Document · PDF

Jaarstukken 2022 BVEB

Gemeenteraad 29 juni 2023, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Jaarstukken 202216.064 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Jaarstukken BVEB 2022

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD |

INHOUDSOPGAVE 1.

Inleiding jaarstukken 2022 / 3

Managementsamenvatting / 5

Overhead / 7 3.1. Wat heeft het gekost? / 7 3.2. Relevante wet- en regelgeving / 9 3.3. Betrokken partijen / 9

Algemene dekkingsmiddelen / 10

Onvoorzien / 11 5.1. Wat heeft het gekost? / 11

Paragrafen / 12 6.1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 12 6.2. Financiering en treasury / 13 6.3. Bedrijfsvoering / 16 6.4. Paragraaf Informatiebeveiliging / 22

Jaarrekening / 27 7.1. Uitgangspunten / 27 7.2. Balans / 29 7.3. Overzicht van baten en lasten / 35 7.4. Incidentele baten en lasten / 40 7.5. Structurele reservemutaties / 41 7.6. Investeringsoverzicht / 42

Bijdrage per deelnemer / 46

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

1. Inleiding jaarstukken 2022 Voor u liggen de jaarstukken 2022 van de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). Sinds 1 januari 2017 voert de BVEB op het gebied van Financiën, Informatisering en Automatisering, Juridische Zaken en HRM voor de deelnemers onder andere de volgende bedrijfsvoeringstaken uit: • Het voorbereiden en uitvoeren van beleid; • Het geven van advies en het uitvoeren van projecten; • Het uitvoeren van het beheer, waaronder de salaris- en personeelsadministratie. De jaarstukken maken onderdeel uit van de Planning & Control-cyclus van de BVEB en is de laatste stap in de P&C-cyclus van 2022. Afgelopen jaar gaven we u via de bestuursrapportage tussentijds inzage in de uitvoering van de vastgestelde begroting tot en met juni 2022. Via deze jaarstukken informeren wij u over de behaalde resultaten, zowel inhoudelijk als financieel over geheel 2022. Opbouw jaarstukken In de Managementsamenvatting leest u op hoofdlijnen hoe we er in de realisatie van initiatieven voorstaan. De BVEB kent geen programma's zoals de gemeenten. De uitvoering van de bedrijfsvoeringstaken en de bekostiging vanuit de gemeenten valt merendeels onder 'Overhead'. Dit onderdeel is voornamelijk financieel van aard. Hierna komen de algemene dekkingsmiddelen en de post onvoorzien aan de orde.

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de jaarstukken, waarbij in de paragraaf Bedrijfsvoering wordt aangegeven wat de bijdrage per team is bij het uitvoeren van de bedrijfsvoeringstaken van de BVEB en wat er specifiek is gedaan in 2022. De jaarrekening bestaat uit de uitgangspunten, balans, overzicht baten en lasten, incidentele baten en lasten, structurele reservemutaties en een investeringsoverzicht. Tot slot geven we de bijdrage per deelnemer weer. Toekomst BVEB In april 2021 verscheen het rapport van & Van de Laar 'BVEB verantwoord besturen' met een advies voor de toekomst van de BVEB op basis van een variantenanalyse. De implementatie van dit advies vereist 10 interventies. Het rapport is conform vastgesteld. Eén van de interventies betrof het aanstellen van een directeur bij de BVEB. Dat is gerealiseerd. In 2022 zijn de overige interventies verder uitgewerkt in een organisatieplan dat begin 2023 door het bestuur werd vastgesteld. De directeur heeft ervoor gekozen bij de uitwerking van de interventies naast het rapport van & Van de Laar ook de eigen observaties als basis te gebruiken voor zijn organisatieplan. Een organisatieplan als basis voor de aankomende doorontwikkeling van de BVEB organisatie en de besturing van de bedrijfsvoering van de huidige drie organisaties.

Eind oktober/begin november 2021 werd door de raden van de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel gezamenlijk € 400.000 per jaar beschikbaar gesteld onder de noemer 'Toekomst BVEB'. Dit werd verwerkt in de gemeentelijke begrotingen van 2022 en verder. Bij de vaststelling in juli 2021 van de primaire begroting 2022 van de BVEB was de budgetvraag voor het Toekomstplan BVEB nog niet vastgesteld door de gemeenten. De budgetten van de BVEB zijn dus in 2022 niet opgehoogd met deze € 400.000.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Omdat de totstandkoming van het organisatieplan geheel vanuit de eigen gelederen van de BVEB werd uitgevoerd, hebben wij geen gebruik hoeven te maken van de aanvullende middelen voor de toekomst van de BVEB. In 2023 worden deze middelen door de implementatie van het organisatieplan structureel aangewend. Financieel resultaat 2022 Het jaar sluiten we af met een positief resultaat van afgerond € 329.000. Dit is een stuk hoger dan verwacht bij de bestuursrapportage in juni 2022. Toen hadden we nog de verwachting dat alle plussen en minnen elkaar zouden opheffen. Voor een groot deel ligt de oorzaak van het positieve resultaat bij het niet herbezetten van openstaande vacatures binnen de organisatie, door de krappe arbeidsmarkt. Ook hebben wij, met het oog op de toekomstige herinrichting van de BVEB, diverse openstaande functies bewust niet herbezet. Verder hebben we bij de bestuursrapportage al aangekondigd dat we overhouden op de kapitaallasten door verschoven investeringen en door het laten vervallen van oude kredieten die nog resteerden vanuit de start van de BVEB maar die wij nu niet meer noodzakelijk achten. Tenslotte is er een onderbesteding op incidentele projectbudgetten die bestemd zijn voor de vervanging en herinrichting van bedrijfsvoeringsapplicaties die over het boekjaar heen lopen. En hebben we geen gebruik hoeven te maken van de post onvoorzien.

Wel zijn de CAO-ontwikkelingen hoger uitgevallen dan de geraamde algemene dekkingsmiddelen. Financieel resultaat kort weergegeven: Personele kosten (lasten/baten) Materiële kosten Projecten Algemene Dekkingsmiddelen (Autonome Ontwikkelingen) Onvoorzien

€ 123.000 € 141.000 € 108.000 € -68.000 € 25.000

Totaal resultaat 2022

€ 329.000

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

2. Managementsamenvatting Per team geven we hieronder kort de voortgang van de belangrijkste punten uit de begroting 2022 weer. In paragraaf 6.3 Bedrijfsvoering vindt u per team uitgebreid terug wat er in 2022 is gerealiseerd. Directie • In 2022 stond de uitwerking van het organisatieplan en de herijking van de dienstverlening van de BVEB centraal. Voor het overige is de BVEB dit jaar beleidsarm doorlopen en was de focus gericht op het realiseren van beleidsinitiatieven uit voorgaande jaren en het versterken van de basisinfrastructuur van de gezamenlijke bedrijfsvoering. Team HRM • Het beleid en de regelgeving op het gebied van flexibel werken en modern werkgeverschap is vastgesteld en geïmplementeerd. • In het kader van een goed functionerende cyclus van strategische personeelsplanning, waarbij we specifiek aandacht hebben voor schaarse functies, is er een recruitmentteam ingezet om in deze krappe arbeidsmarkt medewerkers binnen te halen. In 2022 stroomde 70 nieuwe medewerkers in. • Eind juni werd fase II van de implementatie van de E-HRM module afgerond. Het proces instroom, doorstroom, uitstroom is gedigitaliseerd en de daarmee samenhangende managementrapportages zijn beschikbaar. • Fase III van E-HRM; de digitalisering van het hoofdproces verlof, is in de eerste maand van 2023 afgerond.

