Concept Programmabegroting gemeente Maasdriel 2023-2026
Tekst van het document
Relevante ontwikkelingen De transitie naar het nieuwe werken in het Sociaal Domein We investeren in een nieuwe, outreachende manier van werken binnen het Sociaal Domein. Waarbij we veel meer inzetten op advies, training en preventieve voorzieningen. Daarin werkt het gebiedsteam nauw samen met welzijnspartners en jongerenwerk, met kinderopvang en onderwijs en met de huisartsenpraktijken. Door gezamenlijk signalen vroegtijdig te herkennen en daarop in te spelen worden inwoners eerder, beter en goedkoper geholpen. Uitgaven Jeugdzorg en Wmo In de Jeugdzorg en binnen de Wmo is sprake van een open einde regeling. Dat betekent dat de gemeente ook bij (dreigende) overschrijding van de budgetten verplicht is om toch zorg in te zetten of te verlenen aan onze inwoners. Ook in Maasdriel zien we een toename in de kosten. Om die reden is het van groot belang om zo realistisch mogelijk te begroten. Dat doen we zowel op basis van ervaringscijfers binnen onze gemeente als op basis van de budgetten die wij krijgen van het Rijk. Vanaf 2023 is in de circulaires van de Rijksoverheid echter niet meer zichtbaar welke middelen gemeenten krjgen voor de bekostiging van het Sociaal Domein. Doordecentralisatie Beschermd wonen De doordecentralisatie van Beschermd Wonen krijgt steeds meer vorm. Het Rijk heeft bepaald dat gemeenten verplicht moeten samenwerken.
Maasdriel is aangesloten bij de regio Meierij en Bommelerwaard, waar 'sHertogenbosch de centrumgemeente is. Gemeenten hebben het Regioplan Doordecentralisatie Beschermd Wonen opgesteld. In 2023 start het Rijk met het toevoegen van de budgetten Beschermd Wonen aan de lokale Wmo budgetten van alle gemeenten. De doordecentralisatie gaat in stappen, het duurt 10 jaar voordat het totale budget is opgesplitst.
Programmabegroting 2023-2026 - 39
Stelstelwijziging Jeugdwet Aangekondigd is een verplichte regionale samenwerking op gespecialiseerde jeugdzorg die moet leiden tot een meer uniforme werkwijze tussen alle gemeenten en de gecertificeerde instellingen (voor jeugdbescherming en jeugdreclassering). Een van de onderdelen hiervan is de Norm voor Opdrachtgeverschap. De belangrijkste doelstellingen van deze norm zijn: beschikbaarheid van de benodigde zorgfuncties borgen, een zorgvuldige transformatie van het zorglandschap en vermindering van bureaucratie. Om deze doelstellingen te halen leggen gemeenten duurzame afspraken vast over de samenwerking binnen de jeugdregio. Maasdriel zoekt de samenwerking in Rivierenland, net als Zaltbommel. Er zijn op dit moment nog geen definitieve afspraken gemaakt, dus de financiële impact hiervan is nog niet bekend.
Wat willen we bereiken? 7.1 Optimale zorg- en dienstverlening aan ál onze inwoners: dichtbij, zichtbaar en laagdrempelig; 7.2 We werken met betrokken medewerkers, die deskundig zijn en efficiënt werken met en voor onze inwoners; 7.3 Extra andacht voor kwetsbare (doel)groepen en inwoner die (tijdelijk) wat extra steun kunnen gebruiken; 7.4 Onze jeugd kan veilig opgroeien en zich optimaal ontwikkelen; 7.5 We proberen hedendaagse maatschappelijke problemen zoals eenzaamheid te voorkomen of te verlichten; 7.6 We willen een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen binnen eigen mogelijkheden; 7.7 Onze inwoners hebben betaald werk of een passende vorm van dagbesteding.
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Reduceren van de wachtlijsten Ook in Maasdriel kampen we met wachtlijsten in het Sociaal Domein. Zowel voor de zorg die onder de Wet Maatschappelijke Opvang (Wmo) valt, als binnen de Jeugdwet. We willen er in 2023 voor zorgen dat we onze
7.1
7.2
7.1
7.2
7.3
7.3
7.5
7.6
7.4
7.5
7.6
wachtlijsten reduceren. Functionerende adviespleinen Maasdriel We werken hard aan de realisatie van twee Adviespleinen in onze gemeente waar wij ál onze inwoners laagdrempelige hulp en ondersteuning, maar ook ontmoeting en activiteiten bieden. Iedereen is hier welkom. De gemeente en Welzijn Bommelerwaard werken nauw samen aan het realiseren van een warm welkom (door vrijwilligers) en deskundige professionals op beide locaties. Dat biedt onze inwoners de mogelijkheid al hun vragen te stellen over welzijn, zorg en (financiële) ondersteuning. Vanuit de gemeente zijn er Jeugd- en Wmoconsulenten, maar ook (met regelmaat) budgetcoaches en schuldhulpverleners aanwezig. Dat geldt ook voor
7.5
Mantelzorgconsulenten en andere medewerkers van Welzijn Bommelerwaard. We streven ernaar om ons aanbod op de Adviespleinen steeds verder uit te breiden, in samenwerking met onze maatschappelijke partners en de zorgaanbieders die we gecontracteerd hebben. We hebben ook hierbij maatwerk hoog in het vaandel en proberen ons aanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten op de wensen en behoeften van onze inwoners. Borgen van inclusieve dagactiviteiten In Gelre's End loopt een pilot Inclusieve dagactiviteiten. Deze pilot is net voor de coronacrisis gestart en verlengd tot eind 2023, om het initiatief een eerlijke kans van slagen te geven. Welzijn Bommelerwaard organiseert uiteenlopende, laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten voor inwoners van onze gemeente. Daarmee stimuleren we sociale contacten en ontmoeting, maar zetten we ook actief in op beweging en het tegengaan van eenzaamheid. We willen de succesvolle elementen uit de pilot graag borgen en implementeren in het Adviesplein dat we in Gelre's End aan het voorbereiden zijn. Tegengaan van eenzaamheid Eenzaamheid komt voor binnen alle geledingen van onze samenleving. Het is een belangrijke en alsmaar
Programmabegroting 2023-2026 - 40
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) groeiende maatschappelijke opgave. In de Bommelerwaard hebben we hiervoor veel aandacht. Er vinden veel ontmoetingsactiviteiten plaats en we investeren in inclusieve dagactiviteiten om eenzaamheid tegen te gaan of te verlichten. In 2022 sloot ook de gemeente Maasdriel aan bij de landelijke coalitie 'Eén tegen eenzaamheid'. In 2023 krijgt de de coalitie steeds meer vorm en inhoud en wordt er actief ingezet op verdere uitbreiding. Specifiek voor onze Bommelerwaardse jongeren gaan we in 2023 aan de slag met JoinUs. Dat is een methode om eenzaamheid onder jongeren tussen 12 en 25 jaar terug te dringen, door jongeren samen te brengen en hen te helpen op een krachtige en positieve manier sociaal redzaam te worden. Versteviging sociale infrastructuur Bij het regioplan doordecentralisatie Beschermd Wonen hoort een lokaal uitvoeringsprogramma. Daarin staat aan welke basisvoorzieningen de gemeenten (willen) werken. Onder de noemer 'Thuis in de wijk' gaan we in 2023 aan de slag met het verstevigen van de zogenoemde sociale infrastructuur in de kernen. Denk hierbij aan voldoende ontmoetingsplekken, recreatieve dagbesteding en kleinschalige maatschappelijke opvang. Dit wordt
7.3
7.5
7.6
7.1
7.2
7.6
steeds belangrijker, om ervoor te zorgen dat ook kwetsbare mensen zo zelfstandig mogelijk kunnen (blijven) wonen. Leren van ervaringsdeskundigen Er werken steeds meer ervaringsdeskundigen in verschillende sectoren, zoals de ggz, jeugdzorg, maatschappelijke zorg, mantelzorg en cliëntondersteuning in de Wmo. In het kader van inclusie bestaat de wens om ervaringsdeskundigheid ook in de Bommelerwaard op een goede manier invulling te geven . In ieder geval bij onze activiteiten op het gebied van inclusie, waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij landelijke activiteiten en initiatieven. Te denken valt aan Burendag, Week van de (jonge) Mantelzorg(er) en de Week van de toegankelijkheid. Daarnaast willen we investeren in passende communicatie en goede (digitale) informatie. Sociale Kaart Eind 2022 is in samenwerking met MijnBuurtje de sociale kaart OnsMaasdriel gelanceerd. OnsMaasdriel biedt een duidelijk overzicht van alle organisaties, verenigingen, initiatieven en diensten die maatschappelijke hulp en ondersteuning bieden in de Bommelerwaard. We werken hierin samen met de gemeente Zaltbommel en Welzijn Bommelerwaard. De gemeente Maasdriel wil graag dat inwoners en organisaties elkaar makkelijk
