbeleid Drank- en Horecawet • Regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan 2024-2027 • Integrale handhavingsvisie gemeente Maasdriel • Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027 • Integraal Veiligheidsplan Maasdriel 2022 – 2026 • Integraal Veiligheidsplan De Waarden 2023 – 2026 Betrokken verbonden partijen • Regio Rivierenland • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard • Veiligheidsregio Gelderland –Zuid (VRGZ)

Programmabegroting 2026-2029 - 17

Programma 2

Samenleven

Programmabegroting 2026-2029 - 18

Programma 2 Samenleven 2.1 Bestaanszekerheid Onderwerpen • Minimabeleid en werk & inkomen • Integrale aanpak schulden • Wonen en zorg

Relevante ontwikkelingen Participatiewet in Balans Het Rijk werkt aan een herziening van de Participatiewet onder de naam Participatiewet in balans. Doel is het herstel van vertrouwen tussen overheid en inwoner, door maatwerk centraal te stellen en de menselijke maat beter te verankeren in de uitvoering. Voor de gemeente Maasdriel en Werkzaak betekent dit een verschuiving van toezicht en handhaving naar ondersteuning en vertrouwen. Medewerkers krijgen meer ruimte om af te wijken van standaardprocedures en beter aan te sluiten bij individuele situaties. De herziening beoogt daarnaast vereenvoudiging van regelgeving, minder nadruk op handhaving en een verbetering van het contact tussen gemeente, Werkzaak en inwoners. Elementen basisdienstverlening integrale aanpak schulden Het realiseren van een landelijk basisniveau voor schuldhulpverlening is nog in ontwikkeling.. Onderdeel hiervan is het Actieplan Basisdienstverlening, bestaande uit 20 elementen die gemeenten kunnen toepassen om schuldhulpverlening op een uniform niveau te brengen. Hoewel deze elementen (nog) niet wettelijk verplicht zijn, betreft het een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk, VNG, Divosa en de NVVK. Gemeenten hebben zich gecommitteerd aan de invoering. Het streven is dat uiterlijk in 2026 alle gemeenten beschikken over deze uniforme basisdienstverlening.

Wat willen we bereiken? 2.1.1 Inwoners kunnen ongeacht hun financiële draagkracht deelnemen aan de samenleving. 2.1.2 Onze inkomensregelingen zijn eenvoudig en laagdrempelig aan te vragen. 2.1.3 Inwoners met schulden worden geholpen bij het duurzaam oplossen van schulden. 2.1.4 We benaderen de inwoner proactief en bieden preventief hulp aan om schulden te voorkomen. 2.1.5 Zoveel mogelijk inwoners kunnen passend wonen in de gemeente Maasdriel 2.1.6 Zo min mogelijk inwoners verblijven in een opvanglocatie; zoveel mogelijk inwoners hebben een thuis. 2.1.7 Er is niemand dakloos in Maasdriel.

Programmabegroting 2026-2029 - 19

Wat gaan we daarvoor doen? Sturing en toezicht op het implementeren Participatiewet in Balans (2.1.1) Werkzaak Rivierenland is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet en daarmee ook voor het toepassen van de maatregelen uit de Participatiewet in Balans. De gemeente houdt toezicht en stuurt waar nodig aan, en draagt zorg voor een goede samenwerking met Werkzaak. Daarnaast worden de beleidsstukken die in 2025 worden opgesteld, uitgewerkt in lijn met de uitgangspunten van de nieuwe wet. Implementeren basiselementen dienstverlening aanpak schulden (2.1.3) De 20 elementen vormen een landelijke kwaliteitsstandaard voor schuldhulpverlening, gericht op snelle, laagdrempelige en effectieve hulp bij (problematische) schulden voor inwoners van alle gemeenten, waaronder de Bommelerwaard. In de Bommelerwaard evalueren we de huidige basisdienstverlening schuldhulpverlening aan de hand van deze 20 elementen. Deze evaluatie brengt in kaart hoe de schuldhulpverlening ervoor staat en waar eventuele verdere ontwikkeling nodig is. Op basis van de uitkomsten bepalen we de vervolgstappen, zodat we inwoners ook in de toekomst effectief en snel kunnen ondersteunen bij financiële problemen. De toets sluit aan bij landelijke kwaliteitsstandaarden.