• De technische omzetting naar HR21 van het functiegebouw van Maasdriel en Zaltbommel is gerealiseerd en vastgesteld. De behandeling van bezwaarschriften van medewerkers loopt door in 2023. Team Informatisering & Automatisering • In 2022 zochten we met het informatiebeleid de aansluiting bij het organisatieplan voor de BVEB. We verwachten hiermee de komende jaren aan een krachtig fundament voor de toekomst te gaan bouwen. • De beide gemeenten en de BVEB bellen voortaan met Microsoft Teams in de 'Cloud'. Telefonie is met diverse functionaliteiten uitgebreid. • Webformulieren van de gemeentepagina's zijn inmiddels opgenomen in het Zaaksysteem. Hierdoor komen vragen van bedrijven en inwoners rechtstreeks bij de juiste afdeling terecht. De volgende stap is dat bedrijven en inwoners inzage krijgen in hun lopende zaken. • Afgelopen jaar hebben we van binnenuit scherp gekeken wat de risico's zijn betreffende cybercriminaliteit en waar we verbeteringen kunnen aanbrengen in de informatiebeveiliging. Team Financiën • Het onderdeel begroting 2023 van de P&C-Cyclus van de beide deelnemende gemeenten is daar waar mogelijk geharmoniseerd. • De nieuwe gemeenteraadsleden van Maasdriel hebben via een inloopavond kennisgenomen van de P&C-cyclus. De portefeuillehouder(s) financiën worden via portefeuillehoudersoverleggen op de hoogte gehouden van financiële ontwikkelingen.

• De gesprekken met de fiscus over doorontwikkeling horizontaal toezicht zijn in volle gang. We werken ernaartoe om eind 2023 het convenant te kunnen tekenen. • Het nieuwe financieel systeem is begin 2022 van start gegaan. Gebruikers zijn via trainingen en kennissessies meegenomen in dit proces. De modules activa en staat van reserves en voorzieningen zijn ingericht. In 2023 worden andere modules verder opgepakt.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Team Juridische Zaken • Het team heeft momenteel een goede basis. Het heeft continu de aandacht om dit zo te houden. • Inventarisatie van het Juridisch kwaliteitsplan heeft plaatsgevonden en de uitvoering is gestart. In 2023 krijgt dit een vervolg. • Klachten worden vanaf eind 2022 anders geregistreerd. We zien een toename in het aantal Wet open overheid (Woo) verzoeken. Of dit het gevolg is van een gewijzigde registratie zal in 2023 blijken. • Beroepsprocedures laten op zich wachten door achterstanden bij de rechtbank en de Raad van State. Procedures hebben daardoor een lange doorlooptijd.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

3. Overhead De uitvoering van de bedrijfsvoeringstaken en de bekostiging vanuit de beide gemeenten valt merendeels onder 'Overhead'. Dit is voornamelijk financieel van aard.

3.1. Wat heeft het gekost? Het vertrekpunt van het saldo voor deze jaarstukken is de primitieve programmabegroting 2022, aangevuld met de resultaatbestemming van 2021 voor incidentele projecten uit de jaarrekening 2021. Eind oktober/begin november 2021 is door de raden van de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel gezamenlijk € 400.000 per jaar beschikbaar gesteld onder de noemer 'Toekomst BVEB' en verwerkt in de gemeentelijke begrotingen van 2022 en verder. Bij de vaststelling in juli 2021 van de primaire begroting 2022 van de BVEB was de budgetvraag voor het Toekomstplan BVEB nog niet vastgesteld door de gemeenten. De budgetten van de programmabegroting BVEB 2022 zijn dus niet opgehoogd met deze € 400.000. We zijn in 2022 wel gestart met de interventies voor het Toekomstplan BVEB conform het advies van & Van de Laar. Deze kosten zijn in zijn geheel opgevangen binnen de personele begroting van de BVEB doordat leidinggevende functies niet zijn ingevuld en openstaande vacatures moeilijk invulbaar blijken te zijn door de krappe arbeidsmarkt. Om het effect van de extra kosten voor het Toekomstplan BVEB financieel duidelijk weer te geven laten we voor nu de opzet van de primaire begroting 2022 per team even los. Deze vindt u terug in 7.3 Overzicht van baten en lasten. In onderstaande tabel worden de financiële effecten weergegeven ten opzichte van de totale begroting 2022.

Waarbij we meegeven dat een negatief getal moet worden gezien als een nadeel en een positief getal als een voordeel. Het totaalresultaat voor 2022 is € 329.000 positief.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Lasten Personele kosten Personele kosten Toekomst BVEB

Rekening 2021 5.290.841

Primitieve begroting 2022 5.454.443

Begrotings wijzigingen 2022 196.058

Totale begroting 2022 5.650.501

Rekening 2022

Saldo

5.459.279

191.222

177.609

171.147

-171.147

2.751.431 397.276 8.617.157

2.731.941 214.000 8.400.384

59.392 486.842 742.292

2.791.333 700.842 9.142.676

2.567.765 593.042 8.791.234

223.568 107.800 351.442

-146.983 -

-17.500 -

-120.761 -

103.261 -

Bijdrage Maasdriel Bijdrage Zaltbommel Totaal Baten

-4.112.688 -4.748.189 -9.007.860

-3.935.702 -4.559.230 -8.512.432

-3.935.702 -4.559.230 -8.615.693

103.261

Saldo Baten en Lasten

-390.703

-112.048

742.292

630.244

175.541

454.703

Storting in reserve Onttrekking aan reserve Saldo Reservemutaties

-156.624 -156.624

-98.571 -98.571

-486.842 -486.842

-585.413 -585.413

-502.432 -502.432

-82.981 -82.981

Resultaat Overhead

-547.327

-210.619

255.450

44.831

-326.891

371.722

Algemene Dekkingsmiddelen (Autonome Ontwikkelingen) Onvoorzien Totaal resultaat

1.879 -545.448

185.619 25.000 -

-255.450 -

-69.831 25.000 -

-2.123 -329.015

-67.708 25.000 329.015

Materiële kosten Projecten Totaal Lasten Baten Personele baten Materiële baten

Reservemutaties

Hieronder geven we een korte toelichting op de voor- en nadelen op de beschikbaar gestelde budgetten voor 2022. Personele kosten In totaliteit hebben we een voordeel van € 294.000 op personele kosten. Deels door meer baten van € 103.000 vanuit het UWV en geleverde diensten. Deels door het niet herbezetten van openstaande vacatures binnen de organisatie, zijnde € 388.000. Hiertegenover staan € 197.000 aan extra kosten voor de inzet van een recruitmentteam voor alle drie de organisaties. Personele kosten Toekomst BVEB Sinds eind 2021 hebben we een eigen directeur in dienst. Daarnaast is er een gering bedrag gebruikt om expertise van buitenaf in te huren. Ook is in het team Juridische Zaken in het najaar van 2022, vooruitlopend op het organisatieplan Toekomst BVEB, een administratief medewerker aangetrokken. Samen goed voor € 171.000 aan kosten die binnen de begroting werden opgevangen. Materiële kosten Op de materiële kosten hebben we een voordeel van € 224.000. Bestaande uit kapitaallasten, advieskosten Informatisering en Automatisering en overige kleine voordelen door uitblijven van prijsstijgingen voor 2022.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Projecten Het voordeel op de projecten bestaat uit nog niet bestede gelden die in 2023 voortgang vinden. Reserve mutaties Het voordeel op reserves bestaat geheel uit nog niet bestede kapitaallasten ZaakGericht Werken, die doorschuiven naar 2024 en verder. Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Het negatieve saldo algemene dekkingsmiddelen wordt veroorzaakt door hogere CAOontwikkelingen dan verwacht bij het opstellen van de begroting. Daarnaast hebben we de post onvoorzien niet voor een specifiek doel ingezet.