7.1
kunnen vinden, elkaars kwaliteiten optimaal benutten en meer dingen samen doen. Als mensen professionele hulp of ondersteuning nodig hebben moeten ze dat snel en dichtbij kunnen vinden. In 2023 zal de sociale kaart worden doorontwikkeld naar een interactief buurtplatform. Bereik jongerenwerk uitbreiden In de afgelopen jaren heeft het jongerenwerk in Maasdriel bewezen van belangrijke toegevoegde waarde te zijn voor onze Maasdrielse jeugd. De inzet vanuit het jongerenwerk heeft een laagdrempelig, preventief karakter. We gaan nu het jongerenwerk verder uitbreiden (in uren) en daarmee verder professionaliseren. Met als doel om de impact van het jongerenwerk te vergroten. Concreet betekent dit dat we ook de jongeren willen bereiken die geen overlast veroorzaken, maar wel een vorm van coaching kunnen gebruiken. Dit doen we door meer 7.4
7.5
vriendschappen en vrijetijdsbesteding. In de afgelopen jaren heeft Maasdriel door middel van een pilot hiermee 7.3
7.4
activiteiten voor álle jongeren in onze gemeente te organiseren. We willen in 2023 in iedere kern activiteiten aanbieden, om zo het bereik te optimaliseren. Daarbij blijft het jongerenwerk zichtbaar op het middelbaar onderwijs, waar de jongerenwerkers aansluiten tijdens de lunchpauzes. Ze gaan daar met jongeren in gesprek en waar nodig spreken ze jongeren aan op hun gedrag. De jongerenwerkers helpen ons als gemeente om preventiever te werken, potentiële problemen sneller te signaleren en er met behulp van laagdrempelige interventies snel bij te zijn. Uitbreiding trajecten Toekomstcoaching Toekomstcoaching is een coachings- en begeleidingsmethodiek die preventief en individueel wordt ingezet bij jongeren die dreigen vast te lopen in hun leven. BIjvoorbeeld op thema's zoals toekomst, school en werk,
7.5
7.6
de eerste ervaringen opgedaan. Toekomstcoaching heeft zich inmiddels bewezen als een toegankelijke en laagdrempelige manier van ondersteuning voor jongeren, met een nadrukkelijk preventieve werking. Het helpt bovendien bij het versterken van de eigen kracht van de jongere. We willen graag dat Toekomstcoaching één
Programmabegroting 2023-2026 - 41
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) van de standaard 'tools' wordt binnen het jongerenwerk, zodat het ingezet kan worden wanneer de situatie daarom vraagt. Vanaf 2023 is er meer budget beschikbaar voor deze vorm van jongerencoaching. We streven ernaar om meer jongeren te ondersteunen vanuit deze trajecten. Ontlasten mantelzorgers met voucher In de Bommelerwaard loopt tot het einde van 2023 een pilot met Mantelzorgvouchers. Dezer vouchers zijn bedoeld voor mantelzorgers die wel een steunje in de rug kunnen gebruiken. Het is één van de initiatieven waarmee we het aanbod van diensten en ondersteuning aan mantelzorgers willen uitbreiden. Met deze voucher kunnen mantelzorgers kosteloos 10 uur ondersteuning inzetten, voor zichzelf of voor degene voor wie zij zorgen.
7.1
7.3
Er zijn drie mogelijkheden: zorg voor uw naaste, praktische ondersteuning in het huishouden of klus- of tuinhulp. Uitbreiding pilot praktijkondersteuners GGZ Jeugd Sinds 2019 neemt Maasdriel deel aan de regionale pilot met inzet van praktijkondersteuners voor GGZproblematiek bij jeugdigen (POH-GGZ Jeugd) in huisartsenpraktijken. Op die manier zorgen we ervoor dat jongeren met GGZ-problematiek op een snelle en laagdrempelige wijze ondersteuning krijgen. De huisarts hoeft hierdoor minder vaak door te verwijzen naar specialistische zorg. In Maasdriel participeren drie huisartsenpraktijken al sinds het begin in deze pilot, een vierde praktijk is er later bijgekomen. We streven
7.1
ernaar dit aantal nog verder uit te breiden, omdat de resultaten van de pilot erg positief te noemen zijn. Daarnaast werken we aan optimalisering van de verbinding tussen de huisartspraktijken en het gebiedsteam van de gemeente, door elkaar met regelmaat te treffen in overleggen, maar ook op locatie in de verschillende huisartsenpraktijken. Potentieel talent beter benutten De gemeente Maasdriel heeft de uitvoering van de Participatiewet gedelegeerd aan Werkzaak Rivierenland. Dat betekent dat Werkzaak Rivierenland inkomensondersteuning biedt, maar ook onze inwoners begeleidt bij het vinden van werk. Daarvoor hanteren we vier profielen voor werkzoekenden, waarbij mensen in klantprofiel 4 de grootste afstand tot de arbeidsmarkt hebben. We willen graag dat deze mensen zo goed mogelijk meedoen 7.6
7.7
met de samenleving en daarmee hun zelfvertrouwen, zelfstandigheid en sociale contacten verder ontwikkelen. Daarom investeren we op lokaal niveau extra in dagbesteding en welzijn. In 2023 onderzoeken we hoe we de trajectbegeleiding voor deze groep nog beter passend kunnen maken. Vereenvoudiging inkomensregelingen De Rekenkamercommissie voerde een onderzoek uit naar de lokale inkomensregelingen binnen de Bommelerwaard. Daaruit komen verschillende aanbevelingen die we in 2023 willen implementeren. Onze acties in 2023 zijn vooral gericht op het beter inzichtelijk maken van de verschillende regelingen voor onze inwoners. Daarbij leggen we de focus op het toegankelijker en eenvoudiger maken van de aanvraagprocedure voor onze minimaregelingen. We onderzoeken of we in 2023 een (inloop)moment kunnen organiseren waarop we met
7.1
7.2
7.3
7.1
7.2
7.3
onze cliënten bepalen welke inkomensregelingen voor hen van toepassing zijn en waarbij we hulp en ondersteuning bieden bij het indienen van de aanvragen of dat er andere mogelijkheden zijn (bijvoorbeeld de Voorzieningenwijzer) die voorzien in de behoefte. Verbeteren toegang schuldhulpverlening Ons integrale beleid Schuldhulpverlening is recent geactualiseerd. De uitgangspunten die hierin centraal staan zijn: een betere vindbaarheid voor de inwoner en meer laagdrempelige toegang tot hulp bij financiële problemen. We faciliteren mensen met problematische schulden dusdanig dat zij duurzaam zelfredzaam worden. Onze consulenten schuldhulpverlening en onze budgetcoaches hebben hierin ieder hun eigen rol en taak. In de afgelopen maanden is een voorzichtige toename zichtbaar in het aantal aanmeldingen voor een traject schuldhulpverlening. We zien dezelfde tendens in het aantal verwijzingen vanuit onze maatschappelijke partner, in het aantal contactmomenten met onze budgetcoaches en in het aantal meldingen in het kader van Vroeg Eropaf. Dit past bij het beeld dat we landelijk zien als het gaat om (energie)armoede en een dalende
Programmabegroting 2023-2026 - 42
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) koopkracht. Impuls voor budgetcoaching In Maasdriel hebben we Budgetcoaches in dienst. Als gevolg van Corona en de bijbehorende lockdowns is hun dienstverlening aan onze inwoners nog onvoldoende van de grond gekomen. In 2023 investeren we in een impuls voor onze budgetcoaching. We zetten in op een betere bekendheid bij onze inwoners en bij de organisaties
7.1
7.2
7.3
waarmee we samenwerken. Daarvoor zoeken we actief de ontmoeting en de gesprekken op.