Ontwikkelen diverse woonzorgvormen (2.1.5) In 2026 onderzoeken en realiseren we diverse woonzorgvormen, waaronder een kleinschalige beschermd wonen voorziening, de pilot ‘Wonen Eerst’ en Skaeve Huse. Samen met een zorgaanbieder en woningcorporatie voeren we gesprekken over een kleinschalige voorziening voor circa 4 tot 6 inwoners met psychische of psychosociale problemen, die intensieve begeleiding en toezicht nodig hebben. De pilot ‘Wonen Eerst’, gestart eind 2025, biedt dakloze inwoners direct een woning, mits zij met lichte ondersteuning zelfstandig kunnen wonen. In 2027 evalueren we deze pilot en besluiten over eventuele voortzetting als structurele werkwijze. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor Skaeve Huse, kleine en eenvoudige woningen aan de rand van woonwijken, bestemd voor inwoners met zorgmijdend gedrag of psychische problematiek die minder geschikt zijn voor regulier wonen en vaak voor overlast zorgen.

2.2 Samenredzaamheid Onderwerpen • Sociale basis • Mantelzorgbeleid

Relevante ontwikkelingen De brede opdracht voor de sociale basis in Maasdriel (2025-2029) is belegd bij Team OnsMaasdriel (Lentl/Welzijn Bommelerwaard). Team OnsMaasdriel is het welzijnsteam voor de gehele gemeente Maasdriel van jongerenwerk, ouderenwerk en alles wat daar tussen zit. Alle inwoners kunnen laagdrempelig met al hun vragen of zorgen

Programmabegroting 2026-2029 - 20

terrecht. Team OnsMaasdriel werkt kerngericht zodat in iedere kern de dienstverlening kan worden afgestemd op de wensen en behoeften van de inwoners in de kern.

Wat willen we bereiken? 2.2.1 Wij investeren in een sterke sociale basis en sociale cohesie. 2.2.2 Wij stimuleren laagdrempelig toegankelijke activiteiten. 2.2.3 Er is een doorgaande lijn tussen de sociale basis en eventuele andere hulp die noodzakelijk is.

Wat gaan we daarvoor doen? Geen specifieke acties.

2.3 Meedoen Onderwerpen • Sport en bewegen • Kunst en cultuur • Sociale activering

Relevante ontwikkelingen Sport, kunst en cultuur toegevoegd aan integrale beleidsnota Samenleven Tot voor kort werden sport, kunst en cultuur voornamelijk benaderd als afzonderlijke sectoren met eigen doelstellingen en subsidiestromen. Met de beleidsnota Samenleven kiest de gemeente voor een integrale benadering, waarin deze domeinen onderdeel uitmaken van het bredere sociaal welzijnsaanbod. Deze werkwijze sluit aan bij het inzicht dat welzijn meer omvat dan zorg en ondersteuning alleen. Zingeving, ontmoeting, zelfontplooiing en verbondenheid zijn eveneens essentiële factoren voor een gezond en veerkrachtig leven. Nieuwe opzet kunstverkiezing In de beleidsnota Samenleven wordt gekozen voor een integrale benadering, waarbij kunst en cultuur toegankelijk moeten zijn voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, inkomen, achtergrond of woonplaats. In lijn met deze uitgangspunten krijgt de kunstverkiezing een vernieuwde opzet. Sportakkoord Het Sportakkoord II, sinds 2018 van kracht, loopt inhoudelijk door na 2026. De financiering via de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) geldt echter tot en met 2026. Het ministerie van VWS onderzoekt momenteel hoe de SPUKregeling voor sportstimulering vanaf 2027 kan worden voortgezet en onder welke voorwaarden. Gemeenten worden hiermee geconfronteerd met mogelijke wijzigingen in financiering en uitvoering en dienen zich hier tijdig op voor te bereiden.

Wat willen we bereiken? 2.3.1 We faciliteren verenigingen, organisaties en inwoners om voldoende sport- en beweegaanbod voor verschillende doelgroepen te realiseren. 2.3.2 We stimuleren verenigingen, organisaties en inwoners om actief samen te werken bij het aanbieden en ontwikkelen van sport- en beweeginitiatieven, mede om zo de vitaliteit van verenigingen te vergroten.

Programmabegroting 2026-2029 - 21

2.3.3 Alle inwoners komen in aanraking met kunst en cultuur, ongeacht leeftijd, inkomen, achtergrond en woonplaats. 2.3.4 We stimuleren inwoners en organisaties om gezamenlijk inhoud te geven aan het kunst- en cultuuraanbod. 2.3.5 Inwoners die niet via betaald werk een zinvolle daginvulling hebben, kunnen een beroep doen op sociale activering. 2.3.6 De sociale activering is gericht op het vergroten van de maatschappelijke participatie en sociaal netwerk.

