concept-kernvisie Kerkdriel (werkdocument) (1)
Tekst van het document
Kernvisie Kerkdriel Gemeente Maasdriel Concept 2.2 Werkdocument
colofon
projectnaam Kernvisie Kerkdriel datum 26 september 2023 projectnummer P05797 opdrachtgever Gemeente Maasdriel BRO projectleider RT projectteam RvO TvG TN bron kaft BRO
Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl
Inhoudsopgave 1
Inleiding
4
2
Koers
9
3
Ruimtelijk Kwaliteitskader
18
4 Uitvoeringsprogramma
43
1.1 1.2 1.3
2.1 2.2
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Waarom een kernenvisie? De trots van Kerkdriel Opbouw van de visie
Strategische uitgangspunten Ontwikkelingsrichting Kerkdriel
Dijkzone en uiterwaarden Kernrand Centrum Woongebieden Werkgebieden
4 5 7
9 13
18 23 28 33 38
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
3
1
Inleiding
Voor u ligt de kernvisie Kerkdriel. Deze fraaie kern is gelegen in het open polderlandschap van de gemeente Maasdriel. Kerkdriel maakt deel uit van de drie grootste kernen van de gemeente, met een verzorgende functie voor de andere kernen en de inwoners van het buitengebied.
1.1
Waarom een kernenvisie?
Maasdriel bruist van ambitie en er komen veel uitdagingen op de gemeente en haar inwoners af. Bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, voorzieningen, toerisme en recreatie. De drie kernen Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel spelen een grote rol in het realiseren van die ambities en uitdagingen. Ze hebben een belangrijke functie voor het vitaal, leefbaar en aantrekkelijk houden van de gemeente Maasdriel als geheel. Om alle ontwikkelingen nu en in de toekomst in goede banen te leiden, zijn er voor de drie grote kernen kernenvisies gemaakt. Voor u ligt de kernvisie van Kerkdriel. Op sommige onderdelen is deze hetzelfde als de andere twee visies, maar op de onderdelen die voor Kerkdriel anders zijn dan de andere kernen is de visie toegesneden op deze kern. Het behouden van kwaliteit én voldoen aan de behoefte van de lokale gemeenschap is een belangrijk uitgangspunt voor deze visies. De onderwerpen in de kernenvisies worden vanuit de ruimtelijke en fysieke, en de sociale en maatschappelijke kant benaderd. Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel hebben een groot aanbod van voorzieningen. Daar maken ook de kleinere, omliggende kernen gebruik van. Het is daarom belangrijk om het voorzieningenaanbod in de grotere kernen te behouden en te versterken.
Daarnaast streeft de gemeente in deze drie kernen de grootste groei na als het gaat om woningbouw en hebben de kernen door hun ligging een belangrijke rol om van Maasdriel de toeristische en recreatieve
Figuur 1: Overzichtskaart Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
4
gemeente aan de Maas te maken die zij graag wil zijn. Deze kernenvisies beschrijven hoe de gemeente gericht aan de slag gaat met deze uiteenlopende doelen en ambities.
1.2
De trots van Kerkdriel
Om te kunnen bouwen aan de toekomst is het belangrijk om te weten waar je trots op bent. Wat maakt Kerkdriel een mooie plek om te wonen, werken en bezoeken? Wat moet behouden blijven richting de toekomst? Kortom, wat is de trots van Kerkdriel? De kern van Kerkdriel was van oorsprong sterk gericht op handel en dat werkt tot op de dag van vandaag door in het ondernemende karakter van dit ‘ondernemersdorp’. Kerkdriel is nu het meest ‘stadse’ dorp van de drie grote kernen in Maasdriel en heeft een belangrijke centrale voorzieningenfunctie voor de omliggende dorpen met de meeste winkels, horecagelegenheden en andere (maatschappelijke) voorzieningen. Kerkdriel is duidelijk verbonden met de Maas. De loop van de Maas is door de eeuwen heen altijd zeer bepalend geweest voor de vorm van het landschap in en rond Kerkdriel. De historische bebouwingslinten en agrarische grillige verkavelingspatronen volgen het slingerende verloop van de stroomruggen. De bebouwingslinten in/grenzend aan Kerkdriel, de Uitingstraat, Paterstraat, Duitse Weistraat, Bulkseweg, Kromsteeg en Hoorzik, zijn dorpslinten die overgaan in agrarische linten. De overige linten rond Kerkdriel zijn compleet agrarische bebouwingslinten. Dit zijn de Veersteeg/Koestraat en de Oude Weistraat. De kern kan getypeerd worden als kerkdorp, waarbij het historische deel van het dorp is ontstaan aan een dijkloop.
Het dorp heeft zich ontwikkeld langs drie min of meer parallelle wegen op een stroomrug van de Maas. Die structuur wordt gevormd door de Maasbandijk-Hintham, de Dalemstraat-Mgr. Zwijsenplein-Teisterbandstraat (omstreeks 1850 nog Voorstraat geheten) en de Julianastraat-De Hohorst-Leijensteinstraat (omstreeks 1850 nog Achterstraat geheten). Tussen deze wegen bevonden zich
Figuur 2: Overzichtskaart Kerkdriel met deelgebieden
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
5
dwarsstraten als de Kromsteeg-Nieuwstraat, de Kerkstraat en de Paterstraat. De historische kern van Kerkdriel was gericht op handel. Het centrale Mgr. Zwijsenplein, vroeger d’n Delkant geheten, werd in 1927 hernoemd om Kerkdriel’s bekendste inwoner te eren: Joannes Zwijsen (de aartsbisschop van Utrecht). Opvallend gebouw is het neorenaissance oude gemeentehuis dat dateert uit 1887. Een groot deel van de historische dorpsstructuur is nu nog herkenbaar. De dijk geeft een mooi contrast tussen binnendijks wonen en buitendijks recreëren en aan de dijk staan aan weerszijden authentieke dijkbebouwing, zoals de T- en hallenhuisboerderijen. Ook bevinden zich langs de Hintham kleine dijkwoningen die zijn gebouwd als noodwoningen na de overstroming van 1860. De kracht van Kerkdriel ligt ook echt in de relatie van de historische kern met de Maas en haar uiterwaarden. In de loop der jaren is het dorp verder uitgebreid ‘achter’ de dijk (binnendijkse vlakten), met woonwijken als Kleine Ipperakkeren, Grote Ipperakkeren, Ipperakkerenwest, De Bulk en Paddestoelenbuurt en Kersenbuurt. De eerste uitbreidingen in de jaren ‘60/’70 kenmerken zich door rijtjeswoningen die qua typologie redelijk vergelijkbaar zijn, vaak met een verdieping en schuin dak, en met weinig groen.