Programmabegroting 2023-2026 - 43
Programma 7 Wat mag het kosten? Vanaf 2023 is een nieuwe taakveldenstructuur van toepassing binnen het programma Sociaal Domein. De aanpassingen betreffen een verfijning van de taakvelden van het sociaal domein, alsmede enkele verschuivingen van taken binnen deze taakvelden. Voor zowel de begroting 2023 als de jaarrekening 2023 is het verplicht de nieuwe gedetailleerde taakvelden Wmo en Jeugd te gebruiken. Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 6.1 Samenkracht en
1.157
1.046
969
979
975
973
117
784
-
-
-
-
-
-
1.998
1.998
1.998
1.998
6.3 Inkomensregelingen
5.338
5.218
5.316
5.365
5.365
5.365
6.4 Begeleide participatie
1.857
1.837
-
-
-
-
6.4 WSW en beschut werk
-
-
1.794
1.717
1.717
1.717
1.521
1.682
1.418
1.487
1.532
1.507
942
1.025
1.106
1.126
1.006
886
5.065
4.465
142
142
142
142
-
-
2.603
2.613
2.613
2.281
6.71b Begeleiding (WMO)
-
-
1.904
1.874
1.825
1.775
6.71c Dagbesteding (WMO)
-
-
18
17
17
17
3.830
3.344
-
-
-
-
-
-
997
980
930
880
-
-
38
37
37
37
-
-
68
66
66
66
6.73a Pleegzorg
-
-
442
452
452
452
6.73b Gezinsgericht
-
-
361
371
371
371
-
-
35
35
35
35
-
-
1.567
1.545
1.495
1.445
burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO 6.71Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
Programmabegroting 2023-2026 - 44
Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
-
-
1.370
1.334
1.334
1.334
6.74c Gesloten plaatsing
-
-
37
37
37
37
6.81 Geescaleerde zorg 18+
128
264
-
-
-
-
-
-
264
264
264
264
2.119
1.993
-
-
-
-
6.82a Jeugdbescherming
-
-
608
618
618
618
6.82b Jeugdreclassering
-
-
16
16
16
16
22.074
21.658
23.072
23.074
22.844
22.216
39
122
132
132
132
132
6.3 Inkomensregelingen
5.713
5.067
4.571
4.571
4.571
4.571
6.4 Begeleide participatie
-11
-
-
-
-
-
GGZ-verblijf
6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.82 Geescaleerde zorg 18-
Totaal lasten
Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.4 WSW en beschut werk
-
-
50
50
50
50
6.5 Arbeidsparticipatie
69
57
57
57
57
57
84
3
193
193
193
193
183
190
-
-
-
-
4
-
-
-
-
-
134
49
-
-
-
-
-
-
130
130
130
130
6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geescaleerde zorg 18+ 6.81a Beschermd wonen (WMO)
6.215
5.487
5.133
5.133
5.133
5.133
Saldo van baten en lasten
Totaal baten
-15.859
-16.172
-17.940
-17.941
-17.711
-17.082
Toevoegingen aan reserves
694
-
750
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
40
10
48
10
10
10
Saldo reservemutaties Resultaat
-653
10
-702
10
10
10
-16.513
-16.161
-18.641
-17.931
-17.701
-17.072
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsplan Wmo en Jeugd gemeente Maasdriel 2018-2021 • Minimabeleid Bommelerwaard 2018-2022 • Integrale nota Schuldhulpverlening 2018-2021 (nieuwe per 2023) • Mantelzorgbeleid Bommelerwaard 2020-2024 • Regioplan Doordecentralisatie Beschermd Wonen 2021-2024 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024
Programmabegroting 2023-2026 - 45
• Lokale Inclusie Agenda Maasdriel & Zaltbommel 2021-2024 • Plan van Aanpak Sociaal Domein • Integrale nota samenleven 2022 (nog vast te stellen, november 2022) Betrokken verbonden partijen • Werkzaak Rivierenland • Welzijn Bommelerwaard • Gemeente Zaltbommel (Centrumregeling) • Gemeente 's-Hertogenbosch / Regio Meierij en Bommelerwaard (Beschermd Wonen) Indicator
Eenheid
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de
Periode
Maasdriel
Bron
2021
603,5
2020
1,0
LISA
leeftijd 15 – 64 jaar Jongeren met een delict voor de
% 12 t/m 21 jarigen
rechter
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
2020
3,0
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame
2020
70,8
CBS
2020
1,0
Verwey Jonker
beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Instituut – Kinderen in Tel Personen met een
Aantal per 10.000 inwoners
2021
156,9
CBS
Lopende re-
Aantal per 10.000 inwoners van 15
2020
48,8
CBS
integratievoorzieningen
– 64 jaar
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2021
13,0
CBS
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2021
1,5
CBS
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23
2021
Niet bekend CBS
2021
570
bijstandsuitkering
jaar Cliënten met een
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
maatwerkarrangement WMO
Programmabegroting 2023-2026 - 46
Programma 8
Volksgezondheid en milieu
Programmabegroting 2023-2026 - 47
Programma 8 Volksgezondheid en milieu Taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer, Begraafplaatsen en crematoria
Relevante ontwikkelingen Aandacht voor preventie Er is in de afgelopen jaren een goede basis gelegd voor de verbetering van de gezondheid van onze inwoners. Ook landelijk is steeds meer aandacht voor preventie en gezondheidsbevordering. Er gebeurt veel, maar er zijn ook nog grote uitdagingen. Om inzet meer te kunnen bundelen en integraal te kunnen werken, werkt het ministerie van VWS aan een specifieke uitkering ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en sociale basis per 2023. Stikstofdepositie De Rijksoverheid werkt samen met de provincies en sectoren aan een groot pakket maatregelen om de natuur sterker te maken en de hoeveelheid stikstof terug te dringen. Maatregelen om stikstof terug te dringen zijn verlagen van de maximumsnelheid, minder ammoniak door aanpassing veevoer, opkopen van veehouderijen die willen stoppen, extra geld om stallen te verduurzamen, extern salderen voor veehouders, instellen coaches en organiseren regiobijeenkomsten om boeren te adviseren, geen vergunningsplicht voor beweiden en bemesten en financiële hulp voor boeren willen extensiveren of omschakelen naar kringlooplandbouw. De presentatie van deze plannen heeft in 2022 tot veel maatschappelijke onrust geleid waarna Remkes door de 2e Kamer is aangesteld als gespreksleider om open gesprekken te voeren met een breed aantal partijen.
