Concept Programmabegroting gemeente Maasdriel 2023-2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2023-2026
Programmabegroting 2023-2026 - 2
Inhoudsopgave Voorwoord Programma's 1 Bestuur en ondersteuning
4 6 7
2 Veiligheid
11
3 Verkeer en vervoer
16
4 Economie
21
5 Onderwijs
26
6 Sport, cultuur en recreatie
32
7 Sociaal domein
38
8 Volksgezondheid en milieu
47
9 Volkshuisvesting
54
Paragrafen
62
Lokale heffingen
63
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
70
Onderhoud kapitaalgoederen
83
Financiering
94
Bedrijfsvoering
99
Verbonden partijen
102
Grondbeleid
118
Financiële begroting
126
Algemene uitgangspunten
130
Toelichting op de financiële begroting
132
Algemene dekkingsmiddelen
137
Overhead
139
Vennootschapsbelasting
140
Onvoorzien
141
Geprognosticeerde balans en EMU-saldo
142
Reserves en voorzieningen
144
Meerjaren-investeringsoverzicht
146
Incidentele baten en lasten
149
Bijlagen
152
Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld
152
Bijlage 2: Lijst van afkortingen
155
Programmabegroting 2023-2026 - 3
Voorwoord Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2023-2026. Hiermee starten we het eerste hele begrotingsjaar in de nieuwe bestuursperiode. Rode draad in deze periode is het bestuursakkoord ‘Samen Doen’. Speerpunten uit dit akkoord zijn: • woningbouw; • recreatieve ontwikkelingen; • leefbaarheid van de kernen; • minimabeleid; • een visie op participatie; • het nieuwe aandachtsgebied ‘Ontwikkeling Lokaal Bestuur en Gemeenschappelijke Regelingen’; • klimaatadaptatie; • water en energie. Bestuursakkoord en actuele ontwikkelingen De gemeentelijke organisatie en de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard hebben de speerpunten in hun dagelijkse werkzaamheden opgenomen. Daarbij is flexibiliteit nodig; er zijn veel ontwikkelingen van buiten die invloed hebben op het werk. Denk daarbij aan de oorlog in Oekraïne, het coronavirus, de stijgende energieprijzen, hoge inflatiecijfers en economische recessie. Maar ook de stikstof-, klimaat-, woning- en personeelscrisis spelen een belangrijke rol. Nu gebleken is dat Maasdriel en Zaltbommel niet verder toewerken naar formele samenwerking, willen we in 2023 onderzoeken hoe we de bestuurskracht van Maasdriel voor de komende 12 jaar kunnen verstevigen. Hierover voerden we dit jaar voorbereidende gesprekken met de provincie Gelderland.
Beleidsontwikkelingen Op het gebied van veiligheid en handhaving gaan we aan de slag met de uitbreiding van het aantal boa’s en het uitvoeren van de integrale handhavingsvisie. De nota Samenleven is gepresenteerd. Hierin brengen we onze ambities voor het sociaal domein steeds verder samen. We zetten daarbij onder andere in op een gezonde leefstijl, terugdringen van eenzaamheid en een zinvolle en passende dagbesteding. In 2023 starten we met onze nieuwe Lokale Educatieve Agenda (LEA), waarin verbeteringen in het onderwijs, terugbrengen van taalachterstanden, de ontwikkeling van kinderen en het voorkomen en terugdringen van schooluitval aan bod komen. Op dit moment voeren we de werkzaamheden uit het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) uit. We leggen 30 en 60 kilometerzones in alle kernen aan. Dit heeft in het bestuursakkoord ook een hoge prioriteit. We
Programmabegroting 2023-2026 - 4
staan hierbij wel voor een uitdaging; de stijgende kosten hebben een negatieve invloed op de haalbaarheid van de plannen. In deze begroting leest u ook hoe we ons willen aanpassen aan het klimaat dat verandert. De komende periode gaan we onder andere verder met de samenwerkingsagenda klimaatadaptatie (RAS) en het uitwerken van een plan van aanpak voor een klimaatbestendig Maasdriel in de Lokale Klimaatadaptatie Strategie (LAS). Ook de lokale democratie komt aan bod in de begroting. Om deze te versterken stellen we een startnotitie op voor de gemeenteraad. We onderzoeken hoe we inwoners de ruimte kunnen bieden wanneer zij een project sneller, goedkoper of met meer draagvlak uit kunnen voeren dan de gemeente. Het afgelopen jaar hebben we ons verder voorbereid op de Omgevingswet. Op 1 januari 2023 voldoet onze gemeente aan alle minimale eisen om met de nieuwe wet te gaan werken. De komende jaren gaan we werken aan het doorontwikkelen van ons beleid en het verbeteren van onze (digitale) dienstverlening. Dat biedt kansen voor het werken aan een mooie leefomgeving om te wonen, werken en recreëren. Ook zorgt die doorontwikkeling voor mogelijkheden om onze dienstverlening te verbeteren op het gebied van ruimtelijke ordening, infrastructuur, het milieu en volkshuisvesting. Positieve begroting Ondanks de marktontwikkelingen heeft de begroting een positief saldo tot en met 2025.
Hoe dit er vanaf 2026 uitziet is nog erg onzeker, onder andere vanwege onduidelijkheid over de bijdrage vanuit het Gemeentefonds. We verwachten dat die lager uit zal vallen. Tussen 2023 en 2026 zien we in ieder geval een stijging van deze bijdrage. Wanneer de Omgevingswet op 1 januari 2023 ingaat, verandert de financiële balans. Voor een aantal werkzaamheden vallen inkomsten uit leges weg (invoering Wet kwaliteitsborging). Aan de andere kant kunnen we voor een aantal werkzaamheden juist leges heffen, waar dat nu nog niet mogelijk is (milieuvergunningen). We onderzoeken op dit moment hoe we financieel voordeel kunnen blijven halen uit de heffing van leges. De invoering van de wet heeft in ieder geval grote impact op de werkzaamheden van de gemeente in het ruimtelijk domein. Kaderbrief 2023 Over veel van deze onderwerpen uit de begroting informeerde het college de gemeenteraad al in de Kaderbrief 2023-2026. Het reguliere werk uit de Kaderbrief is financieel verwerkt. Dit geldt vooral voor het haalbaar begroten binnen het Sociaal Domein, waarbij we uitgaan van ervaringscijfers. Nieuwe beleidsonderdelen zijn zowel financieel als tekstueel opgenomen in deze Programmabegroting. Met vertrouwen gaan we het komende financiële jaar tegemoet. Namens het college, Erik van Hoften Wethouder Financiën
Programmabegroting 2023-2026 - 5
Programma's
Programmabegroting 2023-2026 - 6
Programma 1
Bestuur en ondersteuning
Programmabegroting 2023-2026 - 7
Programma 1 Bestuur en ondersteuning Taakvelden Bestuur, Burgerzaken
Relevante ontwikkelingen Provinciale verkiezingen Op 15 maart 2023 vinden de verkiezingen plaats voor de Provinciale Staten. Deze verkiezingen worden gecombineerd met de Waterschapsverkiezingen. De telling van de gecombineerde verkiezingen voor Provinciale Staten en waterschap wordt in 2023 volgens de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen gedaan. Door middel van deze wet worden er mogelijkheden gecreëerd om tijdig vóór de vaststelling van de uitslag eventuele (tel) fouten te constateren en op een transparante en controleerbare manier te corrigeren. Het Rijk compenseert de gemeente voor de uitvoering van dit wetsvoorstel. De Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 is komen te vervallen. Of vervroegd stemmen blijft, is nog niet bekend. Vluchtelingencrisis Nederland kampt vanwege de oorlog in Oekraïne en een vluchtelingencrisis met een groot tekort aan opvangplekken. In 2022 heeft Maasdriel een bijdrage geleverd door een groep van ruim 200 Oekraïners op te vangen in het Resort aan de Maas in Kerkdriel. In 2023 zal deze tijdelijke opvang eindigen. Verbonden partijen Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regeling gewijzigd. Met deze wetswijziging worden de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versteken aangepast en uitgebreid.
Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen de samenwerkingsverbanden vergroot. Uiterlijk op 1 juli 2024 moeten alle gemeenschappelijke regelingen hierop zijn aangepast en opnieuw zijn vastgesteld door de gemeenteraden. Gemeentesecretarissen, directeuren van verbonden partijen, griffiers en bestuursadviseurs werken in 2023 aan een gezamenlijke afstemming en harmonisering van de verschillende gemeenschappelijke regelingen.
Wat willen we bereiken? 1.1 Versterken bestuurskracht 1.2 Bestuurlijke vernieuwing 1.3 Uitdaagrecht (right to challenge) invoeren 1.4 Werken met startnotities en participatie 1.5 Optimale dienstverlening
Programmabegroting 2023-2026 - 8
Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
Versterken bestuurskracht De raad heeft op 10 juni 2021 het college opgedragen samen met de provincie Gelderland onderzoek te doen naar mogelijkheden om de bestuurskracht van de gemeente Maasdriel voor de komende 12 jaar op voldoende niveau te houden. Dit onderzoek wordt in 2022 voorbereid en we voeren het in 2023 uit. We bezien vanuit onze ambities, onze opgaven en onze uitdagingen wat we onze inwoners aan meerwaarde kunnen bieden door goede samenwerking. Samenwerking met elkaar in de Bommelerwaard, met onze partners in Regio Rivierenland, onze partners in de regio ’s-Hertogenbosch, de provincies Gelderland en Noord-Brabant en al onze andere samenwerkingspartners. De vier K’s zijn daarbij steeds leidend: Kwaliteit, Kwetsbaarheid verminderen, Kostenefficiënt en Klantgericht.
1.1
Bij de start van een nieuwe bestuursperiode is stil gestaan bij de rolopvatting van de gemeenteraad en bij de ondersteuningsbehoefte die daarbij past. In het verleden zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd waarbij geconcludeerd kan worden dat de formatie van de griffie in Maasdriel onvoldoende is om aan deze vraag te kunnen voldoen. Hierdoor is in deze begroting rekening gehouden een mogelijke uitbreiding van de griffie en/of ondersteuning daarvan voor een bedrag van € 100.000. In het jaar 2023 zal hier nader invulling aan worden gegeven. Lokale democratie versterken Steeds minder inwoners voelen zich vertegenwoordigd door het gekozen bestuur. We stellen in 2023 een startnotitie op. Aan de hand van de startnotie verstrekt de raad opdracht aan het college en het ambtelijk apparaat om samen met de raadsfracties te onderzoeken op welke manier we de lokale democratie kunnen versterken, met als doelstellingen: - Het verankeren van de dialoog met de samenleving om meer draagvlak in de maatschappij te verkrijgen - Het op een hoog niveau brengen en houden van de samenwerking in de gemeenteraad en met het college - Het vaker en eerder krijgen van richtinggevende uitspraken van de raad
1.1
1.2
1.3
1.4
- Het maken van afspraken hoe om te gaan met nieuwe initiatieven/projecten vanuit raadsfracties en de samenleving, waarbij het vooral gaat om draagvlak en eigenaarschap Daarnaast bieden we ruimte aan inwoners als zij een project sneller, goedkoper of met meer draagvlak uit kunnen voeren dan de gemeente (Right to Challenge). Tot slot bepaalt de raad door middel van startnotities en discussienota’s aan de voorkant kaders bij het ontwikkelen van nieuw beleid. Kerngericht Werken Met de uitvoeringsagenda Kerngericht Werken wordt in 2023 ingezet op het beter inspelen op specifieke wensen en behoeften van inwoners uit de verschillende kernen van de gemeente. Dit gebeurt onder andere door het opstellen van kernplannen. Er worden meer mogelijkheden gecreëerd voor het ondersteunen van inwonersinitiatieven door middel van een werkbudget voor iedere kern van de gemeente. Via de
1.4
subsidieregeling Goed Idee Doe Er Iets Mee hebben al veel mooie initiatieven een steuntje in de rug gehad de afgelopen jaren. De mogelijkheden om een aanvraag in te dienen voor Goed Idee Doe Er Iets Mee brengen we in 2023 extra onder de aandacht bij inwoners en maatschappelijke organisaties. Optimale en digitale dienstverlening Meer en meer producten kunnen digitaal aangevraagd worden. Daar is de laatste jaren hard aan gewerkt. In 2022 zijn niet alleen de meeste formulieren digitaal in te vullen maar ook het proces verloopt nu grotendeels digitaal. De behandeling, toetsing blijft in handen van de medewerkers. Daar gaan we in 2023 mee verder. In 2023 zal de digitale toegang als een soort van wegwijzer ingevoerd worden voor de Omgevingswet. Doel is dat onze inwoners door een aantal keuzes direct weten of iets zonder vergunning is
1.5
toegestaan en als er wel een vergunning of nader overleg nodig is, worden ze direct digitaal meegenomen naar de organisatie waar dit mee geregeld moet worden. Het moet snel, duidelijk en makkelijk zijn. We maken hiervoor vergunningenchecks voor de meest aangevraagde omgevingsvergunningen en we passen de website voor de Omgevingswet (soort wegwijzer) aan.
Programmabegroting 2023-2026 - 9
Programma 1 Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x Werkelijk € 1.000) 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Bestuur
2.018
2.057
2.027
2.012
2.018
2.025
Burgerzaken
669
718
957
1.034
1.034
1.034
Totaal lasten
2.686
2.776
2.984
3.046
3.052
3.059
Baten Bestuur
183
-
-
-
-
-
Burgerzaken
328
227
205
357
357
357
Totaal baten
510
227
205
357
357
357
Saldo van baten en lasten
-2.176
-2.549
-2.778
-2.689
-2.695
-2.702
Toevoegingen aan reserves
71
-
-
250
250
250
Onttrekkingen aan reserves
-
-
880
0
0
0
Saldo reservemutaties Resultaat
-71
-
880
-250
-250
-250
-2.247
-2.549
-1.898
-2.939
-2.945
-2.952
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kaderbrief 2023-2026 inclusief Meicirculaire 2022 en Beleidsprioriteiten 2023 Betrokken verbonden partijen • Regio Rivierenland • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Indicator
Eenheid
Periode
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2021
Maasdriel
Bron 4,99
Eigen gegevens
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2021
4,26
Eigen gegevens
Apparaatskosten
Kosten per inwoner (€)
2021
598,51
Eigen begroting
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom +
2021
7,00
Eigen begroting
2021
13,00
Eigen begroting
totale kosten inhuur externen (€) Overhead
% van totale lasten
Programmabegroting 2023-2026 - 10
Programma 2
Veiligheid
Programmabegroting 2023-2026 - 11
Programma 2 Veiligheid Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer, Openbare orde en veiligheid
Relevante ontwikkelingen Toename en verandering in veiligheidsvraagstukken Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zorgen dat fysieke en sociale veiligheid steeds meer met elkaar te maken hebben, zoals de vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners, de toename van de afhankelijkheid van digitalisering, de stijging van het aantal verminderd zelfredzamen, de toename van complexe vraagstukken en de voorbereiding op nieuwe risico's als terrorisme en cybercrime. Belang van goede handhaving Voor gemeente Maasdriel is het belang van goede handhaving de afgelopen tijd bij verschillende onderwerpen aan de orde geweest. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de huisvesting van internationale arbeidskrachten en intensieve veehouderij, maar ook in verschillende zaken naar aanleiding van de vaststelling van ons nieuwe bestemmingsplan buitengebied. Omdat ook steeds meer taken en bevoegdheden bij gemeenten terechtkomen is er veel winst te behalen met goede samenwerking, ook op het gebied van toezicht en handhaving.
Wat willen we bereiken? 2.1 Een toenemend veiligheidsgevoel; 2.2 Een veilige leefomgeving; 2.3 Terugdringen ondermijning; 2.4 Naleving van wet- en regelgeving bevorderen; 2.5 Effectievere en efficiëntere wijze van handhaving door middel van synergie.
Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
Herzien Beleidsregel bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet Per 1 januari 2019 is de Opiumwet gewijzigd t.a.v. artikel 13b lid 1. Op basis van deze wijziging heeft de burgemeester een nieuwe beleidsregel vastgesteld. In deze beleidsregel worden woningen voor minimaal 3 maanden gesloten en andere gebouwen voor één jaar. Daar waar mogelijk wordt de beleidsregel toegepast.
2.1
2.2
2.3
2.1
2.2
2.3
Deze beleidsregel wordt in 2023 herzien/ geactualiseerd als dat nodig is. Samenwerking Integraal Gemeentelijk Projectteam continueren De gemeente Maasdriel continueert de samenwerking met het integraal gemeentelijk projectteam op de gebieden Openbare Orde en Veiligheid. In dit team worden integrale veiligheidskwesties over (mogelijke) georganiseerde criminaliteit (onder andere controle champignoncellen buitengebied) besproken en
2.5
aangepakt. Dit sluit aan bij de samenwerkingsverbanden die al operationeel zijn. Ook in 2023 zetten we deze succesvolle samenwerking voort en zullen de Meld Misdaad Anoniem meldingen daar waar mogelijk/
Programmabegroting 2023-2026 - 12
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
daar waar overlap zit op worden gepakt binnen dit samenwerkingsverband. Cybercrime - deelname aan de week van de digitale veiligheid 2023 Gezien de steeds verdere digitalisering van onze samenleving en de toename van de daarbij behorende criminaliteit is extra aandacht voor dit onderwerp gewenst. In 2023 gaan we onder andere deelnemen aan de week van de digitale veiligheid om inwoners en ondernemers te attenderen en te informeren over de
2.3
gevaren van cybercrime. Meewerken aan Keurmerk Veilig Buitengebied De gemeente gaat meewerken om het Keurmerk Veilig Buitengebied (KVB) te verkrijgen voor het buitengebied van Maasdriel. In het vierde kwartaal van 2022 zijn hiervoor de eerste voorbereidende werkzaamheden gestart. Het keurmerk heeft als doel om de weerbaarheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Daarnaast is een belangrijk doel om als overheid meer (toe)zicht te krijgen op de problematiek in en van het buitengebied. Een belangrijke informatiebron zijn de inwoners en ondernemers van ons
2.1
2.2
2.3
2.5
2.1
2.2
2.3
2.1
2.2
2.3
2.1
2.2
2.4
2.5
2.1
2.2
2.4
2.5
buitengebied. Vervolgens wordt er gewerkt aan het plan van aanpak voor het Keurmerk Veilig Buitengebied. Naar aanleiding van het plan van aanpak wordt er één multidisciplinaire werkgroep geformeerd om de acties en/ of activiteiten vorm te geven. Herziening Regionaal Risicoprofiel, Beleidsplan en Crisisplan In het Regionaal Risicoprofiel worden veiligheidsrisico’s en incidenttypen omschreven. Dit in combinatie met organisatieambitie en ontwikkelingen in de omgeving vormt de basis voor het Regionaal Beleidsplan. En het Regionaal Crisisplan beschrijft hoe de regionale multidisciplinaire organisatie is ingericht tijdens rampen en crises. Eind 2019 is de vierjaarlijkse ‘beleidstrilogie’ vastgesteld. Deze worden in 2023 herzien en aangepast voor de komende vier jaar. Dit gebeurt aan de hand van regionale werkgroepen die hier gezamenlijk met de veiligheidsregio aan gaan werken. Herziening crisisstructuur De huidige crisisstructuur (met regionale sleutelfunctionarissen) wordt geëvalueerd. De verwachting is dat dit leidt tot aanpassingen in de crisisstructuur. Naar alle waarschijnlijkheid wordt het werkproces aangepast en wordt er kritisch gekeken naar de personele invulling van het nieuwe werkproces. Totdat het nieuwe werkproces volledig is ingericht blijven de regionale sleutelfunctionarissen opgeleid en getraind worden.
Uitbreiding capaciteit handhaving boa's Er zijn momenteel drie fulltime BOA’s domein I in dienst bij de gemeente. Deze worden ingezet op toezicht en handhaving van de APV en een aantal bijzondere wetten, zoals bijvoorbeeld de Alcoholwet. In 2023 besteden we meer aandacht aan toezicht en handhaving op de huisvesting van internationale arbeidskrachten. Daarnaast richt de inzet van de BOA's zich, aan de hand van een jaarplanning, op toezicht en naleving van vergunningsvoorschriften, het preventie- en handhavingsplan Alcoholwet, veiligheid bij evenementen en toezicht in het buitengebied. Daarnaast worden ze ingezet op kleine ergernissen. Implementatie integrale handhavingsvisie gemeente Maasdriel Eind 2022 heeft u de Integrale handhavingsvisie gemeente Maasdriel opiniërend behandeld. Begin 2023 stelt u deze vast. In deze visie beschrijft de gemeente haar ambities ten aanzien van haar handhavingstaken door het formuleren van gemeentebrede uitgangspunten en doelstellingen. In 2023 wordt tevens gestart met de implementatie van deze visie in relevant (uitvoerings)beleid, in de ambtelijke organisatie en in werkprocessen.
Programmabegroting 2023-2026 - 13
Programma 2 Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten
1.684
1.828
1.946
1.976
1.976
1.976
574
621
548
548
548
548
2.259
2.449
2.494
2.524
2.524
2.524
-
15
30
30
30
30
53
64
64
64
64
64
Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten
53
79
94
94
94
94
Saldo van baten en lasten
-2.206
-2.371
-2.400
-2.431
-2.431
-2.431
Toevoegingen aan reserves
31
-
-
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
-
-
-
-
-
-
-31
-
-
-
-
-
-2.238
-2.371
-2.400
-2.431
-2.431
-2.431
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsregels handhaving Opiumwet • Beleid huisvesting arbeidsmigranten • APV • Evenementenbeleid • Integraal prostitutiebeleid • Handhavingsbeleid Drank- en Horecawet • Regionaal risicoprofiel 2020-2024 • Integrale handhavingsvisie gemeente Maasdriel Betrokken verbonden partijen • Veiligheidsregio Gelderland –Zuid (VRGZ)
Programmabegroting 2023-2026 - 14
Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 inwoners
2021
9,0
Bureau Halt
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
2021
0,6
CBS
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
2021
3,7
CBS
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
2021
1,8
CBS
Vernielingen en beschadigingen (in Aantal per 1.000 inwoners
2021
4,1
CBS
de openbare ruimte)
Programmabegroting 2023-2026 - 15
Programma 3
Verkeer en vervoer
Programmabegroting 2023-2026 - 16
Programma 3 Verkeer en vervoer Taakvelden Verkeer en vervoer, Parkeren, Recreatieve havens, Economische havens en waterwegen, Openbaar vervoer
Relevante ontwikkelingen Mobiliteit Regio Rivierenland Twee belangrijke vervoersaders doorsnijden Rivierenland: de A2 en de A15. De afgelopen jaren is de verkeersbelasting op deze rijkswegen en de bijbehorende aanvoerwegen toegenomen waardoor het wegennet onder druk is komen te staan. Vanwege het coronavirus is de verkeersbelasting op het gehele wegennetwerk in Nederland tijdelijk afgenomen. De verwachting is dat naar de huidige inzichten op termijn de verkeers- en vervoersstromen weer op het niveau komen van voor het coronavirus. Daarom werken wij, samen met Regio Rivierenland, de gemeente 's-Hertogenbosch, het Rijk en de betrokken provincies blijvend aan oplossingen om de druk op het wegennet te verlichten, de doorstroom te verbeteren en de veiligheid te verhogen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar traditioneel gemotoriseerd vervoer, maar ook naar onder meer snelfietsroutes en andere mobiliteitsvraagstukken die de gemeentegrens overstijgen. Verenfonds Het Verenfonds Gelderland is vanaf 2024 leeg. De VNG gaat aan de slag met een aanpak over hoe om te gaan met het leegraken van het Verenfonds. Maasdriel participeert in dit traject. Als de aanpak gereed is komt deze, via een college- en raadsvoorstel, terug naar de Gelderse oevergemeenten ter besluitvorming.