De uitbreiding vanaf de jaren ’80 bestaat veelal uit twee-onder-een-kapwoningen en later ook vrijstaande huizen aan de randen van het dorp. Hier is het beeld afwisselender en er is meer groen. Zo bestaat bijvoorbeeld Ipperakkeren-west uit rijwoningen en twee-onder-één-kapwoningen in organisch vormgegeven straten, met in het midden een grote groenvoorziening en waterpartij. En De Bulk is bijvoorbeeld een wijk met ruime kavels met diverse bebouwing, maar wel samenhang heerst in het materiaal- en kleurgebruik en de gelijke voorgevelrooilijn.
en erftoegangswegen bereikbaar. Kerkdriel is nu het meest ‘stadse’ dorp van de drie grote kernen in Maasdriel en heeft een belangrijke centrale voorzieningenfunctie voor de omliggende dorpen met de meeste winkels, horecagelegenheden en andere (maatschappelijke) voorzieningen. Het merendeel van deze voorzieningen, waaronder het gemeentehuis, ligt aan of rondom het Mgr. Zwijsenplein en de Kerkstraat. Daarnaast ligt er nog een aantal voorzieningen en scholen in de woonwijken. De bedrijvigheid in het dorp ligt vooral aan de Bulkseweg en Nijverheidsstraat. Ten zuiden en ten westen van de kern ligt het lage open komgebied. Het gebied is overwegend agrarisch met een sterke aanwezigheid van (champignon)teel-bedrijven. Opvallend element is de stellingmolen Sara Catherina uit 1846. Velddriel ligt, ten westen van Kerkdriel, midden in het agrarische gebied. Ten noorden van Kerkdriel ligt de Grote Ingh, in het verleden door de provincie aangewezen als intensiveringsgebied voor de agrarische sector. Het oeverlandschap langs de Maas kent een natuurlijke omgeving. De uiterwaarden zijn geen natuurgebied, maar de omgeving is wel belangrijk voor bepaalde vogelsoorten. De recreatieve sector wordt steeds belangrijker, met onder andere de (water)recreatie in de Zandmeren, de Dorpswaard en het vakantiepark langs de Maas.
De infrastructuur in Kerkdriel heeft de opbouw van een grid, waarin de historische bebouwingslinten nog steeds als hoofdontsluiting functioneren. Vanaf deze ontsluitingswegen zijn de verschillende wijkontsluitingen
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
6
1.3
Opbouw van de visie
De centrale uitgangspunten voor de kernenvisies komen uit de omgevingsvisie Bommelerwaard (OV), de Integrale Nota Samenleven en het Integraal Veiligheidsplan. In hoofdstuk 2 – Koers zijn deze weergegeven per thema. Vanuit de thematische uitgangspunten zijn per kern ambities geformuleerd voor de toekomst. Deze geven richting aan de aanpak van de belangrijkste opgaven in de kern. Dit gebeurt op basis van het lokale DNA, de identiteit, de opgaven en lokale behoeften. De rode draad komt voort vanuit de kernatlassen, het doorlopen proces (zie bijlage) en ambtelijke en bestuurlijke afstemmingen. Het kan zijn dat er tijdens het traject van de kernenvisies nieuwe ambities zijn ontstaan of dat er (lokale) afwijkingen zijn ten opzichte van de uitgangspunten OV. Over deze onderwerpen zal soms nadrukkelijk nog een beleidsafweging moeten plaatsvinden. Om de ambities te kunnen verwezenlijken is het van belang om enerzijds houvast te bieden, anderzijds ruimte te geven aan ontwikkelingen. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader (RKK) in hoofdstuk 3 geeft aan de hand van ruimtelijke uitgangspunten, principes en inspiratiebeelden sturing aan de invulling van de opgaven. Tot slot geeft het uitvoeringsprogramma in hoofdstuk 4 een globaal overzicht van acties en interventies die bijdragen aan de ambities en passen binnen de regels van het RKK.
Dit biedt een goede leidraad om concreet aan de slag te gaan met de kernenvisies. In de bijlagen is nadere informatie opgenomen over het doorlopen planproces.
Figuur 3: Schematische opbouw van de visie
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
7
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
8
2
Koers
2.1
Strategische uitgangspunten
In de omgevingsvisie Bommelerwaard (OV), de Integrale Nota Samenleven en het Integraal Veiligheidsplan zijn al verschillende strategische keuzes gemaakt voor de kernen Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel. Deze kernvisie bouwt daar op voort en zijn hiervan een uitwerking. Hierna zetten we de voor de kernenvisies relevante strategische uitgangspunten uit de omgevingsvisie Bommelerwaard thematisch op een rij. De uitgangspunten gelden voor alle drie de kernen en zijn geordend naar de volgende thema’s: • Klimaat, duurzaamheid en omgevingskwaliteit • Landbouw, economie en toerisme • Milieu, gezondheid en leefbaarheid • Wonen, welzijn en voorzieningen • Samenleven • Openbare orde en veiligheid 2.1.1
Klimaat, duurzaamheid en omgevingskwaliteit
•
Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, circulair, groen, biodivers en natuurinclusief In de Bommelerwaard handelen we klimaatadaptief (in beleid en projecten), om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht. We realiseren een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en geven daarbij als gemeente zelf het goede voorbeeld. Dit wil de gemeente bereiken door ruimte te geven aan groen en water bij nieuwe ontwikkelingen, maar ook door de verbetering van bestaande woonwijken. De gemeente gaat bij nieuwe plannen voor een waterneutrale inrichting, wat betekent dat de benodigde waterberging volledig wordt gecompenseerd. Bomen en groen zijn van grote betekenis in Maasdriel. De kernen hebben een groene identiteit. We gaan voor een eenduidige inrichting van
de openbare ruimte en groenstructuur en zetten in op het behouden van het schaarse groen in naoorlogse woonbuurten. Variatie in planten en dierensoorten is van groot belang. Gemeente Maasdriel wil hiervoor ruimte bieden door natuurgebieden verder te ontwikkelen en deze gebieden onderling met elkaar te verbinden. Ook buiten de natuurgebieden is er aandacht voor versterking van de biodiversiteit, zoals langs oevers, bermen en randen van grasland en akkers, in het openbaar groen van de kernen, maar ook in particuliere tuinen en erven. Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de biodiversiteit, natuur en/ of bestaand groen integraal meegenomen in de plannen. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken Als gemeente streven we naar het behoud en ontwikkeling van de landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten van de Bommelerwaard. We hebben aandacht voor een samenhangend dorpsbeeld en de aanwezige relatie tussen de dorpskern en het omliggend landschap. Het streven is dat verschillende identiteiten en landschapstypen te herkennen zijn en blijven. De rivier de Maas wordt ingezet als identiteitsdrager door de verbinding tussen het dorp en de Maas te verbeteren.
Speciale aandacht is nodig voor behoud en versterking van de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteit van de dijken, dijkbebouwing en karakteristieke dorpsgezichten aan de rivier en aan de landschappelijke overgangen naar de achterliggende gebieden.
•
We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daar op in In 2030 voldoet gemeente Maasdriel aan het Gelders Energie Akkoord en in 2050 aan het nationale klimaatakkoord. In 2050 wordt de energie die in de Bommelerwaard wordt verbruikt ook duurzaam opgewekt. Voor zonne-energie worden eerst bestaande mogelijkheden benut, zoals het plaatsen van zonnepanelen op daken en parkeerterreinen. Bij het realiseren van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen vormen duurzaam bouwen en een duurzame energievoorziening een uitgangspunt. Binnen de gemeente wordt ruimte geboden voor experimentele ontwikkelingen waar het gaat om het combineren van het opwekken van duurzame energie met andere functies.