Wat gaan we daarvoor doen? Vervolg inzet Sportakkoord (2.3.1 en 2.3.2) Het beleid rondom de verschillende onderdelen binnen de Brede SPUK ligt vast tot en met eind 2026. Vanaf 2027 wordt dit beleid herzien en mogelijk in een nieuwe vorm voortgezet. Onderzoeken kunst- en cultuurinzet Team OnsMaasdriel (2.3.3 en 2.3.4) De gemeente Maasdriel wil dat alle inwoners, ongeacht leeftijd, inkomen, achtergrond of woonplaats, in aanraking kunnen komen met kunst en cultuur. Kunst en cultuur hebben de kracht om te verbinden, talent te ontwikkelen, het welzijn te bevorderen en het gemeenschapsgevoel te versterken. Dit vraagt om een breed en toegankelijk aanbod dat aansluit bij de diversiteit van onze samenleving. We gaan kunst en cultuur – samen met Team OnsMaasdriel – inzetten om inwoners met elkaar te verbinden, talenten te stimuleren en zoveel mogelijk mensen actief te betrekken bij culturele activiteiten in hun eigen omgeving. Tentoonstelling kunstverkiezing (2.3.3) Inwoners kunnen hun kunstwerken indienen voor de jaarlijkse tentoonstelling, ingedeeld in twee categorieën: tot 18 jaar en 18+. De geselecteerde kunstwerken worden een maand lang tentoongesteld. Deze tentoonstelling biedt ruimte om lokale creativiteit te tonen en geeft kunstenaars een zichtbaar en gewaardeerd podium.

Versterken zichtbaarheid van regionale culturele projecten (2.3.3) Met het plan Culturele infrastructuur en cultuur- en erfgoedparticipatie 2025–2027 wordt ingezet op continuïteit, duurzame samenwerking en brede participatie. De acht gemeenten in Rivierenland (Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel) versterken hun samenwerking op het gebied van cultuur en erfgoed. In de komende periode wordt gewerkt aan o.a. schoolvoorstellingen, erfgoedroutes, museumnetwerken, mobiele tentoonstellingen, digitale ontsluiting (Wikipedia), luisterpunten, vertelprojecten, talentontwikkeling, en betere zichtbaarheid via communicatie en promotie. Ook wordt actief de verbinding gelegd met het sociaal domein, onderwijs en welzijn. De focus ligt op het behouden en lokaal verankeren van bestaande projecten, niet op het opstarten van geheel nieuwe initiatieven, zoals Muzikale Monumenten. Onderzoeken arbeidsmatige dagbesteding (2.3.5) We verkennen de mogelijkheden voor een arbeidsmatige dagbestedingslocatie in onze gemeente. Deze vorm van dagbesteding biedt inwoners, die (nog) niet in staat zijn regulier betaald werk te verrichten, een gestructureerde en zinvolle daginvulling. Arbeidsmatige dagbesteding bevordert maatschappelijke participatie, ondersteunt het behoud en de ontwikkeling van (arbeids)vaardigheden en stimuleert persoonlijke groei.

Voor sommige deelnemers vormt het

Programmabegroting 2026-2029 - 22

tevens een opstap naar (vrijwilligers)werk. Hiermee draagt het initiatief bij aan een inclusieve samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen.

2.4 Ontwikkeling Onderwerpen • Onderwijs • Gezondheid

Relevante ontwikkelingen Onderwijs

Nieuwe Lokale Educatieve Agenda en Integraal Huisvestingsplan In 2026 worden een nieuwe Lokale Educatieve Agenda (LEA) en een Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Deze documenten dienen ter planning en afstemming van het onderwijsaanbod en de schoolhuisvesting op lokaal niveau. De LEA richt zich op het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs, terwijl het IHP zorgt voor efficiënte en toekomstbestendige huisvesting van scholen. Gezamenlijk vormen zij een geïntegreerde aanpak om onderwijs en huisvesting optimaal op elkaar af te stemmen. Bij de ontwikkeling van de LEA en het IHP worden belangrijke thema’s meegenomen, waaronder inclusief onderwijs en het wetsvoorstel ‘Planmatige aanpak onderwijshuisvesting’. Hoewel het wetsvoorstel nog niet definitief is, wordt de voortgang nauwgezet gevolgd en zoveel mogelijk geïntegreerd in de planning. Het thema inclusief onderwijs wordt definitief verwerkt in beide plannen.

Inclusief onderwijs: gezamenlijke verantwoordelijkheid De Rijksoverheid streeft ernaar dat in 2035 de meeste scholen inclusief onderwijs bieden, waarbij leerlingen met en zonder extra ondersteuning samen onderwijs volgen. De gemeente werkt hierbij samen met schoolbesturen om gelijke kansen voor alle kinderen te bevorderen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en participeren in de samenleving. Inclusief onderwijs draagt bij aan een inclusieve maatschappij waarin diversiteit wordt gewaardeerd en respect centraal staat. De gemeente faciliteert dit door het creëren van inclusieve huisvesting en ondersteuning van scholen bij hun inclusiebeleid. Scholen zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van een heldere visie op inclusief onderwijs.