3.2. Relevante wet- en regelgeving Hiervoor verwijzen we naar het controleprotocol. Hierin is het normenkader geschetst waar de BVEB in haar dagelijkse doen en laten rekening mee houdt.

3.3. Betrokken partijen Naast onze deelnemende gemeenten Maasdriel en Zaltbommel leveren we ook een aantal beperkte diensten aan het Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (PHTB) tot 1 januari 2023. Vanaf deze datum is de PHTB in liquidatie, waarna de dienstverleningsovereenkomst met de PHTB wordt geëindigd. Organisaties Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Gemeente Maasdriel Gemeente Zaltbommel

Beschrijving Dienstverlening salarisadministratie, personeelsadministratie en financiële administratie Volledige dienstverlening Volledige dienstverlening

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

4. Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de lasten van de financieringsfunctie en in de primitieve begroting 2022 vermelde indexatie van de personele en materiële kosten.

4.1. Wat heeft het gekost? Algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht treft u de huidige stand van de algemene dekkingsmiddelen aan.

Lasten Algemene dekkingsmiddelen Indexatie personele lasten (1,5%) Indexatie materiële lasten (1,5%) Treasury Totaal Lasten Algemene dekkingsmiddelen Baten Algemene dekkingsmiddelen Indexatie personele lasten (1,5%) Indexatie materiële lasten (1,5%) Treasury Totaal Baten Algemene dekkingsmiddelen Resultaat Algemene dekkingsmiddelen

Rekening 2021

Primitieve begroting 2022

Begrotings wijzigingen 2022

Totale begroting 2022

Rekening 2022

Saldo

1.879

141.000 46.000 -1.381

-209.450 -46.000 -

-68.450 -1.381

-2.123

-68.450 742

1.879

185.619

-255.450

-69.831

-2.123

-67.708

1.879

185.619

-255.450

-69.831

-2.123

-67.708

Bij opstelling van de begroting 2022 zijn we uitgegaan van 1,5% indexatie personele lasten conform de op dat moment laatst bekende Circulaire van het gemeentefonds (september 2020). De CAO voor 2022 is eind januari 2022 vastgesteld. Hierin is een loonsverhoging van 2,4% opgenomen per 1 april 2022. Samen met de huidige sociale lasten en pensioenpremies leidt dit tot een herrekening van de personele lasten voor 2022. De meerkosten voor 2022 bedragen € 209.450. De gehele stelpost indexatie personele lasten van 1,5% ad € 141.000 is hiervoor ingezet. Hierdoor ontstaat er een tekort van € 68.450 op de indexatie Personele lasten. Binnen de begroting van 2023 hebben we al rekening gehouden met deze extra kostenstijging. De post indexatie materiële kosten van 1,5 % conform de Circulaire van september 2020 zijnde € 46.000 hebben we ingezet om de prijsstijgingen binnen de post Informatisering en Automatisering onderdeel van team I&A op te vangen. Achteraf bezien bleken de prijsstijgingen ten opzichte van 2021 minimaal te zijn en heeft het team I&A de extra middelen niet nodig gehad. Hierdoor kunnen deze in 2023 dienen als extra dekking voor de verwachte extreme prijsstijgingen.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

5. Onvoorzien Het is wettelijk verplicht voor gemeenten om een post onvoorzien op te nemen in de begroting. Sinds het begrotingsjaar 2019 wordt er jaarlijks een bedrag van € 25.000 opgenomen als post onvoorzien voor de BVEB.

5.1. Wat heeft het gekost? In 2022 is de post onvoorzien niet aangewend.

Lasten Onvoorzien Totaal Lasten Baten

Rekening 2021

Begrotings wijzigingen 2022 -

Totale begroting 2022 25.000

Rekening 2022

Primitieve begroting 2022 25.000

Saldo

25.000

Onvoorzien Totaal Baten Resultaat Algemene dekkingsmiddelen

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

6. Paragrafen Conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden hier de volgende paragrafen opgenomen: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Financiering; • Bedrijfsvoering; • Informatiebeveiliging. De andere door het BBV voorgeschreven paragrafen, lokale heffingen, onderhoud kapitaalgoederen, verbonden partijen en grondbeleid, zijn niet van toepassing op de BVEB.

6.1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: • De weerstandscapaciteit, de middelen en mogelijkheden waarover de BVEB beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; • Alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De BVEB heeft op dit moment geen middelen in een algemene reserve om risico's op te vangen. De BVEB heeft wel een post onvoorzien van € 25.000 structureel opgenomen in de begroting. Het weerstandsvermogen bedraagt dus € 25.000. De BVEB heeft slechts minimale reserves. Op basis van de statuten van de Gemeenschappelijke Regeling mag dat maximaal 3% van de totale begroting zijn. Dit betekent dat de deelnemende gemeenten Maasdriel en Zaltbommel in hun begrotingen rekening moeten houden met de risico’s van de BVEB.

6.1.1. Weerstandscapaciteit In artikel 21 van de GR is het uitgangspunt opgenomen dat de deelnemers er steeds voor zorgen dat de bedrijfsvoeringseenheid altijd over voldoende middelen beschikt om aan al haar verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. Daarnaast is in artikel 20 vastgelegd hoe met reservevorming wordt omgegaan. 1. Een batig of nadelig saldo zal worden toegevoegd of onttrokken aan een daarvoor gecreëerde reserve/voorziening. Het overige batige of nadelige saldo zal aan de deelnemers worden uitgekeerd of in rekening worden gebracht, naar rato van de inbreng van de deelnemers in de regeling; 2. De risicoreserve (weerstandsvermogen) van de bedrijfsvoeringseenheid zal een bedrag gelijk aan 3% van de jaarlijkse exploitatielast niet te boven gaan. Bij de start van de BVEB is geen risicoreserve ingebracht door de deelnemers.

6.1.2. Risico's De BVEB voert de bedrijfsvoeringstaken uit voor de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel. Twee keer per jaar vindt een herijking plaats van de risico's die de BVEB loopt. Voor nu zien we de onderstaande risico's.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Als gevolg van mondiale oorzaken zijn de prijzen in Nederland binnen een kort tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele tientallen procenten binnen een tijdsbestek van één of enkele weken zijn geen uitzondering meer. Omstandigheden die daartoe bijdragen zijn onder meer de nasleep van de coronacrisis, de stijgende energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende sancties tegen Rusland. Onduidelijk is of en wanneer de prijzen weer zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich mee voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor nieuw te sluiten overeenkomsten. Bij het niet verlengen van tijdelijke contracten of het afscheid nemen van vaste medewerkers op verzoek van de werkgever ontstaat er voor de werkgever naast een transitievergoeding een wachtgeldverplichting.