•
De gemeente gaat verrommeling en eenvormigheid van de landschappen tegen en wil dat kwaliteiten behouden blijven. Streven is ook behoud van de eigen identiteit van de verschillende kernen. Met groene buffers tussen de kernen voorkomt de gemeente dat kernen tegen elkaar aangroeien. Toekomstige initiatieven moeten bijdragen aan het behouden, versterken of ontwikkelen van de kernkwaliteiten en/of moeten knelpunten meenemen. Dit kan door het landschappelijk inpassen van nieuwe plannen en te investeren in landschapselementen.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
2.1.2
Landbouw, economie en toerisme
• We willen bestaande werklocaties toekomstbestendig houden Daarbij streven we naar kwaliteitsverbetering, intensivering en profilering. Belangrijk is het juiste bedrijf op de juiste plek, vergroten van intensief gebruik optimaal gebruik van panden en kavels en het tegengaan van oneigenlijk/gewenst gebruik. Dat kan alleen samen met ondernemers. •
We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder OV, voet,- en fietsverkeer en elektrisch vervoer Een goede en veilige bereikbaarheid is van essentieel belang. Gemeente Maasdriel zet in op een optimaal bereikbare gemeente. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat deze toegankelijk en verkeersveilig is voor iedereen. Dit betekent goede autoverbindingen en parkeergelegenheid, met meer ruimte voor fietsers en voetgangers in de openbare ruimte. In de kernen en linten worden de doorgaande verkeersstromen verminderd. De dijken behoeven extra aandacht in verband met de verkeersveiligheid.
9
•
Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk, en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard Het toerisme in de Bommelerwaard heeft een prachtige basis, maar het ontbreekt nu nog aan voldoende aanbod in dag- en verblijfsrecreatie. Met het ontbreken van voldoende aanbod in dagrecreatie is er ook in het bijzonder aandacht voor de kernen Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel. Het voorzieningenniveau kan met de komst van extra toeristen in stand worden gehouden en/of verbeteren. Door het toevoegen van beleving, meer divers aanbod en het verbeteren van het fysieke kwaliteitsniveau wil de gemeente inwoners en toeristen langer vasthouden in de centra. • Benutten van het ‘vliegwiel-effect’ Bij de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein willen we het vliefwiel-effect gebruiken om ook andere opgaven als de energietransitie, herstructurering van andere terreinen en parkmanagement (ook voor bedrijven van andere terreinen) mee te nemen. 2.1.3 •
Wonen, welzijn en voorzieningen
We hebben kwalitatief goede woningen voor alle doelgroepen in een goed woonklimaat/ Een kwantitatief en kwalitatief verantwoorde groei van woningaanbod. Centraal staat het behouden en versterken van een aantrekkelijk woonklimaat in de Bommelerwaard. De gemeente Maasdriel blijft een aantrekkelijke gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren, door juist te profiteren van de ligging tussen stedelijke gebieden én de landschappelijke waarden van de Bommelerwaard. Daarbij wil de gemeente perspectief bieden op voldoende goede woningen voor huidige en toekomstige inwoners. Er moet meer variatie komen in de woningvoorraad. De focus ligt op betaalbare en compacte woningen (voor jong en oud). Hierin is ook aandacht voor het faciliteren van geclusterde woonvormen, gezamenlijke ontmoeting en mogelijkheid van zorg en
ondersteuning. Nieuwbouw sluit aan op de woningbehoefte en autonome bevolkingsgroei van de kern. De nieuwbouw zorgt voor de realisatie van verschillende woningtypen en prijsklassen en geeft hiermee de huidige inwoners de mogelijkheid om binnen de gemeente invulling te geven aan hun veranderde woonwens. De nadruk ligt in beginsel op inbreiding (niet op uitbreiding), maar per situatie of kern maakt de gemeente hiervoor een afweging. •
We hebben voldoende bereikbare zorg-, welzijns- en overige voorzieningen, voor alle inwoners van onze gemeente / De kernen in onze gemeente zijn toekomstbestendige krachtige kernen. Het streven is een krachtige en vitale participatiesamenleving waarin inwoners zelfbewust en, indien nodig, samen met maatschappelijke organisaties en de gemeente regie voeren op het eigen bestaan. Streven is ook een inclusieve samenleving, waarin iedereen mee kan doen. Een groene omgeving met bereikbare voorzieningen (op loopafstand) en ruimte voor ontmoeting (zowel binnen als buiten). Met het oog op behoud en goede toegankelijkheid van voorzieningen ondersteunt de gemeente initiatieven voor verbreding van gebruik van voorzieningen en samenwerking tussen functies. Denk hierbij aan het organiseren van een goede aansluiting en bereikbaarheid van het voortgezet onderwijs en het bieden van een ondersteuningsstructuur voor kwetsbare inwoners met specifieke voorzieningen in de wijk. De gemeente hanteert hiervoor drie lagen: - Woonzorgzones geconcentreerd rondom verpleeghuiszorg; - Woonvormen gecombineerd met/dichtbij basisvoorzieningen; - Woonaanbod in alle kernen met eigen individuele aanbod van voorzieningen. Aandachtspunten zijn: (collectieve) vervoersmogelijkheden, informele versus formele zorgmogelijkheiden in de directe eigen omgeving, beschikbaarheid basisvoorzieningen in elke kern.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
•
De centra van Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden zijn toekomstbestendig en aantrekkelijk De centra hebben een aantrekkingskracht met een compact(er) kernwinkelgebied, een aantrekkelijke uitstraling, beleving, service en gastvrijheid. De focus ligt op kwaliteit in plaats van kwantiteit van de winkelgebieden. Een belangrijk onderdeel hiervan is het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van de openbare ruimte, zodat bijvoorbeeld voorzieningen en centra voor iedereen goed en veilig bereikbaar zijn. Het tegengaan van leegstand en verloedering is een prioriteit. Qua uitstraling krijgen de centrumgebieden een impuls (gezelligheid, sfeer en aandacht voor oude bebouwing, groen en uitstraling bedrijfsleven). De gemeente Maasdriel gaat samen voor een bloeiend centrum en richt zich op concentratie van de detailhandel in de centrumgebieden van Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel. Nieuwe detailhandel buiten het centrum wordt niet toegestaan. 2.1.4
Milieu, gezondheid en leefbaarheid
•
We hebben een veilige, schone en gezonde leefomgeving, zowel boven als onder de grond De gemeente Maasdriel wil een gezond een veilige leefomgeving voor haar inwoners. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Denk hierbij aan het scheiden van risicobronnen en gevoelige functies. Er is ook extra aandacht voor veiligheid in de doorontwikkeling van recreatie en toerisme en bij toename van evenementen en festivals. Voor het behoud van de goede milieukwaliteit in de Bommelerwaard hanteert de gemeente in principe de standaard wettelijke normen. •
De inrichting van onze leefomgeving stimuleert ontmoeting en een gezonde leefstijl De gemeente wil een gezonde leefomgeving en leefstijl voor alle inwoners van de Bommelerwaard. Gezondheid gaat over de woon- en werkomgeving, de gebouwen, de openbare ruimte, de lucht, de bodem, het water en mobiliteit. In een gezonde leefomgeving zijn voldoende
10
mogelijkheden om te bewegen, sporten en spelen, elkaar te ontmoeten, maar ook voldoende schone lucht en stilte. We zetten ons in voor het toekomstbestendig maken van (sport)verenigingen. We onderzoeken mogelijkheden voor de verdere ontwikkeling van (sport) accommodaties, waar mogelijk in combinatie met recreatieve voorzieningen. Herstructurering van bestaande woonwijken gaan we benutten voor kwalitatieve woonbehoeften en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit (gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde). De gemeente zorgt bij de (her)inrichting van de leefomgeving voor een goede milieukwaliteit, speelruimte, wandel/hardloopommetjes, goede (snelle) fietsverbindingen, aantrekkelijke ontmoetings- en verblijfsmogelijkheden en maatschappelijke voorzieningen voor jongeren en ouderen. De openbare ruimte en de voorzieningen in iedere kern worden afgestemd op de behoeften van de verschillende doelgroepen.