Wat willen we bereiken? 3.1 Een veilig, goed functionerend en goed onderhouden wegennetwerk dat op een optimale manier aansluit op het provinciale en landelijke wegennetwerk; 3.2 Het realiseren van een verkeersafwikkeling die - in samenhang met de Zuidelijke ontsluitingsroute - zorgt voor een verkeersveilig en leefbaar woon- en leefklimaat in en rondom Velddriel en Kerkdriel.
Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
Onderhouden verhardingen Vanuit de Wegenverkeerswet heeft de gemeente de zorgplicht voor het goed onderhouden van het wegenareaal dat zij beheert. Dit betreft zowel verhardingen als bermen. Onder de verhardingen vallen de rijbanen, fietspaden, voetpaden, pleinen, parkeervoorzieningen en alle overige (half)verhardingen. Het wegenbeheerplan 2018-2021 is verlengd tot en met 2022. In het wegenbeheerplan is opgenomen dat de
3.1
verhardingen op kwaliteitsniveau C, laag, beheerd moeten worden. Vanaf 2023 beheren we het wegenareaal op basis van de keuzes die eind 2022 gemaakt worden over het gewenste beheerniveau en de daarbij behorende beheerkosten in het nieuwe wegenbeleidsplan 2023-2027. Er is speciale aandacht voor differentiatie van beheerniveau per structuurgebied (bijv. centrum,
Programmabegroting 2023-2026 - 17
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
buitengebied, industrieterrein etc. ). Vooruitlopend daarop is in de begroting meerjarig een stelpost opgenomen van € 300.000 per jaar voor het beheer van alle verhardingen op onderhoudsniveau C. Voorbereiden werkzaamheden Zuidelijke Ontsluitingsroute (ZOR) De gemeenteraad heeft op 9 december 2021 besloten dat de Zuidelijke Ontsluitingsroute (ZOR) er komt en welk tracé we verder uitwerken voor die route. De raad heeft daarvoor in deze fase in totaal € 5,9 miljoen aan voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Op basis van dit besluit werken we de gekozen voorkeursroute verder uit. In 2023 werken we het technisch voorontwerp uit en starten we de ruimtelijke procedure op. Ook blijven we actief met het aankopen van gronden in het tracé die ons worden aangeboden vanwege de Wvg-aanwijzing en werken we via een zorgvuldig participatieproces aan draagvlak in het gebied.
3.2
Het is een grote wens van de gemeenteraad, inwoners, ondernemers en het college dat de Zuidelijke Ontsluitingsroute er komt, omdat deze een aantal belangrijke wegen in Velddriel ontlast en bijdraagt aan een betere bereikbaarheid en leefbaarheid van Kerkdriel-Zuid. Ook zorgen we er met de ZOR voor dat het toenemende (recreatieve) verkeer in de toekomst veilig en goed kan blijven doorstromen. Volgens de projectplanning ligt de route er in 2028 of 2029. Uitvoeren Gemeentelijk Verkeers- en vervoerplan (GVVP) Met de uitvoering van het GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Vanaf 2023 tot en met 2026 gaat de tweede fase van het GVVP in uitvoering. Ook lopen er in 2023 nog projecten door vanuit de eerste fase van het uitvoeringsprogramma.
Uitvoering eerste fase uitvoeringsrogramma GVVP (2019-2023) In 2023 gaan wij verder met het implementeren van 30km/u zones in de kernen en het instellen van 60km/u zones in het buitengebied. In 2023 voeren we deze werkzaamheden uit in de kernen Ammerzoden en Rossum. Voor de kernen Hedel en Well starten we met de voorbereiding van de aanlegwerkzaamheden. De uitvoering van een aantal projecten is voor wat de planning betreft mede afhankelijk van de uitvoering/ afronding van andere projecten zoals de ZOR en de Maas-Waalweg.
3.1
3.2
Uitvoering tweede fase uitvoeringsprogramma GVVP (2023-2026) De aanleg van 60km/u zones in het buitengebied is verdeeld over de 3 fases van het uitvoeringsplan. Dat betekent dat er met het beschikbaar stellen van middelen voor de tweede fase budget beschikbaar komt voor het vervolg van de aanleg van de 60km/u zones. Daarnaast zal vanuit de tweede fase de inrichting van de Burgemeester van Randwijckstraat te Rossum als gebiedsontsluitingsweg in uitvoering worden genomen. Eind 2022 wordt de tweede fase van het uitvoeringsprogramma en de daarvoor benodigde middelen ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. In de begroting is meerjarig een stelpost opgenomen voor de dekking van de kapitaallasten van de benodigde middelen van totaal € 120.000 per jaar vanaf 2024. Opstellen gebiedsvisie in het kader van de MIRT A2 De A2 tussen Deil en Vught kent een grote verkeersdruk. Deze neemt in de komende jaren alleen maar verder toe. Dit heeft gevolgen voor de inwoners, bezoekers, werknemers en ondernemers in Maasdriel. Vanuit het RIjk is een MIRT-verkenning opgestart. Deze richt zich op aanpassingen aan de A2 zelf. Met de uitwerking van het gekozen ontwerp, een verbreding naar 2x 4 rijstroken, is vorig jaar gestart. Als gemeenten hebben wij in 2022 onze handtekening onder de bestuursovereenkomst (hierna: BOK) gezet. Hiermee kan het proces rondom de MIRT-A2 naar de volgende fase.
Echter, ten gevolge van de problematiek
3.1
rondom stikstof, is het zeer aannemelijk dat het project voor langere periode on-hold gezet wordt. Als gemeente gaan wij, in samenwerking met onze regiopartners, wél verder. Met het ondertekenen van de BOK ligt de weg open voor het opstarten van de Regionale Ontwerptafel Rivierenland (hierna: ROR). In 2023 stellen wij samen met de regiopartners een integrale gebiedsvisie op vanuit de ROR zodat bij het verdere proces van de MIRT-A2 onze lokale en regionale problematiek - naast de landelijke problematiek die leidend is voor RWS - ook de gewenste aandacht krijgt. Bij de lokale problematiek moet worden gedacht aan
Programmabegroting 2023-2026 - 18
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit)
Relatie met speerpunt
geluid(soverlast), luchtkwaliteit en bereikbaarheid A2. Voorbereiden en aanleggen Snelfietsroute F2 (Zaltbommel - 's-Hertogenbosch) Samen met de gemeenten Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch en de provincies Gelderland en Noord-Brabant werkt de gemeente Maasdriel aan de Snelfietsroute F2. Deze route loopt van Zaltbommel door Maasdriel naar ’s-Hertogenbosch. De fietspaden worden, daar waar nodig, verbreed. Bij de meeste kruisingen krijgt fietsverkeer de voorrang. Op deze wijze ontstaat een comfortabele, veilige en directe route. Hiermee wordt het fietsgebruik gestimuleerd. Het ontwerp van de 5e aansluiting van de rotonde Hedel heeft stilgelegen. De provincie Gelderland is een
3.1
3.2
preverkenning gestart met betrekking tot de rotonde in relatie tot de toekomstbestendigheid van de betreffende rotonde. Als gevolg hiervan loopt de uitvoering van dit deel van de F2 grote vertraging op. De voorbereiding hiervan vindt in 2023 plaats en de uitvoering in 2024. Voor de andere delen van de route zijn de voorbereidingen in 2022 gestart en vindt de uitvoering in 2023 plaats. Maasdriel staat zelf aan de lat voor alle werkzaamheden op eigen grondgebied. Afronden werkzaamheden doortrekken Maas-Waalweg Samen met de gemeente Zaltbommel hebben wij het doortrekken van de Maas-Waalweg voorbereid. De Maas-Waalweg vormt de laatste infrastructurele verbinding tussen de kruising Maas-Waalweg Delwijnsestraat - Wellseindsestraat in de gemeente Zaltbommel en de T-kruising Molenachterdijk - N832 in de gemeente Maasdriel. Door realisatie van deze weg wordt de Maas-Waalweg doorgetrokken en is de
3.1
verbindingsweg voltooid. De aanlegwerkzaamheden zijn nu in uitvoering. Naar verwachting wordt de verbindingsweg eind 2023 opgeleverd.