De uitwerking van de stikstofplannen ligt in eerste instantie bij de provincies. Als plattelandsgemeente gelegen in een plattelandsregio, willen we via Regio Rivierenland op provinciaal niveau meepraten over de consequenties in onze regio. Ontwikkelingen rondom het verwerken van incontinentiemateriaal en luiers Momenteel krijgen inwoners die gebruik maken van incontinentiemateriaal op verzoek van de raad een tegemoetkoming in de kosten van het afvoeren hiervan. Het is op dit moment nog niet mogelijk om deze afvalstroom voor recyclingdoeleinden gescheiden aan te bieden, terwijl ongeveer 8% van ons restafval bestaat uit incontinentiemateriaal en luiers. Er zijn vier gemeenten in Rivierenland die sinds 1 januari 2022 containers hebben laten plaatsen om deze afvalstroom als grondstof te hergebruiken en om te zetten tot biogas. De raad heeft besloten om de ontwikkelingen rondom het recyclen van deze afvalstroom en de bevindingen van de andere gemeenten te volgen en indien gewenst een voorstel te maken voor het plaatsen van containers in Maasdriel.
Wat willen we bereiken? 8.1 Het terugdringen van alcohol- en middelengebruik; 8.2 Het stimuleren van beweging; 8.3 Meer aandacht voor preventie en gezondheidsbevordering, zowel op het vlak van fysieke gezondheid als van mentale gezondheid;
Programmabegroting 2023-2026 - 48
8.4 Inspelen op de klimaatverandering en daarmee invulling geven aan de landelijke afspraken over het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van Nederland; 8.5 Verduurzaming van de gebouwde omgeving; 8.6 Alle woningen energieneutraal in 2050; 8.7 Duurzaamheid bevorderen bij inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de gemeentelijke organisatie.
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Opstellen uitvoeringsplan beleidsnota Samenleven In 2023 stellen we uitvoeringsplannen op voor de beleidsnota Samenleven. Deze nota is in 2022 vastgesteld. Samen met onze maatschappelijke partners bepalen we op welke manier we gaan werken aan de doelen die in 8.5 de nota genoemd staan. Uitvoeren thema's Preventieakkoord Ook in 2023 krijgen we vanuit het Rijk financiële middelen om in te zetten op preventie en gezondheidsbevordering. We verdiepen de thema’s in het Bommelerwaards Preventieakkoord: gezond gewicht, 8.1
8.2
8.3
8.5
8.6
veerkracht en het tegengaan van alcoholgebruik. Opvolgen uitkomsten nalevingsonderzoek In 2022 is het Preventie- en handhavingsplan alcohol vastgesteld. Ook is eind 2022 een nalevingsonderzoek alcohol uitgevoerd. In 2023 maken we, mede op basis van de uitkomsten van het nalevingsonderzoek, een
8.1
uitvoeringsplan. Structureel aanbieden Alcohol Verkeer Cursus In 2022 is de gemeente Maasdriel gestart met een pilot van de Alcohol Verkeer Cursus (AVC). De AVC is een training voor jongeren tussen de 16,5 en 24 jaar oud, die rijlessen volgen en in de Bommelerwaard wonen. Het doel is om de jongeren, beginnende bestuurders, bewust te maken van de risico’s en gevolgen van het rijden onder invloed van alcohol. Tijdens deze cursus is er ook aandacht voor andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld het gevaar van het gebruik van een mobiele telefoon achter het stuur. Jongeren die succesvol deelnemen aan
8.1
de AVC-cursus en het certificaat meenemen bij het aanvragen van hun rijbewijs, kunnen het rijbewijs gratis afhalen. Zij hoeven dan geen legeskosten (circa € 42) te betalen. De pilot in 2022 was succesvol, waarna besloten is om deze cursus per 2023 structureel aan te bieden aan de onze jongeren. Opstellen nieuw duurzaamheidsprogramma In 2022 hebben we op basis van het bestuursakkoord Samen Doen een startnotitie voor een nieuw duurzaamheidsprogramma opgesteld. Vanuit deze startnotitie bouwen we verder aan een breed gedragen
8.4
8.7
duurzaamheidsprogramma dat in 2023 voor vaststelling zal worden vastgesteld. Herijking Regionale Energie Strategie We werken in Regionaal verband verder aan de Energie- en Warmtetransitie met de Regionale Energie Strategie (RES). Met de RES streven we naar een betaalbare duurzame energievoorziening in de regio door afgewogen keuzes te maken voor duurzame elektriciteit uit zon en wind en voor duurzame warmte. De RES is geen statisch document maar wordt om het jaar herijkt. In 2021 hebben we met het RES 1.0 bod regionaal de ambitie uitgesproken om in Rivierenland 1,2 TWh duurzame elektriciteit op te wekken met wind en zon. De invulling
8.4
van deze ambities werken de gemeenten nader uit in beleid en projecten. In 2023 staat een herijking van de RES gepland. Echter, wanneer de Omgevingswet in werking treedt, heeft dit effect op de RES. Omdat de RES een strategisch en kaderstellend document is, is dan een plan-m.e.r. vereist voor nieuwe RES-versies. Verwachting is dat de herijking van de RES na invoering van de Omgevingswet wordt bijgesteld naar een voortgangsdocument en een kaderstellend document en zal de frequentie van het kaderstellende deel worden
Programmabegroting 2023-2026 - 49
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) verlaagd. Voorbereiden pilots gemeente aardgasvrij In 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Deze visie beschrijft hoe we als gemeente de overgang naar aardgasvrij stapsgewijs regisseren. De Transitievisie Warmte wordt elke vijf jaar herijkt. Voor de periode tot 2026 ligt de focus op communicatie & informatievoorziening en het uitvoeren van twee pilots. We bereiden
8.5
8.7
8.4
8.5
8.5
8.6
8.4
8.7
8.5
8.7
de twee pilots voor die in de periode van 2023 - 2026 worden uitgevoerd. Het doel van de pilots is om ervaringen en inzichten op te doen over het aardgasvrij maken van vaker voorkomende woningtypes in de gemeente. Maatschappelijke tender zonneveld & notitie participatie energieprojecten en coöperatief lokaal eigendom Bij het vaststellen van de Visie Zon en Wind Maasdriel in 2021 is besloten om vanaf 2023 een tender voor te bereiden voor (maximaal) 20 hectare zonneveld in Maasdriel. Hierbij is besloten om deze tender als Maatschappelijke tender, volgens de handreiking van het Gelders Energie Akkoord op de markt te zetten. In 2023 zullen wij daarom starten met het voorbereiden van deze tender. Onderdeel van de voorbereidingen zal zijn het onderzoeken van de mogelijkheden voor aansluiting van het project of de projecten op het Elektriciteitsnetwerk.
8.7
Het is belangrijk om voordat de tenderprocedure wordt opgestart, de randvoorwaarden voor de projecten helder zijn. Dat geldt ook voor de aspecten zoals participatie (procesparticipatie en financiële participatie) en de vraag wat onder minimaal 50 % coöperatief lokaal eigendom wordt verstaan. Daarom wordt een notitie met richtlijnen hiervoor voorbereid. Hierbij wordt aansluiting gezocht met de regels die zullen gelden onder de Omgevingswet en wordt rekening gehouden met de eerdergenoemde handreiking Maatschappelijke tender. Afronding project in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen - Stimuleren van de verduurzaming van de (particuliere) woningvoorraad De activiteiten van het Energieloket Maasdriel worden zowel digitaal als fysiek voortgezet. Er vindt regelmatig overleg met het Energieloket plaats waarbij wordt toegezien dat het Energieloket werkt volgens de Handreiking kwaliteit Energieloketten van de VNG. Het Energieloket werkt ook op projectbasis voor Maasdriel. Zo wordt in 2023 het in 2022 opgestarte project in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen afgerond. Met dit project worden in Maasdriel zowel huiseigenaren als huurders voorzien van advies en fysieke maatregelen om hun woning energiezuiniger te maken of op andere wijze energie te besparen. Voor dit project is subsidie van het Rijk ontvangen.