2.1.6 Openbare orde en veiligheid We willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. Dit betekent dat we een afname van overlast en criminaliteit willen realiseren, én dat onze inwoners zich veilig voelen. Lokaal veiligheidsbeleid vraagt maatwerk, wat tot uiting komt in het kerngericht werken. Veiligheidsthema’s met prioriteit zijn drugsoverlast, sociale veiligheid, zorg- en veiligheid, ondermijnende criminaliteit en fysieke veiligheid.
2.1.5 Samenleven In de gemeente werken we toe naar een inclusieve inrichting van de openbare ruimte en voorzieningen. We hebben steeds meer oog voor onze kwetsbare inwoners en onze inwoners die wat meer ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen in de maatschappij. We dragen zorg voor de al dan niet tijdelijke ondersteuning van inwoners in alle dorpskernen op het gebied van bestaanszekersheid, samenredzaamheid, meedoen, ontwikkeling en ondersteuning. Daarnaast zetten we in op de eigen regie van inwoners en krachtige kernen met ondersteuning waar nodig vanuit gemeente, zorgverleners en maatschappelijke organisaties. De focus ligt hierbij op de preventie, gezondheid/leefstijl en beweging.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
11
Figuur 4: Toekomstkaart Kerkdriel
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
12
2.2
Ontwikkelingsrichting Kerkdriel
In 2035 is Kerkdriel nog altijd een prettig dorp om te wonen, werken en te recreëren. Met genoeg woningen voor jong en oud. Het karakter is merkbaar in het dorp en dit komt tot uitdrukking in de openbare ruimte. De kwaliteiten van het dorp zijn beschermd en verder versterkt. Algemene trends en opgaven die een grote impact hebben op de kern zijn: • Gemeenten moeten steeds meer doen, met minder geld • Klimaatverandering • Huisvesting statushouders en spoedzoekers • Meer eenzamen, mensen met chronische aandoeningen en meer mentale druk • Afkalving van gesloten jeugdzorg. Steeds meer richting kleinschalig en moet landen over gemeenten • Verzorgingstehuizen en psychiatrische instellingen worden gesloten iedereen moet terecht ‘in de wijk’ • veroudering van bestaande bedrijventerreinen • Woningbouwopgave • terugtredende politie (en dus grotere rol voor gemeentelijke handhaving) Vanuit de thematische uitgangspunten van de omgevingsvisie zijn specifieke opgaven en doelstellingen geformuleerd die de ontwikkelingsrichting van Kerkdriel bepalen, zoals de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein, de Zuidelijke Ontsluitingsroute (ZOR), de mogelijke verplaatsing van het zandbedrijf en toeristisch-recreatieve ambities.
2.2.1
Veilig en Bereikbaar
• Verbeteren van de verkeersontsluiting van het dorp Er is de afgelopen jaren veel aandacht geweest voor de auto, wat betekent dat de positie van de auto in Kerkdriel al erg goed is. Er ligt een streven om de verkeersontsluiting van het dorp te verbeteren. Er is specifiek aandacht voor overlast door sluipverkeer en zwaar verkeer op lokale wegen tegengaan, het borgen van de bereikbaarheid van bedrijven, winkels en voorzieningen en een kwaliteitsimpuls voor gebiedsontsluitingswegen (Kerkstraat, Wordenseweg, Paterstraat en Hoorzik). Specifiek voor Kerkdriel geldt dat het langparkeren in het centrum zoveel mogelijk wordt geweerd en doorverwijzen naar daarvoor geschikte terreinen aan de Kerkstraat/ Ipperakkeren en bij het gemeentehuis. Voor nieuwe ontwikkelingen in Kerkdriel is het belangrijk om deze te laten meewegen in keuzes ZOR en in de ontwerpuitwerking van de Mirt-A2. Infrastructurele aanpassingen zullen nodig zijn om lokale/ nieuwe knelpunten als gevolg van de groei van de economie en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen op te vangen • Verbeteren toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers Om Kerkdriel ook voor voetgangers en fietsers een fijne en veilige kern te maken zet gemeente in op het aanpassen van onveilige oversteekplaatsen op de Kerkstraat en het realiseren van een veilige schoolroute van Kerkdriel-Noord naar het maatschappelijk cluster.
Streven is het verbeteren van de openbare ruimte in het noordoostelijk deel van Kerkdriel (hoek Dalemstraat, Molenstraat). We leiden bezoekers van het centrum vanaf de (lang) parkeerplaatsen via een logische en aantrekkelijke looproute naar het centrum. Dit kan door de looproute een impuls te geven via de openbare ruimte, door kunst in te zetten of door het plaatsen van bewegwijzering. De 30kmh-zones in Kerkdriel, Velddriel en Hoenzadriel zijn ook aan verbetering toe.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
Streven is om recreanten (die vanuit het noorden komen) eerder de uiterwaarden in krijgen om de drukte op de dijk te verkleinen. Waar mogelijk kan in de toekomst de dijk aantrekkelijker worden gemaakt voor langzaam verkeer (bijv. fietssuggestiestroken). Op onze dijken volgen we een aanpak tegen de overlast van gemotoriseerd verkeer dat met hoge snelheden over de dijk rijdt. De gemeente overweegt als maatregel om de dijk autoluw te maken met (deels) een 30km/u regime en shared space-inrichting (Maasbandijk ter hoogte van nr. 16 als voorbeeld) als wandel- en fietsroute. Op deze manier kunnen recreatieve routes worden opgewaardeerd en overlast voorkomen. • Nieuwe verbindingen De gemeente zet in op het beter verbinden van een aantal strategische plekken. Dit gaat over een nieuwe langzaamverkeersverbinding over het water tussen Kerkdriel en Alem, het versterken van de verbinding van het centrum/woongebieden met het recreatiegebied Zandmeren/uiterwaarden en het maken van een herkenbare en veilige route tussen Europarcs, de Zandmeren en het centrum. Wat betreft nieuwe fiets infrastructuur is er de wens voor een fietsroute ‘s-Hertogenbosch – Kerkdriel, via een nieuwe brug langs de A2-brug over de Maas. 2.2.2
Robuuste, Groene en Klimaatadaptieve Woonwijken
• Vergroenen van woonwijken Een klimaatbestendige en natuurinclusieve inrichting van de kern Kerkdriel draagt bij aan gezondheid en leefbaarheid. Gemeente Maasdriel wil hiervoor zorgen door de biodiversiteit, natuur en groen integraal mee te nemen in nieuwe plannen. Het gaat dan in ieder geval om een kwaliteitsslag in de (biodiverse)inrichting van de openbare ruimte. Gemeente Maasdriel neemt de 3-30-300 regel hiervoor als uitgangspunt. Met deze vuistregel meet je drie dingen. Eerst of je vanuit elke woning drie bomen kunt zien. Dan of 30% van een wijk in de schaduw van een boom valt. En daarna of er vanuit elke woning op 300 meter afstand een
13
