Programmabegroting 2024 RAAD
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2027
Programmabegroting 2024-2027 - 2
Inhoudsopgave Voorwoord Programma's 1 Bestuur en ondersteuning
4 6 7
2 Veiligheid
12
3 Verkeer en vervoer
17
4 Economie
21
5 Onderwijs
28
6 Sport, cultuur en recreatie
33
7 Sociaal domein
39
8 Volksgezondheid en milieu
49
9 Volkshuisvesting
56
Paragrafen
63
Lokale heffingen
64
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
71
Onderhoud kapitaalgoederen
84
Financiering
95
Bedrijfsvoering
99
Verbonden partijen
101
Grondbeleid
117
Financiële begroting
128
Algemene uitgangspunten
131
Toelichting op de financiële begroting
133
Algemene dekkingsmiddelen
137
Overhead
140
Vennootschapsbelasting
141
Onvoorzien
142
Geprognosticeerde balans en EMU-saldo
143
Reserves en voorzieningen
145
Meerjaren-investeringsoverzicht
147
Incidentele baten en lasten
150
Bijlagen
154
Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld
154
Bijlage 2: Lijst van afkortingen
157
Programmabegroting 2024-2027 - 3
Voorwoord Voor u ligt de programmabegroting 2024-2027. Het jaar 2024 is voor onze gemeente in meerdere opzichten een bijzonder jaar. Om te beginnen viert onze gemeente haar 25 jarig bestaan en kunnen we de balans opmaken halverwege de looptijd van het bestuursakkoord. Verder gaan we aan de slag met de resultaten van het bestuurskrachtonderzoek en de zoektocht naar een door de Kroon benoemde burgemeester. Op deze twee pijlers bouwen we het fundament voor een sterker Maasdriel. Daar gaan we samen met onze samenwerkingspartners vorm aan geven. Beleidsontwikkelingen Om onze gemeente bereikbaar te houden en te zorgen voor een goede doorstroming van het verkeer werken we aan een Wegenbeleidsplan, zetten we stappen in de ontwikkeling van de Zuidelijke Ontsluitingsroute en wordt een snelfietsroute gerealiseerd tussen Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch. Op 1 januari 2022 trad de nieuwe Wet inburgering in werking waardoor gemeenten een belangrijke rol gingen spelen bij de begeleiding van nieuwkomers die inburgering plichtig zijn. De gemeenten in de regio Rivierenland hebben deze taak ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland. Wij zijn van mening dat de huidige uitvoering niet voldoet aan onze kwaliteitseisen en hebben daarom besloten deze taak tezamen met de gemeente Zaltbommel in de Bommelerwaard te gaan uitvoeren.Er is grote woningbehoefte, ook in Maasdriel.
Met nieuwe instrumenten als het programma Kansrijk Bouwen, versnellen we in 2024 het woningbouwprogramma. Daarbij start komend jaar de transitie naar werken onder de Omgevingswet. Het jaar 2024 zal zich kenmerken op het vinden van een versnelling binnen een nieuwe werkwijze.Uw raad heeft behoefte aan meer grip op onze gemeenschappelijke regelingen. Om de raad beter te laten functioneren in haar kaderstellende en controlerende rol, wordt het democratische samenspel tussen raad en gemeenschappelijke regelingen verbeterd. In dit proces, dat uiterlijk op 1 juli 2024 moet zijn afgerond, geven de gemeenteraden bijvoorbeeld eerst hun zienswijze op de voorgestelde wijzigingen, om deze daarna vast te stellen. Financiële positie De jaren 2024 en 2025 zijn financieel sluitend. De jaren erna zijn dit niet. Het landelijke beeld is dat de Nederlandse gemeenten moeite hebben om de begroting voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 sluitend te krijgen. Dit komt met name door de ontwikkelingen in het gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De gemeente ontvangt middelen vanuit het gemeentefonds om de wettelijke taken uit te voeren. Het overgrote deel van de begroting is dan ook gebaseerd op deze wettelijke taken. Een beperkt deel is beschikbaar voor lokale beleidsambities.
De VNG heeft berekend dat door allerlei aanpassingen van de financieringssystematiek de gemeenten vanaf 2026 te maken gaan krijgen met een korting van ongeveer € 3 miljard. De VNG heeft gemeenten geadviseerd om voor 2024 en 2025 een structureel sluitende begroting te presenteren en vanaf 2026 de reële tekorten zichtbaar te maken. Als we kijken naar de gemeente Maasdriel heeft de gemeente de laatste jaren eigen ambities in de begroting opgenomen die bekostigd moeten worden. De gemeente financiert deze ambities met geldleningen. De toename van het volume in leningen en de gestegen rente drukken op de begroting. Dit heeft een weerslag op de financiële fitheid van de gemeente, wat te zien is in de kengetallen van de gemeente (pagina 82). De solvabiliteit daalt en de netto schuldquote stijgt. Het wordt belangrijk een vinger aan de pols te houden voor wat betreft de financiële positie van onze gemeente.
Programmabegroting 2024-2027 - 4
Kaderbrief 2024 Het college informeerde uw raad op 7 september jongstleden over de verwerking van de aangenomen moties bij de behandeling van de Kadernota 2024. Graag gaan wij met u in gesprek hierover tijdens de begrotingsraad. Met vertrouwen gaan we het komende jaar tegemoet. Namens het college, Michiel Alexander de Raaf Wethouder Financiën
Programmabegroting 2024-2027 - 5
Programma's
Programmabegroting 2024-2027 - 6
Programma 1
Bestuur en ondersteuning
Programmabegroting 2024-2027 - 7
Programma 1 Bestuur en ondersteuning Taakvelden Bestuur, Burgerzaken
Relevante ontwikkelingen Verkiezingen Europees Parlement Op 6 juni 2024 vindt de verkiezing plaats voor de leden van het Europees Parlement. De Tweede Kamer moet nog beslissen over een voorstel om vervroegd stemmen mogelijk te maken. Mogelijk wordt de verkiezing voor de leden van het Europees Parlement daarom uitgesmeerd over meerdere dagen. Bestuurskrachtonderzoek In september 2023 zijn de resultaten van het bestuurskrachtonderzoek gepresenteerd. De gevolgen van het bestuurskrachtonderzoek voor de bedrijfsvoering zijn afhankelijk van het nog te nemen besluit over het vervolg door de gemeenteraad. Eerder heeft de gemeenteraad uitgesproken de resultaten van het bestuurskrachtonderzoek mee te willen nemen bij het opstellen van het profiel voor de in 2024 te werven Kroonbenoemde burgemeester.
Wat willen we bereiken? 1.1 Versterken bestuurskracht 1.2 Verbeteren (digitale) dienstverlening
Wat gaan we daarvoor doen? Versterken bestuurskracht (1.1) Op basis van de uitkomsten van het Bestuurskrachtonderzoek 2023 brengen we in 2024 de consequenties voor de gemeente in beeld en gaan aan de slag met de onderzoeksresultaten. In afwachting daarvan pakken we onderwerpen uit het Bestuursakkoord zoals ‘right to challenge’ en ‘versterken lokale democratie’ pas daarna op. De resultaten van het Bestuurskrachtonderzoek bepalen immers hoe wij als organisatie onze eigen werkmethodes en afhankelijkheid van samenwerking moeten en kunnen versterken. Verbeteren digitale dienstverlening (1.2) Veel gemeentelijke diensten en producten kunnen inmiddels niet alleen digitaal aangevraagd worden, maar ook het proces erachter verloopt grotendeels digitaal. In 2024 gaan we verder met het uitbreiden van het aantal digitaal aan te vragen diensten. Met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 gaan we ook te maken krijgen met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De gemeente is wat de dienstverlening betreft daar klaar voor. Er zijn vergunningenchecks ingebouwd en in 2024 bouwen we aanvullend nog een aantal vergunningenchecks in het systeem om het inwoners gemakkelijker en duidelijker te maken. Doel is om inwoners direct duidelijk te maken of een vergunning nodig is.
Programmabegroting 2024-2027 - 8
Als dat nodig is of er is aanvullend overleg voor nodig, worden de inwoners digitaal meegenomen naar de organisatie waar dit geregeld kan worden.
Programmabegroting 2024-2027 - 9
Programma 1 Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x Werkelijk € 1.000) 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Bestuur
2.233
2.027
2.445
2.454
2.463
2.472
Burgerzaken
760
962
882
883
892
892
Totaal lasten
2.993
2.989
3.327
3.336
3.354
3.365
Baten Bestuur
112
0
0
0
0
0
Burgerzaken
354
205
386
389
430
453
Totaal baten
466
205
386
389
430
453
Saldo van baten en lasten
-2.527
-2.783
-2.941
-2.947
-2.924
-2.911
Toevoegingen aan reserves
72
0
1.500
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
114
880
1.500
0
0
0
Saldo reservemutaties Resultaat
42
880
0
0
0
0
-2.485
-1.903
-2.941
-2.947
-2.924
-2.911
Verschillen tussen de begroting 2023 en 2024 • Het budget van de griffie is verplaatst van het programma overhead naar het onderdeel 'bestuur' • Bijdrage Regio Rivierenland - inkoop jeugdhulp • Bezoldiging collegeleden en vergoedingen raadsleden
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kaderbrief 2024-2027 inclusief Meicirculaire 2023 en Beleidsprioriteiten 2024 Betrokken verbonden partijen • Regio Rivierenland • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard
Programmabegroting 2024-2027 - 10
Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2024
5,49
Eigen gegevens
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2022
4,59
Eigen gegevens
Apparaatskosten
Kosten per inwoner (€)
2024
510
Eigen begroting
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom +
2022
12%
Eigen begroting
2024
16%
Eigen begroting
totale kosten inhuur externen (€) Overhead
% van totale lasten
Programmabegroting 2024-2027 - 11
Programma 2
Veiligheid
Programmabegroting 2024-2027 - 12
Programma 2 Veiligheid Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer, Openbare orde en veiligheid
Relevante ontwikkelingen Toename en verandering in veiligheidsvraagstukken Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zorgen dat fysieke en sociale veiligheid steeds meer met elkaar te maken hebben, zoals de vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners, de toename van de afhankelijkheid van digitalisering, de stijging van het aantal verminderd zelfredzamen, de toename van complexe vraagstukken en de voorbereiding op nieuwe risico's als terrorisme en cybercrime. Crisisbeheersing Crisisbeheersing heeft de afgelopen jaren voor grote uitdagingen gestaan. De Covid-19 crisis, grote (natuur)branden, cyberincidenten en de boeren- en klimaatprotesten zijn hier voorbeelden van. Om die reden staat het stelsel van crisisbeheersing aan de vooravond van vernieuwing.
Wat willen we bereiken? 2.1 Een toenemend veiligheidsgevoel; 2.2 Een veilige leefomgeving; 2.3 Terugdringen ondermijning; 2.4 Naleving van wet- en regelgeving bevorderen; 2.5 Adequate crisisbeheersing.
Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027 (2.1, 2.2, 2.4) Uitvoering van het beleid vindt plaats binnen het reguliere gemeentelijke takenpakket. Actiepunten volgend uit het beleid worden opgenomen in het werkprogramma 2024 van de ODR. De ODR voert ook het toezicht uit op het naleven van de regels. Inwoners worden geïnformeerd over risico's en hoe te handelen bij een calamiteit. Vaststelling uitvoeringsprogramma Integraal Veiligheidsplan (2.1, 2.2, 2.3, 2.4) In 2022 is het Integraal Veiligheidsplan Maasdriel 2022 – 2026 vastgesteld en eind 2023 het Integraal Veiligheidsplan De Waarden 2023 – 2026. Het is gebruikelijk dat een Integraal Veiligheidsplan (IVP) uitgewerkt wordt in een jaarlijks of tweejaarlijks ‘Uitvoeringsprogramma IVP’. Hierin worden concrete doelstellingen, maatregelen en acties beschreven met het doel op gestructureerde wijze invulling te geven aan de ambities uit het IVP. Vaststelling van het uitvoeringsprogramma is voorbehouden aan het college en zal begin 2024 plaatsvinden.
Programmabegroting 2024-2027 - 13
Cybercrime - deelname aan de aanhaakkalender 2024 (2.1, 2.3, 2.4) Gezien de steeds verdere digitalisering van onze samenleving en de toename van de daarbij behorende criminaliteit is extra aandacht voor dit onderwerp gewenst. In 2024 sluiten wij onder andere aan op de aanhaakkalender gedurende het hele jaar over digitale veiligheid om inwoners en ondernemers te attenderen en te informeren over de gevaren van cybercrime. Meewerken aan Keurmerk Veilig Buitengebied (2.1, 2.2, 2.3) De gemeente werkt mee om het Keurmerk Veilig Buitengebied (KVB) te verkrijgen voor het buitengebied van Maasdriel. In het derde kwartaal van 2023 is hiervoor de eerste certificering geweest. Het keurmerk heeft als doel om de weerbaarheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Daarnaast is een belangrijk doel om als overheid meer (toe)zicht te krijgen op de problematiek in en van het buitengebied. Een belangrijke informatiebron zijn de inwoners en ondernemers van ons buitengebied. Vervolgens vindt er vanaf 2024 eens per kwartaal met één multidisciplinaire werkgroep overlegd en worden de acties vanuit de maatregelenmatrix voortgezet. Herziening crisismanagement en -structuur: Opstellen organisatieplan en jaarplan (2.2, 2.5) Het risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan zijn wettelijke plannen (Wet veiligheidsregio’s) op het gebied van crisisbeheersing.
De plannen zijn in 2023 door de veiligheidsregio in gezamenlijkheid met gemeenten en crisispartners geactualiseerd voor de beleidsperiode 2024-2027. In 2024 wordt de regionale planvorming vertaald naar lokale planvorming en geborgd in een organisatieplan (de hoe-vraag) en een jaarplan 2024 (de wat-vraag). Dit betreft zowel de voorbereiding, de daadwerkelijke inzet als ook de nafase van een ramp of een crisis. Herziening crisismanagement en -structuur: Uitvoering geven aan organisatieplan en jaarplan (2.2, 2.5) Essentieel voor de uitvoering is dat er voldoende medewerkers zijn die een taak (gaan) vervullen in de gemeentelijke crisisorganisatie of een bijdrage leveren aan de regionale poules. Zij kunnen dat alleen door het opdoen van kennis (opleiden) en vaardigheden (trainen en oefenen).
Programmabegroting 2024-2027 - 14
Programma 2 Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten
1.862
1.946
2.184
2.192
2.200
2.207
642
548
712
712
712
712
2.504
2.494
2.896
2.903
2.911
2.919
0
30
0
0
0
0
37
64
49
49
49
49
Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten
37
94
49
49
49
49
Saldo van baten en lasten
-2.467
-2.400
-2.847
-2.855
-2.863
-2.870
Toevoegingen aan reserves
21
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
41
0
0
0
0
0
Saldo reservemutaties
20
0
0
0
0
0
-2.447
-2.400
-2.847
-2.855
-2.863
-2.870
Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsregels handhaving Opiumwet • Beleid huisvesting arbeidsmigranten • APV • Evenementenbeleid • Integraal prostitutiebeleid • Handhavingsbeleid Drank- en Horecawet • Regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan 2024-2027 • Integrale handhavingsvisie gemeente Maasdriel • Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027 Betrokken verbonden partijen • Veiligheidsregio Gelderland –Zuid (VRGZ)
Programmabegroting 2024-2027 - 15
Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 inwoners
2022
5,0
Bureau Halt
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
2022
0,6
CBS
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
2022
3,3
CBS
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
2022
1,2
CBS
Vernielingen en beschadigingen (in Aantal per 1.000 inwoners
2022
5,1
CBS
de openbare ruimte)
Programmabegroting 2024-2027 - 16
Programma 3
Verkeer en vervoer
Programmabegroting 2024-2027 - 17
Programma 3 Verkeer en vervoer Taakvelden Verkeer en vervoer, Parkeren, Recreatieve havens, Economische havens en waterwegen, Openbaar vervoer
Relevante ontwikkelingen Programma A2 Deil-Vught Door de verkeersdrukte op en rond de A2 tussen de knooppunten Deil en Vught dreigt deze snelweg een van de grootste fileknelpunten van het land te worden. Om de regio bereikbaar te houden, nu en in de toekomst, werkt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met het programma A2 Deil-Vught aan verschillende maatregelen. Vanwege de stikstofprioritering lag de planuitwerking al stil. Omdat het Ministerie met steeds meer prijsstijgingen en financiële tegenvallers kampt, is in de loop van 2023 aangegeven dat het programma A2 Deil-Vught langer op pauze wordt gezet. De vertraging heeft alleen betrekking op de grootschalige verbreding van de A2. De partners in het programma blijven wel uitvoering geven aan de korte termijn maatregelen (maatregelen die de drukte op de weg verminderen en de veiligheid verbeteren) en het Breed mobiliteitspakket (het aanbieden van alternatieven voor de automobilist op de A2).
Wat willen we bereiken? 3.1 Een veilig, goed functionerend en op het door de raad vastgestelde niveau onderhouden wegennetwerk dat zo optimaal mogelijk aansluit op het provinciale en landelijke netwerk; 3.2 Het creëren van een fietsnetwerk met een goede samenhang tussen doorfietsroutes, schoolroutes, overige hoofdfietsroutes en recreatieve routes, waarbij wordt aangehaakt op het regionale en provinciale fietsnetwerk en de snelfietsroute F2; 3.3 Het realiseren van een verkeersafwikkeling die - in samenhang met de Zuidelijke ontsluitingsroute - zorgt voor een verkeersveilig en leefbaar woon- en leefklimaat in en rondom Velddriel en Kerkdriel.
Wat gaan we daarvoor doen? Vaststellen Wegenbeleidsplan (3.1) Vanuit de Wegenverkeerswet heeft de gemeente de zorgplicht voor het goed onderhouden van het wegenareaal dat zij beheert. Dit betreft zowel verhardingen als bermen. Onder de verhardingen vallen de rijbanen, fietspaden, voetpaden, pleinen, parkeervoorzieningen en alle overige (half)verhardingen. In het wegenbeheerplan is opgenomen dat de verhardingen op kwaliteitsniveau C, laag, beheerd moeten worden. Vaststellen bestemmingsplan Zuidelijke Ontsluitingsroute (3.1, 3.3) Eind 2021 nam de gemeenteraad het besluit om één route voor de ZOR uit te werken. De raad heeft daarvoor in deze fase in totaal € 5,9 miljoen aan voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Wij liggen op koers met de uitwerking van uw opdracht. In 2024 ronden wij de onderbouwende onderzoeken voor de ZOR af. Denk daarbij aan onderzoeken in het kader van milieu, archeologie en niet-gesprongen explosieven. Vervolgens leggen wij
Programmabegroting 2024-2027 - 18
het bestemmingsplan ter besluitvorming aan u voor. Na vaststelling daarvan kunnen wij met betrokkenen tot overeenstemming zien te komen over de aankoop van de voor de route benodigde percelen. Volgens de projectplanning ligt de route er in 2029. Vaststellen uitvoeringsplan Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) 2e fase (3.1, 3.2, 3.3) Met de uitvoering van het GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. De aanleg van 60km/u zones in het buitengebied is verdeeld over de 3 fases van het uitvoeringsplan. Dat betekent dat er met het beschikbaar stellen van middelen voor de tweede fase budget beschikbaar komt voor het vervolg van de aanleg van de 60km/u zones. Daarnaast zal vanuit de tweede fase de inrichting van de Burgemeester van Randwijckstraat te Rossum als gebiedsontsluitingsweg in uitvoering worden genomen. Aanleggen Snelfietsroute F2 (Zaltbommel - 's-Hertogenbosch) (3.2) Samen met de gemeenten Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch en de provincies Gelderland en Noord-Brabant werkt de gemeente Maasdriel aan de Snelfietsroute F2. Deze route loopt van Zaltbommel door Maasdriel naar ’sHertogenbosch. De fietspaden worden, daar waar nodig, verbreed. Bij de meeste kruisingen krijgt fietsverkeer de voorrang.
Op deze wijze ontstaat een comfortabele, veilige en directe route. Hiermee wordt het fietsgebruik gestimuleerd. Maasdriel staat zelf aan de lat voor alle werkzaamheden op eigen grondgebied. De snelfietsroute wordt opgeleverd in 2024. Opstellen ontwerp aansluiting F2 op rotonde Baronieweg Hedel (3.1, 3.2) Voor de aansluiting van de snelfietsroute F2 op de rotonde Baronieweg Hedel wordt een ontwerp gemaakt. We zijn gestart met het uitwerken van enkele varianten, zodat dit deel alsnog in 2024, of uiterlijk 2025, aangelegd kan worden. Voor dit ontbrekende deel is het echter nog onzeker of het bestaande budget hiervoor toereikend is. Dit zal blijken uit het definitieve ontwerp.
Programmabegroting 2024-2027 - 19
Programma 3 Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 2.924
3.779
4.612
4.493
4.578
Parkeren
0
0
0
0
0
0
Recreatieve havens
0
0
0
0
0
0
1
3
3
3
3
3
62
73
77
77
77
77
2.987
3.855
4.691
4.572
4.658
4.749
227
184
184
184
184
184
Parkeren
0
0
0
0
0
0
Recreatieve havens
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Openbaar vervoer
-43
28
28
28
28
28
Totaal baten
184
212
212
212
212
212
Saldo van baten en lasten
-2.803
-3.643
-4.480
-4.360
-4.446
-4.538
Toevoegingen aan reserves
4.862
500
500
500
500
500
Onttrekkingen aan reserves
4.392
60
162
162
162
162
Verkeer en vervoer
Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal lasten
4.670
Baten Verkeer en vervoer
Economische havens en waterwegen
Saldo reservemutaties Resultaat
-470
-440
-338
-338
-338
-338
-3.273
-4.084
-4.817
-4.698
-4.784
-4.875
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan • Wegenbeheerplan 2024-2028 (nog vast te stellen) • Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 • Nota Parkeernormen 2020 Betrokken verbonden partijen • Regio Rivierenland • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR)
Programmabegroting 2024-2027 - 20
Programma 4
Economie
Programmabegroting 2024-2027 - 21
Programma 4 Economie Taakvelden Economische ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen, Economische promotie
Relevante ontwikkelingen Economische ontwikkelingen Het BBP in Nederland groeide in 2021 nog met 4,8% en in 2022 met 4,5%. De bedrijfstakken handel, vervoer en horeca, de bedrijfstak zakelijke dienstverlening en de bedrijfstak cultuur, sport, recreatie en overige diensten hadden de grootste bijdrage aan deze groei. In 2023 zagen wij echter een sterke afname van de groei naar 0,8%. De groei zakt voornamelijk door krapte op de arbeidsmarkt en een nog steeds hoge inflatie. Zo stonden tegenover elke 100 werklozen in het eerste kwartaal van 2023 122 vacatures en was er een forse stijging van de inkoopprijs van gas en stroom te zien. Aanhoudende schaarste aan bedrijventerreinen en capaciteitstekorten energienet Maasdriel heeft nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) laat vanuit onderzoek een constante hoge behoefte aan bedrijventerreinen zien voor de komende jaren. Dit beeld wordt verder ondersteund door de aanhoudende vraag naar bedrijfsgrond vanuit vele ondernemers, zowel kleine als grote MKB-bedrijven. Daarnaast kampt het elektriciteitsnet in Nederland (en de Bommelerwaard) met tekorten aan netwerkcapaciteit waardoor de energieleveranciers momenteel niet kunnen voldoen aan de vraag.