Uitrollen netwerk openbare laadpalen Het netwerk van openbare laadpalen in Maasdriel wordt verder uitgerold, overeenkomstig de in 2021 vastgestelde Integrale Laadvisie en plaatsingsbeleid. De plaatsing van openbare laadpalen geschiedt door het bedrijf Vattenfall via een concessie. Hiermee zorgen we dat we inspelen op de snelgroeiende behoefte aan laadpalen. Bewerkstelligen trede 3 van de CO2 prestatieladder In 2023 gaan we ervoor zorgen dat de organisatie gemeente Maasdriel gecertificeerd wordt op trede 3 van de CO2 prestatieladder. Hierdoor krijgt de organisatie inzicht in de eigen CO2 footprint, worden concrete doelen voor CO2-reductie gesteld, wordt het draagvlak hiervoor vergroot en gaat Maasdriel deze doelen bereiken. Hiermee wordt duurzaamheid in de interne organisatie steviger verankerd en geven we invulling aan onze voorbeeldfunctie voor bedrijven en inwoners. Uitvoeren maatregelen verlagen energiearmoede In 2022 heeft Maasdriel van het rijk een specifieke uitkering ontvangen voor de aanpak van energiearmoede. Deze uitkering is beschikbaar gesteld om huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de gestegen energielasten op korte termijn te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te
8.7
verlagen. In 2022 is samen met betrokken partijen onderzocht hoe deze gelden in Maasdriel het beste ingezet kunnen worden. Uitvoering van dit project zal starten in Q4 van 2022 en doorlopen tot 31 december 2023.
Programmabegroting 2023-2026 - 50
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Uitvoeren samenwerkingsagenda klimaatadaptatieRegionale klimaat Adaptatie Strategie (RAS) In de zomer van 2021 hebben we de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) en de Samenwerkingsagenda 2021-2023 vastgesteld. Deze agenda bestaat uit 9 speerpunten. Samen met de Werkregio Klimaatactief Rivierenland (KAR) geven we uitvoering aan deze samenwerkingsagenda. Voor 2023 ligt de focus op de uitvoering van de opgestelde communicatiestrategie.
Lokale klimaat Adaptatie Strategie (LAS) In 2023 gaan wij de uitvoeringsagenda (af)maken en vaststellen die hoort bij het lokale plan van aanpak
8.4
Klimaatbestendig Maasdriel- Klaar voor extremer weer. Bij de uitvoeringsagenda zullen we waar zinvol aansluiten en verder borduren op de regionale speerpunten.
Andere klimaatadaptatie ontwikkelingen In 2023 kijken we naar kansen om bedrijventerreinen meer klimaatbestendig in te gaan richten. Aan de slag met het uitvoeringsprogramma water en riolering In 2022 hebben we het Water- en rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026 vastgesteld. In het WRP beschrijven we hoe wij invulling geven aan de zorgplichten afvalwater, hemelwater en grondwater. Het beleid voor de periode 2022-2026 is een voortzetting van het bestaande beleid. Aangescherpte uitgangspunten zijn klimaatgerelateerd en hebben als doel dat we bij extreme klimaatomstandigheden de schade voor inwoners en
8.4
ondernemers beperken. De komende periode gaan we uitvoering geven aan het vastgestelde uitvoeringsprogramma.
Programmabegroting 2023-2026 - 51
Programma 8 Wat mag het kosten? Programma 8 Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Volksgezondheid
1.499
1.539
1.463
1.464
1.464
1.464
Riolering
2.304
2.382
3.183
3.226
3.193
3.275
Afval
2.908
2.694
2.645
2.621
2.602
2.583
936
814
913
898
898
898
132
143
263
267
267
267
7.779
7.572
8.467
8.475
8.424
8.486
Riolering
2.960
3.253
3.947
3.991
3.950
4.035
Afval
3.036
2.903
2.903
2.903
2.903
2.903
58
6
6
6
6
6
91
63
63
63
63
63
Totaal baten
6.152
6.226
6.919
6.964
6.923
7.008
Saldo van baten en lasten
-1.627
-1.346
-1.547
-1.511
-1.501
-1.478
Toevoegingen aan reserves
170
-
-
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
-
-
-
-
-
-
-170
-
-
-
-
-
-1.797
-1.346
-1.547
-1.511
-1.501
-1.478
Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten
Baten
Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria
Saldo reservemutaties Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Nota gezondheidsbeleid gemeente Maasdriel 2018-2022 • Water- en rioleringsplan 2022-2026 • Plan van aanpak Klimaatbestendig Maasdriel - Klaar voor extremer weer • Beheersverordening begraafplaatsen 2019 • Integrale nota samenleven 2022 (nog vast te stellen, november 2022) • Bommelerwaards Preventieakkoord (2021) Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid
Programmabegroting 2023-2026 - 52
• Stadsgewest ’s-Hertogenbosch (1998) • Regio Rivierenland • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Waterschap Rivierenland Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
2020
57,0
CBS
Hernieuwbare elektriciteit
%
2020
11,6
RWS
Programmabegroting 2023-2026 - 53
Programma 9
Volkshuisvesting
Programmabegroting 2023-2026 - 54
Programma 9 Volkshuisvesting Taakvelden Ruimte en leefomgeving, Grondexploitaties (niet bedrijventerrein), Wonen en bouwen, Beheer overige gebouwen en gronden
Relevante ontwikkelingen Omgevingswet Het lijkt er steeds meer op dat de Omgevingswet, de grootste wetswijziging sinds 1848, nu op 1 januari 2023 in werking gaat treden. Definitieve besluitvorming daarover door de 1ste Kamer vindt naar verwachting begin november plaats. De Omgevingswet bundelt wetgeving voor de fysieke leefomgeving en vervangt bestaande sectorale wetten op het gebied van ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Gemeenten krijgen meer ruimte om in te spelen op de veranderende verhoudingen in de samenleving en de rol te kiezen die bij specifieke gebiedsopgaven past. Dit alles vraagt om een veelomvattende en complexe verandering waarbij het niet enkel gaat om het verbeteren of optimaliseren van de bestaande situatie en manier van werken, maar ook om het echt anders doen. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2023 eindigt de implementatiefase. Dan volgt een belangrijke periode die loopt tot 2030 (de transitiefase). Dat is de overgangsperiode die geldt om over te gaan naar de nieuwe gereedschapskist van de Omgevingswet en het op een nieuwe manier leren werken. In 2030 moeten we volledig voldoen aan alle nieuwe spelregels van de nieuwe wet. Woningmarkt Er is een grote vraag naar woningen. Met name naar betaalbare woningen voor jongeren en ouderen en voor aandachtsgroepen.
Landelijk is in 2022 de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) opgesteld. Uitgewerkt in de programma’s woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, leefbaarheid en veiligheid, verduurzaming gebouwde omgeving en wonen & zorg voor ouderen. De thema’s die in deze NWBA worden benoemd komen in hoofdlijnen overeen met de thema’s die in de in 2020 vastgestelde Regionale Woonagenda Regio Rivierenland en de in 2021 vastgestelde Woonvisie Bommelerwaard 2021-2026 zijn benoemd: snel voldoende woningen, meer variatie en betaalbare woningen, duurzame woningvoorraad, woningen voor ouderen en aandachtsgroepen, leefbare wijken en dorpen. Met bovengenoemde landelijke, regionale en lokale beleidskaders en inspelend op actuele ontwikkelingen en uitdagingen willen we goede woon- en leefomgevingen realiseren voor alle inwoners van Maasdriel.
Programmabegroting 2023-2026 - 55
Wat willen we bereiken? 9.1 Een prettig woon- en leefklimaat voor huidige en toekomstige inwoners; 9.2 Kwaliteitsverbetering in het buitengebied; 9.3 Versterken van de relatie met de Maas en vergroten van het toeristisch recreatief potentieel; 9.4 Het implementeren van de Omgevingswet; 9.5 Aanpak maatschappelijke opgaven in de leefomgeving; 9.6 Versnellen en verbeteren van besluitvorming over de leefomgeving; 9.7 Verbeteren dienstverlening voor inwoners en inwoners; 9.8 Realiseren van de woningbouwopgave; 9.9 Voldoende betaalbare woningen; 9.10 Een pallet aan woonvormen voor ouderen; 9.11 Passende woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen; 9.12 Aanpak maatschappelijke opgaven in de leefomgeving.