verkoelend park of andere groene koele plek is. Maar de gemeente heeft ook de ambitie om bewoners op eigen terrein (particuliere tuinen en erven) te stimuleren om meer groen en water toe te voegen en daarmee bij te dragen aan een duurzame leefomgeving. De vervangingsopgave van het riool willen we benutten om het rioleringssysteem robuust en toekomstbestendig te maken en een bijdrage te leveren aan andere maatschappelijke opgaven, zoals het klimaatrobuust en verkeersveiliger maken en het vergroenen van de openbare ruimte (werk met werk maken). Om wateroverlast te voorkomen worden locaties met herhaalde ervaren wateroverlast door extreme neerslag, onderzocht en indien mogelijk aangepakt met maatregelen. 2.2.3
Vitale, groene en klimaatadaptieve bedrijventerreinen
• Vergroening bedrijventerrein Voor de bedrijventerreinen in Kerkdriel is een kwaliteitsslag beoogd. Het streven is een verbetering van de interne routing en meer ruimte voor groen. Herkenbare entrees bij het bedrijventerrein dragen ook bij aan deze kwaliteitsslag. Ook dient de huisvesting van het lokale MKB te worden geoptimaliseerd. Daarbij zetten we in op meervoudig en intensief ruimtegebruik. Specifiek voor Kerkdriel geldt: • Herstructurering Nijverheidsstraat (kwaliteitsslag) • Industrie- en Ambachtstraat: afweegbaar voor verdere transformatie naar woongebied • Steigerboom: afweegbaar voor afbouw bedrijfsactiviteiten (mede i.h.k.v. Masterplan Maas). Potenties voor transformatie naar recreatie in de vorm van een openbaar gebied/boulevard, eventueel in combinatie met wonen (onderscheidend woonmilieu). De gemeente zet in op een duidelijke ontsluiting op de bedrijventerreinen. Voor de overzichtelijkheid is het wenselijk om te onderzoeken of er verkeersmaatregelen hier nodig zijn. Bewegwijzering op alle
toegangswegen kan mogelijk ook helpen. 2.2.4
Een passende woning voor iedereen
• Diversiteit aan woonmilieus De gemeente Maasdriel zet in op het realiseren van een diversiteit aan woonmilieus binnen de gemeente en daarmee binnen de kern Kerkdriel, met woningen die inspelen op de kwalitatieve behoefte. Er is in Kerkdriel extra aandacht voor het realiseren van betaalbare woningen, levensloopgeschikte woningen en zorgwoningen ten behoeve van doorstroming. Hierin is ook aandacht voor de huisvesting van specifieke doelgroepen. In deze opgave is het ook van belang om verhuisbewegingen op gang te brengen. • Uitbreiden Kerkdriel in noordelijke en/of zuidelijke richting De ambitie is om op korte termijn voldoende woningen te ontwikkelen (560 in Kerkdriel, Velddriel, Hoenzadriel en Alem in de komende tien jaar) om te voorzien in de behoefte. Uitgaande van lopende en bekende plannen resteert een opgave van 160 woningen t/m 2030, 380 t/m 2035 en 520 t/m 2040. In Kerkdriel is er met name sterke behoefte aan sociale huurwoningen en koopwoningen van onder € 250.000. Op basis van de verwachte woningbehoefte is het duidelijk dat via inbreiding onvoldoende wordt voorzien in het benodigde aantal woningen in Kerkdriel. Dat betekent dat er ook via uitbreiding woningen ontwikkeld moeten worden. Een aandachtspunt voor Kerkdriel is dat het zicht op nieuwe (grotere) woningbouwlocaties voor de middellange en lange termijn beperkt is.
Voor de invulling van de woningbehoefte op de lange termijn verkennen we potentiële transformatielocaties of geschikte richtingen waar Kerkdriel kan uitbreiden. Het transformeren van de bedrijventerreinen Industrie- en Ambachtstraat, de Steigerboom of van de sportaccommodaties is afweegbaar. Naar aanleiding van de geraamde woonbehoefte wordt Velddriel ook
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
(tijdelijk) bestempeld als ‘groeikern’ binnen het cluster Kerkdriel-Velddriel-Alem-Hoenzadriel. Gevolg daarvan is dat de woningbehoefte van Kerkdriel ook deels in Velddriel gerealiseerd kan worden. Waar mogelijk heeft de gemeente een faciliterende rol bij woningsplitsingen en aanvragen voor woningomzettingen met als doel meer flexibiliteit en diversiteit. • Geclusterde woningen voor senioren in en rondom het dorpshart Voor senioren is het van belang dat woningen zich nabij voorzieningen bevinden en levensloopbestendig (te maken) zijn. Dit maakt geclusterde woonvoorzieningen in en rondom het dorpshart een logische keuze. De focus ligt hierbij op het gebied tot 400 meter loopafstand van het centrum en/ of het maatschappelijk cluster gemeentehuis e.o. en zorgcomplex Leyenstein. Aandachtspunten hierin zijn: (collectieve) vervoersmogelijkheden, informele en formele zorgmogelijkheden in de directe eigen omgeving, beschikbaarheid van basisvoorzieningen in elke kern. 2.2.5
Vitale en gezonde dorpen
• Toekomstbestendige (sport)verenigingen De gemeente zet zich in voor het toekomstbestendig maken van (sport) verenigingen. De mogelijkheden worden onderzocht voor de verdere ontwikkeling van (sport)accommodaties, waar mogelijk in combinatie met recreatieve voorzieningen. De realisatie van de ZOR biedt bijvoorbeeld kansen voor nieuwe speelplek/sportterrein. Ruimte voor ontmoeting We zetten in op ondersteuning van een ontmoetingsplek per dorp. Daarbij is meer aandacht voor voorzieningen waar je kunt samen komen en je kunt ontplooien. Het is belangrijk dat er voor iedereen wat te doen is (meerdere partijen aanhaken). Voor Kerkdriel is het faciliteren van een buurtkamer voor ouderen een prioriteit. Die mist nu. We zetten in op minimaal één jongerenplek in samenspraak met jonge-
14
ren, jongerenwerk, politie en BOA’s. Variërend van een Whats Up plek tot een Stay Around plek. Een What’s Up plek is een kleinere plek voor 5 tot 10 jongeren die bij elkaar komen en bijpraten. Een Stay Around plek is een iets grotere plek voor 10 tot ca. 10 jongeren. Vaak gaat zo’n plek samen met goed ingerichte sportplekken. • Pantoffelzones en –routes Bij de inrichting van de openbare ruimte is aandacht voor de steeds ouder wordende samenleving. Pantoffelzones rond belangrijke voorzieningen en gemeenschappelijke ruimtes zijn een uitkomst om Kerkdriel ook in de toekomst goed bereikbaar en toegankelijk te houden, voor jong én oud. De pantoffelzones- en routes kennen zo min mogelijk hoogteverloop (drempels, stoepranden e.d.) en zijn gebruiksvriendelijk ingericht. We streven bijvoorbeeld naar een toegankelijke route tussen de Leyenstein en het centrum (pantoffelroute). Meedoen • Fysieke toegang voor inwoners voor het stellen van (hulp)vragen op het gebied van jeugd, Wmo en participatie op het adviesplein in de bibliotheek en de Leijenstein in Kerkdriel • We zetten in op de ontmoetingsfunctie van openbaar toegankelijke gebouwen, denk aan het gemeentehuis, de bibliotheek, de Leijenstein.
• We faciliteren activiteiten van inwoners zelf en de maatschappelijke organisaties en vrijwilligersorganisaties via de subsidieregeling Goed Idee Doe Er Iets Mee en het uitvoeringsprogramma leefbaarheid. • We regelen/organiseren vervoer in het geval van leerlingenvervoer, vervoer naar gecontracteerd aanbod Wmo/jeugd en de vervoersindicatie voor de regiotaxi. Ondersteuning • We streven naar een kleinschalige maatschappelijke opvang realiseren in één van de kernen.