6.1.3. Kengetallen Op de jaarrekening 2022 van de BVEB is een aantal van de door de BBV benoemde kengetallen niet van toepassing. Dit zijn de belastingcapaciteit en de grondexploitatie. De overige kengetallen worden hieronder weergegeven. De BVEB is een gemeenschappelijke regeling (GR) en een eventueel tekort op de exploitatie wordt gedekt door de deelnemers. Het solvabiliteitspercentage ligt in categorie B. Er is overeengekomen dat de deelnemers te allen tijde de financiële verplichtingen aan derden zullen nakomen. Kengetallen

Rekening 2021

Netto schuldquote in % Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen in % Solvabiliteitspercentage in % Structurele exploitatieruimte in %

Begroting 2022

Rekening 2022

3,86

31,27

11,26

17,22 20,93 6,91

% % %

31,28 12,46 1,93

% % %

13,26 % 33,40 % -/- 0,60 %

6.2. Financiering en treasury De paragraaf financiering en treasury heeft als doel inzicht te geven in en verantwoording af te leggen over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. In het kort noemen we dit ook wel treasury.

6.2.1. Beleidskader In deze paragraaf evalueren we de financiële positie van de BVEB op basis van de Financiële verordening. Daarnaast maken we de financieringsfunctie transparant. De bedoeling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s. De uitvoering van treasury is geregeld in de Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie gebeurt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

6.2.2. Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten stijgt. In december 2022 heeft de centrale bank de rente verhoogd met 50 basispunten. In februari 2023 wordt de rente weer verhoogd met 50 basispunten. De verwachting is dat de rente in maart en mei in totaal met nog 75 basispunten zal verhogen. De reden voor de opwaartse druk van de beleidsrente is dat de inflatie nog jarenlang boven de gewenste 2% zal liggen in Europa.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

De rente voor eenmaands kasgeldleningen was vele jaren negatief, maar gedurende het jaar is dit opgelopen naar 2,5% - 3,25% positief. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen zich het komende jaren beweegt tussen de 2,0 % en de 4,0%.

6.2.3. Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de volgende financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt conform Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) niet overschreden; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie. Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s worden vanuit Wet Fido-optiek bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen.

Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,2%) van de jaarbegroting van de BVEB bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2022 bedraagt de kasgeldlimiet € 698.000. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld; het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De norm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor de BVEB niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisico-norm is als volgt weer te geven:

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Variabelen renterisiconorm 1a Renteherziening op vaste schuld o/g 1b Renteherziening op vaste schuld u/g

2022

Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b)

2a 2b

Te betalen aflossingen schuld o/g1 Te ontvangen aflossingen schuld u/g1

500

Netto te betalen aflossingen (2a-2b)

500

Renterisico (1+2)

500

4a 4b

Begrotingstotaal Renterisiconorm % cfm regelgeving

8.512 20 %

Renterisiconorm (4a x % van 4b) minimum 2.500.000

2.500

5a 5b

Ruimte onder renterisiconorm (4>3) Overschrijding renterisiconorm (4<3)

2.000

Staat van langlopende geldleningen

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de BVEB ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico Dit is het risico dat de BVEB loopt wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. De BVEB verstrekt geen leningen.

6.2.4. Leningenportefeuille (looptijd langer dan 1 jaar) In 2017 is een lening ad € 3,5 miljoen afgesloten bij de BNG met een rente van 0,3% per jaar en een looptijd van 7 jaar. Deze lening is bestemd voor de investeringen in ICT. Jaarlijks wordt er € 500.000 afgelost en de rentebetaling in 2022 was € 4.500.

6.2.5. Renteomslag Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. In het onderstaande overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25% (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening komen we voor 2022 uit op een omslagrente van 0,30 % voor het berekenen van de kapitaallasten.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Schema rentetoerekening

Jaarrekening 2022

a. b. c.

d1. d2.

e. f.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering1 De externe rentebaten1

Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend2 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen3 Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)3 De aan taakvelden toe te rekenen rente De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)2 Renteresultaat op het taakveld treasury Toe te rekenen rente Boekwaarde per 1-1-20222

-1 5 1.804

Gemiddelde rente

0,25 %

5 5

Staat van langlopende geldleningen

2 Staat van activa 3 Staat van reserves en voorzieningen

6.3. Bedrijfsvoering 6.3.1. Directie 6.3.1.1. Waar de Directie voor staat De directie richt zich op toekomstige ontwikkeling van de BVEB.

6.3.1.2. Wat heeft de Directie in 2022 daarvoor gedaan? Hoe staan we er beleidsmatig voor? De directie bracht een organisatieplan tot stand dat begin 2023 werd vastgesteld door het bestuur. Project Zaakgericht werken, Baseline Informatiebeveiliging en HR21 Deze projecten worden uitgevoerd door de teams HRM en I&A.

6.3.2. Human Resource Management (HRM) 6.3.2.1. Waar HRM voor staat Waar we voor staan Het realiseren van de ambities van de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel, het samen met inwoners en ondernemers bouwen aan een sterke samenleving is mensenwerk. Werk van politici, bestuurders en ambtenaren. Ambtenaren helpen het bestuur van de gemeente met de ontwikkeling van de gemeenschap. Zij zijn het menselijk kapitaal, dé bepalende factor voor het succes van de organisatie. HRM helpt de organisaties bij het managen van het menselijk kapitaal en bij het managen van de voortdurende ontwikkeling van de organisatie.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

• We voeren de personeels- en salarisadministratie; • We monitoren, signaleren en duiden stelselmatig de ontwikkelingen op het gebied van HRM; • We zijn proceseigenaar van gemeentebrede organisatieontwikkelingen; • We zorgen voor modern en passend HRM-beleid en bijpassend HRM-instrumentarium; • We adviseren en faciliteren het management op alle gebieden van HRM; • We toetsen en bewaken de uitvoering van relevante wet- en regelgeving door het management; • We staan de bestuurder in de zin van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) en de Portefeuillehoudersoverleg P&O (poho P&O) bij in het overleg met respectievelijk de Ondernemingsraad (OR) en het Lokaal Overleg (LO); • We produceren, analyseren en duiden personeelsdata voor sturing en verantwoording.

6.3.2.2. Wat heeft HRM in 2022 daarvoor gedaan? Hoe staan we er beleidsmatig voor? Flexibel werken en modern werkgeverschap Een visie op het gebied van flexibel werken is vastgesteld waarmee invulling wordt gegeven aan modern werkgeverschap. Concreet betekent dit dat medewerkers plaats- en tijdsonafhankelijk kunnen werken. Op kantoor, thuis of elders. Samen 'het goede gesprek' voeren met hun leidinggevende; de leidinggevende vanuit de opgaven van de organisatie en de medewerker ook vanuit persoonlijke ontwikkeling. Eventueel met extra professionele coaching of opleiding. Strategische personeelsplanning In het kader van een goed functionerende cyclus van strategische personeelsplanning waarbij we specifiek aandacht hebben voor schaarse functies is een recruitmentteam ingezet om in deze krappe arbeidsmarkt medewerkers binnen te halen. Project E-HRM Na de succesvolle live gang afgelopen juli (Fase II) hebben we na de zomerperiode (Fase III) onze focus gelegd op twee zaken: 1) bestendigen/verbeteren van hetgeen ‘live’ is, en; 2) voorbereiden van nieuwe implementaties.

Concreet betekent dit dat: • Formatie en Bezetting rapportages inmiddels via Cognos ontsloten worden (en dus niet meer via Excel rapportages); • Er een doorontwikkeling heeft plaatsgevonden op de in-, door- en uitstroomprocessen die per 1 juli live zijn gegaan via Youforce; • Consequenties van HR21 zijn doorgevoerd in onze administraties en systemen; • De aansluiting tussen Beaufort (kernregistratie personeel) en Topdesk verder geperfectioneerd is; • De aansluiting tussen salaris- en financiële administratie geanalyseerd en (naar aanleiding daarvan) geoptimaliseerd is; • De overheveling van de verlofadministratie vanuit Timetell en Atmino naar Youforce (per 1 februari 2023) is voorbereid; • Een nieuw/sterk verbeterd contract met Visma/Raet is overeengekomen. Project Zaakgericht werken, Baseline Informatiebeveiliging en HR21 Dit is een gezamenlijk project samen met team I&A. De financiële verantwoording van dit gezamenlijke project valt onder de directie. Hieronder lichten we alleen het onderdeel HR21 toe wat voor ons team van toepassing is.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

HR21 Voor de technische omzetting HR21 voor gemeente Maasdriel en Zaltbommel is in 2022 een bedrag van € 25.000 geraamd. Dit budget is in de eerste helft van 2022 besteed aan een aanvullend onderzoek door bureau Haagse Beek en voor de eindtoetsing en -advisering van de Indelingscommissie. Na de zomer is het nog beschikbare budget gebruikt voor de inzet van bureau Buitenhekplus voor extra voorlichting aan de beide managementteams, het opstellen van de definitieve functiematrix en -boek, de inrichting van de HR21-applicatie en het houden van inloopspreekuren voor medewerkers naar aanleiding van de voorlopige indelingsbrieven. Eind 2022 liep de behandeling van bezwaarschriften van medewerkers bij de regionale indelingscommissie nog.

6.3.3. Informatisering en automatisering (I&A) 6.3.3.1. Waar I&A voor staat Waar we voor staan "Wij geloven dat ICT zo makkelijk, transparant en beschikbaar als water uit de kraan hoort te zijn". I&A houdt de slagaders van onze organisaties open en laat ze functioneren. We vervullen een centrale rol bij het beschikbaar stellen en toegankelijk maken van informatie. Tijdige informatie, op de juiste tijd en plaats beschikbaar en overal en altijd toegankelijk, geeft controle over de bedrijfsvoering. We hebben de expertise in huis om de juiste informatie te kanaliseren, optimaal te ontsluiten en op het juiste moment te benutten. I&A ondersteunt nieuwe ontwikkelingen, maar is niet per se de innovator, soms wel de initiator. Trends als cloud, open data, social intranet en common ground zijn hiervan voorbeelden. Kerntaken van I&A zijn het technisch beheer ('water uit de kraan'), het functioneel beheer (het continue leveren van meerwaarde in informatievoorziening) en informatiemanagement (een proactieve en vanzelfsprekende gesprekspartner). Dit doet I&A niet alleen, maar als integraal onderdeel van de bedrijfsvoering, samen met HRM, Juridische Zaken en Financiën en als business partner van de gemeenten.

6.3.3.2. Wat heeft I&A in 2022 gedaan? Hoe staan we er beleidsmatig voor? Informatiebeleid In 2022 zochten we met het informatiebeleid de aansluiting bij het organisatieplan voor de BVEB en de bijbehorende gewenste kanteling van de organisatie. Op deze wijze denken we organisatiesbreed na over de invulling van het onderwerp 'governance' van de informatievoorziening. Dit heeft als het gaat om de besturing best ingrijpende gevolgen voor mensen, processen en middelen. Desondanks omarmen we deze ontwikkeling en verwachten hiermee aan een krachtig fundament te bouwen voor de toekomst. Project (Frictiekosten) telefonie infrastructuur Telefonie als kanaal voor de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel en de BVEB is volledig over op bellen met Microsoft Teams. Dit platform in de 'Cloud' biedt, ten opzichte van de 'oude' telefooncentrale, echter veel meer mogelijkheden dan alleen telefonie. Videobellen, chatten, opslaan van bestanden, diverse uitgebreide functionaliteiten voor telefonie zelf. Bijna alles is mogelijk en we kijken met trots terug op een geslaagd project. Daarmee is dit project 'frictie telefonie infrastructuur' om dit jaar de dubbele exploitatielasten te betalen dan ook afgerond.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Project Zaakgericht werken, Baseline Informatiebeveiliging en HR21 Dit is een gezamenlijk project samen met team HRM. De financiële verantwoording van dit gezamenlijke project valt onder de directie. Hieronder lichten we alleen de onderdelen toe die voor ons team van toepassing zijn. Zaakgericht werken (ZGW) Naast investeringskredieten voor het systeem Zaakgericht werken is er voor 2021 en 2022 extra incidenteel budget beschikbaar gesteld om medewerkers vrij te maken die zich volledig richten op de inrichting van processen binnen ZGW. Alle digitale webformulieren op de websites van de gemeenten, waarbij kan worden ingelogd met DigiD, zijn inmiddels vervangen voor zaaksysteem webformulieren. De webformulieren zijn waar nodig gebruikersvriendelijk(er) gemaakt en intern zorgt deze manier van werken voor een veel efficiënter proces, omdat de zaak direct bij de juiste afdeling terechtkomt en omdat de ingevoerde gegevens niet opnieuw hoeven te worden ingevoerd. Daarbij zijn alle zaaktypes ook geschikt gemaakt voor de Persoonlijke Internet Pagina, waarop inwoners en bedrijven op korte termijn via de website kunnen inloggen om hun lopende zaken te bekijken. In het afgelopen jaar is daarnaast veel tijd gestoken in uitleg en toepassing van het ZGW, door middel van trainingen en begeleiding. Ook worden de maatwerk processen regelmatig geëvalueerd om het continue verbeteren te bevorderen.

ZGW is de Bommelerwaardse manier van werken. Een manier van werken die we dit jaar steeds beter in de organisaties inbedden door gericht op processen per team ondersteuning te bieden vanuit zowel de werking van de applicatie als het ZGW principe. We werken in een zaaksysteem waarbij steeds meer processen helder en passend zijn bij de behoefte van zowel inwoners als medewerkers. We werken zoveel mogelijk digitaal, maar ook aan de balie is persoonlijke ondersteuning altijd mogelijk. Onze inwoners ervaren een verbeterde dienstverlening en onze medewerkers zijn meer in control over de voortgang, afhandeling en vindbaarheid van zaken. Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO) Het is regelmatig in de krant te lezen: cybercriminaliteit, ook richting gemeenten, neemt hand over hand toe. Hoe wij omgaan met onze gegevens en dus hoe wij privacy- en informatieveiligheid in onze processen verankeren is belangrijker dan ooit. De afgelopen jaren is stevig geïnvesteerd in de buitenste lagen van onze beveiliging. Afgelopen jaar hebben we van binnenuit scherp gekeken wat de risico's zijn en waar we verbeteringen kunnen aanbrengen. Een waardevolle exercitie, bleek uiteindelijk. Met de BIO als fundament nemen we de bevindingen ter hand en gaan we aan de slag met een nog sterkere informatiebeveiliging.

6.3.4. Financiën 6.3.4.1. Waar Financiën voor staat Waar we voor staan Het team Financiën is verantwoordelijk voor de organisatie, coördinatie en uitvoering van de Planning & Control-cyclus van de twee gemeenten en de bedrijfsvoeringseenheid. De P&C-cyclus is een belangrijk bestuurlijk proces; de kapstok waaraan bestuurlijk doelstellingen worden opgehangen. De cyclus laat een blijvende ontwikkeling zien. Met de twee colleges van B&W stemmen we bij elk P&C document af welke elementen specifiek aandacht nodig hebben. Hiermee nemen we onze klanten mee in het proces en bevorderen we de eenduidigheid en efficiency in de uitvoering van het proces. Eenduidigheid en efficiency zijn voorwaarden om tot een goed doordachte cyclus te komen.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Bij de gemeente Maasdriel is de Programmabegroting 2023 door de implementatie van een blokkenstructuur anders opgebouwd ten opzichte van eerdere begrotingen. Daarmee zijn speerpunten en activiteiten met elkaar in verbinding gebracht en is de leesbaarheid van het document vergroot. Deze opzet is goed ontvangen door de eindgebruikers. Bij het opstellen van de volgende programmabegroting wordt bekeken of de gemeente Zaltbommel deze variant ook wil vertalen in haar begroting. De kwaliteit van de financiële producten wordt bepaald door mensen en systemen. De 'basis op orde' is het uitgangspunt bij het verwerken van financiële mutaties, betalingen en ontvangsten. Om een stap te maken in kwaliteit is een nieuw financieel systeem met ingang van 2022 in gebruik genomen. De eerste maanden kenmerkten zich door aanloopproblemen. Sinds de zomerperiode van 2022 werkt het financiële pakket goed voor het administreren van de inkoop- en verkoopfacturen. In de tweede helft van 2022 zijn een aantal sub administraties opgegaan in het financieel systeem, zoals de staat van investeringen en het overzicht van de reserves en voorzieningen. De budgethouders en budgetbeheerders zijn via trainingen begeleid in het gebruik van het systeem. Door in gesprek te gaan met de vakafdelingen is opgehaald of het systeem aan de eisen voldoet en waar nog ontwikkelkansen liggen.

De nieuwe gemeenteraden zijn via presentaties tijdens inloopavonden meegenomen in de gemeentelijke financiën.

6.3.4.2. Wat heeft Financiën in 2022 gedaan? Hoe staan we er beleidsmatig voor? P&C-cyclus Harmoniseren De opbouw van de programmateksten van de begroting 2023 van Zaltbommel zijn in lijn gebracht met de begroting van Maasdriel. De begroting wordt hierdoor compacter. Bij elk te leveren P&Cproduct kijken we in overleg met betrokkenen wat we kunnen harmoniseren. Bij Maasdriel is bij de begroting 2023 gewerkt met een blokkenstructuur bij de beleidsteksten. Speerpunten en activiteiten zijn beter met elkaar in verbinding gebracht. Dit tot tevredenheid van de eindgebruikers van de begroting. De nieuwe gemeentebesturen en gemeenteraden meenemen in de gemeentefinanciën De nieuwe gemeenteraadsleden van Maasdriel hebben bij een inloopavond kennisgenomen van de P&C-cyclus en de jaarstukken in het bijzonder. De portefeuillehouder(s) financiën worden via portefeuillehouders overleggen op de hoogte gehouden van financiële ontwikkelingen binnen de gemeente. Horizontaal Toezicht Op dit moment hebben beide gemeenten een Horizontaal Toezicht (HT) convenant met de Belastingdienst. Met dit convenant is afgesproken de onderlinge relatie te baseren op transparantie, begrip en vertrouwen.

Ook is overeengekomen dat de gemeente actief inzicht verstrekt in haar fiscale strategie, alsmede zorg draagt voor een aantoonbaar werkend systeem van interne beheersing, interne monitoring en externe controle waardoor er aanvaardbare aangiften ingediend kunnen worden en belastingschulden tijdig betaald kunnen worden. Eind 2020 heeft de Belastingdienst aan alle gemeenten, die nu onder het horizontaal toezicht vallen, aangekondigd dat voor het jaar 2022 wijzigingen in het horizontaal toezicht op de rol staan; de doorontwikkeling van het horizontaal toezicht (DHT). Tijdens het bedrijfsgesprek in oktober 2021, hebben de beide gemeentesecretarissen van Maasdriel en Zaltbommel met de Belastingdienst aangeven door te willen gaan met HT.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

In december 2022 vond een updategesprek plaats met de Belastingdienst. De gemeenten hebben een self-assessment overlegd en een fiscale risicoanalyse. Uit de bespreking is om aanvullende informatie gevraagd door de Belastingdienst. De geactualiseerde gegevens worden in de eerste helft van 2023 verstrekt aan de Belastingdienst. De verwachting is dat de bespreking van deze gegevens gecombineerd worden met een inhoudelijk gesprek met de specialisten over de verschillende belastingen (omzetbelasting, loonheffing en vennootschapsbelasting). We werken ernaartoe om eind 2023 het convenant te kunnen tekenen. Project Financieel pakket Het financieel pakket Key2 Financiën is live gegaan op 1 januari 2022. De financiële administratie was vrij snel na de livegang volledig operationeel. Het verwerken van facturen, nota’s en bankafschriften via het systeem loopt goed. Medewerkers (intern bij het team Financiën en extern bij de twee gemeenten) raken steeds meer vertrouwd met het financieel pakket waardoor de doorlooptijd van de facturenstroom korter wordt. De modules activa en de staat van reserves en voorzieningen zijn ingericht in 2022. Dit maakt het opstellen van documenten voor de Planning en Control cyclus, zoals de begroting en jaarstukken, gemakkelijker. In 2023 worden andere modules verder opgepakt.

6.3.5. Juridische zaken (JZ) 6.3.5.1. Waar JZ voor staat Waar we voor staan 'De medewerkers van het team Juridische Zaken zijn de vanzelfsprekende adviseurs bij complexe juridische vraagstukken'. JZ voert op juridisch gebied een breed scala van taken uit. Het team verzorgt de juridische ondersteuning van de organisaties en is vraagbaak voor de vakafdelingen op juridisch gebied. Daarnaast voeren we het secretariaat van de bezwarencommissies van Maasdriel en Zaltbommel, treden we op als vertegenwoordiger van de gemeenten in beroepszaken en als klachtencoördinator. JZ bekijkt vanuit het oogpunt van dienstverlening, maar met behoud van juridische kwaliteit, of het mogelijk is procedures informeel op te lossen. Waar dat kan worden hiermee juridische procedures voorkomen. Het opstellen en uitvoeren van het verzekeringsbeleid en het adviseren over de afwikkeling van schades met betrekking tot eigendommen van de beide gemeenten behoort ook tot de taken van JZ. Aansprakelijkstellingen worden in overleg met de betrokken afdeling getoetst en afgehandeld (of doorgezet naar de verzekering) en de contacten met de verzekeraar worden onderhouden. Tot slot houden we ons bezig met het toetsen van contracten en overeenkomsten, het behandelen van Woo-verzoeken (voorheen W0b) en het voeren en begeleiden van rechtsgedingen.

JZ volgt juridische ontwikkelingen en wetgeving en adviseert over de organisatorische gevolgen en implementatie daarvan.

6.3.5.2. Wat heeft JZ in 2022 gedaan? Hoe staan we er beleidsmatig voor? We houden de basis op orde In 2022 heeft Juridische Zaken de teams en afdelingen van Maasdriel en Zaltbommel geadviseerd bij het efficiënt, effectief en rechtmatig uitvoeren hun juridische verantwoordelijkheden. Dit om de belangen van de inwoners en ondernemers van beide gemeenten zo goed mogelijk te behartigen.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

Juridisch kwaliteitsplan In 2022 zijn we verder gegaan met het voeren van gesprekken met de teammanagers van de verschillende vakafdelingen over de aanpak van juridische kwaliteit zorg. Hiermee is geïnventariseerd aan welke ondersteuning van JZ de teams behoefte hebben. In 2023 gaan we verder met de uitvoering hiervan. Klachtenregistratie Voor klachten is eind 2022 een andere manier van registratie geïmplementeerd waardoor klachten eerder onderkend worden. In 2022 is het aantal klachten toegenomen. Of dit het gevolg is van een gewijzigde registratie zal in 2023 blijken. Ook in 2022 zijn een aantal omvangrijke Wet open overheid (Woo) verzoeken (voorheen Wob) ingediend. De afhandeling van de Woo-verzoeken kost veel tijd. Elk document moet beoordeeld worden. Daarnaast laat het aantal af te handelen bezwaarschriften, aansprakelijkstelling en interne juridische vragen een gestage stijging zien. In samenwerking met de medewerkers van de verschillende organisaties worden deze taken opgepakt. Beroepsprocedures In 2022 zijn de gevolgen van de coronacrisis bij de beroepsprocedures nog merkbaar. Bij de rechtbank en in mindere mate bij de Raad van State is een achterstand bij de behandeling van beroepschriften. Stukken worden laat toegestuurd en zittingen worden pas na lange tijd ingepland. Procedures hebben hierdoor een lange doorlooptijd.

Veranderingen wet- en regelgeving JZ zet zich proactief in bij veranderingen in wet- en regelgeving. Zo zijn we o.a. betrokken bij de implementatie van de Omgevingswet en de Wet open overheid door hiervoor organisatie brede werkgroepen op te richten. Verder is blijvend aandacht nodig voor het onderwerp privacy en daaraan gerelateerde werkzaamheden.

6.4. Paragraaf Informatiebeveiliging 6.4.1. Waarom is Informatiebeveiliging belangrijk? Door de toenemende digitalisering is het zorgvuldig omgaan met (persoons-)gegevens van inwoners en organisaties van steeds groter belang. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatievoorziening is essentieel voor de dienstverlening van gemeenten. Als gemeenten de beveiliging van informatie en de gegevensbescherming van betrokkenen in het kader van privacywetgeving niet voldoende kunnen waarborgen, zijn het vertrouwen en de continuïteit van de bedrijfsvoering in het geding. Met grote risico’s als gevolg voor zowel inwoners als gemeenten.

6.4.1.1. Informatiebeveiliging Het jaar 2022 stond qua informatiebeveiliging in het teken van verdere implementatie van de BIO. Sinds 2020 hebben gemeenten namelijk te maken met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als normenkader. Door de normenkaders van alle overheden te uniformeren tot één gezamenlijk normenkader, spreken alle overheden vanaf 2020 dezelfde taal op het gebied van informatiebeveiliging. De BIO helpt om ‘in control’ te zijn op het gebied van informatiebeveiliging. De invoering van dit normenkader biedt een aantal voordelen: • Extra nadruk wordt gelegd op risico bewust werken; • Het laat overheden op een vergelijkbare manier efficiënt werken aan informatiebeveiliging zodat niet iedereen zelf ‘het wiel hoeft uit te vinden’; • Het laat overheden aantoonbaar een betrouwbare partner zijn;

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

• Het vermindert de auditlast. 6.4.1.1.1. Doelstellingen informatiebeveiliging De belangrijkste doelstellingen van het vastgestelde informatiebeveiligingsbeleid 2020-2021 binnen de organisaties zijn: • Managen van de risico’s binnen de informatiebeveiliging; • Adequate bescherming van bedrijfsmiddelen; • Minimaliseren van risico’s van menselijk gedrag; • Voorkomen van ongeautoriseerde toegang; • Garanderen van correcte en veilige informatievoorzieningen; • Beheersen van de toegang tot informatiesystemen; • Waarborgen van veilige informatiesystemen; • Adequaat reageren op incidenten; • Beschermen van kritieke bedrijfsprocessen; • Beschermen en correct verwerken van persoonsgegevens van inwoners en medewerkers; • Waarborgen van de naleving van dit beleid. 6.4.1.1.2. Resultaten 2022 Een overzicht van belangrijke beheersmaatregelen en acties die in 2022 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de Informatiebeveiligingsdoelstellingen: • In 2022 is een Jaarplan Gegevensbescherming met activiteiten op het gebied van informatieveiligheid en privacy vastgesteld en met goed gevolg uitgevoerd. Het is een nuttige integratie geworden van informatiebeveiliging en privacy. Hiermee kunnen we de bescherming van onze gegevens beter coördineren. • De technische segmentatie van ons netwerk is in 2022 verder uitgebreid.

• De beveiliging van het back-up proces is in 2022 verder aangescherpt en afgerond. • Er is een audit uitgevoerd met betrekking tot de Wet Politiegegevens waardoor we meer inzicht hebben gekregen in de stand van de beveiliging van de applicaties in scope van deze audit en daar ook verbeteringen hebben gerealiseerd. • Er heeft een uitgebreide 'purple team' sessie plaatsgevonden waarbij onder leiding van een ethisch hacker samen met medewerkers van automatisering onderzocht is welke kwetsbaarheden in het interne netwerk te vinden zijn. Dit heeft geleid tot nuttige tips en aanbevelingen ter verbetering van het interne netwerk. • Er is een cyberoefening gehouden die heeft geleid tot belangrijke inzichten met betrekking tot de weerstand van de organisatie voor wat betreft het reageren op een cybercalamiteit. In het vervolg daarop is als test een herstel van systemen uitgevoerd. • Het proces van instroom, doorstroom en uitstroom van medewerkers - en bijbehorende autorisatievraagstukken - is verder verbeterd en meer geautomatiseerd. Dit komt de informatiebeveiliging ten goede. • Door gebruik te maken van een 'procesenvelop' binnen het zaaksysteem is de vastlegging van de elementen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid - die een belangrijke rol spelen binnen informatiebeveiliging - beter geborgd. 6.4.1.1.3.

Collegeverklaring ENSIA ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Het is een gezamenlijk project van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de VNG, gemeenten, het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en het ministerie van Infrastructuur & Milieu. ENSIA heeft tot doel het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren door het toezicht te bundelen en aan te sluiten op de gemeentelijke Planning & Control-cyclus. Naast het afleggen van horizontale verantwoording richting de gemeenteraad regelt ENSIA ook de verticale verantwoording over informatiebeveiliging richting de verschillende ministeries. Het gaat hierbij om verantwoording over de BRP, reisdocumenten, Suwinet, BAG, BGT, BRO, DigiD en WOZ. Omdat gemeenten door het afgeven van een collegeverklaring verantwoording afleggen over de stand van zaken met betrekking tot informatieveiligheid is dit niet van toepassing voor de BVEB.