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Voorbereiden herinrichting Centrumgebied Ammerzoden Deze herinrichting betreft het herinrichten van het parkeerterrein van winkelcentrum De Haar. Rondom de herinrichting van De Haar zijn er nieuwe ontwikkelingen gaande die mogelijk van invloed zijn op de uitvoering: - Opstellen van een Kernenvisie Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden; - De inbreidingslocatie “De Haar II”; - Planologische kansen die zich voordoen naar aanleiding van de Kerkenvisie waarin De Sint Willibrorduskerk onttrokken wordt aan de eredienst.
9.1
Doordat deze nieuwe ontwikkelingen zich voordoen voeren we een verkenning uit naar nieuwe mogelijkheden om het bestaande ontwerp te verrijken op het gebied van ontmoeten en vergroenen. De verwachting is dat het project ‘herinrichting parkeerterrein De Haar’ door deze integrale aanpak een langere doorlooptijd heeft. Wij informeren u in het eerste helft van 2023 over de verdere uitwerking van het project Herinrichting Centrumgebied Ammerzoden. Regie nemen op de uitvoering van de projecten Masterplan Maas In oktober 2020 heeft de raad ingestemd met het Masterplan Maas. De rode draad uit het Masterplan is het omarmen van de Maas, waarbij zeven speerpunten zijn gericht op het versterken van de relatie met de Maas en het vergroten van het toeristisch recreatief potentieel. Ten behoeve van de essentiële regie op de uitvoering van de projecten in het Masterplan Maas (benoemd als majeur project in het bestuursakkoord) is een Maasregisseur aangesteld. Deze Maasregisseur adviseert,
9.3
coördineert, bevordert en stroomlijnt de verschillende projecten aan de Maas. Met andere woorden, hij stemt af, bewaakt en jaagt aan. Dit alles moet leiden tot een versterkte positie van Maasdriel aan Maas met betrekking recreatieve en ruimtelijke ontwikkeling. De Maasregisseur is medio 2021 gestart en de inzet is voorzien tot 2026. Afronden haalbaarheidsonderzoek rivierfront Kerkdriel Voor het rivierfront Kerkdriel is samen met een partner een haalbaarheidsstudie gestart naar de verplaatsing van de zandoverslagbedrijven, waterstandsdaling, grondstoffenwinning, landschapsontwikkeling en
9.3
woningbouw. In 2023 moet dit haalbaarheidsonderzoek zijn afgerond. Afronden onderzoek gebiedsontwikkeling Alem en St. Andries Voor Alem en St. Andries is samen met andere overheidsorganen en een delfstoffenwinner onderzoek gestart naar een gebiedsontwikkeling van het gebied. Het versterken van het rivierfront samen met natuurontwikkeling, de aanleg van een vaste oeververbinding tussen Alem en Kerkdriel, opwaarderen van de
9.3
(extensieve) recreatie, het verbeteren van de leefbaarheid en waterstandsdaling zijn hier onderdeel van. Uit dit onderzoek zal tevens moeten blijken of en op welke wijze zandwinning een substantiële meerwaarde voor
Programmabegroting 2023-2026 - 56
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) het gebied kan opleveren. In 2023 moet dit onderzoek zijn uitgewerkt. Opstarten haalbaarheidsstudie herontwikkeling dorpsfront Hedel Voor het dorpsfront Hedel wordt onderzocht of na verplaatsing van het zandoverslagbedrijf ter plaatse een herontwikkeling tot de mogelijkheden behoort. De leefbaarheid en de kwaliteit van de omgeving zou hiermee 9.3 sterk verbeteren. In 2023 wordt hiertoe samen met een partner een haalbaarheidsstudie opgestart. Invoering Omgevingswet De afgelopen jaren ging de gemeente intern en met samenwerkingspartners zoals de Omgevingsdienst, aan de slag met de implementatie van de Omgevingswet. Voorlopige conclusie is dat we op 1 januari 2023 klaar zijn om de ‘winkel’ open te kunnen houden. Er zijn inmiddels diverse noodzakelijke raadsbesluiten genomen, werkafspraken zijn of worden vóór invoering vastgelegd. Tevens anticipeert u met deze begroting op de structurele effecten van de Omgevingswet op de gemeentelijke financiën. Deze worden veroorzaakt door veranderingen in bijvoorbeeld de organisatie, de samenwerking in de keten, de (digitale) systemen en de (werk)processen die deze stelselwijziging teweeg brengt. Op 1 januari 2023 zijn we nog niet helemaal klaar. Dan start een transitieperiode die loopt tot 2030 waarin wij ons beleid en onze regels voor de leefomgeving in lijn moeten brengen met de Omgevingswet.
In 2023 bestaat dit onder andere uit: - Het aanvullen van de omgevingsvisie op thema’s, zoals milieu en bodem; - Het verder uitwerken/concretiseren van strategische beleidskeuzes;
9.4
- Het integreren van onze huidige beleidstukken voor de leefomgeving in de beleidsinstrumenten van de Omgevingswet (omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s); - Actualiseren welstandsnota c.q. opstellen van een Programma omgevingskwaliteit; - Gaandeweg aanvullen wijzigen en gewijzigd omgevingsplan Maasdriel; - Meewerken aan eerste grote deelwijzinging van omgevingsplan; - Evalueren al genomen besluiten en processen uit de implementatiefase en bijstellen indien nodig; - Doorontwikkelen van onze digitale dienstverlening (binnen het nieuwe digitale stelsel); - Vullen digitale stelsel met beleid en regels; - Vergunningchecks maken voor onze lokale topactiviteiten. Na de start op 1 januari 2023 monitoren we uiteraard ook of alle processen soepel verlopen zodat we daarop kunnen anticiperen en direct kunnen bijsturen. In het derde kwartaal van 2023 informeren wij u over de ervaringen en resultaten van het eerste half jaar werken met de Omgevingswet. Vaststellen Kernenvisies Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel Voor de kernen Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel ontwikkelen wij kernenvisies. Door het opstellen van kernenvisies borgen wij dat lopende en toekomstige ontwikkelingen worden gerealiseerd in lijn met de gewenste kwaliteit.
Met het oog op de komst van de Omgevingswet, maar ook op de huidige structuurvisie die alweer uit 2011 dateert, is het van belang om actuele visies voor deze (groei)kernen te formuleren. In 2022 rondden wij de eerste fase af (kernatlassen) en startten wij met fase 2 (kernenvisies). Met de kernenvisies streven we een aantal doelen na. Allereerst om een (ruimtelijk) kwaliteitskader te bieden voor lopende en toekomstige ontwikkelingen om een goede omgevingskwaliteit te waarborgen. Ook willen we 9.1
9.5
9.6
gewenste ontwikkelingen en ontwikkelrichtingen voor de kernen bepalen, zodat inwoners, ondernemers of initiatiefnemers weten waar ze aan toe zijn en die voor de gemeente richtinggevend zijn voor op te starten projecten (bijv. openbare ruimte of verkeer). Vooruitlopend op de Omgevingswet maken we in dit traject voldoende concrete keuzes maken om richting te geven aan het Omgevingsplan Maasdriel voor de werkingsgebieden Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel. Aangezien we integrale kernenvisies maken, stippelen we voor de kernen ook een koers op hoofdlijnen uit tot 2035. In deze koers nemen we diverse ambities op het gebied van wonen, werken, ontmoeten en voorzieningen
Programmabegroting 2023-2026 - 57
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) en de aanpak van maatschappelijke opgaven die spelen op het schaalniveau van de kernen. Om die ambities ook waar te kunnen maken, stellen we daarbij een globaal uitvoeringsprogramma op. Daarmee maken we voor inwoners en ondernemers duidelijk op welke manier de gekozen koers wordt bereikt en welke sturingsrol de gemeente daarbij kiest (project, onderzoek, faciliteren, reguleren et cetera). In 2023 werken we verder aan fase 2 van de kernenvisies. Deze visies bestaan uit een toekomstvisie (ruimtelijk, functioneel en voorzieningenlandschap), een koers op hoofdlijnen (overige ambities), ruimtelijke kwaliteitskaders per deelgebied en een uitvoeringsprogramma. Om te komen tot deze visies gaan we inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden veelvuldig opzoeken. Hierbij volgen we ons participatieplan waarin we per stap en/of deelproduct beschrijven hoe de samenwerking plaatsvindt met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Monitoring en herbestemming intensieve veehouderij (IVH) Het status quo beleid rond deze bedrijven is vastgelegd in het bestemmingsplan Buitengebied 2016 dat op 26 juni 2019 is vastgesteld.