Wetsvoorstel planmatige aanpak onderwijshuisvesting Het wetsvoorstel richt zich op een betere afstemming van processen en middelen rond onderwijshuisvesting en versterkt de positie van gemeenten. Kwaliteit van huisvesting staat hierbij centraal. Sectororganisaties en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) pleiten voor verplichte integrale plannen (IHP), meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) en duidelijkheid over renovaties en investeringen in het primair onderwijs. Dit draagt bij aan structurele planning, investeringen en monitoring, waarmee de kwaliteit en toekomstbestendigheid van schoolgebouwen worden gewaarborgd.

Lokale ontwikkelingen voor- en vroegschoolse educatie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) maakt onderdeel uit van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid en richt zich op het ondersteunen van peuters en kleuters met (taal)achterstanden. Het doel is een goede doorstroming naar groep 3 te bevorderen en achterstanden tijdig aan te pakken.

Programmabegroting 2026-2029 - 23

De afgelopen jaren heeft de gemeente geïnvesteerd in peutermonitoring om het bereik van VVE-programma’s en de subsidieverdeling te evalueren en waar nodig bij te sturen. Tevens is nieuw VVE-beleid vastgesteld, gericht op het versterken van de kwaliteit van voorzieningen en het vergroten van ontwikkelingskansen voor alle jonge kinderen. Om de effecten van dit beleid goed inzichtelijk te maken, is voortdurende en systematische monitoring van belang. De volgende stap richt zich op het in kaart brengen van de ontwikkeling van peuters en kleuters op vier kerngebieden: taal, rekenen, sociaal-emotionele vaardigheden en motoriek. Dit geeft niet alleen een actueel beeld van de situatie, maar stelt de gemeente ook in staat om gerichte maatregelen te nemen en de effectiviteit van het beleid te verbeteren. De gemeente investeert daarom in een resultatenmonitor en neemt de coördinatie van dit project op zich.

Wijziging middelen Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid Vanaf 2027 worden de middelen uit het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) vervangen door de bijzondere fondsuitkering (BFU), afhankelijk van de invoering van de nieuwe Financiële Verhoudingswet. Hierdoor ontvangt de gemeente geen specifieke uitkeringssubsidie (SPUK) meer. De middelen worden via een fonds verstrekt, waarmee de gemeente binnen wettelijke kaders zelf de besteding bepaalt. Deze wijziging biedt meer vrijheid in de inzet van de middelen, aangezien strikte toewijzingsregels en verplichte accountantscontrole komen te vervallen. De gemeente blijft echter verplicht om overtuigend aan te tonen dat de middelen effectief worden ingezet. De keuze voor de BFU in plaats van opname in het gemeentefonds onderstreept dat het Rijk onderwijsachterstanden blijft prioriteren. Dit brengt voor de gemeente meer beleidsvrijheid, maar ook een grotere verantwoordelijkheid voor de uitvoering en het inzichtelijk maken van behaalde resultaten. Monitoring van effecten en sturen op resultaten wordt hierdoor belangrijker.

In 2026 richt de gemeente zich op twee centrale vragen: waar kan slimmer worden georganiseerd en wat levert daadwerkelijk resultaat op voor de kinderen in Maasdriel? Het is essentieel om de effectiviteit van het huidige beleid inzichtelijk te maken, investeringskeuzes te onderbouwen en uitvoering goed te waarborgen. Daarnaast wordt er vanaf 2026 ook een bezuiniging van 10% doorgevoerd op de SPUK-subsidie. Dit betekent dat de gemeente minder financiële middelen zal hebben voor het uitvoeren van het onderwijsachterstandenbeleid.

Wet vrij en veilig onderwijs Pesten, ongewenste seksuele opmerkingen en intimidatie zijn onacceptabel binnen het onderwijs. Geen enkele leerling of medewerker mag hiermee geconfronteerd worden. Dit vraagt om goed zicht op de veiligheid binnen scholen en snelle interventie bij incidenten. Het wetsvoorstel vrij en veilig onderwijs beoogt deze sociale veiligheid te versterken. Vanaf het schooljaar 2026-2027 moet de wet van kracht zijn. Scholen worden verplicht veiligheidsincidenten te registreren en een veiligheidscoördinator aan te stellen. Dit geldt voor het primair onderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. Daarnaast wordt de Meld-, Overleg- en Aangifteplicht (MOA) uitgebreid naar het mbo en hoger onderwijs.

Programmabegroting 2026-2029 - 24

De wet richt zich op drie thema’s: goed zicht op veiligheid, ondersteuning en begeleiding, en evaluatie. Een veilige leer- en werkomgeving draagt bij aan betere leerresultaten en minder schooluitval. De gemeente kan een faciliterende rol vervullen door overleg tussen betrokken partijen te bevorderen. Gezondheid

Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord De VNG heeft ingestemd met het onderhandelingsakkoord van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord vormt een aanvulling op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en bevat afspraken die bijdragen aan de beweging van zorg naar gezondheid.Het AZWA richt zich op de verdere verbreding, intensivering en concretisering van het IZA, met als speerpunten het verbeteren van de toegang tot zorg en welzijn en het aanpakken van tekorten op de arbeidsmarkt.

Gezond en Actief Leven akkoord De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werkt samen met de zorgsector aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat loopt tot en met 2026. GALA richt zich op preventie, het verkleinen van gezondheidsverschillen en extra ondersteuning voor kwetsbare groepen.De VNG ondersteunt gemeenten bij de uitvoering door middel van kennisdeling en het bevorderen van samenwerking. Wat er na afloop van GALA gebeurt, is op dit moment nog niet bekend.

Uitvoering jeugdgezondheidszorg 0 – 4 jaar Per 1 januari 2026 wordt de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor kinderen tot 4 jaar (consultatiebureaufunctie) overgedragen van Santé aan de GGD. Hiermee komt de uitvoering van het volledige basistakenpakket jeugdgezondheidszorg voor 0- tot 18-jarigen in handen van één partij.Deze overgang brengt structurele meerkosten met zich mee. Deze worden veroorzaakt door hogere loonkosten als gevolg van de gunstigere arbeidsvoorwaarden bij de GGD, de inzet van een extra teammanager en een hogere overhead doorbelasting.

Wat willen we bereiken? 2.4.1 Er zijn gelijke onderwijskansen voor alle kinderen, met een doorgaande leerlijn, waarbij alle kinderen naar school kunnen en zich kunnen ontwikkelen binnen hun eigen mogelijkheden; 2.4.2 Er is een goede verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp; 2.4.3 Alle inwoners kunnen hun capaciteiten optimaal benutten en het maximale uit zichzelf halen; 2.4.4 De gemeente faciliteert een rijk opleidingsaanbod voor kinderen en jongeren waarbij een startkwalificatie voor iedereen mogelijk is; 2.4.5 Er is passende huisvesting voor kwalitatief en veilig onderwijs; 2.4.6 De gemeente biedt goede hulp en ondersteuning aan inwoners die de basisvaardigheden verder wil ontwikkelen en inwoners weten deze hulp en ondersteuning te vinden.

Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen nieuwe Lokale Educatieve Agenda (2.4.1, 2.4.3 en 2.4.4) De gemeente faciliteert een rijk opleidingsaanbod voor alle kinderen en jongeren binnen de gemeente door een nieuwe Lokale Educatieve Agenda op te stellen. Hierdoor wordt geborgd dat iedereen de mogelijkheid krijgt in de toekomst om een startkwalificatie te behalen.

Programmabegroting 2026-2029 - 25

Vormgeven Inclusief onderwijs (2.4.1, 2.4.3 en 2.4.4) De gemeente zorgt ervoor dat inclusief onderwijs een duurzame en integrale prioriteit blijft binnen het gemeentelijk beleid door samen met alle relevante stakeholders heldere, meetbare doelen en evaluatiemomenten voor inclusief onderwijs te definiëren en vast te leggen. Opstellen nieuw Integraal Huisvestingsplan (2.4.5) De gemeente faciliteert passende, kwalitatieve en veilige huisvesting voor alle onderwijsinstellingen door een integraal onderwijshuisvestingsplan op te stellen dat aansluit bij de nieuwe wetsvoorstellen en het inclusief onderwijs bevordert Implementeren VVE-beleid (2.4.1) De ontwikkelingskansen voor alle jonge kinderen binnen de gemeente Maasdriel worden versterkt door het VVEbeleid. De bijbehorende werkafspraken worden volledig geïmplementeerd. Hierdoor krijgen alle kinderen gelijke onderwijskansen en een goede doorlopende leerlijn. Implementeren VVE-resultatenmonitor (2.4.1) De gemeente bevordert, samen met haar partners binnen de VVE, een goede doorstroming naar groep 3 en pakt achterstanden tijdig aan door de VVE-resultatenmonitor te implementeren. Hierdoor kan de monitor worden gebruikt vanaf schooljaar 2026-2027 om jaarlijks de ontwikkelingen op de kerngebieden taal, rekenen, sociaalemotioneel en motoriek te volgen en te waarborgen.