Daardoor kunnen zwaardere en/of nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet veelal niet op korte termijn worden gerealiseerd. Dit heeft gevolgen voor het vestigingsklimaat van onze huidige en toekomstige ondernemers en stelt ons voor nieuwe uitdagingen (inclusief kansen en bedreigingen). Groei van toerisme, marktruimte in Maasdriel De komende jaren zal het inkomend en binnenlands toerisme in Nederland naar verwachting sterk blijven groeien. Buitenlandse bezoekers weten na de covid-19 pandemie Nederland in toenemende mate te vinden en ook Nederlanders zelf blijven recreëren in eigen land. Gemeente Maasdriel biedt zowel dagrecreatief als verblijfsrecreatief aanbod voor haar bezoekers. Echter, dit aanbod is op dit moment beperkt en weinig divers. Er liggen zowel kwantitatief (hoeveelheid aanbod) als kwalitatief (onderscheidend en vernieuwend aanbod) kansen om de toeristisch-recreatieve potentie van de gemeente ten volste te benutten. Hier wordt op ingezet door de visie toerisme en recreatie. Bezoekers zijn op zoek naar beleving, buiten & actief zijn en kwaliteit Recreanten en bewoners zijn steeds vaker op zoek naar beleving en bijzondere ervaringen. Ook vinden ze het belangrijk om actief te zijn en meer te bewegen. Hiervoor trekken zij vaker naar buiten en recreëren zij op en rond het water.
Maasdriel heeft met haar groene- én waterlandschap veel te bieden voor toeristen en recreanten die
Programmabegroting 2024-2027 - 22
op zoek zijn naar mogelijkheden voor (actieve) buitenrecreatie, zoals bijvoorbeeld diverse vormen van agrotoerisme.
Wat willen we bereiken? 4.1 We verbinden ondernemers door ondersteuning aan ondernemers te bieden; 4.2 Lokale economie stimuleren en versterken; 4.3 Toekomstbestendig vestigingsklimaat; 4.4 Versterken arbeidsmarkt en onderwijs; 4.5 Het aanbod voor toerisme en recreatie verder versterken, vergroten en uitbreiden; 4.6 Maasdriel profileren als hotspot voor waterrecreatie; 4.7 Kwaliteit verblijfsrecreatieve aanbod vergroten.
Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren uitvoeringsprogramma economie (4.1, 4.2, 4.3, 4.4) Het uitvoeringsprogramma bevat projecten of onderdelen waar de gemeente nu ook al aan werkt (bijvoorbeeld duurzaamheid) maar ook nieuwe projecten. Het uitvoeringsprogramma maakt onderscheid in rolverdeling (wie doet wat) en ook een inschatting van de kosten. In 2024 zal de uitvoering van het programma beginnen. Het is belangrijk op te merken dat hoewel sommige activiteiten kunnen worden gefinancierd binnen het reguliere budget, er momenteel onvoldoende middelen beschikbaar zijn voor bepaalde specifieke onderdelen. Ontwikkeling werklocaties(4.1, 4.2, 4.3) Gezien de grote vraag naar (lokale) bedrijfslocaties zetten we in op de ontwikkeling van nieuwe werklocaties. In het Regionaal Programma Werkterreinen (RPW) zijn deze ontwikkelingen (deels) opgenomen. In 2022 is de gebiedsvisie Poort van Maasdriel door de raad vastgesteld. In 2023 is de visie verder uitgewerkt op de punten verkeer, milieuhinder en financieel. Uit deze uitwerking wordt duidelijk dat de ontwikkeling van deelgebieden 2 en 3, zoals voorgesteld in de gebiedsvisie, niet haalbaar is. Verder onderzoek is nu nodig om te kijken hoe we op een andere manier invulling kunnen geven aan de ambities uit de gebiedsvisie.
Waarbij een kwalitatief hoogwaardig bedrijventerrein ontwikkeld wordt waar voor de komende jaren gefaseerd invulling aan gegeven kan worden. Wij gaan alternatieve locaties voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein onderzoeken. Daarbij zal sprake zijn van een integrale beoordeling, dus inclusief haalbaarheidsonderzoek. De ambities uit de gebiedsvisie vormen daarbij het vertrekpunt en waar nodig zullen voorstellen worden gedaan om deze op onderdelen bij te stellen. Het deelgebied 1 zoals opgenomen in de gebiedsvisie gaan we wel verder ontwikkelen. Hiervoor wordt in 2024 gestart met de (omgevingsplan)ontwikkeling(en). Faciliteren duurzaamheid op bedrijventerreinen (4.1, 4.2) Tegenwoordig is duurzaamheid onmisbaar voor zowel ondernemerschap als bedrijventerreinen. Ondernemers tonen groeiende innovatie in duurzaamheid, gestimuleerd door stijgende energieprijzen die hen richting duurzame energieoplossingen leiden. Vanuit de Regiodeal is het project "Energie Expertiseteam Rivierenland" ontstaan. Dit pilotproject, ook wel het "Energieloket voor bedrijven" genoemd, ondersteunt voornamelijk MKB ondernemers bij verduurzaming. Het biedt advies en hulp bij de uitvoering van duurzaamheidsinitiatieven. Het project is een samenwerking tussen VNO-NCW en S-TEC, met aanzienlijke financiering van de Provincie Gelderland en bijdragen van alle regiogemeenten via CDOKE-gelden.
Deelnemende ondernemers dragen ook bij. In 2024 volgt een evaluatie van de pilot, die bepaalt of het project wordt voortgezet.
Programmabegroting 2024-2027 - 23
Verhogen organisatiegraad: Verkennen en oprichten van een ondernemersfonds(4.1, 4.2) De gemeente Maasdriel heeft diverse bedrijventerreinen. Op dit moment wordt in de vorm van ondernemersverenigingen slechts zeer beperkt samengewerkt. Versterking van deze samenwerking is essentieel om de bedrijventerreinen toekomstbestendig in te richten. Een aantal ondernemers heeft aangegeven de samenwerking te willen professionaliseren. Deze ondernemers zien de meerwaarde en de behoefte voor het verkennen en oprichten van één of meerdere ondernemersfondsen. In 2024 (start 2023) gaan wij onderzoeken welk type fonds het meest passend is voor de bedrijventerreinen en streven wij ernaar dit fonds op te richten. Samenwerking bedrijsleven en onderwijs (4.1, 4.2, 4.4) Er wordt ingezet op het verbinden van de onderwijsinstellingen en ondernemers(verenigingen) in Bommelerwaard en omgeving. Een goede samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen draagt bij aan het verbinden van het aanbod en de vraag naar opleidingen van (toekomstige) medewerkers. Het vergroot de kennisoverdracht, creëert meer mogelijkheden voor stageplekken en leerwerkplekken en enthousiasmeert leerlingen voor techniek en ondernemerschap. Wij zetten ons in om de bijeenkomsten tussen onderwijs en bedrijfsleven intensiever te stimuleren, te bevorderen en te ondersteunen.
Promoten Regionaal Stimuleringsfonds onder ondernemers (4.1, 4.2, 4.4) Om onze regio te laten groeien en bloeien zijn nieuwe ontwikkelingen nodig, maar die vereisen financiële middelen. Met een eigen Regionaal Stimuleringsfonds stimuleert FruitDelta Rivierenland ondernemers en ondernemende inwoners om met hun ideeën bij te dragen aan de ontwikkeling van Rivierenland. Wij blijven ons inzetten om het fonds onder de aandacht van onze ondernemers te brengen en hen aan te moedigen om hun innovatieve ideeën naar voren te brengen. Dit doen we door regelmatig gesprekken met hen aan te gaan en hen te wijzen op de mogelijkheden die het fonds biedt. Uitvoering visie en uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie (4.5, 4.6, 4.7) We zetten in op de uitvoering van de benoemde ambities, doelen en acties uit de visie en het uitvoeringsprogramma. Hiermee versterken we het toeristisch-recreatieve product van Maasdriel. De acties uit het uitvoeringsprogramma zullen onder andere bijdragen aan het profileren van Maasdriel als recreatieve bestemming en het verbeteren van het dag- en verblijfsrecreatieve aanbod. Denk daarbij aan onderzoek naar de marktruimte voor het verblijfsrecreatie, het stimuleren van ondernemers rondom de ontwikkeling van dagrecreatief aanbod, inzetten op (regionale)samenwerking en het opzetten van diverse marketingacties.
Afronden ontwikkeling Zandmeren (4.6) Maasdriel heeft veel te bieden op het gebied van waterrecreatie en watersport. Denk daarbij aan de verschillende jachthavens en het recreatiegebied de Zandmeren. We zijn trots op de Zandmeren en willen dit gebied samen met de ondernemers blijven verbeteren. Een extra impuls is nodig om het kwaliteitsniveau blijvend te verhogen voor de eigen inwoners en om meer toeristen aan te trekken. Hiervoor is eerder een visie opgesteld, waaruit het uitvoeringsplan Zandmeren 2030 is voortgekomen. De werkzaamheden van fase 1 zijn afgerond en de werkzaamheden voor fase 2 zijn in afrondende fase. Fase 3 zal later van start gaan en lopen in de periode vanaf 2024, mits hiervoor het benodigde budget beschikbaar komt. Hiervoor volgt in 2024 een voorstel. Revitaliseren camping Heerewaarden (4.5, 4,7) De gemeente Maasdriel ondersteunt camping Heerewaarden met de door hen ingezette kwaliteitsimpuls. We vinden het belangrijk om campings en vakantieparken te ondersteunen bij het bestrijden van permanente bewoning en het opruimen ervan. Naast de inzet op kwaliteitsverbetering zal de camping het terrein openstellen
Programmabegroting 2024-2027 - 24
voor het gebruik van wandelroutes. Hiermee wordt ook invulling gegeven aan de ambitie van de gemeente om de maasoevers en het dorp Heerewaarden aantrekkelijker te maken. Onderzoek revitalisering andere campings (4.5, 4,7) De omvang van het aantal bestaande overnachtingsmogelijkheden in Maasdriel is beperkt en de permanente bewoning hiervan zorgt voor een negatief toeristisch imago. Daarom willen we onderzoeken of het, net zoals bij camping Heerwaarden, mogelijk is om andere campings te ondersteunen bij een revitaliseringsslag. De aanpak van permanente bewoning moet echter wel integraal worden aangevlogen, omdat enkel handhaving niet tot de gewenste effecten zal leiden.
Programmabegroting 2024-2027 - 25
Programma 4 Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
118
158
180
180
129
129
90
6
2
2
2
2
88
79
81
81
81
81
Economische promotie
24
32
35
35
35
35
Totaal lasten
320
275
298
298
247
247
0
0
0
0
0
0
120
0
0
0
0
0
31
46
48
48
48
48
Economische promotie
206
298
306
306
306
306
Totaal baten
357
344
354
354
354
354
Saldo van baten en lasten
37
69
55
55
106
106
Toevoegingen aan reserves
30
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
51
51
51
51
0
0
Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Saldo reservemutaties
21
51
51
51
0
0
Resultaat
58
120
106
106
106
106
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Regionaal programma werklocaties 2020-2024 • Visie recreatie & toerisme 2018 – 2022 • Centrumvisie: samen voor een bloeiend centrum • Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 • Regionale detailhandel structuurvisie Rivierenland Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Recreatieschap Nederrijn, Lek & Waal
Programmabegroting 2024-2027 - 26
• Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Functiemenging
%
2022
50,8
LISA
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de
2022
194,3
LISA
leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Programmabegroting 2024-2027 - 27
Programma 5
Onderwijs
Programmabegroting 2024-2027 - 28
Programma 5 Onderwijs Taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting, Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Relevante ontwikkelingen Normaliseren in het onderwijs Ook in het onderwijs is – net als in de jeugdhulp en de jeugdgezondheidszorg – normaliseren een belangrijk thema. We willen niet dat hobbels in het leven van kinderen, jongeren en ouders te veel geproblematiseerd, gemedicaliseerd en geïndividualiseerd worden, waarbij de contextfactoren soms uit het oog worden verloren. De gemeente wil vanuit zijn verantwoordelijk voor jeugdzorg graag samen met het onderwijs een vorm vinden voor het normaliseren van (kleine) afwijkingen in gedrag. Passend onderwijs en talentontwikkeling Alle leerlingen moeten een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en hun mogelijkheden. Passend onderwijs moet ervoor zorgen dat elk kind het beste uit zichzelf haalt. We hechten waarde aan talentontwikkeling: onderwijs dat zoveel mogelijk afgestemd is op wat de kinderen nodig hebben. Op die manier kunnen zij meer uit zichzelf halen en zo hun talenten ontplooien. Verduurzaming schoolgebouwen De onderwijssector biedt nog veel kansen voor verduurzaming. Een duurzaam schoolgebouw heeft een gezond binnenklimaat, een laag energieverbruik en is betaalbaar. Bij primair (en voortgezet) onderwijs spelen schoolbesturen en de gemeente een belangrijke rol in deze verduurzaming.
Wat willen we bereiken 5.1 Integratie binnen het onderwijs en zo weinig mogelijk onderwijsachterstanden en verzuim 5.2 (Het voortzetten van) een duurzame en gezonde onderwijsomgeving 5.3 Een doorbraak in de negatieve spiraal van laaggeletterdheid 5.3 Een kwalitatief goed en laagdrempelig toegankelijk VVE-aanbod en een goede spreiding van VVE plekken over de gemeente 5.4 Kwalitatief hoogwaardig leerlingenvervoer voor alle kinderen die daarop zijn aangewezen
Wat gaan we daarvoor doen? Beleid opstellen vrijstellingen 5 onder b Leerplichtwet (5.1) De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor vrijstelling van de Leerplichtwet op grond van artikel 5 onder b. Dit artikel beschrijft het recht op vrijstelling van inschrijving om richtingsbezwaar. Het gaat er daarbij om dat de ouders geen school op redelijke afstand van hun woning kunnen vinden die het kind wil plaatsen en die de
Programmabegroting 2024-2027 - 29
religie of levensovertuiging van het gezin in het onderwijs uitdraagt en bevordert. Mogelijk volgt hierover nog nieuwe wetgeving. Vooruitlopend hierop werken we met een eigen (beleids)kader. Adviespleinen / afhaalpunt boeken (5.1) We willen graag dat meer inwoners gebruik gaan maken van de diensten van de bibliotheek. We streven ernaar om op het Adviesplein in Hedel ook een bibliotheekfunctie aan te bieden, met ten minste een afhaalpunt. Daarvoor doen we een beroep op, maar zijn we ook afhankelijk van, een subsidie(regeling) van het Rijk. Duurzaamheidsmaatregelen bij onderhoud (5.2) Vanuit onze onderhoudsverantwoordelijkheden voor de brede scholen in onze gemeente, willen we graag duurzaamheidsmaatregelen nemen. Daar is echter een kostenplaatje aan verbonden, waar onvoldoende dekkingsmiddelen voor zijn. Om die reden zijn we afhankelijk van subsidies, die we in 2024 proberen te verkijgen. Afspraken vastleggen over medegebruik en verhuur schoolgebouwen (5.2) Schoolgebouwen worden steeds vaker ook door anderen gebruikt. De Wet op het Primair Onderwijs (WPO) en de Wet op het Voortgezet Onderwijs schrijven hierover regels voor. We vertalen deze regels naar afspraken over medegebruik en verhuur van schoolgebouwen in Maasdriel. Start maatwerktraject Integrale Aanpak Laaggeletterdheid (5.3) We gaan op een integrale manier aan de slag met het bestrijden van laaggeletterdheid.
Het maatwerktraject helpt ons om de aanpak laaggeletterdheid beter te verbinden met andere beleidsterreinen en zo de effectiviteit van onze inzet te vergroten en de doelgroep beter te bereiken. Implementatie van de Peutermonitor (5.4) De Peutermonitor is een tool die de data van de kinderopvangaanbieders, het consultatiebureau en de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) verzamelt, controleert en valideert, zodat we in overzichtelijke dashboards steeds beschikken over recente informatie en daarmee grip houden op de uitwerking van het VVEbeleid, op het bereik en non-bereik. Het biedt ons ook de mogelijkheid om de effecten van eventuele beleidskeuzes te onderzoeken. Aanscherpen convenant VVE / herijken subsidieregeling (5.4) De gemeente verstrekt subsidie voor voorschoolse educatie. Dit doen wij op basis van de subsidieregeling VVE gemeente Maasdriel 2020, die aan herijking toe is. Dat doen we in 2024. Inrichten client- / ouderbetrokkenheid Leerlingenvervoer (5.5) We geven clënt- en ouderbetrokkenheid bij het leerlingenvervoer opnieuw vorm. Vanaf 2024 organiseren we ten minste twee keer per jaar een thema-avond voor ouders en andere belanghebbenden. Daarnaast organiseren we aan het begin en eind van het schooljaar (voor de opstart- en aanvraagperiode) inloopspreekuren.
We onderzoeken de mogelijkheden om een online platform op te zetten voor ouders/verzorgers, voor algemene vragen, polls, uitnodigingen voor thema-avonden et cetera.
Programmabegroting 2024-2027 - 30
Programma 5 Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Openbaar basisonderwijs
34
21
80
80
80
80
Onderwijshuisvesting
694
676
806
797
770
772
1.491
1.083
1.214
1.214
1.214
1.204
2.219
1.780
2.100
2.091
2.065
2.056
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
Baten 0
0
0
0
0
0
105
139
126
126
126
126
599
180
180
180
180
180
704
320
307
307
307
307
Saldo van baten en lasten
-1.515
-1.461
-1.793
-1.784
-1.758
-1.750
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
35
35
35
35
35
35
Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten
Saldo reservemutaties Resultaat
35
35
35
35
35
35
-1.480
-1.425
-1.758
-1.749
-1.722
-1.714
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2022-2025 • Lokaal Educatieve Agenda 2023-2026 Maasdriel • Uitvoeringsagenda Samenwerkingsverband de Meierij • Taalakkoord Rivierenland • Kwaliteitsakkoord en Convenant VVE • Beleidsplan Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen Gemeente Maasdriel • Subsidieregeling VVE gemeente Maasdriel • Verordening leerlingenvervoer gemeente Maasdriel Betrokken verbonden partijen • Scholen en Kinderopvang • Bibliotheek Rivierenland • Welzijn Bommelerwaard • Stichting Kompas
Programmabegroting 2024-2027 - 31
• Stichting Lezen en Schrijven • Consultatiebureau • Connect2Jeugd • Taalhuis Maasdriel • ROC-RIVOR • Koning Willem 1 college Indicator
Eenheid
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2022
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
Vroegtijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het VO en MBO startkwalificatie (vsv-ers)
Periode
Maasdriel
Bron 25,1
DUO
2022
10
DUO
2021
0,8
Ingrado
onderwijs
Programmabegroting 2024-2027 - 32
Programma 6
Sport, cultuur en recreatie
Programmabegroting 2024-2027 - 33
Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Cultuurpresentatie, Cultuurproductie en cultuurparticipatie, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Relevante ontwikkelingen Werken aan gezond en actief leven In opdracht van het Rijk werken gemeenten samen met hun maatschappelijke partners aan een samenhangende lokale aanpak voor gezondheid, sport en bewegen én het sociaal domein. Het Sportakkoord II biedt - samen met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) – het fundament voor samenhangend gezondheidsbeleid. Dit Sportakkoord II bevat drie ambities: het versterken van het fundament van de sport, het vergroten van het bereik van de sport en meer betekenis geven aan sport. Voorbeelden van doelen binnen het Sportakkoord II zijn het vergroten van inclusie en diversiteit en het creëren van een sociaal veilige sport. Het gaat er vooral om dat mensen plezier beleven aan sport en bewegen, dat meer mensen zich aangesproken voelen om te sporten en bewegen en dat de waarde van sport voor meer mensen duidelijk wordt. Die waarde zit bijvoorbeeld in energie, plezier en zingeving in het dagelijks leven. Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) Ook Maasdriel zet zich in om de komende jaren vraaggericht de toeleiding en begeleiding naar sport, beweeg- en cultuuraanbod te versterken, zodat meer mensen actief betrokken raken bij en deelnemen aan sport, bewegen en cultuur en daarmee gezonder, actiever en fitter worden. Daarvoor zetten wij de buurtsportcoaches in.
Met de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) wordt deelname aan sport, bewegen en cultuur verbonden met ten minste één andere sector, zoals de zorg of het onderwijs. Door de jaren heen hebben de functionarissen zich ingezet om de verbinding tussen sectoren te realiseren. De BRC is inmiddels opgegaan in het GALA, maar dat doet niets af aan de doelstellingen. Kunst- en cultuurbeleid: cultuur voor iedereen Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het lokale cultuurbeleid en voor de voorzieningen van cultuureducatie en amateurkunst. Maasdriel zet in op een divers en verspreid aanbod van kunst en cultuur om zoveel mogelijk inwoners te bedienen en te bereiken. We besteden ook aandacht aan herdenken. We doen in 2024 en 2025 mee met het Gelders programma Vrijheid, waarin het vieren van 80 jaar vrijheid centraal staat en de waarde van vrijheid ook voor de generaties van na de oorlog betekenis krijgt. Recreatie en toerisme Voor de begrotingsteksten wordt verwezen naar Programma 4 Economie.
Programmabegroting 2024-2027 - 34
Wat willen we bereiken? 6.1 Toegang tot sport en cultuur voor al onze inwoners mogelijk maken; 6.2 Een breed, veilig en toegankelijk sportaanbod voor onze inwoners 6.3 Een optimale bezetting van sportaccommodaties door te streven naar multifunctionaliteit; 6.4 Een divers en aantrekkelijk kunst- en cultuuraanbod dat bijdraagt aan een prettige omgeving, aan onze lokale economie, aan de vorming van inwoners en hun welbevinden; 6.5 Een eigen lokale omroep voor Maasdriel of de Bommelerwaard; 6.6 Een schone, hele en veilige openbare ruimte waarin het aantrekkelijk is om te wonen, te werken en te recreëren
Wat gaan we daarvoor doen? Implementeren hoofdlijnen Sportakkoord II (6.1, 6.2) Gemeenten staan voor de uitdaging om de landelijke ambities uit het Sportakkoord (II) te vertalen naar hun lokale situatie en uit te werken in de eigen lokale Sportakkoorden. Daarmee geven we een impuls aan ons lokale sportbeleid. Met de opgehaalde input vanuit sportverenigingen tijdens het sportcafé wordt er de komende jaren (tot en met 2026) uitvoering gegeven aan het sportakkoord II. Realiseren van een buitenfitness (6.1, 6.2) In 2024 realiseren we een buitenfitness voor onze inwoners bij de Zandmeren. Vervangen kunstgrasvelden DSC Kerkdriel(6.1, 6.2) Bij voetbalvereniging DSC in Kerkdriel zijn in 2010 één volledig kunstgrasveld en één kunstgras-pupillenveld aangelegd. Deze velden worden periodiek gekeurd om te controleren of ze nog voldoen aan de gebruikersnorm van NOC*NCF-KNVB. Uiterlijk 2024 moet de toplaag van de velden worden vervangen om aan de gebruikersnorm te kunnen blijven voldoen en er op een veilige en verantwoorde manier gesport kan blijven worden. Opstellen beleid (buiten)sportaccommodaties(6.3, 6.4) In 2021 stelde Maasdriel een nieuw maatschappelijk vastgoedbeleid vast, met daarin de kaders om op een strategische en integrale wijze sturing te geven aan de vastgoedportefeuille van de gemeente.
Het opstellen van een beleid (buiten)sportaccommodaties is een vervolgstap die we in 2024 gaan maken. Daarin leggen we de kaders en voorwaarden vast om verantwoord te kunnen sporten en bewegen. Organiseren kunstverkiezing 25 jaar Maasdriel (6.4) De jaarlijkse kunstverkiezing heeft dit jaar een bijzonder thema: 25 jaar Maasdriel. Onze gemeente bestaat in 2024 immers 25 jaar. Het winnende kunstwerk wordt een jaar lang geëxposeerd in de hal van het gemeentehuis. Deelname aan het Programma Vrijheid 2024 – 2025 (6.4) In 2024 en 2025 herdenken we dat de WO II 80 jaar achter ons ligt en dat we in Nederland en Gelderland in vrijheid kunnen leven. In navolging van het project Gelderland Herdenkt 75 jaar vrijheid stelt de provincie Gelderland middelen beschikbaar voor regionale projecten onder de vlak van het project Programma Vrijheid 2024 – 2025. Organiseren Mobiele Erfgoed Tentoonstelling (MET) (6.4) Vanuit het Cultuur- en Erfgoedpact Rivierenland is in 2022 de Mobiele Erfgoed Tentoonstelling (MET) ontwikkeld. MET is een combinatie van elementen waarmee erfgoedorganisaties heel gemakkelijk zelf een expositie in elkaar
Programmabegroting 2024-2027 - 35
kunnen zetten, bijvoorbeeld in een verzorgingshuis of een publieke ruimte. In 2024 komt de expositie naar Maasdriel. Investeren in een lokale omroep(6.5) Op dit moment is er geen lokale omroep actief in Maasdriel of in de Bommelerwaard. Gemeente Maasdriel ziet echter wel de meerwaarde van een lokale omroep. Daarom gaan we in 2024 actief op zoek naar een nieuwe lokale omroep voor onze inwoners. Vaststellen beleidsdocument Groen en Bomen (6.6) Begin 2024 leggen wij u een beleidsdocument Groen en Bomen ter vaststelling voor. In dit document worden onder andere de visie, de strategie, het beleid en het uitvoeringsprogramma uitgewerkt. Er is extra aandacht voor klimaatadapatie en biodiversiteit.
Programmabegroting 2024-2027 - 36
Programma 6 Wat mag het kosten? Programma 6 Sport, cultuur en recreatie (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 326
437
578
578
568
415
1.378
1.084
1.619
1.330
1.311
1.304
230
225
210
210
210
210
Musea
2
14
2
2
2
2
Cultureel erfgoed
32
30
31
31
31
31
Media
477
479
492
492
492
492
1.700
1.720
1.835
1.846
1.928
1.926
4.145
3.989
4.768
4.489
4.542
4.380
Sportbeleid en activering
114
41
124
124
115
-39
Sportaccommodaties
625
288
402
402
402
402
0
0
0
0
0
0
Musea
0
0
0
0
0
0
Cultureel erfgoed
5
9
9
9
9
9
Media
0
0
0
0
0
0
252
229
229
229
229
229
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal lasten
Baten
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
996
567
764
764
754
601
Saldo van baten en lasten
Totaal baten
-3.149
-3.422
-4.004
-3.725
-3.788
-3.779
Toevoegingen aan reserves
638
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
623
29
392
67
67
67
Saldo reservemutaties
-15
29
392
67
67
67
-3.164
-3.393
-3.612
-3.658
-3.721
-3.712
Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Cultuurprogramma provincie Gelderland • Deelvisie Groen en Bomen 2019
Programmabegroting 2024-2027 - 37
• Beheerplan Sportvelden • Gezondheidsbeleid 2018-2021 • Kwaliteitsniveau voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028 • Integrale nota samenleven 2022 (nog vast te stellen, november 2022) • Bommelerwaards Preventieakkoord 2021 • Gebouwenbeheerplan 2019-2024 • Maatschappelijk vastgoedbeleid 2022-2026 • Cultuurnota Maasdriel 2020 • Lokaal Sportakkoord Maasdriel 2021-2022 Betrokken verbonden partijen • Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Indicator
Eenheid
Niet-sporters
%
Periode 2020
Maasdriel
Bron 57,1
Gezondheids- enquête (CBS, RIVM)
Programmabegroting 2024-2027 - 38
Programma 7
Sociaal domein
Programmabegroting 2024-2027 - 39
Programma 7 Sociaal domein Taakvelden Samenkracht en burgerparticipatie, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen, Inkomensregelingen, WSW en beschut werk, Arbeidsparticipatie, Maatwerkvoorzieningen (WMO), Maatwerkdienstverlening 18+, Huishoudelijke hulp (WMO), Begeleiding (WMO), Dagbesteding (WMO), Overige maatwerkarrangementen (WMO), Maatwerkdienstverlening 18-, Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf, Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf, Gesloten plaatsing, Geëscaleerde zorg 18+, Beschermd wonen (WMO), Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO), Geëscaleerde zorg 18-, Jeugdbescherming, Jeugdreclassering
Relevante ontwikkelingen Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden Eind 2022 presenteerde het Rijk een meerjarenplan voor de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden. Centrale doel van dit plan is het beter borgen van de bestaans- en inkomenszekerheid. Gemeenten kunnen extra inzetten op de doelstellingen binnen deze aanpak: een betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid, preventie van geldzorgen, realiseren dat iedereen mee kan doen in de samenleving, optimaliseren van de gemeentelijke schuldhulpverlening en perspectief op een financieel zorgeloze toekomst. In Maasdriel investeren we voortdurend in laagdrempelige, eenvoudige, mensgerichte financiële hulp, de extra inkomsten vanuit het Rijk helpen ons daarbij. Flankerend beleid energiearmoede Het Rijk heeft incidenteel extra budget beschikbaar gesteld voor de jaren 2022 tot en met 2024, bedoeld om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge energiekosten te voorkomen. Gemeenten kunnen dit budget gebruiken voor extra inzet op het gebied van vroegsignalering en het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. SPUK GALA: een integraal preventief beleid Gemeenten krijgen voortaan één brede specifieke uitkering die alle financiële middelen bundelt die gemeenten krijgen voor preventietaken. Dat maakt een integaal preventief beleid mogelijk op lokaal niveau.
En het stelt gemeenten in staat om stevig en meer samenhangend in te zetten op preventie. In 2024 gaan wij aan de slag met de uitvoering van dit programma. Nieuwe wetgeving minnelijk schuldsaneringstraject De looptijd van een minnelijk schuldsaneringstraject (MSNP) is gehalveerd, van drie naar anderhalf jaar. Dit vraagt om een andere benadering van schuldhulpverlening en een andere wijze van dienstverlening door de gemeente. De focus van onze consulenten komt meer te liggen op de intake en de coachende rol.
Programmabegroting 2024-2027 - 40
Verruiming van taken preventie en vroegsignalering Het Rijk zet steeds meer in op vroegsignalering van schulden door gemeenten. Door financiële problemen in een vroeg stadium te signaleren en een hulpaanbod te doen worden grotere schuldenproblemen (en daarbij horende maatschappelijke kosten) voorkomen. Ook wordt er meer ingezet op preventie van financiële problemen, onder andere door informatievoorziening en laagdrempelige hulp en begeleiding.
Wat willen we bereiken? 7.1 Invulling geven aan de (lokale) opgaven vanuit de Hervormingsagenda Jeugd 7.2 Meer aandacht voor en inzet op preventie binnen het Sociaal Domein 7.3 Herijking welzijnslandschap: een impuls voor welzijnswerk en sociale basis 7.4 Invulling geven aan onze (nieuwe) verantwoordelijkheden vanuit de Wet Inburgering 7.5 Het tegengaan van armoede, waarbij we inzetten op het zien en benutten van kansen en mogelijkheden van onze inwoners en laagdrempelige toegang tot hulp en begeleiding 7.6 Vroeg signaleren en preventief optreden bij geldzorgen en dreigende schulden, waarbij we streven naar duurzame zelfredzaamheid van onze inwoners 7.7 Ook mensen met een lager inkomen kunnen meedoen aan culturele, sociale en sportieve activiteiten 7.8 Motivering, begeleiding en ondersteuning van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. 7.9 Een passende plek in de samenleving voor alle inwoners met ondersteuning die recht doet aan wat nodig is en zo dichtbij en licht mogelijk is
Wat gaan we daarvoor doen? We starten een subsidie-uitvraag sociale basis voor de periode 2025-2029 (7.1, 7.2, 7.3) We gaan steeds meer inzetten op preventie: problemen van mensen zoveel mogelijk voorkomen en eerder signaleren, zorgen dat er meer naar elkaar wordt omgekeken en dat buurtinitiatieven gestimuleerd worden. De optelsom van deze aspecten wordt ook wel het versterken van "de sociale basis" genoemd, maar in feite gaat het allemaal over welzijnswerk. In onze gemeente zijn op dit moment diverse welzijnsorganisaties actief, die hun aandacht hebben verdeeld over diverse thema’s en doelgroepen. Om hier meer eenheid in aan te brengen en de versnippering tegen te gaan, kiezen we voor een maatschappelijke aanbesteding van het welzijnswerk. In deze aanbesteding staat samenwerking centraal met als doel een integraal aanbod binnen de sociale basis voor de lange termijn. We investeren in maatschappelijke verbindingen binnen onze gemeente (7.1, 7.2, 7.3) Voor mensen die zorg, hulp of ondersteuning nodig hebben in onze gemeente is er veel aanbod. Maar er is ook veel versnippering, waardoor mensen niet altijd snel op de juiste plaats zijn. Daarbij signaleren we dat (fysieke) klachten lang niet altijd een medische oorzaak hebben, maar dat er soms andere problematiek speelt.
Door in te zetten op vroeg signaleren, het erkennen en herkennen van onderliggende problematiek (eenzaamheid, overlijden van een dierbare, verlies van werk) en het investeren in normaliseren in plaats van medicaliseren, kunnen we mogelijk het zorggebruik in de eerstelijnszorg verlagen. De komst van de adviespleinen en de lancering van onze website www.onsmaasdriel.nl zijn een begin, maar we gaan in 2024 nog nadrukkelijker inzetten op het leggen van maatschappelijke verbindingen. Bijvoorbeeld tussen medisch verwijzers en het welzijnswerk. Of tussen verenigingen en jongerenwerkers. We kunnen daarbij gebruik maken van initiatieven die elders goede resultaten hebben opgeleverd.
Programmabegroting 2024-2027 - 41
Doorontwikkeling van de adviespleinen (7.1, 7.2, 7.3) Na de start van de adviespleinen in 2023 is het nu zaak om de naamsbekendheid en vindbaarheid van de adviespleinen te vergroten. Dit doen we door actief van buiten naar binnen te werken, te zorgen voor een gevarieerd en aantrekkelijk programma en het adviesplein op verschillende manieren toegankelijk te maken (zowel digitaal als fysiek) voor verschillende soorten hulp- en ondersteuningsvragen. Doorontwikkeling van de huiskamers(7.1, 7.2, 7.3) De afgelopen twee jaar zijn er binnen een pilot door Welzijn Bommelerwaard een tweetal huiskamers opgezet in Hedel en Kerkdriel. Deze huiskamers zijn toegankelijk voor alle inwoners en hebben als doelstellingen ontmoeting en het bieden van laagdrempelige dagbesteding. Vanwege het succes willen we de huiskamers graag doorontwikkelen naar een plek waar mensen die nu nog een Wmo-indicatie dagbesteding hebben, in de toekomst beschikkingsloos terecht kunnen. Continueren en uitbreiden inzet POH GGZ Jeugd bij huisartsenpraktijken(7.1, 7.2) Maasdriel investeerde bij wijze van pilot de afgelopen jaren in de inzet van praktijkondersteuners GGZ Jeugd (POH-GGZ Jeugd) bij huisartsen. We zien in de afgelopen jaren een forse toename van GGZ-problematiek onder jongeren. Met de inzet van de POH-GGZ Jeugd bij de huisartsen kunnen we onze jongeren sneller passende hulp geven.
De huisarts hoeft hierdoor minder vaak door te verwijzen naar (dure) specialistische zorg. Voor onze jongeren is het fijn dat ze sneller en beter geholpen worden en voor de gemeente is dit kostenbesparend. We zien ook dat de aanwezigheid van een POH GGZ Jeugd resulteert in een integrale aanpak van de problematiek én bijdraagt aan een betere samenwerking tussen huisartsen en jeugdconsulenten. De inzet van de POH GGZ Jeugd wordt met name genoemd als één van de effectieve maatregelen in de Hervormingsagenda Jeugd. We starten met opbouwwerk (7.2, 7.3) Preventie begint bij het aanwezig zijn in een dorp wijk of buurt. Dat is het werk van opbouwwerkers, die in nauw contact staan met onze inwoners en daardoor problemen in een vroeg stadium signaleren en makkelijk benaderbaar zijn voor onze inwoners. Opbouwwerkers worden uiteindelijk vertrouwde en bekende gezichten, waardoor zij makkelijk mensen kunnen verwijzen naar de juiste vorm van ondersteuing en van belangrijke meerwaarde kunnen zijn voor het verbeteren van de sociale cohesie in de kernen. Zij zijn ook van betekenis als het gaat om het ondersteunen van inwonersinitiatieven. Eigen team Inburgering Bommelerwaard (7.4) Sinds de invoering van de nieuwe Wet inburgering werkt Maasdriel regionaal samen met de andere gemeenten in Rivierenland en zijn de uit te voeren taken belegd bij verschillende organisaties.
In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de uitvoering van deze wet niet voldoet aan onze (kwaliteits)eisen. Om die reden halen we samen met Zaltbommel onze taken terug naar de Bommelerwaard. We formeren een eigen team Inburgering dat op schaal van de Bommelerwaard gaat functioneren. Investeren in de Maasdrielse aanpak vroegsignalering: Vroeg Eropaf (7.5, 7,6) Mensen die in armoede dreigen te raken proberen we zo vroeg mogelijk te helpen, om te voorkomen dat ze ernstige schulden krijgen of uit hun woning gezet worden. Als problemen nog klein zijn, kan een advies of een lichte interventie al voldoende zijn. Daarvoor hebben wij budgetcoaches in dienst. In Maasdriel werken we volgens het principe van Vroeg Eropaf. We krijgen een melding van onder andere zorgverzekeraars, woningcorporaties, energieleveranciers, waterbedrijven en enkele overheden, als iemand bij hen een betalingsachterstand heeft. Wij proberen vervolgens contact te leggen door op huisbezoek te gaan of door een kaartje achter te laten in de
Programmabegroting 2024-2027 - 42
brievenbus met ons hulpaanbod. We constateren dat deze aanpak goed werkt, maar ook dat er veel meldingen worden gedaan. Om die reden is het noodzakelijk om een extra investering te doen om opvolging te kunnen (blijven) geven aan alle meldingen die binnenkomen. We richten onze dienstverlening schuldhulpverlening opnieuw in (7.6) De (wets)wijzigingen binnen de minnelijke schuldsanering leiden ertoe dat we onze dienstverlening moeten herijken. Niet alleen omdat er mogelijk wijzigingen nodig zijn in rollen, taken en verantwoordelijkheden, maar ook omdat deze wijzigingen ons kansen bieden om onze inwoners nog beter van dienst te zijn en nog meer in te zeten op duurzame zelfredzaamheid. Experimenteren met het werken met een screeningsinstrument en het (extra) trainen van consulenten op coachingsvaardigheden zijn voorbeelden van mogelijke nieuwe interventies. Evaluatie van de minimaregelingen om te bepalen of herijking gewenst is (7.7) Maasdriel kent verschillende (lokale) regelingen voor mensen met een lager inkomen. Voorbeelden hiervan zijn: de Bijzondere Bijstand (ter dekking van extra / bijzondere uitgaven), de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) en de Regeling Maatschappelijke Participatie (MaPa). Vanuit die laatste kunnen onze inwoners een financiële tegemoetkoming krijgen voor onder andere een lidmaatschap van een (sport)vereniging of de bibliotheek.
We onderzoeken in 2024 of onze lokale regelingen voor minima zowel qua vorm als qua inhoud nog passen en aansluiten bij onze huidige samenleving, de maatschappelijke ontwikkelingen en de vraag van de toekomst. Inwoners kunnen terecht op onze spreekuren (7.7) We organiseren (twee) wekelijks een spreekuur voor inwoners die vragen hebben over onze minimaregelingen of hulp willen bij het aanvragen daarvan. Onze consulenten bekijken met inwoners voor welke regelingen ze in aanmerking komen en ondersteunen wanneer nodig bij het aanvragen van die regelingen. Het aanvragen kan sinds vorig jaar allemaal digitaal, inwoners kunnen de voortgang van hun aanvragen zelf online volgen. Verkennen mogelijkheden nieuwe vormen van dagbesteding / toeleiding tot werk in Maasdriel te realiseren(7.8) In Zaltbommel zijn in de afgelopen jaren een succesvolle textielwerkplaats en een fietswerkplaats opgezet. Op deze locaties kunnen inwoners op een laagdrempelige manier re-integreren richting betaald werk. Ook inwoners van Maasdriel maken hier gebruik van. De afstand / bereikbaarheid is voor veel inwoners echter helaas wel een drempel. Daarom onderzoeken we of het mogelijk is ook een vestiging te openen in Maasdriel.