Programmabegroting 2023-2026 - 19
Programma 3 Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen
2.627
2.602
3.779
3.972
3.791
3.800
2
3
3
3
3
3
65
72
73
73
73
73
2.695
2.677
3.855
4.049
3.867
3.876
Verkeer en vervoer
312
184
184
184
184
184
Openbaar vervoer
34
28
28
28
28
28
Totaal baten
346
212
212
212
212
212
Saldo van baten en lasten
-2.349
-2.465
-3.643
-3.837
-3.655
-3.664
Toevoegingen aan reserves
360
674
500
500
500
500
Onttrekkingen aan reserves
26
56
60
162
162
162
Openbaar vervoer Totaal lasten
Baten
Saldo reservemutaties Resultaat
-334
-618
-440
-338
-338
-338
-2.682
-3.083
-4.084
-4.174
-3.993
-4.002
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan • Wegenbeheerplan 2023-2026 (nog vast te stellen) • Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 • Nota Parkeernormen 2020 Betrokken verbonden partijen • Regio Rivierenland • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR)
Programmabegroting 2023-2026 - 20
Programma 4
Economie
Programmabegroting 2023-2026 - 21
Programma 4 Economie Taakvelden Economische ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen, Economische promotie
Relevante ontwikkelingen Aanhoudende schaarste aan bedrijventerreinen Maasdriel heeft nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Het Regionaal Programma Werklocaties laat vanuit onderzoek een constante hoge behoefte aan bedrijventerreinen zien. Dit beeld wordt verder ondersteund door de aanhoudende vraag naar bedrijfsgrond vanuit vele ondernemers, zowel kleine als grote MKB-bedrijven. Forse prijsstijgingen en capaciteitstekorten energie De afgelopen periode laat een forse stijging van de inkoopprijs van gas en stroom zien die door energieleveranciers wordt doorberekend aan consumenten. Daarnaast kampt het elektriciteitsnet in Nederland (en de Bommelerwaard) met tekorten aan capaciteit waardoor de energieleveranciers momenteel niet kunnen voldoen aan de vraag. Daardoor kunnen zwaardere en/of nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet soms niet op korte termijn worden gerealiseerd. Dit heeft gevolgen voor het vestigingsklimaat van onze huidige en toekomstige ondernemers. Krapte op de arbeidsmarkt Het is moeilijker dan ooit tevoren voor werkgevers in Nederland om personeel te vinden. Het UWV geeft aan dat er inmiddels spraken is van een zeer krappe arbeidsmarkt waarbij per werkzoekende momenteel ruim vier openstaande vacatures staan.
Dit heeft gevolgen voor het huidig en toekomstig functioneren van de economie. De arbeidskrapte is het meest nijpend bij technische en ICT beroepen.
Wat willen we bereiken? 4.1 We willen beter in staat zijn de Bommelerwaardse bedrijvigheid van dienst te zijn om de lokale economie te bevorderen en te versterken; 4.2 Een goed en toekomstbestendig vestigingsklimaat en omgeving voor gevestigde en nieuwe bedrijven, zowel regionaal als lokaal; 4.3 We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden om hiermee het aantal arbeidsplaatsen in de sector te verdubbelen en de bestedingen te verhogen.
Programmabegroting 2023-2026 - 22
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Ontwikkeling werklocaties Gezien de grote vraag naar (lokale) bedrijfslocaties zetten we in op de ontwikkeling van nieuwe werklocaties. In het Regionaal Programma Werkterreinen (RPW) zijn deze ontwikkelingen (deels) opgenomen. In 2022 is de gebiedsvisie Poort van Maasdriel door de raad vastgesteld. In 2023 werken we aan de verdere (bestemmings)planontwikkeling(en). Uiteraard wordt er ook gekeken naar optimalisatiemogelijkheden op de
4.1
4.2
4.1
4.2
4.1
4.2
4.1
4.3
bestaande bedrijventerreinen. Denk hierbij aan intensiveren van het ruimtegebruik, vergroening, verduurzaming, klimaatstress en bereikbaarheid. Verhogen organisatiegraad Het georganiseerd vermogen is van groot belang voor de toekomstbestendigheid van de werklocaties. We doen dit door onder andere te investeren in netwerken om daarmee ondernemers te overtuigen om samenwerkingen (in welke vorm dan ook) op te zetten. Ook wordt ingezet op het verbinden van de onderwijsinstellingen en ondernemers(verenigingen) in de Bommelerwaard en omgeving. Een goede samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen draagt bij aan het verbinden van het aanbod en de vraag naar opleidingen van (toekomstige) medewerkers en collega ondernemers. Het vergroot de kennisoverdracht, creëert meer mogelijkheden voor stageplekken en leerwerkplekken en enthousiasmeert leerlingen voor techniek en ondernemerschap. Faciliteren duurzaamheid op bedrijventerreinen Duurzaamheid is een must en niet meer weg te denken bij ondernemen en bedrijventerreinen. Ondernemers worden steeds innovatiever als het over duurzaamheid gaat en weten, mede door de hogere energieprijzen, vaker de weg te vinden naar duurzamere (energie)oplossingen. Deze en andere initiatieven worden waar mogelijk ondersteund vanuit de gemeente en haar partners (met raad en daad).
Voor nu is het congestieprobleem van het elektriciteitsnet hierbij een uitdaging maar ook dit wordt voortvarend opgepakt door o.a. Alliander. Bijdrage RSF (regionaal stimuleringsfonds) Om als regio te groeien en te bloeien, zijn nieuwe ontwikkelingen nodig. En die kosten geld. Met een eigen Regionaal Stimuleringsfonds voor Rivierenland stimuleren wij partijen om (innovatieve) projecten uit de markt mede mogelijk te maken. De grote kracht van het RSF is dat overheid, ondernemers, onderwijs, onderzoek en ondernemende inwoners samenwerken om de regio FruitDelta Rivierenland vooruit te stuwen. Wij leveren geld, kennis en netwerkkracht voor ondernemers en ondernemende inwoners met verrassende initiatieven. De ondernemers zelf leveren toewijding, goede ideeën en ook eigen kapitaal. Met overheidsmiddelen kunnen wij cofinanciering aantrekken en wordt een forse ‘multiplier’ bereikt. Het RSF verstevigt de positie van onze regio op alle niveaus. Economische promotie - uitvoering streekplan Voor de economische promotie van de Bommelwaard (streekmarketing) is een streekplan opgesteld. In 2023 is de uitvoering van dat streekplan gericht op: - Recreatieplassen & rivierbeleving - Agrotoerisme
4.3
- Fiets & wandelroutes - Verblijfsrecreatie Opstellen visie Economie en Toerisme Voor zowel Economie als Toerisme wordt een nieuwe visie, inclusief uitvoeringsprogramma opgesteld. Het vaststellen vindt in 2023 plaats. Onderdeel van de toeristische visie is onder andere het nieuw te ontwikkelen 4.1
4.2
4.3
klompenpad.
Programmabegroting 2023-2026 - 23
Programma 4 Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
157
84
158
158
158
107
603
290
6
6
6
6
20
84
79
79
79
79
Economische promotie
31
33
32
32
32
32
Totaal lasten
811
491
275
275
275
224
1.085
290
-
-
-
-
4
46
46
46
46
46
Baten Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-8
298
298
298
298
298
1.081
634
344
344
344
344
270
144
69
69
69
120
Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten
Onttrekkingen aan reserves
-482
-
51
51
51
-
Saldo reservemutaties
-482
-
51
51
51
-
Resultaat
-212
144
120
120
120
120
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Regionaal programma werklocaties 2020-2024 • Visie recreatie & toerisme 2018 – 2022 • Centrumvisie: samen voor een bloeiend centrum • Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 • Regionale detailhandel structuurvisie Rivierenland Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Recreatieschap Nederrijn, Lek & Waal • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR)
Programmabegroting 2023-2026 - 24
Indicator
Eenheid
Periode
Maasdriel
Bron
Functiemenging
%
2021
49,8
LISA
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de
2021
183,3
LISA
leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Programmabegroting 2023-2026 - 25
Programma 5
Onderwijs
Programmabegroting 2023-2026 - 26
Programma 5 Onderwijs Taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting, Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Relevante ontwikkelingen De gevolgen van corona Corona heeft veel impact gehad op onze maatschappij en in het bijzonder op kinderen en jongeren. Ook in het onderwijs zien we de lange(re) termijn gevolgen. De achterstanden in het onderwijs zijn nog niet ingehaald en er is een toename zichtbaar in verzuim, al dan niet als gevolg van psychosociale problematiek. Vanuit de gemeente is hier samen met partners uit het onderwijs, de kinderopvang, het jeugdwerk en de bibliotheek veel aandacht voor. Aandacht voor mensen die kwetsbaar zijn in onze gemeente Uit cijfers blijkt dat 13% van onze inwoners door (te) lage taal-, reken- en/of digitale vaardigheid niet goed mee komt in de maatschappij. Samen met onze partners werken we voortdurend aan het doorbreken van de negatieve spiraal, onder meer door te investeren in het tegengaan van laaggeletterdheid en in te zetten op het stimuleren van basisvaardigheden. We investeren ieder jaar extra in talentontwikkeling, maar ook in passend onderwijs, jeugdzorg en taalonderwijs en extra educatief aanbod voor kinderen met een acherstand in de Nederlandse taal. Inzet op een brede en rijke leeromgeving Een kind ontwikkelt zich op meer terreinen dan alleen taal en rekenen.
Een brede en rijke leeromgeving maakt dat er andere verbindingen in de hersenen worden aangemaakt, dat een kind sociaal en emotioneel wordt gevormd en dat zijn of haar wereld groter wordt. We nemen dit als uitgangspunt mee in onze inzet op het terrein van Onderwijs voor de kinderen in Maasdriel.
Wat willen we bereiken? 5.1 Versterken van de basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden) voor alle (volwassen) inwoners van Maasdriel; 5.2 Aandacht voor het verhelpen van de (motorische) ontwikkelachterstanden bij de jeugd en het aanbieden van een breed ontwikkelaanbod voor ieder kind in Maasdriel; 5.3 Verdere ontwikkeling van inclusief onderwijs in samenwerking met het sociaal domein; 5.4 Aandacht voor doorgaande lijnen van voor- en vroegschool: van kinderopvang naar basisonderwijs, maar ook naar voortgezet onderwijs.
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Implementatie Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Het Nationaal Programma Onderwijs helpt leervertragingen en -achterstanden in te halen en het onderwijs te
5.1
5.2
Programmabegroting 2023-2026 - 27
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) verbeteren. Gemeenten hebben, net als scholen, hiervoor een budget gekregen, dat uiterlijk in 2025 besteed moet zijn. In 2022 hebben we samen met onze partners binnen onderwijs en kinderopvang bepaald welke programma's voor Maasdriel gewenst zijn. We hebben gekozen voor de volgende driedeling in doelgroepen: - Een beweeg- en taalprogramma voor de 0-4 jarigen; - Voor de bassischooljeugd (4-12 jaar) extra inzet op beweegonderwijs en - Voor de jongeren (12 jaar en ouder) extra inzet op het vergroten van de weerbaarheid. In 2023 gaan we deze programma's in samenwerking met onze maatschappelijke partners implementeren en uitvoeren. Daarbij vinden we het belangrijk dat onze programma's en de programma's vanuit het onderwijs elkaar versterken, zodat we de NPO-gelden in gezamenlijkheid zo effectief mogelijk inzetten. Het verminderen van laaggeletterheid In de regio Riverenland is laaggeletterdheid een belangrijk onderwerp van aandacht. Zo ook in Maasdriel. We zetten in op het zo vroeg en integraal mogelijk aanpakken van laaggeletterdheid. Samen met onze partners ontwikkelen we een integraal plan voor de preventie en het verhelpen van laaggeletterdheid. Hierbij wordt niet alleen samengewerkt met VVE-instellingen en het onderwijs, maar ook met de Bibliotheek, Welzijnswerk en andere maatschappelijke organisaties.
In 2023 investeren we in: - Inzet leescoaches bij “de Bibliotheek op School”; - De pilot ‘Doorgaande leeslijn 0-6 jaar: Gezinsaanpak’ door Bibliotheek Rivierenland met daarbij de opzet van 5.1 een leesbevorderingsnetwerk in de gemeente. Deze wordt in 2023 geëvalueerd; - Het project ”Taal thuis en op school”; een programma gericht op meer ouderbetrokkenheid en een taalrijkere omgeving voor ouder en kind; - Het aanbieden van formeel en non-formeel onderwijs aan volwassenen met lage basisvaardigheden in samenwerking met het ROC, Bibliotheek Rivierenland en Stichting Kompas; - Het beter toegankelijk maken van (onze eigen) informatie. Realisatie taalimpulsklas We werken aan een efficiëntere aanpak van taalachterstanden bij kinderen en volwassenen in de gemeente Maasdriel. Onze primaire doelgroep wordt gevormd door kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar die de Nederlandse taal nog moeten leren (NT2) en kinderen die door andere oorzaken een taalachterstand hebben opgelopen (NT1). Ons belangrijkste doel is om deze kinderen op een efficiënte manier op een niveau te brengen dat past bij hun leeftijd en bij de reguliere groep waar zij onderdeel van zijn. Om dit daadwerkelijk te realiseren zijn we in gesprek
5.1
over een Taalimpulsklas Maasdriel, waarmee we deze kinderen (met een zeer grote achterstand in het Nederlands) een stevige start kunnen geven, zodat zij veilig kunnen starten op hun eigen school. De gemeente en het onderwijs zijn voornemens deze Taalimpulsklas in 2023 daadwerkelijk te realiseren. Wijzigen verordening leerlingenvervoer Onze huidige verordening leerlingenvervoer is vastgesteld in 2019. De VNG heeft inmiddels een nieuwe modelverordening uitgebracht. In 2023 zullen we onze verordening hierop aanpassen. We streven naar een gelijkluidende verordening voor beide gemeenten in de Bommelerwaard. Ter voorbereiding daarop hebben we in 2022 al een aantal wijzigingen (binnen de verordening) doorgevoerd, die recht doen aan onze visie op leerlingenvervoer. We willen geen onnodige drempels opwerpen in het aanvragen van leerlingenvervoer, we
5.3
stimuleren de zelfredzaamheid van de kinderen (en hun ouders) en we willen het leerlingenvervoer betaalbaar houden. Onze ervaringen in 2022 nemen we mee in de nieuwe verordening en/of in de bijbehorende beleidsregels. Aanscherpen convenant VVE Het convenant VVE is leidend voor onze samenwerking met de voor- en vroegscholen. Gezamenlijk zetten we ons in voor een doorgaande ontwikkellijn, waarbij de kinderen uit Maasdriel zo goed mogelijk de overstap maken van kinderopvang naar basisonderwijs. We kunnen hier nog een kwaliteitsslag maken door de samenwerkings-
5.1
5.2
5.3
5.4
en resultaatafspraken binnen het convenant opnieuw te formuleren. Dat doen we in 2023, in nauwe samenspraak met kinderopvang en basisonderwijs. Daarnaast besteden we in 2023 extra aandacht aan (het
Programmabegroting 2023-2026 - 28
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) verbeteren van) de ouderbetrokkenheid bij jonge kinderen. Onderzoeken mogelijkheden Peutermonitor Wettelijk zijn gemeenten verplicht om te voorzien in een kwalitatief en goed dekkend voorschools aanbod voor (doelgroep)peuters, om segregatie te voorkomen, integratie te bevorderen en onderwijsachterstanden te bestrijden. Darvoor is inzicht nodig, in het aantal peuters, in de spreiding over de kernen en in het (non) gebruik van de voorzieningen. Dat inzicht is er, maar het vergt veel inspanningen van zowel gemeente als kinderopvang en scholen en het is foutgevoelig. De kinderopvangorganisaties willen graag werken met de Peutermonitor, die
5.3
5.4
alle benodigde informatie bijeen brengt in een beveiligde data kluis en beschikbaar maakt in overzichtelijke dashboards. In 2023 onderzoeken we of de Peutermonitor ook voor Maasdriel een interessannte tool is en/of welke alternatieven er zijn.
Programmabegroting 2023-2026 - 29
Programma 5 Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
-
34
21
21
21
21
682
710
676
686
683
659
1.630
1.856
1.083
1.083
1.083
1.083
2.313
2.601
1.780
1.790
1.787
1.763
126
110
139
139
139
139
863
1.085
180
180
180
180
989
1.195
320
320
320
320
-1.324
-1.405
-1.461
-1.471
-1.468
-1.443
Baten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten
Toevoegingen aan reserves
6
-
-
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
35
35
35
35
35
35
Saldo reservemutaties
29
35
35
35
35
35
-1.295
-1.370
-1.425
-1.435
-1.432
-1.408
Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • IHP 2022-2025 • Lokaal Educatieve Agenda Maasdriel • Uitvoeringsagenda Samenwerkingsverband de Meierij • Taalakkoord Rivierenland • Kwaliteitsakkoord en Convenant VVE • Beleidsplan Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen Gemeente Maasdriel • Subsidieregeling VVE gemeente Maasdriel • Verordening leerlingenvervoer gemeente Maasdriel Betrokken verbonden partijen • Scholen en Kinderopvang • Bibliotheek Rivierenland • Stichting Welzijn Bommelerwaard • Stichting Kompas • Stichting Lezen en Schrijven
Programmabegroting 2023-2026 - 30
• Consultatiebureau • Connect2Jeugd Indicator
Eenheid
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2021
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
Vroegtijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het VO en MBO startkwalificatie (vsv-ers)
Periode
Maasdriel
Bron 3,1
DUO
2021
13
DUO
2021
0,8
Ingrado
onderwijs
Programmabegroting 2023-2026 - 31
Programma 6
Sport, cultuur en recreatie
Programmabegroting 2023-2026 - 32
Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Cultuurpresentatie, Cultuurproductie en cultuurparticipatie, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Relevante ontwikkelingen Toegang tot sport en bewegen voor onze inwoners We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond zijn. We zien echter een tendens dat onze inwoners minder zijn gaan bewegen, dat de algemene gezondheid van onze inwoners aandacht behoeft en er meer eenzaamheid is. En daarom is het belangrijk om te blijven investeren in bewegen en sporten. Dat is niet alleen gezond, maar ook leuk en belangrijk voor sociaal contact en om andere mensen te ontmoeten. Daarom maken we het sporten en bewegen voor iedereen aantrekkelijk en toegankelijk, samen met sportverenigingen, sportaanbieders, buurtsportcoaches en de zorgverzekeraars. Ook bij sport hebben we bijzondere aandacht voor de groepen die hierin kwetsbaar zijn: jongeren, ouderen en mensen met een beperking. We volgen hiermee de lijn van de overheid, waarin centraal staat dat iedereen een leven lang kan sporten, bewegen en deelnemen aan cultuur met plezier. Ongeacht gender, culturele achtergrond, seksuele geaardheid, financiële middelen, leeftijd of beperking. De Brede Regeling Combinatiefuncties speelt daarin een belangrijke rol, door de inzet van buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches. Cultuur in onze gemeente en binnen onze regio Onze ambitie is dat kunst en cultuur bijdragen aan een prettige omgeving om in te wonen, te werken en te recreëren.
Omdat we weten dat kunst en cultuur kunnen bijdragen aan de vorming, het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. Maasdriel kent allerlei culturele evenementen en tradities. De inzet van vele verenigingen en vrijwilligers resulteert in een levendig cultuuraanbod. Dat willen we graag behouden en verder uitbouwen. Waarbij de gemeente nadrukkelijk niet de initiator of organisator van dit soort evenementen is, maar faciliteert waar dat nodig is. Onze gemeente werkt ook samen met de andere gemeenten in Rivierenland aan cultuur, binnen het regioplan 'Inspirerend Rivierenland'. De provincie Gelderland draagt zorg voor financiële ondersteuning op het gebied van cultureel erfgoed en podiumkunsten. Het plan spitst zich toe op twee sporen. Spoor 1 gaat over 'Het verhaal van Rivierenland' en is gericht op cultureel erfgoed, versterken van het historisch besef en regiopromotie. De musea (Kasteel Ammersoyen, Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Driels Museum en Historisch Museum Hedel) worden hierbij nauw betrokken en worden financieel ondersteund. Spoor 2 gaat over 'Plan podia Rivierenland' en is gericht op innovatie, diversiteit en inclusie, doorstart theaterprogramma RIV the KID en gezamenlijke promotie. Maasdriel trekt hierin samen op met andere gemeenten, omdat wij niet beschikken over een eigen podium.
Programmabegroting 2023-2026 - 33
Recreatie Voor de begrotingsteksten met betrekking tot recreatie wordt verwezen naar Programma 4 Economie.
Wat willen we bereiken? 6.1 Sport en beweegactiviteiten zijn toegankelijk voor al onze inwoners; 6.2 Een laagdrempelig aanbod van kunst en cultuur voor al onze inwoners; 6.3 Een schone, goed onderhouden en veilige openbare ruimte waarin het aantrekkelijk is om te wonen, te werken en te recreëren; 6.4 Samen met bewoners, agrariërs en partners zorgen voor meer biodiversiteit en versterking van de natuur.
Wat gaan we daarvoor doen? Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Invullen project sportief groot worden Maasdriel neemt deel aan het Gelderse project Sportief groot worden. Dit project richt zich op het creëren van een optimale ontwikkelomgeving voor het eigen sport- en beweegtalent van ieder Gelders kind. Voor de potentiële toppers, maar ook voor degenen die zich minder snel ontwikkelen. Sportief Groot Worden is vormgegeven in zeven stappen, die plaatsvinden in zowel onderwijs, de sportomgeving als in wijk, buurt of dorp. Deze begint bij het beweegtalent van álle kinderen, het gaat uit van eerst leren bewegen, dan leren sporten en dan eventueel ook nog leren presteren Het is voor inwoners en sporters niet altijd duidelijk wat er in hun gemeente te doen is, terwijl sportaanbieders 6.1 zichtbaarheid missen richting de buitenwereld. Sportief Groot Worden gaat ervoor zorgen dat die zichtbaarheid er wel komt. Het initiatief Sportief groot worden is van iedereen. Of het nu om gemeenten, sportclubs, topsportorganisaties of sportlocaties gaat. Iedereen kan meewerken en van elkaar leren. In Maasdriel zien we het project Sportief groot worden als het uitvoeringsplan van onze Sportnota. We gaan in 2023 een aantal concrete onderdelen verder vorm en invulling geven, zodat onze deelname aan het project ook voor onze inwoners (beter) zichtbaar wordt.
Meer impact buurtsportcoach Buurtsportcoaches maken (net als combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches) onderdeel uit van de Brede Regeling Combinatiefuncties vanuit het Rijk. Een buurtsportcoach stimuleert sporten, bewegen en/of deelnemen aan cultuur door iedereen en verbindt verschillende sectoren. In Maasdriel organiseert de buurtsportcoach (sport)activiteiten voor kinderen van 0 t/m 12 jaar en voor ouderen. De buurtsportcoach geeft ook bewegingsonderwijs en ondersteunt inwoners bij de toeleiding naar een sportvereniging of sportaanbieder. 6.1 We zien dat het bereik van onze buurtsportcoach de afgelopen jaren is vergroot, ondanks het beperkte aantal uren dat we beschikbaar hadden. In 2023 breiden we de uren van de buurtsportcoach flink uit. Oze verwachting is dat we daarmee de aanwezigheid én de zichtbaarheid van de buurtsportcoach in alle kernen vergroten. En dat het mogelijk is om het aantal activiteiten en daarmee het bereik nog verder te verhogen. Opstellen (buiten)sportaccommodatiebeleid Het huidige accommodatiebeleid ligt verankerd in het maatschappelijk vastgoedbeleid van 2016. Maatschappelijk vastgoedbeleid en accommodatiebeleid zijn echter separate begrippen. In 2021 is een nieuw maatschappelijk vastgoedbeleid vastgesteld.
Daarin zijn de kaders opgenomen waarmee we op een strategische en integrale wijze sturing kunnen geven aan de vastgoedportefeuille van de gemeente. Voor het accommodatiebeleid wordt een separate beleidsnota opgesteld, waarin onder andere aandacht besteed wordt aan de buitensportaccommodaties.
6.1
Het is de bedoeling om in 2023 een nieuw (buiten)sportaccommodatiebeleid te hebben voor de verenigingen en stichtingen. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden om de lokale gemeenschap te betrekken bij het in stand houden van sportactiviteiten binnen de gemeente. Als er bij toekomstige ontwikkelingen mogelijkheden zijn om diverse sportfuncties samen te brengen op één accommodatie (locatie), dan wordt hierop ingezet. Door het streven naar multifunctionaliteit wordt de bezetting van sportaccommodaties geoptimaliseerd.
Programmabegroting 2023-2026 - 34
Relatie met speerpunt
Wat gaan we daarvoor doen? (activiteit) Realisatie kunst langs de streekproductenroute We hebben in 2022 twee fietsroutes en één knapzakroute gerealiseerd. Gezamenlijk vormen deze routes de zogenoemde Streekproductenroute. We willen graag dat onze inwoners, maar ook de toeristen die de Bommelerwaard bezoeken, kennis kunnen maken met het werk van enkele Maasdrielse kunstenaars. Lokale
6.2
ondernemers konden een subsidieaanvraag doen voor de realisatie van een kunstwerk. In 2023 plaatsen we daadwerkelijk een aantal kunstwerken langs de route, waarmee de streekproductenroute helemaal compleet is. Realisatie Mobiele Erfgoed Tentoonstelling (MET) Vanuit het Cultuur- en Erfgoedpact Rivierenland is in 2022 de Mobiele Erfgoed Tentoonstelling (MET) ontwikkeld. MET is een combinatie van elementen waarmee erfgoedorganisaties heel gemakkelijk zelf een expositie in elkaar kunnen zetten, bijvoorbeeld in een verzorgingshuis of een publieke ruimte. In 2023 kunnen
6.2
de musea MET inzetten. We streven ernaar dit ook in Maasdriel te realiseren. Verankeren project Meer muziek in de klas Sinds 2020 bekostigt de gemeente Maasdriel het project Meer muziek in de klas. Dit project zet in op de duurzame verankering van het muziekonderwijs door verschillende betrokken partijen (basisscholen, muziekonderwijs en overheid) met elkaar te verbinden. Tijdens de coronacrisis is dit project onvoldoende van de grond gekomen. Maar daarmee is muziekonderwijs niet minder belangrijk geworden voor de ontwikkeling
6.2
van kinderen. Om de scholen de kans te geven het project Meer muziek in de klas duurzaam te verankeren in het lesaanbod, is er met ingang van 2023 voor vier jaar budget vrijgemaakt. Van de scholen verwachten we dat ze het project verankeren in hun lesprogramma's, zodat het daadwerkelijk van meerwaarde kan zijn. Herziening subsidieverordening De Algemene Subsidie Verordening (ASV) van Maasdriel is verouderd en aan vervanging toe. Dat constateerde ook de Rekenkamercommissie die in 2021 een onderzoek deed naar het subsidiebeleid van onze gemeente. In het rapport met bevindingen, dat wij in 2022 ontvingen, staan verschillende aanbevelingen. Die willen we graag opvolgen en daarmee een kwaliteitsslag realiseren binnen het subsidiebeleid van de gemeente. Het aanpassen van de ASV is echter geen eenvoudige opgave, zeker niet omdat we graag een nieuwe, toekomstbestendige AS 6.1
6.2
aan de gemeenteraad willen voorleggen, inclusief bijbehorende verordeningen en regelingen. De eerste voorbereidingen zijn reeds gestart, dat geldt ook voor de verkennende gesprekken met de gemeenteraad om in gezamenlijkheid onze koers en uitgangspunten te bepalen. Besluitvorming over de nieuwe subsidieverordening vindt plaats in 2023. Opstellen omgevingsprogramma Groen en Bomen In 2023 stellen we een omgevingsprogramma Groen en Bomen op. De basis voor dit programma ligt in de deelvisie Groen en Bomen die in 2019 is vastgesteld. Ook verwerken wij in dit programma de keuzes die in 2023 6.2
6.3
gemaakt worden over het gewenste kwaliteitsniveau en de daarbij behorende beheer- en onderhoudskosten. Opstellen eindrapportage pilot biodiversiteit In 2018 zijn we gestart met een pilot voor verbetering van de biodiversiteit in de bermen van het buitengebied van Maasdriel. Een ander beheer moet leiden tot een hogere kwaliteit van de grasberm met een hogere biodiversiteit. Tijdens de pilot is en wordt onderzoek gedaan naar de vegetatie in de bermen. In 2023 verwerken we deze gegevens in een eindrapportage en stellen we een advies op over het maaibeheer van de bermen.
6.4
Ervaringen van de gemeente Zaltbommel en andere beherende organisaties nemen we mee in de uitkomst van het onderzoek. Duidelijkheid over Oké FM Het komende jaar willen we in overleg met de lokale zender Oké FM hun rol en positie binnen de gemeente Maasdriel nader bespreken en bepalen.
6.2
Programmabegroting 2023-2026 - 35
Programma 6 Wat mag het kosten? Programma 6 Sport, cultuur en recreatie (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 352
289
437
437
437
437
1.069
1.141
1.084
1.202
1.196
1.194
205
198
225
175
175
175
Musea
3
14
14
14
14
14
Cultureel erfgoed
39
29
30
30
30
30
Media
478
475
477
477
477
477
1.704
1.559
1.720
1.647
1.731
1.731
3.849
3.705
3.987
3.982
4.060
4.058
Sportbeleid en activering
47
67
41
41
41
41
Sportaccommodaties
430
487
288
294
294
294
8
9
9
9
9
9
221
216
229
229
229
229
706
780
567
573
573
573
Saldo van baten en lasten
-3.142
-2.925
-3.420
-3.409
-3.487
-3.485
Toevoegingen aan reserves
806
200
-
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
568
29
29
67
67
67
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal lasten
Baten
Cultureel erfgoed Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal baten
Saldo reservemutaties Resultaat
-238
-171
29
67
67
67
-3.380
-3.096
-3.391
-3.342
-3.420
-3.417
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Cultuurprogramma provincie Gelderland • Deelvisie Groen en Bomen 2019 • Beheerplan Sportvelden • Gezondheidsbeleid 2018-2021 • Kwaliteitsniveau voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028 • Integrale nota samenleven 2022 (nog vast te stellen, november 2022) • Bommelerwaards Preventieakkoord 2021
Programmabegroting 2023-2026 - 36
• Gebouwenbeheerplan 2019-2024 • Maatschappelijk vastgoedbeleid 2022-2026 • Cultuurnota Maasdriel 2020 • Lokaal Sportakkoord Maasdriel 2021-2022 Betrokken verbonden partijen • Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Indicator
Eenheid
Niet-sporters
%
Periode 2020
Maasdriel
Bron 57,1
Gezondheids- enquête (CBS, RIVM)
Programmabegroting 2023-2026 - 37
Programma 7
Sociaal domein
Programmabegroting 2023-2026 - 38
Programma 7 Sociaal domein Taakvelden Samenkracht en burgerparticipatie, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen, Inkomensregelingen, WSW en beschut werk, Arbeidsparticipatie, Maatwerkvoorzieningen (WMO), Maatwerkdienstverlening 18+, Huishoudelijke hulp (WMO), Begeleiding (WMO), Dagbesteding (WMO), Overige maatwerkarrangementen (WMO), Maatwerkdienstverlening 18-, Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf, Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf, Gesloten plaatsing, Geëscaleerde zorg 18+, Beschermd wonen (WMO), Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO), Geëscaleerde zorg 18-, Jeugdbescherming, Jeugdreclassering