• Leefbare samenleving De gemeente draagt zorg voor de (tijdelijke) ondersteuning van inwoners in alle dorpskernen op het gebied van bestaanszekersheid, samenred-zaamheid, meedoen, ontwikkeling en ondersteuning. De focus ligt hierbij op de preventie, gezondheid/leefstijl en beweging. Dit doe we door: • Fysieke toegang voor inwoners voor het stellen van (hulp)vragen op het gebied van jeugd, Wmo en participatie op het. adviesplein in de bibliotheek en de Leijenstein in Kerkdriel • Inzetten op de ontmoetingsfunctie van openbaar toegankelijke gebouwen, denk aan het gemeentehuis, de bibliotheek, de Leijenstein. • Faciliteren en stimuleren van activiteiten via de subsidieregeling Goed Idee Doe Er Iets Mee en het uitvoeringsprogramma leefbaarheid. • Regelen/organiseren van vervoer in het geval van leerlingenvervoer, vervoer naar gecontracteerd aanbod Wmo/jeugd en de vervoersindicatie voor de regiotaxi. Gezondheid • Ambitie uitplaatsen hinderlijke bedrijven kernen en linten (halen uit omgevingsvisie). • We zetten in op behoud en ontwikkeling van voorzieningen die uitnodigen tot ontmoeten en bewegen, zowel in de openbare ruimte als binnen. Maatschappelijke voorzieningen • (proactief) Faciliteren van locaties voor preventieve zorg GGZ, Jeugd en Wmo • De Mgr. Zwijsenschool komt in aanmerking voor nieuwbouw (wegens veroudering).
• We houden wonen en zorg gescheiden bij woonvormen voor bijzondere doelgroepen • Faciliteren van tijdelijke woningen op plaatsen waar op korte termijn geen vaste woningbouw wordt voorzien, mits sprake is van een
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
• •
•
evenwichtige toedeling van functies aan locaties Schoolgebouw(en) willen we meer benutten voor ontmoeten na schooltijd (meervoudig ruimtegebruik in tijd). Als er bij toekomstige ontwikkelingen mogelijkheden zijn om diverse maatschappelijke functies samen te brengen in één gebouw, dan wordt hierop ingezet. In de openbare ruimte is er voldoende en veilige speelruimte. Belangrijk is het blijven aanbieden van een gevarieerd en evenwichtig speelaanbod en de bewustwording van de bespeelbare openbare ruimte (informele speelruimte). We zette in op het
• Sociale veiligheid We hebben aandacht voor de ervaren overlast rond het Mgr. Zwijsenplein en werken samen met partners om dit aan te pakken 2.2.6
Levendig en aantrekkelijk centrum
• Dorpscentrum als verblijfsgebied We staan evenementen toe in het centrum. Specifiek voor Kerkdriel geldt dat evenementen zo georganiseerd worden dat ze de beleving van het centrum versterken (niet verstoren). Ook is het streven om meer uniformiteit in het centrum te krijgen. We verbeteren de uitstraling in de centra (meer groen, sfeerverlichting, beter zicht op winkels). Specifiek voor Kerkdriel geldt dat we aandacht hebben voor leegstand, oude bebouwing en groen.Ook het maken van duidelijke entrees (bijv. met materialisatie) draagt hieraan bij. En een centrum dat schoon, heel en veilig is en wordt gehouden in samenwerking met of door inwoners en ondernemers. Detailhandel wordt zoveel mogelijk in de centra geconcentreerd. Huidige detailhandel buiten de centra wordt gerespecteerd, maar uitbreiding wordt met terughoudendheid bekeken. Daarnaast neemt de gemeente bij bestemmingsplanherzieningen, daar waar mogelijk (en zonder
15
planschade), niet in gebruik zijnde detailhandelsbestemmingen weg. Nieuwe detailhandel buiten het centrum wordt niet toegestaan. Specifiek voor Kerkdriel geldt dat we aandacht hebben voor leegstand, oude bebouwing en groen.
zijn gedaan. Het versterken van de dorpsranden en entrees (uitstraling verbeteren) met aandacht voor de identiteit van handelsdorp Kerkdriel versterken de identiteit. 2.2.8
We willen dat het centrum profiteert van toerisme en recreatie. Specifiek voor Kerkdriel geldt het ontwikkelen van de recreatieve component, zoals aanvullen met overnachtingsmogelijkheden. Bijvoorbeeld door aantrekkelijke looproutes tussen recreatieve hotspots en het centrum en duidelijke bewegwijzering. Uitgangspunt met betrekking tot bed & breakfasts in het centrum is dat deze voorstelbaar zijn bij woningen, zolang deze niet de ruimte innemen van een winkel of horeca met gevelfunctie. 2.2.7
Identiteit
• Groene randen en geleidelijke overgangen Kerkdriel is duidelijk verbonden met de Maas. De dorpsranden en entrees doen op dit moment geen recht aan de identiteit van Kerkdriel. Het is daarom belangrijk om de uitstraling van de dorpsranden en entrees te versterken met aandacht voor de identiteit van handelsdorp Kerkdriel. Belangrijk is een zorgvuldige inrichting met ‘zachte’ randen en geleidelijke groene overgangen bij bedrijventerreinen en recreatiegebieden. Tussen Velddriel en Kerkdriel is een groene geledingszone opgenomen. De zone moet geen barrière vormen, maar juist een verbinding tussen de kernen. De zone moet ook een betekenis hebben voor de bewoners (sportpark/ parkachtig gebied dat fungeert als uitloopgebied). • Historische dorpskern We behouden de cultuurhistorische waarde van de historische dorpskern en van de monumenten. Specifiek voor Kerkdriel gaat het dan om de historische kern met karakteristieke bebouwing (Mgr. Zwijsenplein) en het historische stratenpatroon en de bewaarde karakteristiek van de bebouwingslinten. Waar mogelijk herstellen we oorspronkelijke doorzichten en structuren die door stedenbouwkundige uitbreidingen teniet
Beleefbaar landschap en uiterwaarden
• Versterken landschapskwaliteiten In Kerkdriel is het versterken van de ruimtelijke structuur en de eigen identiteit van de oeverwallen is wenselijk. Hierbij is behoud van karakteristieke landschaps-, ontginnings- en bewoningspatronen (verkavelingen, wegenstructuren, bebouwing, etc.) van belang. Daarbij is het behouden en vergroten de herkenbaarheid van cultuurhistorisch waardevolle elementen en groenrode ‘parels’ in relatie tot de landschappelijke context (vluchtheuvels, dellen, woerden, historische bebouwing, forten, molens, kastelen en eendenkooien) het uitgangspunt. De (historische) dijken binnen de gemeente Maasdriel, met name buiten de kernen, zijn belangrijke identiteit- en structuurdragers. Vanuit dit oogpunt dient op een goede wijze met de waardevolle kenmerken van deze dijken om te worden gegaan. • Ruimtelijke kwaliteit van de dijk verbeteren De dijk slibt steeds verder dicht. Door toevoeging van bebouwing, erfafscheiding en beplanting wordt het aantal doorzichten richting het landschap steeds kleiner. Hiermee ontstaat het risico dat een belangrijke karakteristiek van de dijk steeds verder verloren gaat. Het is daarom belangrijk dat het behoud van bestaande doorzichten geborgd wordt en het creëren van nieuwe doorzichten gestimuleerd wordt.