Middelen Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid (2.4.1, 2.4.3 en 2.4.4) De gemeente monitort en evalueert de investeringen waarvoor middelen worden ingezet, om de effectiviteit van het huidige beleid inzichtelijk te maken, investeringskeuzes te onderbouwen en de uitvoering goed te waarborgen. Digitalisering van de zorg In 2026 starten we een onderzoek naar de mogelijkheden om digitalisering in te zetten ter versterking van de huisartsenzorg. Dit is een eerste stap. In de toekomst kunnen we de digitalisering mogelijk ruimer inzetten. In samenwerking met huisartsen, patiënten en andere betrokkenen verkennen we wat werkt, waar knelpunten liggen en welke randvoorwaarden nodig zijn voor succesvolle digitale zorg. De focus ligt niet alleen op technologische mogelijkheden, maar vooral op de praktische toepasbaarheid, de impact op werkdruk, de kwaliteit van zorg en de relatie tussen arts en patiënt. Doel is het ontwikkelen van digitale oplossingen die daadwerkelijk bijdragen aan betere en mensgerichte huisartsenzorg. Toekomstplan GALA en IZA Binnen het kader van GALA en IZA zijn diverse waardevolle initiatieven gestart, met name op het gebied van mentale gezondheid en de verbetering van zorg. Deze zijn grotendeels gefinancierd met tijdelijke middelen.In 2026 stellen we een plan op waarin we bepalen welke initiatieven we structureel willen voortzetten en op welke wijze.

Daarbij is helderheid over de (financiële) toekomst van GALA en IZA een belangrijke randvoorwaarde.

2.5 Ondersteuning Onderwerpen • Jeugd

Programmabegroting 2026-2029 - 26

• Wmo • Inburgering

Relevante ontwikkelingen Jeugd

Robuuste jeugdhulpregio Een prioriteit binnen de Hervormingsagenda Jeugd is het verbeteren van de beschikbaarheid van (hoog)specialistische jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen en gezinnen. Deze zorgvorm vereist een zekere schaalgrootte om kwalitatief, kwantitatief en financieel houdbaar te organiseren. Het lokale niveau is hiervoor vaak te klein, waardoor sinds de decentralisatie in 2015 regionale samenwerking is ontstaan in 42 jeugdhulpregio’s. Met het wetsvoorstel Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (ingediend op 25 april 2025) wordt vastgelegd wat er van gemeenten en jeugdhulpregio’s wordt verwacht bij het borgen van de beschikbaarheid van gecertificeerde instellingen voor kinderbescherming, jeugdreclassering en specialistische jeugdhulp. Om aan deze wettelijke vereisten te voldoen, moeten jeugdhulpregio’s aantoonbaar ‘robuust’ zijn. Hiervoor is in iedere jeugdhulpregio een zelfscan uitgevoerd, gevolgd door een verdiepend gesprek met het ministerie van VWS. Op basis hiervan zijn enkele aandachtspunten voor onze jeugdhulpregio geformuleerd: • het treffen van een gemeenschappelijke regeling (conform de Wet gemeenschappelijke regelingen), • het hanteren van uniforme administratieve processen voor regionaal ingekochte zorg, • het opstellen van een concreet uitvoeringsprogramma bij de Regiovisie.

De uitvoering van deze aandachtspunten is in 2025 gestart; in 2026 ligt het zwaartepunt onder meer bij de totstandkoming van de gemeenschappelijke regeling. Wmo

Herinvoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Per 1 januari 2027 wordt naar verwachting de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo ingevoerd. Het huidige abonnementstarief, met een vaste maandelijkse bijdrage, heeft sinds de invoering in 2019 geleid tot een hoger gebruik van Wmo-voorzieningen en lagere gemeentelijke inkomsten uit eigen bijdragen. De invoering van een inkomensafhankelijke bijdrage zal naar verwachting leiden tot een afname van het gebruik en een toename van de gemeentelijke inkomsten.

Versterking van zorg door digitalisering en innovatie De toenemende zorgvraag door vergrijzing en de groei van het aantal inwoners met complexe problematiek vraagt om een andere aanpak. We zetten in op het versterken van de zelfregie van inwoners en maken daarbij actief gebruik van digitalisering en technologische innovaties, zoals eHealth.

Wat willen we bereiken? 2.5.1 In Maasdriel hebben jeugdigen een goede start. 2.5.2 Er is in onze gemeente een sterke basis voor de jeugd waarbinnen normaliseren de maatschappelijke norm is.