Bij die vaststelling is het college via motie M2019-26 verzocht om nietgrondgebonden veehouderijen te gaan monitoren en indien daartoe aanleiding bestaat - zonder planschade en in overleg met de eigenaar- daar proberen te komen tot een andere passende bestemming voor in het
9.1
9.5 9.12
buitengebied. De start hiervan is uitgesteld vanwege de beroepsprocedures tegen het bp. Buitengebied en de procedure van het Repartieplan voor het buitengebied. De uitvoering van de motie is voorzien als deze procedures helemaal zijn afgerond en er een onherroepelijk bestemmingsplan Buitengebied is. Uitwerken van het kader groene en maatschappelijke verevening Bij de vaststelling van het bestemmingsplan Buitengebied is het college via een motie verzocht om vormen van 'groene' verevening te zien als maatschappelijke verevening (ter ruimtelijke compensatie voor uitvoering van plannen die strijdig zijn met ruimtelijke regels en beleid) en daarnaast de objectieve kaders voor
9.2
maatschappelijke en groene verevening verder uit te werken en die ter akkoord aan de raad te sturen. Uitwerken van het Plussenbeleid De gemeente Maasdriel heeft voorafgaand aan de vaststelling van bestemmingsplan Buitengebied het Plussenbeleid vastgesteld. Dit beleidskader vormt de gemeentelijke vertaling van het provinciale Plussenbeleid, zoals dat is vastgelegd in de Verordening Ruimte. In het Plussenbeleid is aangegeven dat uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijen alleen mogelijk is, indien daarbij wordt voldaan aan het zogenaamde Plussenbeleid. In het Plussenbeleid is niet meer de omvang van een bouwvlak voor een niet-
9.2
grondgebonden veehouderij bepalend, maar is uitbreiding mogelijk mits er extra maatregelen worden genomen ter verbetering van de ruimtelijke kwaliteit op het terrein van landschappelijke inpassing, milieu en dierenwelzijn. Het beleid dat is vastgesteld heeft nog een verdere uitwerking nodig. Met provincie, sector en Zaltbommel is afgesproken dat te gaan doen als bestemmingsplan Buitengebied onherroepelijk is geworden. Woningbouw realiseren Onze opgave is om de komende tien jaar 1.250 nieuwe woningen te bouwen. Onze inspanningen zijn erop gericht de komende vijf jaar al circa 140 woningen per jaar (700 woningen in totaal) te realiseren. Bij nieuwe woningbouwontwikkelingen vormt de Woonvisie het kader voor de differentiatie in het woningbouwprogramma voor de woningbouwontwikkeling. Daarbij is tevens de Verordening Verevening Sociale Woningbouw van toepassing. Nieuwe woningen bouwen we duurzaam, energieneutraal en de omgeving richten we klimaatbestendig in. Om de beschikbare woningvoorraad optimaal te gebruiken ontwikkelen en actualiseren we in 2023 beleidskaders t.b.v. woningsplitsing, functiewijziging, mantelzorg en afhankelijke woningen.
9.8
9.9 9.10 9.11
In 2023 evalueren we aan de hand van een woningbehoefteonderzoek in Q1, de Woonvisie en bekijken de wenselijkheid van het bijstellen van het lokale woonbeleid en de aandachtspunten voor de tweejaars prestatieafspraken 2023-2024 met de corporaties, We evalueren de lokale woningmarktinstrumenten, die we inzetten en in kunnen zetten, zoals de zelfbewoningsplicht, anti-speculatiebeding, opkoopbescherming en starterslening.
Programmabegroting 2023-2026 - 58
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Verkennen mogelijkheden nieuwe woningbouwlocaties We realiseren de woningbouwplannen, zoals deze op het woningbouwprogramma staan. Tegelijkertijd verkennen we aan de hand van de kernenvisies en het woningbehoefteonderzoek de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties. Hierbij wordt gekeken naar inbreidings- en uitbreidingsmogelijkheden en naar de kansen
9.8
9.9
voor actieve grondpolitiek. Realiseren naar behoefte woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen (een thuis voor iedereen) We realiseren naar behoefte woningen en woonvormen voor aandachtsgroepen. Daarbij houden we rekening met de taken met betrekking tot beschermd wonen en maatschappelijke opvang, die vanaf 2023 vanuit de centrumgemeente naar de gemeente komen. Vraag en aanbod van woningen en woonvormen voor
9.9 9.10 9.11
aandachtsgroepen worden op Bommelerwaards niveau afgestemd met de corporaties. Realiseren van woonvormen voor ouderen We realiseren een palet aan woonvormen voor ouderen, in verschillende typologieën en prijssegmenten, van grondgebonden woningen tot appartementen. Een belangrijk thema daarbij vormt ruimte voor ontmoeten en afgestemde mogelijkheden van zorg. We bieden, daar waar mogelijk, ruimte voor mantelzorgwoningen in de vorm van mantelzorgunits of het inrichten van een mantelzorgwoning in bestaande bebouwing in of bij de
9.11
woning. Met het realiseren van passende woningen voor ouderen, kunnen ouderen langer thuis wonen en maken we ruimte voor doorstroming. Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders Het huisvesten van statushouders vormt een substantieel deel van de woningen voor aandachtsgroepen. In 2021 en 2022 is de taakstelling voor Maasdriel met betrekking tot het huisvesten van statushouders met respectievelijk 36 en 35 te huisvesten statushouders ten opzichte van 2020 met 18 te huisvesten statushouders, verdubbeld, Juist in een periode dat er weinig sociale huurwoningen zijn opgeleverd en weinig mutaties zijn. Voor 2023 is de verwachting dat de taakstelling opnieuw toeneemt. Voor de 1e helft van 2023 ligt de taakstelling naar verwachting op het huisvesten van 30-35 statushouders. Met de corporaties is in de prestatieafspraken
9.11
afgesproken om maximaal 20% van de beschikbare woningen, door oplevering en mutatie in te zetten voor aandachtsgroepen, waaronder statushouders, zodat er voldoende mogelijkheden blijven voor lokale woningzoekenden. Daarom kijken we ook naar mogelijkheden voor kamergewijze huisvesting van alleenstaande statushouders en statushouders, in afwachting van gezinshereniging. En onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor flexwoningen voor statushouders en andere spoedzoekers, bv jongeren. Duurzaam wonen We continueren de inzet van de Toekomstbestendig Wonen Lening. Deze lening wordt vooral gebruikt om de woning van de eigenaar-bewoner energetisch te verbeteren en daardoor energielasten te verminderen en de woning comfortabeler te maken. De lening kan ook worden ingezet om de woning aan te passen, zodat men er 9.9 9.10 9.11 toekomstbestendig kan blijven wonen. Hiermee kunnen ouderen zich voorbereiden om langer zelfstandig thuis te wonen. In 2023 evalueren we de lening die medio 2019 is ingevoerd.