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

De uitvoering van de werkzaamheden met betrekking tot ENSIA (inclusief de bijbehorende audits) worden gecoördineerd vanuit de BVEB. 6.4.1.1.4. Security Incidenten 2022 In 2022 zijn er 5 incidenten gemeld via TOPdesk die betrekking hadden op de BVEB. Er waren geen incidenten bij met een hoge impact. De incident registratie is in 2022 gesplitst in beveiligingsincidenten, feitelijke incidenten en kwetsbaarheidsmeldingen die we van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) ontvangen. De laatste worden nu niet meer behandeld als beveiligingsincident maar als wijzigingen. Deze meldingen lopen via het proces wijzigingenbeheer en wij brengen als gevolg daarvan preventief software patches aan. Het niet aanbrengen van deze patches zou kunnen leiden tot een incident. Het inrichten van dit proces draagt veel bij aan onze veiligheid. De kwetsbaarheidsmeldingen hadden vooral betrekking op landelijk en mondiaal gemelde software kwetsbaarheden en hebben de organisatie, mede door effectieve aanpassingen in het patch- en updateproces van software, geen schade toegebracht. Mede door het actualiseren van de ICT-foto ontvangen we van de Informatiebeveiligingsdienst Gemeenten (IBD) alleen nog relevante kwetsbaarheidsmeldingen en door beter gebruik van TOPdesk kunnen we het proces veel efficiënter uitvoeren. 6.4.1.1.5.

Meerjarenperspectief Het jaar 2023 staat in het teken van de verdere implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Binnen de BIO verschuift de nadruk van verplichte maatregelen naar risicomanagement. We krijgen daarbij ook een steeds beter beeld van onze kwetsbaarheden en werken projectmatig continu aan verbeteringen. De volgende activiteiten staan op de planning voor het jaar 2023: 1. Vaststellen van het Informatiebeveiligingsbeleid voor de periode 2023-2026. 2. Vaststellen en uitvoering geven aan het Jaarplan Gegevensbescherming 2023. 3. Vaststellen van een gedragscode voor Informatiebeveiliging en Privacy en de borging hiervan via HRM processen. 4. Optimaliseren van de 'hardening' van systemen (volgens hoge security standaarden inrichten van de systemen). 5. Optimaliseren van de centrale logging van systemen zodat het bij eventuele calamiteiten makkelijker is om forensisch onderzoek uit te voeren. 6. Afronding van de optimalisatie van het Instroom, Doorstroom en Uitstroom proces van medewerkers wat uitmondt in een geautomatiseerd proces en autorisatievraagstukken optimaliseert. 7. Verder optimaliseren van Mobile Device Management (MDM) om laptops en smartphones nog beter te beschermen. 8. Verder vormgeven van Business Continuity Management (BCM).

6.4.1.2. Privacy In 2022 is wederom veel aandacht besteed aan het verder borgen van het onderwerp gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving in de basisprocessen binnen de organisatie. Het privacyteam is goed geïntegreerd in de dagelijkse bedrijfsvoering. Op deze wijze kan snel en adequaat worden gezorgd voor ondersteuning bij vraagstukken, de afhandeling van datalekken, het behandelen van verzoeken omtrent rechten van betrokkenen, het afsluiten van (verwerkers)overeenkomsten en het uitvoeren van risicobeoordelingen. 6.4.1.2.1. Doelstellingen gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving De belangrijkste doelstellingen van het vastgestelde privacy beleid zijn het beschermen van de rechten en vrijheden van personen en dan met name hun recht op bescherming van persoonsgegevens. Door een passende bescherming kunnen gemeenten aan de verplichtingen van

BEDRIJFSVOERINGSEENHEID BOMMELERWAARD | 2022 JAARSTUKKEN BVEB

privacywetgeving waaronder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg) voldoen, en blijft het vrije verkeer van persoonsgegevens mogelijk wat noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering van gemeenten. 6.4.1.2.2. Resultaten 2022 Een overzicht van de belangrijkste maatregelen en acties die in 2022 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de gegevensbeschermingsdoelstellingen: • In 2022 is een Jaarplan Gegevensbescherming met activiteiten op het gebied van informatieveiligheid en privacy vastgesteld en met goed gevolg uitgevoerd. Onderdeel van dit jaarplan is ook het communicatieplan dat een bijdrage levert aan het verder vergroten van bewustzijn onder medewerkers. • De externe audit in het kader van de Wet politiegegevens is uitgevoerd en ingediend bij de nationale toezichthouder de Autoriteit Persoonsgegevens conform wettelijke verplichtingen. • In het kader van transparantie richting betrokkenen zijn meerdere maatregelen genomen waaronder het publiceren van aanvullende privacyverklaringen. • Er zijn responsible disclosure pagina’s toegevoegd aan de gemeentelijke websites mede om voor potentiële melders van datalekken en kwetsbaarheden in onze ICT systemen te faciliteren in een laagdrempelig meldpunt.

• Er is in samenwerking met procesinrichting binnen het zaaksysteem een functie ontwikkeld waarmee het verwerkingsregister (overzicht van processen waarbinnen persoonsgegevens worden verwerkt) beter kan worden vastgelegd en beheerd. Hierdoor kunnen de risico’s beter worden geïnventariseerd en beheerd. • Er zijn meerdere pré DPIA’s en DPIA’s (risicobeoordeling in het kader van gegevensbescherming) uitgevoerd binnen de organisaties op verwerkingen met hogere risico’s. • Er zijn verdere inventarisaties uitgevoerd en afspraken vastgelegd met derde partijen waaronder leveranciers en ketenpartners. In 2022 is hierbij meer de nadruk gelegd op hoog risico partijen in het sociaal domein die in opdracht van de gemeente gevoelige persoonsgegevens verwerken van kwetsbare doelgroepen. 6.4.1.2.3. Rechten van betrokkenen Betrokkenen kunnen onder de AVG hun rechten uitoefenen door bijvoorbeeld inzage te vragen in de persoonsgegevens die onze organisatie van hen verwerkt. In 2022 zijn er geen verzoeken gericht aan de BVEB ingediend door betrokkenen om hun rechten uit te oefenen onder de AVG. Wel zijn er 14 verzoeken afgehandeld namens Maasdriel en Zaltbommel. 6.4.1.2.4. Datalekken In 2022 zijn er bij de BVEB 7 incidenten gemeld die betrekking hebben op persoonsgegevens (datalekken) waarvan er 1 is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Meldingen bij de toezichthouder zijn wettelijk verplicht wanneer de inbreuk een (hoog) risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van de persoon wiens gegevens betrokken zijn bij het datalek. Indien een datalek zich voordoet, wordt altijd een zorgvuldige afweging gemaakt door de privacy officer, eventueel met ruggespraak van de FG. Er zijn namens Maasdriel en de gemeente 26 incidenten afgehandeld. 6.4.1.2.5. Meerjarenperspectief Voor 2023 en opvolgende jaren staan de volgende activiteiten op de planning: 1. Verder structureel borgen van het onderwerp gegevensbescherming in de dagelijkse bedrijfsvoering en processen. 2. Herzien en vaststellen van het privacybeleid voor de periode 2023-2026. 3. Vaststellen van een gedragscode voor Informatiebeveiliging en Privacy en de borging hiervan via HRM processen. 4. Vaststellen en uitvoering geven aan het Gegevensbeschermingsplan 2023 en het bijbehorende Communicatieplan Gegevensbescherming 2023. Het communicatieplan is erop gericht om de bewustwording te verhogen met betrekking tot informatiebeveiliging en privacy.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12741486/1