Programmabegroting 2026-2029 - 27

2.5.3 Er wordt gewerkt vanuit preventie en vroegsignalering. 2.5.4 Partijen die een rol kunnen spelen in de toekomst van de jeugdige zijn aan elkaar verbonden en laagdrempelig toegankelijk voor jeugdigen. 2.5.5 Noodzakelijke extra jeugdhulp wordt passend en tijdig ingezet binnen het dekkende zorglandschap. 2.5.6 De inwoner wordt gestimuleerd in zijn of haar eigen kracht en veerkracht. 2.5.7 Ondersteuning is vindbaar en toegankelijk voor inwoners die dit nodig hebben. 2.5.8 Ondersteuning wordt geboden zo dicht bij de inwoner als mogelijk. 2.5.9 Cliëntondersteuning en ervaringsdeskundigheid zijn beschikbaar voor inwoners die daar behoefte aan hebben 2.5.10 Er is een passend inburgeringsaanbod waarbij maatwerk het uitgangspunt is. 2.5.11 Nieuwkomers maken kennis met de Nederlandse arbeidsmarkt en ontdekken hun vaardigheden en talenten. 2.5.12 Nieuwkomers participeren naar vermogen, bij voorkeur door middel van betaald werk. 2.5.13 Nieuwkomers zijn zo snel mogelijk financieel en maatschappelijk zelfredzaam. 2.5.14 Het inburgeringsaanbod wordt zo dicht mogelijk bij de nieuwkomers georganiseerd.

Wat gaan we daarvoor doen? Jeugd

Uitbreiden POH GGZ Jeugd De POH GGZ Jeugd (Praktijkondersteuner Huisarts Geestelijke Gezondheidszorg voor jeugd) ondersteunt jongeren en hun gezinnen bij lichte tot matige psychische problemen binnen de huisartsenpraktijk. Momenteel maken twee huisartspraktijken in Maasdriel gebruik van een POH GGZ Jeugd. Wij evalueren de samenwerking met de huidige POH GGZ Jeugd om sterke punten en verbeterpunten in kaart te brengen. Op basis hiervan streven we naar een betere afstemming en samenwerking tussen gemeente, POH GGZ Jeugd en huisartsenpraktijken. Daarnaast zetten we in op uitbreiding, met als doel dat uiteindelijk alle huisartsenpraktijken in Maasdriel beschikken over een eigen POH GGZ Jeugd. Hierbij gebruiken we de best practices uit de huidige samenwerking en ondersteunen we huisartsen proactief bij het opzetten van deze functie.

Vormgeven jeugdparticipatie Jeugdparticipatie betekent dat jongeren actief meedenken en meebeslissen over onderwerpen die hen direct raken, zoals onderwijs, sport, veiligheid en welzijn. De gemeente zorgt ervoor dat jongeren gehoord worden, bijvoorbeeld via jongerenraden, enquêtes, workshops of bijeenkomsten. Zo krijgen jongeren de kans hun mening te geven en mee te praten over plannen en beleid. Dit bevordert een betere aansluiting van het beleid op de behoeften van jongeren en versterkt hun betrokkenheid bij de leefomgeving. Daarnaast stimuleert het jongeren om verantwoordelijkheid te nemen en actief deel te nemen aan de samenleving. In 2026 start de gemeente Maasdriel met het opstellen van een participatieverordening waarin jeugdparticipatie structureel wordt verankerd. Daarbij wordt onderzocht op welke manieren jongeren betrokken kunnen worden, passend bij verschillende niveaus van de participatieladder. Een mogelijke invulling is het opnieuw instellen van een jongerenraad en het aanstellen van een kinderburgemeester. Wmo

Voorbereiden invoer inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo

Programmabegroting 2026-2029 - 28

In 2026 treffen we de voorbereidingen voor de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015, die per 1 januari 2027 ingaat. Dit omvat het opstellen van een implementatieplan, het aanpassen van beleidsregels en het verzorgen van voorlichting aan inwoners en zorgaanbieders.

2.6 Overkoepelend Programma transformatie Sociaal Domein Binnen de gemeente Maasdriel staat het huidige zorgstelsel inhoudelijk en financieel sterk onder druk. Op basis van de thema’s uit de Hervormingsagenda starten wij een transformatie van het gehele Sociaal Domein. De focus ligt op jeugd en Wmo, maar ook andere domeinen zoals sociale basis, onderwijs en schuldhulpverlening maken onderdeel uit van deze ontwikkeling. Het Sociaal Domein is continu in beweging en wordt geconfronteerd met diverse (landelijke) maatschappelijke opgaven. Om toekomstbestendig te blijven, is het noodzakelijk onze dienstverlening te verbeteren en aan te passen, zodat deze betrouwbaar, toegankelijk en wendbaar is en aansluit bij de complexiteit van de samenleving. Om het Sociaal Domein betaalbaar en toekomstbestendig te houden, investeren we in transformatie en innovatie, in lijn met landelijke ambities. Dit vraagt om een heldere koers, doorzettingsvermogen en financiële ruimte, met als doel kwalitatief hoogwaardige en duurzame hulp- en dienstverlening voor onze inwoners. De transformatie omvat vijf deelsporen: stevige lokale teams, steunende leefomgeving, integrale aanpak, datagestuurd werken en goede randvoorwaarden. Deze projecten hebben een doorlooptijd van drie jaar, waarbij stevige lokale teams als eerste prioriteit geldt.

Programmabegroting 2026-2029 - 29

Wat mag het kosten? Programma 2 Samenleven (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten 2.1 Bestaanszekerheid

16.260

10.007

10.176

10.286

10.263

10.241

Integrale aanpak schulden

6.992

115

9.268

9.892

10.092

10.201

10.178

10.156

1.266

1.355

1.388

1.306

1.302

1.299

133

149

147

133

Sociale basis

1.133

1.207

1.241

1.173

1.170

1.167

2.3 Meedoen

688

771

717

563

Kunst en cultuur

245

235

214

Sociale activering

Minimabeleid en werk & inkomen 2.2 Samenredzaamheid Mantelzorgbeleid

Sport en bewegen

442

516

488

335

2.4 Ontwikkeling

3.893

3.981

3.672

3.390

Onderwijs

2.403

2.053

2.041

1.901

1.490

1.928

1.631

1.489

2.5 Ondersteuning

16.803

24.790

18.428

18.353

18.276

Inburgering

5.956

6.263

Jeugd

992

8.679

8.448

8.411

8.334

Wmo

9.855

9.848

9.958

9.921

598

538

598

538

Publieke en volksgezondheid

2.6 Overkoepelend samenleven Overkoepelend samenleven Totaal lasten

38.910

40.904

34.979

34.435

33.795

33.770

5.159

5.131

5.237

142

5.017

5.081

5.187

2.2 Samenredzaamheid

116

125

Mantelzorgbeleid

Sociale basis

109

2.3 Meedoen

133

169

159

Kunst en cultuur

Sociale activering

Sport en bewegen

128

169

159

Baten 2.1 Bestaanszekerheid Integrale aanpak schulden Minimabeleid en werk & inkomen

2.4 Ontwikkeling

910

523

476

334

Onderwijs

758

188

152

335

288

146

2.5 Ondersteuning

9.959

7.483

955

835

1.128

1.129

Inburgering

8.680

6.242

Publieke en volksgezondheid

Programmabegroting 2026-2029 - 30

Programma 2 Samenleven (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Jeugd

292

294

Wmo

1.274

1.241

955

835

Totaal baten

16.277

13.431

6.911

6.417

6.709

6.710

Saldo van baten en lasten

-22.633

-27.473

-28.067

-28.019

-27.086

-27.059

Toevoegingen aan reserves

3.575

3.026

Onttrekkingen aan reserves

2.557

2.596

113

Saldo reservemutaties Resultaat

1.018

430

-113

-23.651

-27.903

-27.954

-27.906

-26.973

-26.946

Programmabegroting 2026-2029 - 31

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000

Periode

Maasdriel

Bron

2024

20,9

DUO

2024

DUO

2024

1,80%

Ingrado

2024

53,80%

Gezondheids-

leerlingen Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

Vroegtijdig schoolverlaters zonder

% deelnemers aan

startkwalificatie (vsv-ers)

het VO en MBO onderwijs

Niet-sporters

enquête (CBS, RIVM) Banen

Aantal per 1.000

2023

546,7

LISA

2023

1,0%

Verwey Jonker

inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

Instituut – Kinderen in Tel Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18

2023

2,0%

jaar

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame

2024

75,10%

CBS

2023

1,00%

Verwey Jonker

beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

Instituut – Kinderen in Tel Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 1.000

2024

CBS

2024

CBS

2024

11,60%

CBS

2024

1,00%

CBS

inwoners Lopende re-integratievoorzieningen

Aantal per 1.000 inwoners van 15 – 64 jaar

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren

onbekend CBS

van 12 tot 23 jaar Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Aantal per 10.000

2024

660

GMSD

inwoners

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleven 2024 • Minimabeleid Bommelerwaard 2018-2022 • Integrale nota Schuldhulpverlening • Lokale Inclusie Agenda Maasdriel & Zaltbommel 2021-2024 • Lokaal Sportakkoord Maasdriel 2023-2026 • Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2022-2037 • Lokaal Educatieve Agenda 2023-2026 Maasdriel • Uitvoeringsagenda Samenwerkingsverband de Meierij

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16062278/2