Programmabegroting 2023-2026 - 59
Programma 9 Wat mag het kosten? Programma 9 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 1.741
1.718
1.903
1.903
1.903
1.903
1.273
2.186
87
4.297
4.195
5.679
1.394
1.224
1.279
1.249
1.249
1.249
262
252
281
328
324
324
4.670
5.380
3.551
7.778
7.671
9.155
176
200
223
223
223
223
1.316
2.350
152
4.325
4.237
5.723
1.363
741
740
740
740
740
635
152
235
235
235
235
Totaal baten
3.491
3.443
1.348
5.522
5.433
6.919
Saldo van baten en lasten
-1.180
-1.937
-2.202
-2.256
-2.238
-2.236
Toevoegingen aan reserves
1.072
-
71
71
71
71
Onttrekkingen aan reserves
554
343
40
20
20
20
Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal lasten
Baten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden
Saldo reservemutaties Resultaat
-518
343
-31
-51
-51
-51
-1.697
-1.595
-2.234
-2.307
-2.290
-2.287
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Structuurvisie en plan-MER gemeente Maasdriel • Nota bovenwijkse voorzieningen • Nota Grondbeleid • Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 • Duurzaamheidsprogramma 2017-2020 • Programmaplan Omgevingswet Betrokken verbonden partijen • Projectbureau herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard
Programmabegroting 2023-2026 - 60
• Regio Rivierenland • Omgevingsdienst Rivierenland • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
2021
317
CBS
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
2021
3,8
Basisregistratie
Demografische druk
%
2022
67,8
CBS
Gemeentelijke woonlasten
€
2022
912
COELO
€
2022
922
COELO
adressen en gebouwen
eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Programmabegroting 2023-2026 - 61
Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting op verschillende gebieden. De paragraaf bedrijfsvoering is als apart hoofdstuk opgenomen achter de programma’s. De volgende onderwerpen worden hierna behandeld. • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid
Programmabegroting 2023-2026 - 62
Paragrafen Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid. Alle genoemde tarieven in deze paragraaf zijn indicatief. Bij de vaststelling van de verordeningen in december worden de tarieven definitief bepaald op basis van de laatst bekende gegevens. In het bestuursakkoord 'Samen Doen' staat dat we in 2022-2023 de mogelijkheden onderzoeken om te komen tot volledige kostendekkendheid zonder dat dit voor bepaalde diensten leidt tot onevenredige legeshoogte. 1. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente Maasdriel. De lokale heffingen en vooral de algemene dekkingsmiddelen zijn een belangrijk politiek instrument ter weging van beleidsbeslissingen. Ze maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk beleid. In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven.
Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • Continu streven naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven waartegenover concrete dienstverlening van de overheid staat; • De tarieven voor de belastingen en leges worden verhoogd met de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product (BBP). Deze index wordt weergegeven in de circulaires van het Gemeentefonds. In deze begroting is de index uit de meicirculaire gebruikt (3,0%). Deze index wordt aangepast met de actuele gegevens uit de septembercirculaire bij de vaststelling van de belastingtarieven; • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie corrigeren we in het tarief OZB. Het beleid van de lokale lasten nemen we op in de diverse belastingverordeningen: • Legesverordening; • Standplaatsvergoedingen en marktgeldenverordening; • Verordening lijkbezorgingsrechten; • Verordening onroerende-zaakbelasting; • Verordening rioolaansluitrechten; • Verordening verblijfsbelasting; • Verordening watertoeristenbelasting; • Verordening rioolheffing; • Verordening hondenbelasting.
Programmabegroting 2023-2026 - 63
2. Lokale lasten De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van de gemeente Maasdriel worden belast met de vastgestelde heffingen. Anderzijds is het een indicator voor de financiële positie van de gemeente in het provinciaal toetsingskader. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in de gemeente Maasdriel. Dit zijn: de onroerendezaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Ondanks het feit dat de afvalstoffenheffing in Maasdriel wordt opgelegd door Avri, moet die heffing toch worden betrokken bij de bepaling van de lokale lastendruk. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale lastendruk per woonruimte voor een eigenaar/bewoner. De hierbij gehanteerde uitgangspunten zijn: • Een huishouden, bestaande uit 3 personen; • De gemiddelde OZB lasten conform de Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (Coelo). • Een waterverbruik als basis voor rioolrecht van 50 m3 per persoon; • Een standaardtarief afvalstoffenheffing. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de gegevens die de provincie Gelderland gebruikt in provinciale databank en de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het Coelo. 2021
2022
2023
Onroerende zaakbelasting eigenaren
343
385
397
Rioolheffing eenpersoonshuidhouding
238
238
238
Lokale lastendruk (bedragen in €) Lastendruk specifiek huishouden - eigenaar/bewoner
Rioolheffing meerpersoonshuishouding
238
238
238
Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding
284
289
297
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding
298
299
311
Totaal eenpersoonshuishouding
865
912
932
Totaal meerpersoonshuishouding
879
922
946
Rangnummer*
258
49
nnb
* In de ranglijst van goedkoopste gemeenten staat Maasdriel op plek 49 in 2022. 3. Vergelijking met buurgemeenten Voor een vergelijking met onze buurgemeenten maken we gebruik van de gegevens van Coelo. Coelo is een onderzoeksinstituut dat jaarlijks alle lokale lasten van alle gemeenten vergelijkt. Zij brengt jaarlijks een atlas hierover uit. De gegevens hieronder zijn gebaseerd op de gegevens van de 'Atlas van lokale lasten 2021'.
Programmabegroting 2023-2026 - 64
Vergelijking buurgemeenten (uit Coeloatlas 2022*)
Maasdriel
Zaltbommel
West Betuwe
Culemborg
Gelderland
Eénpersoonshuishouden
912
939
1.123
951
842
Meerpersoonshuishouden
922
954
1.134
965
921
Rangnummer
49
64
350
61
nvt
Tarief woningen (%)
0,0988
0,0965
0,1143
0,1151
0,1163
Tarief eigenaar niet-woningen (%)
0,2778
0,2705
0,2888
0,3151
0,2756
Tarief gebruiker niet-woningen (%)
0,2182
0,2301
0,2353
0,3312
0,2054
Eénpersoonshuishouden
289
294
290
293
213
Meerpersoonshuishouden
299
309
301
306
253
Woonlasten
OZB
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing woningen Eénpersoonshuishouden
238
288
377
246
192
Meerpersoonshuishouden
238
288
377
246
229
Nummer 1 heeft de laagste woonlasten, nummer 370 de hoogste. 4. Opbrengsten De gemeentelijke heffingen zijn te verdelen in de volgende twee categorieën: • Heffingen waarvan de opbrengst is gebonden (retributies en leges); • Heffingen waarvoor de opbrengst vrij besteedbaar is. De onderstaande tabel geeft de totaalopbrengst van de diverse gemeentelijke heffingen weer:
Programmabegroting 2023-2026 - 65
Overzicht lokale heffingen (bedragen in €)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
328
211
205
Gebonden heffingen •
Bevolkingsleges
•
Rioolheffing
2.783
2.816
3.423
•
Baatbelasting
8
9
-
•
Milieuvergunningen
32
6
6
•
Begraafrechten
91
63
63
•
Leges ruimtelijke ordening
424
200
223
•
Bouw- en welstandleges
1.129
648
648
•
Afvalstoffenheffing
3.036
2.903
2.903
•
Overige leges
43
61
67
7.874
6.917
7.540
Totaal gebonden heffingen Vrij besteedbaar •
Onroerende zaakbelastingen (OZB)
5.453
5.475
5.721
•
Watertoeristen- en verblijfsbelasting
112
233
233
•
Hondenbelasting
84
77
84
•
Precariobelasting
1.809
-
-
•
Marktgelden
18
46
46
•
Staangelden kermis
-
65
65
Totaal vrij besteedbaar
7.476
5.896
6.149
Totaal
15.350
12.813
13.689
5. Kostendekkendheid leges en heffingen Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Deze toets geldt op het totaal 'Titel' van de legesverordening. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Afvalstoffenheffing Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd.