Programmabegroting 2024 RAAD
Tekst van het document
Opstellen nieuwe woonzorgvisie Bommelerwaard (7.9) Op basis van de resultaten van het Ethos onderzoek (naar dakloosheid) en de resultaten van het woningbehoefteonderzoek, stellen we in 2024 een nieuwe woonzorgvisie op voor de Bommelerwaard. Hierin nemen we ook onze ambities op ten aanzien van vernieuwende woon(zorg)concepten als bijvoorbeeld flexwonen, tiny houses voor bijzondere doelgroepen en (pre)mantelzorgwoningen. Daarmee bepalen we onze richting voor de komende jaren. Realisatie en exploitatie kleinschalige maatschappelijke opvang (7.9) In het kader van de doordecentralisatie van de Maatschappelijke Opvang realiseren we in Maasdriel in samenwerking met de woningcorporatie een kleinschalige maatschappelijke opvang voor eigen inwoners. Als gemeente doen we indien nodig een investering zodat onze inwoners die dakloos worden toch in de gemeente Maasdriel kunnen blijven wonen.
Programmabegroting 2024-2027 - 43
Onafhankelijke cliëntondersteuning (7.2, 7.3) We zetten in 2024 in op het vergroten van de bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO). Dit doen we zowel intern (bij het gebiedsteam en consulenten schuldhulpverlening/bijzondere bijstand) als extern richting inwoners.
Programmabegroting 2024-2027 - 44
Programma 7 Wat mag het kosten? Vanaf 2023 is een nieuwe taakveldenstructuur van toepassing binnen het programma Sociaal Domein. De aanpassingen betreffen een verfijning van de taakvelden van het sociaal domein, alsmede enkele verschuivingen van taken binnen deze taakvelden. Voor zowel de begroting 2023 als de jaarrekening 2023 is het verplicht de nieuwe gedetailleerde taakvelden Wmo en Jeugd te gebruiken. Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams
3.256
969
1.540
1.459
1.390
1.308
818
0
0
0
0
0
1.998
2.524
2.529
2.529
2.529
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen
7.045
5.316
5.834
6.058
6.168
6.168
Begeleide participatie
1.608
0
0
0
0
0
1.794
1.478
1.404
1.334
1.334
1.657
1.418
2.295
2.462
2.503
2.289
1.206
1.106
1.152
1.032
912
912
5.625
142
0
0
0
0
Huishoudelijke hulp (WMO)
2.603
2.607
2.544
2.177
2.139
Begeleiding (WMO)
1.904
1.683
1.642
1.592
1.592
Dagbesteding (WMO)
18
296
288
288
288
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp begeleiding
997
958
360
137
-53
Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
Jeugdhulp dagbesteding
38
535
535
535
535
68
66
66
66
66
Pleegzorg
442
452
452
452
452
Gezinsgericht
361
371
371
371
371
35
35
35
35
35
1.567
1.550
1.500
1.450
1.450
WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen WMO Maatwerkdienstverlening 18+
Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18-
Jeugdhulp zonder verblijf overig
Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
3.993
Programmabegroting 2024-2027 - 45
Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1.370
841
841
841
841
37
37
37
37
37
0
142
142
142
142
264
322
322
322
322
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Jeugdbescherming
608
728
728
728
728
Jeugdreclassering
16
16
16
16
16
27.201
23.072
25.463
24.823
24.024
23.500
105
132
262
262
220
142
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
verblijf Gesloten plaatsing Geescaleerde zorg 18+
558
Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke en vrouwenopvang (WMO) Geescaleerde zorg 18-
Totaal lasten
1.435
Baten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen
5.692
4.571
4.896
5.034
5.140
5.140
Begeleide participatie
51
0
0
0
0
0
50
50
50
50
50
88
57
4
4
4
4
95
193
193
193
193
193
198
0
0
0
0
0
Huishoudelijke hulp (WMO)
0
0
0
0
0
Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
Dagbesteding (WMO)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
0
0
Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
Jeugdhulp dagbesteding
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Pleegzorg
0
0
0
0
0
Gezinsgericht
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen WMO Maatwerkdienstverlening 18+
Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18-
Jeugdhulp zonder verblijf overig
Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf
4
Programmabegroting 2024-2027 - 46
Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Gesloten plaatsing
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
0
0
0
0
0
Geescaleerde zorg 18+
286
0
0
0
0
0
Beschermd wonen (WMO)
0
130
243
243
243
243
0
0
0
0
0
0
Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
Jeugdbescherming
0
0
0
0
0
0
Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
0
Maatschappelijke en vrouwenopvang (WMO)
6.519
5.133
5.647
5.785
5.850
5.771
Saldo van baten en lasten
Totaal baten
-20.682
-17.940
-19.816
-19.037
-18.174
-17.728
Toevoegingen aan reserves
623
750
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
879
48
395
245
85
10
Saldo reservemutaties
256
-702
395
245
85
10
-20.426
-18.641
-19.421
-18.792
-18.089
-17.718
Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsplan Wmo en Jeugd gemeente Maasdriel 2018-2021 • Minimabeleid Bommelerwaard 2018-2022 • Integrale nota Schuldhulpverlening • Mantelzorgbeleid Bommelerwaard 2020-2024 • Regioplan Doordecentralisatie Beschermd Wonen 2021-2024 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Lokale Inclusie Agenda Maasdriel & Zaltbommel 2021-2024 • Plan van Aanpak Sociaal Domein • Integrale nota samenleven 2022 Betrokken verbonden partijen • Werkzaak Rivierenland • Welzijn Bommelerwaard • Stichting Kompas • Elliz in Company • Connect2Jeugd • Humanitas • Werkzaak Rivierenland • Over Rood • Gemeente Zaltbommel (Centrumregeling) • Gemeente 's-Hertogenbosch / Regio Meierij en Bommelerwaard (Beschermd Wonen) • Regio Rivierenland en gemeenten in Rivierenland (Jeugd verblijf)
Programmabegroting 2024-2027 - 47
Indicator
Eenheid
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de
Periode
Maasdriel
Bron
2022
635,2
2021
1,0
LISA
leeftijd 15 – 64 jaar Jongeren met een delict voor de
% 12 t/m 21 jarigen
rechter
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
2021
2,0
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame
2022
75,3
CBS
2021
1,0
Verwey Jonker
beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Instituut – Kinderen in Tel Personen met een
Aantal per 10.000 inwoners
2021
156,9
CBS
Lopende re-
Aantal per 10.000 inwoners van 15
2022
48
CBS
integratievoorzieningen
– 64 jaar
bijstandsuitkering
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2022
13,1
CBS
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2022
1,2
CBS
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23
2022
Geen data CBS
2022
610
jaar Cliënten met een
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
maatwerkarrangement WMO
Programmabegroting 2024-2027 - 48
Programma 8
Volksgezondheid en milieu
Programmabegroting 2024-2027 - 49
Programma 8 Volksgezondheid en milieu Taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer, Begraafplaatsen en crematoria
Relevante ontwikkelingen Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Samen met het Sportakkoord II (zie programma 6) biedt het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) het fundament voor samenhangend gezondheidsbeleid. In het GALA is afgesproken om te werken aan gezond en actief leven, bijvoorbeeld door het terugdringen van gezondheidsachterstanden, een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten en het versterken van (de verbinding met) de sociale basis. Steeds meer aandacht voor en inzet op preventie Eén van de speerpunten binnen het landelijke en lokale gezondheidsbeleid en in de transitiedoelen van de Wmo en de Jeugdwet is preventie: voorkomen is immers beter dan genezen. Nieuwe ontwikkeling afvalinzameling Maasdriel wil alle inwoners graag de mogelijkheid bieden om luier- en incontinentiemateriaal gescheiden in te leveren. Dat kan vanaf janauri 2024 gratis met de afvalpas van Avri. Er zijn speciale afvalzakken verkrijgbaar en zowel de afvalzakken als de speciale containers staan vanaf 2024 door onze hele gemeente. Van het luier- en incontinentiemateriaal wordt biogas gemaakt, het plastic wordt gerecycled. Duurzaamheid Een overgang naar een duurzame energievoorziening is nodig om de klimaatverandering te beperken. In Europees verband zijn hiervoor afspraken gemaakt welke in Nederland zijn vertaald in de Klimaatwet.
In 2050 moet de energievoorziening in Nederland duurzaam en CO2-neutraal zijn. Als tussendoel is gesteld dat de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in 2030 met 55 % wordt gereduceerd (ten opzichte van 1990). Aardgas en andere minerale brandstoffen worden uitgefaseerd waardoor de behoefte aan andere duurzame energie- en warmtebronnen en transportcapaciteit stijgt. Dit heeft directe gevolgen voor het landschap, de leefomgeving en de manier waarop wij leven en ondernemen. Om aan de vraag te kunnen voldoen én de wereld leefbaar te houden moet het totale energieverbruik ook sterk worden gereduceerd. Immers, “wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken en te transporteren”. Gemeenten hebben de regierol op de Energietransitie binnen de gebouwde omgeving. Om die regierol goed te kunnen invullen is kennis, capaciteit, beleid en een goede afstemming tussen alle verschillende beleidsvelden en externe partijen nodig. Via de regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) stelt het rijk meerjarig geld beschikbaar om de bemensing hiervoor te vergroten.
Programmabegroting 2024-2027 - 50
Wat willen we bereiken? Volksgezondheid 8.1 De gemeente Maasdriel is in 2040 in balans en de neergaande lijn met betrekking tot de gezondheidsachterstanden is omgebogen in een opwaartse beweging. 8.2 We zetten in op het terugdringen van alcohol- en middelengebruik, het stimuleren van beweging en het vergroten van weerbaarheid. 8.3 Risico op vallen bij ouderen wordt vroegtijdig gesignaleerd in zowel het zorgdomein als gemeentelijk domein en wordt ondersteund door laagdrempelige toegang tot valpreventief aanbod dat aansluit bij de behoeften van de doelgroep. 8.4 In Maasdriel groeien alle kinderen gezond op in een veilige omgeving en (aanstaande) ouders voelen zich voldoende toegerust om met vertrouwen het ouderschap in te vullen. 8.5 Alle inwoners van Maasdriel hebben gelijke kansen op een goede gezondheid, zowel mentaal als fysiek. 8.6 We willen een gezonde leefomgeving en leefstijl voor alle inwoners van gemeente Maasdriel. In een gezonde leefomgeving zijn voldoende morgelijkheden om te bewegen, sporten en spelen en elkaar te ontmoeten. Er zijn ook voldoende koele plekken, gezonde voeding, schone lucht, groen en stilte.
Milieu / duurzaamheid 8.7 Organisatie en beleid van gemeente Maasdriel op orde om de regierol voor de Energietransitie; 8.8 Verduurzaming van de gebouwde omgeving; 8.9 Alle woningen energieneutraal in 2050; 8.10 Voldoende opwek en transportcapaciteit voor duurzame energie; 8.11 CO2-reductie, energiebesparing en duurzaamheid in brede zin bevorderen bij inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de eigen organisatie. 8.12 Inspelen op de klimaatverandering en daarmee invulling geven aan de landelijke afspraken over het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van Nederland.
Wat gaan we daarvoor doen? Inzet op preventie (8.2, 8.3, 8.4, 8.5, 8.6) Meer aandacht voor preventieve strategieën voor sociale dienstverlening en gezondheidszorg, in samenhang met onder andere leefomgeving, inclusie, onderwijs, schulden en andere sociaalmaatschappelijke factoren. Dit gebeurt onder andere door het uitvoeren van het plan van aanpak GALA en IZA. in het GALA zijn speifieke thema's benoemd die wij hieronder toelichten. Inrichten Ketenaanpak Valpreventie (8.2, 8.3) Gemeenten hebben de taak gekregen om de Ketenaanpak Valpreventie in te richten voor hun inwoners van 65 jaar en ouder met een verhoogd valrisico. Hiervoor is een handreiking beschikbaar voor gemeenten en hun maatschappelijke partners. We gaan in Maasdriel een integrale aanpak valpreventie opzetten samen met lokale partners zoals fysiotherapeuten, welzijnswerk, huisartsen en de GGD. Hierin komen concrete doelen te staan, evenals projecten die we gaan uitvoeren zoals het opzetten van trainingen voor mensen die extra risico lopen om te vallen. Versterken van de lokale coalitie Kansrijke Start Bommelerwaard(8.4) In 2024 stellen we een doorontwikkelplan op. Hierin wordt gestreefd naar het opbouwen van een stevige coalitie met onder andere multidisciplinaire overleggen, een klankbordgroep van (aanstaande) ouders en diverse werkgroepen. Goede onderlinge vindbaarheid en communicatie staat hierbij centraal.
Programmabegroting 2024-2027 - 51
Opzetten van een ketenaanpak overgewicht en obesitas voor volwassenen én kinderen(8.1, 8.2, 8.5) We verkennen wat er nodig is om de aanpak Kind naar Gezonder Gewicht lokaal te implementeren of daar een passend alternatief voor te bieden in Maasdriel. Deze aanpak legt verbindingen tussen het zorg- en het sociaal domein. We onderzoeken of bestaande netwerken en structuren kunnen worden benut en wie dan welke rol moet vervullen. Inzet op versterken mentale weerbaarheid en verbeteren mentale gezondheid (8.5) Mentale gezondheid en weerbaarheid zijn belangrijke voorwaarden om gezond te leven en gezond op te groeien. Gemeenten worden gestimuleerd mentale gezondheid te integreren in hun bredere aanpak gezondheid. In Maasdriel willen we hier in 2024 graag extra op inzetten. Verdieping lokaal Hitteplan (8.6) We zorgen voor een integrale versteviging van ons lokale Hitteplan. Energietransitie (8.7) We werken aan een missie en visie met concrete doelen om Maasdriel zowel organisatorisch als beleidsmatig klaar te maken voor de Energietransitie. Pilots gemeente aardgasvrij (8.8, 8.9, 8.11) We werken aan twee pilots waarmee we ervaring opdoen en inzicht krijgen in het aardgasvrij (ready) maken van vaker voorkomende woningtypes in onze gemeente.
Verduurzaming en een nieuw digitaal woningdossier (8.8, 8.9, 8.11) Om onze inwoners optimaal te informeren over de mogelijkheden van het verduurzamen van hun woningen, zetten we de samenwerking met het Energieloket Maasdriel voort. Er komt een nieuw digitaal woningdossier waarmee mensen op eenvoudige wijze de verduurzamingsmogelijkheden voor hun woning in beeld krijgen. Ze kunnen vervolgens doorklikken naar een extern platform waar offertes aangevraagd kunnen worden bij gecertificeerde bedrijven. Ook huurders kunnen terecht bij het Energieloket Maasdrie, voor informatie over het verlagen van hun energierekening. Lokale aanpak isolatie koopwoningen (8.8, 8.9, 8.11) We zetten in op het isoleren van de slechtst geïsoleerde woningen (label D t/m G) van eigenaar-bewoners. Daarvoor zijn middelen beschikbaar vanuit het Nationaal Isolatie Programma. Maasdriel werkt niet alleen samen met het Energieloket Maasdriel, maar ook met de Woonwijzerwinkel in Tiel, onderdeel van het Smart Technology Experience Centre (S-TEC). Regionale Energie Strategie (8.9, 8.10) We werken in regionaal verband verder aan de Energie- en Warmtetransitie met de Regionale Energie Strategie (RES). We onderzoeken regionaal de mogelijkheden om de problemen op het elektriciteitsnetwerk te beperken en waar mogelijk alternatieve oplossingen een kans te geven.
We volgen pilotprojecten op het gebied van warmte en energie in de regio. Vervolg project EnergieVitaal(8.9, 8.11) We geven een vervolg aan het in 2023 opgestarte programma EnergieVitaal, in het kader van het tegengaan van
Programmabegroting 2024-2027 - 52
energiearmoede. Met dit programma worden in Maasdriel zowel huiseigenaren als hurrders ondersteund door het Energieloket Maasdriel bij het structureel verlagen van de energierekening. Monitoring CO2 prestatieladder (8.9, 8.11, 8.12) In 2023 maakten we een start met het certificeren van de organisatie van de gemeente Maasdriel op trede 3 van de CO2 prestatieladder. Nadat het gemeentehuis is opgenomen in het gebouwbeheerplan, kunnen wij in 2024 concrete reductiedoelen stellen waarna de certificering zal plaatsvinden. De voortgang wordt voortdurend gemonitord. Maatschappelijke tender zonneveld op de markt (8.10, 8,12) Als de randvoorwaarden ten aanzien van participatie en lokaal eigendom helder zijn, brengen we de maatschappelijke tender voor 20 hectare zonneveld op de markt. Evaluatie en actualisatie integrale laadvisie en plaatsingsbeleid (8.10) In 2024 evalueren en actualiseren we de integrale laadvisie. Ook het plaatsingsbeleid voor laadinfastructuur wordt herijkt en zo nodig bijgesteld. Pilot Energie Expertiseteam Rivierenland (8.11, 8.12) Vorig jaar is een pilot gestart met een regionaal 'Energieloket voor bedrijven' waar ondernemers advies en ondersteuning kunnen krijgen bij het nemen en implementeren van (ver)duurzaamheidsmaatregelen. We evalueren in 2024 deze pilot en bepalen of het project voortgezet wordt.
Vaststellen regionale Samenwerkingsagenda Klimaatadaptatie (8.12) We stellen in regionaal verband een Samenwerkingsagenda Klimaatadaptatie 2024-2026 op, die voortkomt uit de Regionale Adaptatie Strategie (RAS). Opstellen lokale klimaatadaptatie strategie en uitvoeringsagenda (8.12) Op lokaal niveau stellen wij de strategie- en uitvoeringsagenda op, die voortkomt uit het plan van aanpak Klimaatbestendig Maasdriel: Klaar voor extremer weer. We sluiten aan bij de uitgangpunten van de regionale strategie.
Programmabegroting 2024-2027 - 53
Programma 8 Wat mag het kosten? Programma 8 Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Volksgezondheid
1.462
1.463
1.913
1.913
1.861
1.720
Riolering
2.293
3.183
3.830
3.483
3.586
3.665
Afval
3.011
2.645
3.122
3.122
3.122
3.122
958
913
1.333
1.336
895
895
145
263
140
140
139
139
7.869
8.467
10.338
9.994
9.604
9.540
25
0
189
189
142
0
Riolering
2.922
3.947
4.326
3.950
4.035
4.034
Afval
3.260
2.903
3.361
3.361
3.361
3.361
263
6
473
476
35
35
83
63
65
65
65
65
Totaal baten
6.553
6.919
8.413
8.042
7.638
7.495
Saldo van baten en lasten
-1.316
-1.547
-1.925
-1.953
-1.966
-2.045
Toevoegingen aan reserves
391
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
185
0
0
0
0
0
Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten
Baten Volksgezondheid
Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria
Saldo reservemutaties Resultaat
-206
0
0
0
0
0
-1.522
-1.547
-1.925
-1.953
-1.966
-2.045
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Nota gezondheidsbeleid gemeente Maasdriel 2018-2022 • Water- en rioleringsplan 2022-2026 • Plan van aanpak Klimaatbestendig Maasdriel - Klaar voor extremer weer • Beheersverordening begraafplaatsen 2019 • Integrale nota samenleven 2022 (nog vast te stellen, november 2022) • Bommelerwaards Preventieakkoord (2021) • Visie zon en wind Maasdriel • Integrale Laadvisie en Plaatsingsbeleid
Programmabegroting 2024-2027 - 54
• Regionale Energie Strategie Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • Stadsgewest ’s-Hertogenbosch (1998) • Regio Rivierenland • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Waterschap Rivierenland Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
2021
53,0
CBS
Hernieuwbare elektriciteit
%
2021
13
RWS
Programmabegroting 2024-2027 - 55
Programma 9
Volkshuisvesting
Programmabegroting 2024-2027 - 56
Programma 9 Volkshuisvesting Taakvelden Ruimte en leefomgeving, Grondexploitaties (niet bedrijventerrein), Wonen en bouwen, Beheer overige gebouwen en gronden
Relevante ontwikkelingen Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. De wet bundelt wetgeving voor de fysieke leefomgeving en vervangt bestaande sectorale wetten op het gebied van ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Gemeenten krijgen meer ruimte om in te spelen op de veranderende verhoudingen in de samenleving en de rol te kiezen die bij specifieke gebiedsopgaven past. Dit alles vraagt om een veelomvattende en complexe verandering waarbij het niet enkel gaat om het verbeteren of optimaliseren van de bestaande situatie en manier van werken, maar ook om het echt anders doen. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 eindigt de implementatiefase. Dan volgt een belangrijke periode die loopt tot 2031 (de transitiefase). Dat is de overgangsperiode die geldt om over te gaan naar de nieuwe gereedschapskist van de Omgevingswet en het op een nieuwe manier leren werken. In 2031 moeten we volledig voldoen aan alle nieuwe spelregels van de nieuwe wet. Woningmarkt Er is een grote vraag naar woningen. Met name naar betaalbare woningen voor jongeren en ouderen en voor aandachtsgroepen. De gestegen kosten en rente zetten de haalbaarheid van nieuwbouwplannen onder druk. Tegenover een stijging van de nieuwbouwprijzen staat een (lichte) daling van de prijzen van bestaande woningen.
Deze ontwikkelingen doen de koopbereidheid geen goed, en kunnen leiden tot een stilvallende (koop)markt. Beleggers op de huurmarkt zien door de maatregelen van de rijksoverheid de verhuurrendementen behoorlijk verslechteren, en lijken ook minder bereid tot investeren. Wet- en regelgeving Landelijk is in 2022 de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) opgesteld. Uitgewerkt in het programma's woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, leefbaarheid en veiligheid, verduurzaming gebouwde omgeving en wonen & zorg voor ouderen. De thema's in de NWBA komen in hoofdlijnen overeen met de thema's in de in 2020 vastgestelde Regionale Woonagenda Regio Rivierenland, de in 2021 vastgestelde Woonvisie Bommelerwaard 2021-2026, en de in 2023 vastgestelde regionale Woondeal: snel voldoende woningen, meer variatie en duurzame woningen, woningen voor jongeren, ouderen en aandachtsgroepen, leefbare wijken en dorpen. De minister voor VRO ziet een gebrek aan regie als één van de belangrijkste oorzaken voor de huidige woningnood. Daarom wordt die regie stevig hernomen, waarbij de verschillende overheden een rol hebben. Dit wordt vastgelegd in de voorgenomen ‘Wet versterking regie volkshuisvesting’. Onderdeel daarvan is dat de nationale opgaven vertaald worden in wederkerige prestatieafspraken met provincies. De provincies werken die afspraken vervolgens
Programmabegroting 2024-2027 - 57
met gemeenten in regioverband uit, waarbij de opdracht is om te komen tot realisatieafspraken op gemeenteniveau. Op rijks-, provinciaal en gemeenteniveau worden de woonopgaven opgenomen in een volkshuisvestingsprogramma. Het opstellen van een woonvisie is momenteel nog een verplichting voor gemeenten op grond van de Woningwet. Met de ‘Wet regie’ vervalt deze plicht en wordt ingeruild voor de plicht om op grond van de Omgevingswet een omgevingsvisie vast te stellen en het hierin opgenomen beleid gericht op de volkshuisvesting uit te werken in een verplicht volkshuisvestingsprogramma. Onderdeel daarvan is een ‘woonzorgvisie’ voor de huisvesting, zorg en ondersteuning van aandachtsgroepen en ouderen.
Wat willen we bereiken? 9.1 Een prettig woon- en leefklimaat voor huidige en toekomstige inwoners; 9.2 Aanpak maatschappelijke opgaven in de leefomgeving; 9.3 Het implementeren van de Omgevingswet; 9.4 Versnellen en verbeteren van besluitvorming over de leefomgeving; 9.5 Verbeteren dienstverlening voor inwoners en inwoners; 9.6 Realiseren van de woningbouwopgave; 9.7 Voldoende duurzame woningen; 9.8 Een palet aan woonvormen voor ouderen; 9.9 Passende woningen en woonvormen (voor aandachtsgroepen); 9.10 Versterken van de relatie met de Maas en vergroten van het toeristisch recreatief potentieel.
Wat gaan we daarvoor doen? Vaststellen herinrichtingsplan Centrumgebied Ammerzoden (9.1) Deze herinrichting betreft het opnieuw inrichten van het centrumgebied Ammerzoden. Vanwege actuele ontwikkelingen, waaronder het opstellen van een Kernenvisie Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden, wordt gekeken naar mogelijkheden om het bestaande ontwerp te verrijken op het gebied van ontmoeten en vergroenen. In 2024 bieden wij uw raad het heinrichtingsplan ter vaststelling aan. Vaststellen kernenvisies(9.1, 9.2) Voor de kernen Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel ontwikkelen wij kernenvisies. Door het opstellen van kernenvisies borgen wij dat lopende en toekomstige ontwikkelingen worden gerealiseerd in lijn met de gewenste kwaliteit. Met het oog op de komst van de Omgevingswet, maar ook op de huidige structuurvisie die alweer uit 2011 dateert, is het van belang om actuele visies voor deze (groei)kernen te formuleren. In 2023 organiseerden wij meerdere participatiemomenten voor inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners om input op te halen voor de visie. De concept-kernenvisies (visie en uitvoeringsprogrmama) worden in 2023 voorgelegd aan de raad. De formele besluitvorming over de visies vindt begin 2024 plaats. Omgevingswet: doorontwikkeling omgevingsbeleid- en regels (transitie) (9.3, 9.4, 9.5) De invoering van de Omgevingswet verloopt via het in december 2018 vastgestelde programmaplan.
Op 19 september 2019 stelde de raad ten behoeve van deze invoering budget beschikbaar voor de jaren 2019-2024. In Maasdriel voldoen wij aan de minimale wettelijke eisen waaraan gemeenten op 1-1-2024 moeten voldoen als de wet ingaat. Ná het ingaan van de wet zijn we echter nog niet klaar. Voor het overgaan naar en het leren werken met de nieuwe gereedschapskist van de wet krijgen we namelijk t/m 2031 de tijd. Voor de verplichte verhuizing van de regels uit onze bestemmingsplannen en losse regels over de leefomgeving in verschillende verordeningen naar het Omgevingsplan Maasdriel stippelden wij een voorlopige route uit in
Programmabegroting 2024-2027 - 58
een transitieplan. In 2024 zetten wij de eerste stappen uit deze route. Ook zetten wij de eerste stappen in het doorontwikkelen van ons beleid voor de leefomgeving, vooruitlopend de Omgevingsvisie 2.0. Realiseren Woningbouw (9.6) Onze opgave is om in de periode 2021 t/m 2030 circa 1.450 nieuwe woningen te bouwen. Onze inspanningen zijn erop gericht de eerste vijf jaar al circa 140 woningen per jaar (700 woningen in totaal) te realiseren. Bij nieuwe woningbouwontwikkelingen vormt de Woonvisie het kader voor de differentiatie in het woningbouwprogramma voor de woningbouwontwikkeling. Daarbij is tevens de in 2023 aangepaste Verordening Verevening Sociale Woningbouw van toepassing. Nieuwe woningen bouwen we duurzaam, energieneutraal en de omgeving gericht we klimaatbestendig in. Om de beschikbare woningvoorraad optimaal te gebruiken ontwikkelen en actualiseren we in 2024 beleidskaders voor woningsplitsing, functiewijziging, mantelzorg en afhankelijke woningen. Verkennen mogelijkheden nieuwe woningbouwlocaties (9.6) Wij realiseren de woningbouwplannen, zoals deze op het woningbouwprogramma staan. Tegelijkertijd verkennen we aan de hand van de kernenvisies en het woningbehoefteonderzoek de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties. Hierbij wordt gekeken naar inbreidings- en uitbreidingsmogelijkheden en naar de kansen voor actieve grondpolitiek.
Met het afwegingsinstrument ‘Kansrijk bouwen’ kan vanaf het vierde kwartaal van 2023 prioritering aangebracht worden tussen bestaande en nieuwe initiatieven op basis van scores op veel aspecten van ruimtelijke kwaliteit, op de mate waarin het plan voldoet aan de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte, en op voortgang en haalbaarheid. Evalueren Woovisie (9.6, 9.9) In 2024 evalueren we de Woonvisie aan de hand van het eind 2023 opgeleverde woningbehoefteonderzoek, en bekijken we de wenselijkheid en prioriteit van het bijstellen van het lokale woonbeleid en van de aandachtspunten voor de prestatieafspraken 2024-2025 met de corporaties, We hebben de lokale woningmarktinstrumenten, die we integreren en in kunnen zetten, zoals de doelgroepenverordening, zelfbewoningsplicht, anti-speculatiebeding en starterslening. We bezien ook welke instrumenten omgezet moeten worden in beleidsregels, op te nemen in het omgevingsplan. Duurzaam wonen(9.7, 9.9) We continueren de inzet van de Toekomstbestendig Wonen Lening. Deze lening, waar de Provincie Gelderland voor 50% financieel aan bijdraagt, wordt vooral gebruikt om de woning van een eigenaar-bewoner energetisch te verbeteren en daardoor energielasten te verminderen en de woning comfortabeler te maken. De lening kan ook worden ingezet om de woning aan te passen, zodat men er toekomstbestendig kan blijven wonen.
Hiermee kunnen ouderen zich voorbereiden om langer zelfstandig thuis te wonen. In 2024 bezien we of het zinvol is om de regeling uit te breiden met een regeling voor Verenigingen Van Eigenaren. Implementeren Wet goed verhuurderschap en opstellen huisvestingsverordening (9.7, 9.9) In 2024 gaan we aan de slag met de implementatie van de in 2023 vastgestelde Wet goed verhuurderschap, en mogelijk ook met de voorbereiding van de door het Rijk verplicht gestelde huisvestingsverordening, inclusief urgentieregeling. Realiseren van woonvormen voor ouderen (9.8) Wij realiseren een palet aan woonvormen voor ouderen, in verschillende typologieën en prijssegmenten, van grondgebonden woningen tot appartementen. Een belangrijk thema vormt daarbij ruimte voor ontmoeten en
Programmabegroting 2024-2027 - 59
afgestemde mogelijkheden van zorg. Wij bieden, daar waar mogelijk, ruimte voor mantelzorgwoningen in de vorm van mantelzorgunits of het inrichten van een mantelzorgwoning in bestaande bebouwing in of bij de woning. Met het realiseren van passende woningen voor ouderen, kunnen ouderen langer thuis wonen en maken we ruimte voor doorstroming. Realiseren naar behoefte woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen (een thuis voor iedereen) (9.9) Wij realiseren naar behoefte woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen. Daarbij houden we rekening met de taken met betrekking tot beschermd wonen en maatschappelijke opvang, die vanaf 2023 vanuit de centrumgemeente naar de gemeente komen. Vraag en aanbod van woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen worden op Bommelerwaards niveau afgestemd met de corporaties. Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders(9.9) Er is de laatste jaren sprake van een stijging van het aantal te huisvesten statushouders. De wettelijke taakstelling zal in 2024 naar verwachting hoger zijn dan in 2023. Daarentegen worden er weinig sociale huurwoningen opgeleverd en zijn er weinig mutaties. Met de corporaties is in de prestatieafspraken afgesproken om maximaal 20% van de beschikbare woningen, door oplevering en mutatie in te zetten voor aandachtsgroepen, inclusief statushouders, zodat er voldoende mogelijkheden blijven voor lokale woningzoekenden.
Al in 2023 is met de corporaties bezien welke (onorthodoxe) alternatieven er zijn om aan de taakstelling te kunnen voldoen. Ook in 2024 gaan we daar mee door. Daarnaast kijken we naar mogelijkheden voor kamergewijze huisvesting van alleenstaande statushouders en statushouders in afwachting van gezinshereniging. En onderzoeken we of er mogelijkheden zijn voor flexwoningen voor statushouders en andere spoedzoekers, zoals jongeren. Opvang vluchtelingen en Oekraïners (9.9) Ook de opvang van asielzoekers en vluchtelingen zonder (definitieve) status is een urgent vraagstuk. In 2023 is een wetsvoorstel opgesteld (‘Spreidingswet’) om gemeenten zo nodig te kunnen verplichten tot de opvang van asielzoekers. Vooruitlopend daarop hebben rijk en provincies alle gemeenten gevraagd om opvanglocaties beschikbaar te stellen, deels ook voor noodopvang. Voor Maasdriel gaat het om het tijdelijk of structureel voorzien in 92 plekken. De afspraken over de opvang van de circa 300 Oekraïners op EuroParcs lopen in april 2024 af. Voor die tijd zal hiervoor een oplossing gevonden moeten zijn, rekening houdend met de mogelijkheden en omstandigheden van de betrokkenen i.r.t. de verplichting die we als gemeente zijn aangegaan.
Afronden haalbaarheidsonderzoek rivierfront Kerkdriel (9.10) Voor het rivierfront Kerkdriel is samen met een partner een haalbaarheidsstudie gestart naar de verplaatsing van de zandoverslagbedrijven, waterstandsdaling, grondstoffenwinning, landschapsontwikkeling en woningbouw. Uiterlijk eerste kwartaal van 2024 is dit haalbaarheidsonderzoek afgerond. Gebiedsontwikkeling Alem en St. Andries (9.10) In 2020 heeft de gemeenteraad het Masterplan Maas vastgesteld. Eén van de uit te werken projecten in dit plan en een belangrijk onderdeel is de gebiedsontwikkeling Alem en St. Andries. Om vanuit het Masterplan tot een gebiedsontwikkeling te komen dienen verschillende fasen te worden doorlopen. Fase 1 omvatte het MIRTonderzoek naar de mogelijkheden voor een gebiedsontwikkeling rond Alem. Dit onderzoek is in 2023 afgerond. In 2024 en 2025 wordt fase 2 opgepakt. Fase 2 is een verkenning, waarbij verschillende alternatieven voor het gebied worden uitgewerkt en een keuze wordt gemaakt voor een voorkeursalternatief.
Programmabegroting 2024-2027 - 60
Programma 9 Wat mag het kosten? Programma 9 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 2.630
1.903
2.209
2.209
2.209
2.161
3.288
87
0
4.138
3.995
5.366
1.449
1.279
1.554
1.554
1.554
1.554
258
281
381
380
380
379
7.625
3.551
4.144
8.281
8.138
9.460
457
223
371
371
371
371
1.568
152
9
4.147
4.004
5.375
1.204
740
1.052
1.052
1.052
1.052
1.112
235
256
256
256
256
Totaal baten
4.341
1.348
1.687
5.825
5.682
7.053
Saldo van baten en lasten
-3.284
-2.202
-2.457
-2.457
-2.456
-2.407
Toevoegingen aan reserves
1.263
71
71
71
71
71
Onttrekkingen aan reserves
1.826
40
20
20
20
20
Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal lasten
Baten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden
Saldo reservemutaties Resultaat
563
-31
-51
-51
-51
-51
-2.721
-2.234
-2.509
-2.508
-2.507
-2.458
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Structuurvisie en plan-MER gemeente Maasdriel • Nota bovenwijkse voorzieningen • Nota Grondbeleid • Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 • Duurzaamheidsprogramma 2017-2020 • Programmaplan Omgevingswet Betrokken verbonden partijen • Projectbureau herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard
Programmabegroting 2024-2027 - 61
• Regio Rivierenland • Omgevingsdienst Rivierenland • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
2022
405
CBS
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
2022
12,3
Basisregistratie
Demografische druk
%
2023
68
CBS
Gemeentelijke woonlasten
€
2023
966
COELO
€
2023
1.001
COELO
adressen en gebouwen
eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Programmabegroting 2024-2027 - 62
Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting op verschillende gebieden. De paragraaf bedrijfsvoering is als apart hoofdstuk opgenomen achter de programma’s. De volgende onderwerpen worden hierna behandeld. • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid
Programmabegroting 2024-2027 - 63
Paragrafen Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid. Alle genoemde tarieven in deze paragraaf zijn indicatief. Bij de vaststelling van de verordeningen in december worden de tarieven definitief bepaald op basis van de laatst bekende gegevens. 1. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente Maasdriel. De lokale heffingen en vooral de algemene dekkingsmiddelen zijn een belangrijk politiek instrument ter weging van beleidsbeslissingen. Ze maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk beleid. In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven.
Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • Continu streven naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven waartegenover concrete dienstverlening van de overheid staat; • De tarieven voor de belastingen en leges worden verhoogd met de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product (BBP). Deze index wordt weergegeven in de circulaires van het Gemeentefonds. In deze begroting is de index uit de meicirculaire gebruikt (3,0%). Deze index wordt aangepast met de actuele gegevens uit de septembercirculaire bij de vaststelling van de belastingtarieven; • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie corrigeren we in het tarief OZB. Het beleid van de lokale lasten nemen we op in de diverse belastingverordeningen: • Legesverordening; • Standplaatsvergoedingen en marktgeldenverordening; • Verordening lijkbezorgingsrechten; • Verordening onroerende-zaakbelasting; • Verordening rioolaansluitrechten; • Verordening verblijfsbelasting; • Verordening watertoeristenbelasting; • Verordening rioolheffing; • Verordening hondenbelasting. 2. Lokale lasten De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van de gemeente Maasdriel worden belast met de vastgestelde heffingen. Anderzijds is het een indicator voor de financiële positie van de gemeente in het
Programmabegroting 2024-2027 - 64
provinciaal toetsingskader. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in de gemeente Maasdriel. Dit zijn: de onroerendezaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Ondanks het feit dat de afvalstoffenheffing in Maasdriel wordt opgelegd door Avri, moet die heffing toch worden betrokken bij de bepaling van de lokale lastendruk. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale lastendruk per woonruimte voor een eigenaar/bewoner. De hierbij gehanteerde uitgangspunten zijn: • Een huishouden, bestaande uit 3 personen; • De gemiddelde OZB lasten conform de Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (Coelo). • Een waterverbruik als basis voor rioolrecht van 50 m3 per persoon; • Een standaardtarief afvalstoffenheffing. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de gegevens die de provincie Gelderland gebruikt in provinciale databank en de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het Coelo. Lokale lastendruk (bedragen in €)
2022
2023
2024
385
396
408
Lastendruk specifiek huishouden - eigenaar/bewoner Onroerende zaakbelasting eigenaren Rioolheffing eenpersoonshuidhouding
238
258
266
Rioolheffing meerpersoonshuishouding
238
275
283
Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding
289
311
346
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding
299
330
374
Totaal eenpersoonshuishouding
912
966
1.020
Totaal meerpersoonshuishouding
922
1.001
1.065
Rangnummer*
194
247
nnb
* In de ranglijst van goedkoopste gemeenten staat Maasdriel op plek 247 in 2023. 3. Vergelijking met buurgemeenten Voor een vergelijking met onze buurgemeenten maken we gebruik van de gegevens van Coelo. Coelo is een onderzoeksinstituut dat jaarlijks alle lokale lasten van alle gemeenten vergelijkt. Zij brengt jaarlijks een atlas hierover uit. De gegevens hieronder zijn gebaseerd op de gegevens van de 'Atlas van lokale lasten 2023'.
Programmabegroting 2024-2027 - 65
Vergelijking buurgemeenten (uit Coeloatlas 2023*)
Maasdriel
Zaltbommel
West Betuwe
Culemborg
Gelderland
Eénpersoonshuishouden
966
1.012
1.211
944
860
Meerpersoonshuishouden
1.001
1.041
1.231
971
940
247
279
341
209
nvt
Tarief woningen (%)
0,0862
0,0897
0,1037
0,1036
0,1035
Tarief eigenaar niet-woningen (%)
0,2929
0,2776
0,3007
0,3372
0,2911
Tarief gebruiker niet-woningen (%)
0,2301
0,2362
0,2589
0,3574
0,2079
Eénpersoonshuishouden
311
321
313
319
222
Meerpersoonshuishouden
330
349
333
345
265
Woonlasten
Rangnummer OZB
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing woningen Eénpersoonshuishouden
258
314
417
185
203
Meerpersoonshuishouden
275
314
417
185
230
Nummer 1 heeft de laagste woonlasten, nummer 352 de hoogste. 4. Opbrengsten De gemeentelijke heffingen zijn te verdelen in de volgende twee categorieën: • Heffingen waarvan de opbrengst is gebonden (retributies en leges); • Heffingen waarvoor de opbrengst vrij besteedbaar is. De onderstaande tabel geeft de totaalopbrengst van de diverse gemeentelijke heffingen weer:
Programmabegroting 2024-2027 - 66
Overzicht lokale heffingen (bedragen in €)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
350
205
386
Gebonden heffingen •
Bevolkingsleges
•
Rioolheffing
2.874
3.423
3.493
•
Baatbelasting
9
-
-
•
Milieuvergunningen
-
6
6
•
Begraafrechten
83
63
65
•
Leges ruimtelijke ordening
250
223
371
•
Bouw- en welstandleges
1.193
648
1.049
•
Afvalstoffenheffing
3.216
3.033
3.361
•
Overige leges
32
67
54
8.007
7.668
8.785
Totaal gebonden heffingen Vrij besteedbaar •
Onroerende zaakbelastingen (OZB)
5.422
5.721
5.854
•
Watertoeristen- en verblijfsbelasting
146
233
241
•
Hondenbelasting
78
84
87
•
Precariobelasting
5
20
24
•
Marktgelden
5
7
7
•
Staangelden kermis
60
65
65
Totaal vrij besteedbaar
5.716
6.130
6.279
Totaal
13.723
13.798
15.063
5. Kostendekkendheid leges en heffingen Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Deze toets geldt op het totaal 'Titel' van de legesverordening. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Afvalstoffenheffing Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd.
Programmabegroting 2024-2027 - 67
Kostendekkendheid afval
2024
Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
3.141.729
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
0
Netto kosten taakveld 7.3 Afval
3.141.729
Toegerekende overhead
56.050
Toegerekende BTW
645.234
Totaal toegerekende overhead en BTW
701.284
Totaal kosten toe te rekenen aan afval
3.843.013
Totaal begrote heffingen
3.360.849
Percentage kostendekkendheid
87,5%
Rioolheffing Via rioolheffing brengen we de kosten in rekening voor de “inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater en de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.” Hieronder valt ook de afzonderlijke riolering voor de Glastuinbouw die we via de rioolheffing in rekening brengen. 2024
Kostendekkendheid riolering Lasten per taakveld
3.495.913
Baten per taakveld (niet-heffingen)
-
Netto kosten taakveld 7.2 Riolering
3.495.913
Toegerekende overhead
211.300
Toegerekende BTW
555.242
Andere taakvelden: Taakveld 2.1: Straatreiniging vast bedrag
63.275
Totaal toegerekende overhead, BTW en overige kosten
829.817
Totaal kosten toe te rekenen aan riolering
4.325.730
Totaal begrote heffingen
3.492.628
Percentage kostendekkendheid
80,7%
Begraafrechten We hebben besloten dat de begraafplaatsen niet volledig kostendekkend geëxploiteerd hoeven te worden, aangezien er bij de begraafplaatsen ook sprake is van een stuk algemeen belang.
Programmabegroting 2024-2027 - 68
Kostendekkendheid begraafplaatsen
2024
Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
139.700
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
-
Netto kosten taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
139.700
Toegerekende overhead
55.400
Toegerekende BTW
12.087
Totaal toegerekende overhead en BTW
67.487
Totaal kosten toe te rekenen aan begraafplaatsen
207.187
Totaal begrote heffingen
65.255
Percentage kostendekkendheid
31,5%
Legesverordening ↵ De Legesverordening bestaat uit drie titels, met daaronder diverse hoofdstukken. De toets op kostendekkendheid vindt plaats per titel. Bij het vaststellen van de legesverordening presenteren we de kostendekkendheid van 2024 op titelniveau conform onderstaand overzicht. Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening Hoofdstuk 2: Dientsverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Totaal
Lasten (inclusief toegerekende btw)
489.831
1.268.315
29.722
1.787.868
Overhead
420.037
107.523
38.143
565.703
Totale lasten
909.868
1.375.838
67.865
2.353.571
Baten
503.551
1.057.600
31.753
1.592.904
Percentage kostendekkendheid
55,3%
76,9%
46,8%
67,7%
Kostendekkendheid
Toelichting De lastenkant is opgebouwd uit directe kosten. Hiertoe behoren de salariskosten, kapitaallasten en materiële kosten die in direct verband staan met de specifieke dienstverlening, inclusief bijbehorende BTW (BCF) en overheadkosten. De kosten die niet rechtstreeks samenhangen met, of veroorzaakt worden door de dienstverlening, verhalen wij niet bij de inwoner. Dit betekent dat wij de kosten van beleidsvoorbereiding, handhaving en algemene inspraak-, bezwaren beroepsprocedures niet meenemen bij de berekening van de kostendekkendheid. De kostendekkendheid voor 2024 is 67,7%. Hiermee voldoen we aan de wet- en regelgeving dat de kostendekkendheid op basis van de begroting niet hoger mag zijn dan 100%. De totale kostendekkendheid is voornamelijk afhankelijk van de kostendekkendheid in Hoofdstuk 2 omdat hier het meeste geld in omgaat. De kostendekkendheid van Hoofdstuk 2 wordt in 2023 beïnvloed door de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Door late besluitvorming over de inwerkingtreding van de Wkb (half september) is het niet mogelijk alle consequenties daarvan mee te nemen in de berekening. Ook is het
Programmabegroting 2024-2027 - 69
werkplan 2024 van de ODR nog niet beschikbaar. Indien nodig komen we met een actualisatie bij de vaststelling van de legesverordening in de raad van december 2024. Overhead De overhead rekenen wij toe via een vaste opslag op de salariskosten. Hierbij zijn de totale personele en materiële overheadkosten berekend. Deze verdelen wij over het aantal productieve uren bij de taakvelden. Voor de berekening van de kostendekking wordt een gemiddeld uurtarief berekend. uitgaande van 1.471 productieve uren per jaar. Boven op de salariskosten belasten wij een opslag voor de overheadkosten door. Deze overhead is opgebouwd uit personele en materiële overhead. De overhead bevat de kosten van management, afdelingssecretariaat en OR. Maar ook de ondersteunende onderdelen van de gemeentelijke organisatie, zoals Juridische zaken, HRM, Informatievoorziening, Financiën, Facilitaire zaken en huisvesting, Informatie Dienstverlening, Communicatie, KCC en Bestuurssecretariaat vallen hieronder. Een deel hiervan brachten wij in 2017 onder in de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). De verdeling over de diverse producten is gebaseerd op de personele verdeling per taakveld 6. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen.
De Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) voert een deel van de belastingen en heffingen voor de gemeente uit. Ook het kwijtscheldingsbeleid wordt uitegevoerd door BSR. In Maasdriel kan er voor de volgende belastingen kwijtschelding worden aangevraagd: • Onroerende zaakbelasting eigenaren • Rioolheffing • Hondenbelasting • Afvalstoffenheffing • Waterschapsbelastingen De kwijtscheldingen zijn uitsluitend voor particuliere belastingplichtigen.
Programmabegroting 2024-2027 - 70
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen vormt een belangrijk onderdeel van risicomanagement en wordt gedefinieerd als de mate waarin de gemeente in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Risicomanagement Op basis van risicomanagement wil de gemeente inzicht krijgen in de risico’s die zij loopt en daarmee eventuele risico’s afdekken. Risicomanagement wordt omschreven als het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden en/of de gevolgen van risico’s beheersbaar houdt. Om de risico’s inzichtelijk te krijgen, is het van belang dat er periodiek inzicht bestaat in de omvang, aard en ontwikkeling van de belangrijkste risico’s en de risicogebieden. Dit inzicht vormt de eerste aanzet om concrete beheersmaatregelen te treffen. Bewustwording van risico’s is een belangrijke stap in het beheersen van deze risico’s. Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de kosten in Nederland binnen een kort tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele tientallen procenten binnen een tijdsbestek van één of enkele weken zijn geen uitzondering meer. Omstandigheden die daartoe bijdragen zijn onder meer de stijgende energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende sancties tegen Rusland.
Onduidelijk is of en wanneer de kosten weer zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor nieuw te sluiten overeenkomsten. Via het gemeentefonds wordt de gemeente gedeeltelijk gecompenseerd voor de prijsinflatie. In een aantal situaties zal de compensatie van het Rijk niet voldoende zijn om de prijsstijgingen op te vangen. De spanning op de arbeidsmarkt loopt fors op. Vanaf begin 2021 nam de spanning op de arbeidsmarkt 6 kwartalen op rij toe, tot een voorlopig hoogtepunt in het 2e kwartaal van 2022. De daling die volgde in de laatste 2 kwartalen van 2022, zette door in het 1e kwartaal van 2023. De oververhitte arbeidsmarkt koelde zo iets af, maar bleef historisch gezien erg krap. Dit betekent dat er nu nog meer vacatures zijn dan werkzoekenden die deze kunnen vervullen. Personeelstekort op diverse functiegebieden zoals ruimtelijke ordening/milieu, realisatie en beheer en het sociaal domein, belemmeren de gemeente in de uitvoering van het werk. De verwachting is dat dit ook de komende jaren lastig blijft. Ook aannemers en leveranciers die gemeentelijke opdrachten uitvoeren hebben te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor lopen we uit de pas bij diverse projecten voor wat betreft geld en tijd.
We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. Daarvoor hebben wij de nodige interne maatregelen genomen.
Programmabegroting 2024-2027 - 71
Risico-inventarisatie Ter voorbereiding op de begroting 2024 is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hierin zijn de risico’s van de gemeente in kaart gebracht en beoordeeld. In deze analyse analyse houden we tevens rekening met de kans dat een risico zich voor kan doen. Hierdoor wordt beter geanticipeerd op het implementeren van eventuele beheersingsmaatregelen. Een deel van de risico’s wordt afgedekt door specifieke maatregelen zoals het afsluiten van verzekeringen en het inrichten van de interne controle. Naast de afgedekte risico’s, loopt de gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. Om te voorkomen dat er ingrijpende beleidswijzigingen moeten worden doorgevoerd bij het voordoen van niet afgedekte risico’s, moet de gemeente over een financiële buffer (de beschikbare weerstandscapaciteit1) beschikken. De niet afgedekte risico’s worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij de risico-inventarisatie wordt onderscheid gemaakt tussen algemene risico’s en specifieke risico’s. Weging risico's De risico’s worden in klassen ingedeeld naar kans dat een risico zich voor kan doen.
Kans
Weging
Zeer klein
10%
Klein
25%
Gemiddeld
50%
Groot
70%
Zeer groot
90%
• Zeer klein: voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen. Het zijn bijvoorbeeld risico’s die zich 1x per 20 jaar voordoen. • Klein: dit zijn risico’s die zich gemiddeld genomen 1x per 4 jaar voordoen of waarvan de kans op optreden laag is. • Gemiddeld: voor risico’s die nog beide kanten op kunnen. Het kan zijn dat ze zich komend jaar voordoen of niet. Risico’s die 1x per 2 jaar voorkomen. • Groot: voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen of waarvan de kans op optreden groot is. • Zeer groot: voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich komend jaar voordoen of waarvan de kans op optreden zeer groot is. Ratio weerstandsvermogen Het uitgangspunt is om de impact van de risico’s te minimaliseren. Dit betekent dat het weerstandsvermogen ten minste voldoende moet zijn. De gemeenteraad heeft besloten in de vergadering van 4 september 2008 een ratio weerstandsvermogen van 1,5 keer het totaal van de geïnventariseerde financiële gevolgen van risico's aan te houden, met een marge van 10% naar boven en beneden. Dit komt overeen met het waarderingscijfer B = ruim voldoende (zie de volgende tabel uit nota risicomanagement).
1
De weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de posten onvoorzien, de vrij aanwendbare reserves en de stille reserves.
Programmabegroting 2024-2027 - 72
Waardering
Ratio
Kostendekking
A
> 1,65
Uitstekend
B
1,35 – 1,65
Ruim voldoende
C
1,0 – 1,35
Voldoende
D
0,8 – 1,0
Matig
E
0,6 – 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Risico’s De gemeente Maasdriel hanteert voor de risico-inventarisatie de volgende twee categorieën: • Algemene risico’s; • Specifieke gemeente risico’s. De algemene risico’s zijn als volgt: Risico
Beheersmaatregelen
Algemene risico’s
•
Benodigde weerstands capaciteit
Voor elk risico wordt een keuze gemaakt uit de
Geen
volgende beheersmaatregelen: Dit betreft de risico’s die samenhangen met onze activiteiten, die aan weinig verandering onderhevig zijn.
•
Vermijden
Om deze risico’s te signaleren en te beperken zijn
•
Verminderen
beheersmaatregelen genomen in de processen.
•
Overdragen
•
Accepteren
Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen worden de algemene risico's gedekt door de stille reserves. De omvang van de stille reserves (bestaande uit gronden zonder boekwaarde ad circa 2,9 miljoen) is voldoende om de algemene risico’s die in het verleden becijferd waren op 2,0 miljoen op te vangen.
De specifieke risico’s zijn als volgt:
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
De resultaten van de grondexploitaties zijn
Via herijking bestaande en
Het maximale risico op basis
gebaseerd op uitgangspunten en parameters die,
nieuwe plangebieden
van de interne analyse
Risico
Benodigde weerstandscapaciteit
1. Grondexploitaties € 141
gelet op de huidige markt en de huidige inzichten, optimaliseren. In de herijking
bedraagt € 565.000 De kans is
het meest reëel lijken voor de looptijd van het
van de grondexploitaties
klein dat de maximale risico
project. Deze inschattingen resulteren in één
worden kosten, opbrengsten
optreedt en hierbij hoort de
projectresultaat. Het is en blijft echter altijd een
en fasering jaarlijks herzien
weging 25%.
inschatting van de toekomst. Kansen en risico’s binnen een project kunnen er voor zorgen dat het projectresultaat in de toekomst afwijkt. Als risico worden de volgende elementen meegenomen:
Programmabegroting 2024-2027 - 73
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
PFAS heeft consequenties
PFAS heeft consequenties
Benodigde weerstandscapaciteit
- Een vertraging van drie jaar in de lopende grondexploitatie 'Paddenstoelenbuurt'. Deze BGE loopt door t/m 2028. De overige grondexploitaties worden op korte termijn afgerond. - Prijsstijgingen bouwkosten 2. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) PFAS heeft Nederland in haar greep. Met nieuwe
landelijke normen hoopt Nederland projecten weer voor de af te voeren grond en
voor de af te voeren grond en
op gang te brengen. Hiermee bevorderen we het
stikstof voor het al dan niet
stikstof voor het al dan niet
grondverzet op een veilige manier voor onze
kunnen realiseren van
kunnen realiseren van
gezondheid en het milieu. Toch betekent dit dat we woningen.
woningen. Binnen onze
meer dan vroeger geconfronteerd worden met
De effecten blijken in de
grondexploitaties is het
meerkosten voor onderzoekskosten naar PFAS en
praktijk mee te vallen.
maximale risico op de
€ 130
toenemende kosten voor afvoeren van gronden die Eventuele tegenvallers blijven gemeentelijke projecten is vervuild zijn met PFAS. De extra onderzoekskosten we als een 3O-ontwikkeling
becijferd op 1,3 miljoen
kunnen we berekenen, echter de meerkosten van
melden. Op basis van
projecten zijn te sterk afhankelijk van diverse
ervaringen beoordelen we in
factoren (o.a. locatie, aanbesteding, concentratie
2025 of het risico kan vervallen en daarbij hoort de weging van
PFAS, hergebruik). Uit een eerste analyse blijkt dat en dat we eventuele het aantal projecten, die met meerkosten worden
tegenvallers alleen nog als 3O-
geconfronteerd, beperkt zal blijven. Veelal kan de
ontwikkelingen melden.
We achten de kans zeer klein 10% kans optreden.
grond hergebruikt worden. Wel worden flinke meerkosten verwacht bij een aantal specifieke locaties in Maasdriel. Dit betekent dat we voor werkzaamheden aan de openbare ruimte geen structurele meerkosten PFAS kunnen ramen maar dat we alleen op incidenten kunnen doorrekenen. Veelal is dit ook afhankelijk van herkeuringen of aanbestedingen. Op dit moment beschikken we nog niet over ervaringscijfers. Dat moet de komende tijd duidelijk worden. 3. Jeugd De belangrijkste financiële risico’s zijn:
- Integrale benadering van de
Zorg verlenen aan onze
• Onvoldoende budget om benodigde zorgaanbod
gedecentraliseerde zorg
inwoners is en blijft een
te realiseren. Benodigde zorginnovatie – met
waardoor inwoners centraal
wettelijke verplichting. In het
behoud van kwaliteit en voldoende aanbod – die
komen te staan met al hun
verleden hebben we grote
nodig is om efficiencykorting van het Rijk te halen, vragen;
tekorten gehad bij jeugd.
wordt niet gerealiseerd of blijkt niet mogelijk;
- Het inzetten op preventieve
Risico is dat deze tekorten
• Grotere zorgvraag dan waarmee rekening is
voorzieningen zodat
structureel van aard zijn. In
gehouden;
individuele zorgvoorzieningen de meerjarenbegroting
• Herverdeeleffect objectief verdeelmodel;
niet nodig blijken te zijn of
houden we nu rekening een
• Invoering Wmo- abonnementstarief;
kunnen worden uitgesteld;
hogere kosten voor Jeugd. De
• Crisisplaatsingen jeugd;
- Een outreachende werkwijze budgetten zijn berekend op
• Invoering Wet wijziging woonplaatsbeginsel.
voor het gebiedsteam (zelf
€ 400
basis van ervaringcijfers.
hulp verlenen en zichtbaar zijn Daarnaast hebben we naast in de kernen en bij
een structureel budget ook
ketenpartners) waardoor een
een bestemmingsreserve
vloeiende overgang ontstaat
gevormd voor
tussen 0de, 1ste en 2de
jeugdcasuïstieken. Ondanks
lijnszorg;
deze voorzichtige ramingen
- Goede
blijven we als gemeente risico
netwerksamenwerking met
lopen. We houden daarom
Programmabegroting 2024-2027 - 74
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
maatschappelijke
rekening met een extra risico
Benodigde weerstandscapaciteit
organisaties op het terrein van van € 200.000 per jaar. Voor welzijn en leefbaarheid, met
deze meerjarenbegroting
onderwijsinstellingen en
betekent het in totaal
huisartspraktijken;
€800.000 over de periode van
- Begroten op ervaringcijfers
4 jaar. De kans dat het optreedt
waarbij tevens nu gewerkt
gezien de interne
wordt met een
beheersingsmaatregelen die
bestemmingsreserve
we hebben getroffen wordt
specifieke casuïstiek jeugd.
geacht als gemiddeld.
4. Volumegroei Wmo Door de invoering van het abonnementstarief zien We gaan onderzoeken of er
Zorg verlenen aan onze
we een stijging van het aantal aanvragen. In 2019
mogelijkheden zijn de
inwoners is en blijft een
€ 200
is de stijging begonnen en de afgelopen jaren zet
kostenstijging te beperken/
wettelijke verplichting. In
de stijging zich door voor de aanvragen
verminderen. Verder worden er 2019 tot en met 2021 hebben
huishoudelijke verzorging, Wmo voorzieningen en
landelijk vraagtekens gesteld
we grote tekorten bij Wmo.
regiovervoer.
bij de houdbaarheid van het
De budgetten vanaf 2023 zijn
abonnementstarief.
begroot op basis van
Waarschijnlijk gaat het
ervaringcijfers. Ondanks deze
nieuwe kabinet hier een
voorzichtige ramingen blijven
uitspraak over doen. Hierdoor
we als gemeente risico lopen
worden beschikkingen
omdat ze geen grip kunnen
rechtmatig en doelmatig
hebben op de aanzuigende
afgegeven.
werkingen van bijvoorbeeld het abonnementstarief en de woningaanpassingen. We houden daarom rekening met een extra risico van €100.000 per jaar. Voor deze meerjarenbegroting betekent het in totaal € 400.000 over de periode van 4 jaar. De kans dat het optreedt gezien de interne beheersingsmaatregelen die we hebben getroffen wordt geacht als gemiddeld.