En dat op een goede wijze wordt omgegaan met de waardevolle kenmerken van de historische dijk (identiteit- en structuurdrager) bij ontwikkelingen. Specifiek voor de omgeving van Kerkdriel geldt dat herstel en versterking van het kleinschalige rivierenlandschap bij Hoenzadriel belangrijk is. Door oude landschappelijke structuren te herstellen kan de kwaliteit van dit gebied verbeterd worden.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
• Recreatief medegebruik van het landschap versterken (extensief) Om het landschap en de uiterwaarden beleefbaar te maken, zet Kerkdriel in op het versterken van het recreatief medegebruik van het landschap in de zone tussen Well en Ammerzoden en Hedel. Bij extensief recreatief medegebruik is sprake van vormen van natuurvriendelijke recreatie die in hoofdzaak gericht is op natuur- en landschapsbeleving. Denk aan klompenpaden, wandel- en struinroutes en fietspaden. Denk in Kerkdriel aan klompenpaden, wandel- en struinroutes en fietspaden in de omgeving van Hoenzadriel en het verbeteren van de bereikbaarheid van de uiterwaarden. • Recreatief (door)ontwikkelen van dijkzone/uiterwaarden Er liggen kansen om fiets- en wandelroutes, activiteiten en voorzieningen te ontplooien. Denk aan het versterken van waterrecreatie, horeca aan de dijk, pontjes naar de overkant, et cetera en het aanvullen van overnachtingsmogelijkheden. 2.2.9
Verbonden met Water
• Verbeteren relatie met de Maas Rand met recreatie intensiveren en toegankelijk maken en randen in een landschappelijk raamwerk inpassen: • De Piekenwaard inzetten voor extensieve recreatie • De strook Den Bol en Europarcs inzetten voor intensieve recreatie • Versterken van rivierfronten Kwaliteitsslag omgeving Steigerboom in het kader van versterken van rivierfronten. Hier liggen potenties voor transformatie naar recreatie in de vorm van een openbaar gebied/boulevard, eventueel in combinatie met wonen (onderscheidend woonmilieu). • Verbeteren relatie met de Maas Ontwikkeling aan het Maasfront biedt kansen voor het versterken van deze verbinding.
16
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
17
3
Ruimtelijk Kwaliteitskader
3.1
Dijkzone en uiterwaarden
Om de ambities uit hoofdstuk 2 te kunnen waarmaken is het belangrijk om enerzijds houvast te bieden voor de waarden van de kern en anderzijds ruimte te geven aan ontwikkelingen. De opgaven en doelstellingen voor Hedel staan niet op zichzelf. Er bestaan veel onderlinge verbanden en ook is er overlap. In een gebied of ruimtelijke structuur spelen er vaak verschillende opgaven. Het is daarom van belang om de opgaven in een gebied in samenhang te bekijken. Voor Ammerzoden zijn de volgende ruimtelijke eenheden gehanteerd: • Dijkzone en uiterwaarden • Kernrand • Centrum • Woongebieden • Werkgebieden Per ruimtelijke eenheid (deelgebied) geeft het RKK aan welke opgaven en doelstellingen (hoofdstuk 2) in samenhang kunnen worden bezien en welke onderlinge koppelingen er kunnen worden gemaakt. Deze zijn verwerkt in de ruimtelijke uitgangspunten, principes en inspiratiebeelden. De ruimtelijke uitgangspunten zijn kaderstellend (en hard), zodat kernkwaliteiten behouden of versterkt worden. Hierbij zijn een aantal uitwerkingen (richtlijnen of ideeën) gegeven, die op kernachtige wijze de essentie verbeelden en omschrijven. Zo’n uitwerking vraagt nog om een concrete toepassing en doorvertaling in een daadwerkelijk ontwerp/plan. In het RKK zijn hiervoor inspiratiebeelden opgenomen ter illustratie.
Ruimtelijke uitgangspunten 1. De dijk is en blijft herkenbaar als een doorlopend en onderscheidend element in het landschap. 2. Cultuurhistorische waarden zoals de molen en de dijk worden beschermd en benut bij nieuwe ontwikkelingen. 3. Nieuwe initiatieven doen geen afbreuk aan de Lintbebouwing, de uiterwaarden en natuurgebieden (bijzondere welstandsgebieden niveau 2). Waar mogelijk worden deze versterkt. 4. Versterken recreatief gebruik en beleving van de dijk en uiterwaarden (o.a. met de inrichting van de openbare ruimte) 5. Versterken verbinding tussen dorp en rivier. 6. Behouden en versterken natuurwaarden Zandmeren en Hoenzadriel. 7. Behouden en versterken waterveiligheid.
Figuur 5: Situatiekaart dijkzone en uiterwaarden
Ruimtelijk DNA Het oude deel van Kerkdriel strekt zich uit als een langgerekt dorp langs de dijk. Door verstedelijking over de dijk is deze onderdeel geworden van het dorpsweefsel. Het vormt geen duidelijk grens meer tussen het dorp en de uiterwaarden. Nabij het centrum rijkt het dorp met recreatie, waterrecreatie en bedrijvigheid tot aan de oude maasarm. Aan de Hoenzadrielsedijk is de dijk als grens naar de uiterwaarden vrij gaaf gebleven. De dijk vormt een sterke cultuurhistorische structuurdrager langs Kerkdriel. Het oorspronkelijke landschappelijke karakter van de uiterwaarden en de Maas is aangetast door omlegging van de Maas en zandwinning in de uiterwaarden in de 20e eeuw.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
18
Ruimtelijke principes 1. De dijk is en blijft herkenbaar als een doorlopend en onderscheidend element in het landschap. • De dijk slibt steeds verder dicht door het toevoegen van bebouwing en erfbeplantingen aan de dijk en in de uiterwaarden. Het is daarom belangrijk dat het behoud van bestaande doorzichten en zichtvelden geborgd wordt en het creëren van nieuwe doorzichten gestimuleerd. Dit kan door het verwijderen van bestaande functies en objecten die niet bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en beleving. • Waar mogelijk de dijk vrijhouden van beplanting en bebouwing, zo blijft de dijk een onderscheidende entiteit. • Bestaande zichtvelden naar de Maas en uiterwaarden (beleefbaarheid van het water) waarborgen. • Herkenbaarheid van de dijk als harde grens versterken: de dijk vrijhouden van nieuwe beplanting en bebouwing, zo blijft de dijk een onderscheidende entiteit. Wanneer bestaande opgaande elementen weg gehaald kunnen worden heeft dit de voorkeur, met name buiten het historische deel. • In de bocht van Maasbandijk (ter hoogte van nr. 8) is een van de weinige plekken waar het directe water beleefd kan worden vanaf de dijk. Dit dient behouden te blijven. • Vrijhouden van zichtlijnen vanuit de dijk naar kerken, de molen en andere karakteristieke bebouwing.
• Behouden van zichtlijnen vanaf de dijk naar achterliggend landschap: • Vanaf Hoenzadrielsedijk naar Kivietsham • Vanaf Berm naar Grote Ingh
2. Cultuurhistorische waarden zoals de molen en de dijk worden beschermd en benut bij nieuwe ontwikkelingen. • Behoud van Maas-Lelyprofiel met bakenbomen aan het water. • Verbeteren (digitale) beleving van cultuurhistorische elementen langs de dijk (bijv. historische foto’s of materialisering, zoals het gebruiken van zwerfkeien uit de zandzuiger of misbaksels van de steenfabriek). • Voor de omgeving van Kerkdriel geldt dat Hoenzadriel in zijn geheel aangemerkt is als cultuurhistorisch beschermingswaardig dorpsgezicht. 3 . Nieuwe initiatieven doen geen afbreuk aan de Lintbebouwing, de uiterwaarden en natuurgebieden (bijzondere welstandsgebieden niveau 2). Waar mogelijk worden deze versterkt. • Het afwisselend beeld vanaf de dijk behouden en versterken. Variatie in brede open zichtvelden naar de Maas is nodig, afgewisseld met een ruimtelijke versmalling van de dijk door clusters dijkbebouwing en beplanting.
Figuur 6: Ruimtelijke principes voor uitgangspunten 1 t/m 3 (deels 4 en 5)
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
19
4. Versterken recreatief gebruik en beleving van de dijk en uiterwaarden (o.a. met de inrichting van de openbare ruimte) • Het autoluw maken van dijk met (deels) 30km/u regime en shared space-inrichting (Maasbandijk ter hoogte van nr. 16 als voorbeeld) als wandel- en fietsroute is een belangrijke beleidsafweging. • Dijk voorzien van een verblijfskarakter en een aantal verblijfsplekken (rust- en informatiepunten met hoogwaardige materialisering zoals gebakken klinkers of natuursteen, zitplekken en groen). Auto is te gast op de dijk. • Recreatief extensief medegebruik van het landschap mogelijk maken door klompen- en struinpaden in de uiterwaarden tussen Well en Ammerzoden en Hedel. • De Piekenwaard als gebied voor extensieve recreatie. • De strook Den Bol en Europarcs voor intensieve recreatie. • Kansen voor kwaliteitsslag omgeving Steigerboom in het kader van versterken van rivierfronten. Potenties voor transformatie naar recreatie in de vorm van een openbaar gebied/boulevard, eventueel in combinatie met wonen (onderscheidend woonmilieu).
•
• •
Recreatief medegebruik van het landschap versterken: • Dijk als wandel- en fietsroute tussen Rossum, Alem, Kerkdriel en Hoenzadriel. • Een aantal kleinschalige verblijfsplekken aan de dijk (zoals entree Zandmeren en bocht Maasbanddijk aan het water). Bestaande routes beter zichtbaar maken en toegankelijkheid verbeteren. Erfgoed beter ontsluiten voor inwoners en bezoekers. Bijvoorbeeld door een museumroute, eventueel met cultuureducatie om de historische kern met karakteristieke bebouwing (Mgr. Zwijsenplein e.o.) en het historische stratenpatroon aan te geven. Daarbij de relatie met het water en de dijk versterken.
5. Versterken verbinding tussen dorp en rivier. • Ruimtelijke koppeling naar de rivier en het buitendijks gelegen recreatieaanbod realiseren door loop- en fietsverbindingen met het centrum en recreatieve voorzieningen in de dijkzone te verbeteren (bijv. door kleur of materialisering): • Extra aandacht voor historische dorpslinten tussen centrum en dijkzone (o.a. Dalemstraat, Nieuwstraat en Kerkstraat). • Fietspad Piekenwaard uitbreiden richting Zandmeren. • Versterken verbinding van Dorpsfront Alem - Zandmeren - Kerkdriel zuid en Hoenzadriel (en de overkant van de Maas). • Entree naar de Zandmeren verbeteren door bijv. een herkenningspunt ter plaatse van de vroegere steenfabriek (tegelijkertijd identiteit Kerkdriel versterken).
Figuur 7: Ruimtelijke principes voor uitgangspunten 4 en 5
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
20
6. Behouden en versterken natuurwaarden Zandmeren en Hoenzadriel. • Herstel en versterking van het kleinschalige rivierenlandschap bij Hoenzadriel door de aanplant van landschapsbeplanting en extensief beheer van de uiterwaarden • Behouden en waar mogelijk versterken natuurwaarden Gelders Natuurnetwerk (EHS) binnen én buitendijks: o.a. uiterwaarden, oude Maasarm (Den Bol) en Gat van Sientje. • Behouden en waar mogelijk versterken natuurwaarden van de uiterwaarden: • Natuurlijk begrazing en beheer. • Kleinschaliger landschappelijke inrichting van uiterwaarden door de aanplant van beplantingen. • Laag struweel op perceelsgrenzen. • Poelen toevoegen in de uiterwaarden. • Van landbouw naar natuurontwikkeling, of natuurinclusieve landbouw. • De dijk heeft een groene bloemrijke grasbekleding met ecologische waarden. 7. Behouden en versterken waterveiligheid. • Ruimte houden voor dijkversterkingen op het dijktraject Well-Rossum.
Figuur 8: Ruimtelijke principes voor uitgangspunten 6 en 7
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
21
Inspiratiebeelden
Figuur 9: Verblijfskwaliteit bij de dijk en relatie met het water (bijv. t.h.v. Maasbandijk nr. 8)
Figuur 10: Struinpaden door uiterwaarden
Figuur 11: Versterken natuurwaarden in uiterwaarden
Figuur 12: Kansen voor kwaliteitsslag omgeving Steigerboom (versterken rivierfronten)
Figuur 13: 30km/u-inrichting dijk (auto te gast)
Figuur 14: De dijk herkenbaar en open zicht naar de uiterwaarden
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
22
3.2
Kernrand
Ruimtelijk DNA De Kernrand van Kerkdriel kan in drie delen worden opgesplitst. De Grote Ingh ligt ten noorden van Kerkdriel en is in de jaren ’50 ingericht voor de glastuinbouw. Hierin vormt de Grote Inghweg het centrale as waaruit de percelen te bereiken zijn. De veersteeg vormt de zuidelijke grens en kent een lintstructuur met een afwisseling van bedrijfsmatige functies en woningen. De dijk kent in tegenstelling tot de Veersteeg een afwisseling van bebouwing en openingen naar het achtergelegen komgebied. Aan de west- en noordkant omsluit de Provinciale weg het gebied en fungeert als verbinding tussen Kerkdriel en omliggende dorpen. De zuidzijde van Kerkdriel wordt begrensd door buitengebied de Kievitsham. Het gebied wordt ontsloten door verschillende lintstructuren binnen een kleinschalig landschap met kleine percelen en groenstructuren. Vanaf het bebouwingslint zijn verschillende doorzichten naar het achterliggende gebied te ervaren. Deze doorzichten dienen te blijven behouden/versterkt.
Figuur 15: Situatiekaart kernrand
De Westrand bevindt zich tussen de Grote Ingh en de Kievitsham en fungeert als waardevolle bufferzone tussen de dorpskernen van Kerkdriel en Velddriel. Om te voorkomen dat de kernen tegen elkaar aan groeien dient er geen uitbreiding naar het westen plaats te vinden.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
Ruimtelijke uitgangspunten Algemeen 1. In de oeverwallen inzetten op landschappelijke structuurversterking. 2. Tussen Veldriel en Kerkdriel toepassen van een ‘groene geledingszone’, conform de omgevingsvisie. 3. Verbeteren bestaande overgangen van landelijk naar dorpsgebied met aandacht voor een samenhangend dorpsbeeld en de aanwezige relatie tussen de dorpskern en het omliggend landschap. 4. Versterken herkenbaarheid en uitstraling van de dorpsentrees, met name het accentueren van oude linten. 5. Kenmerkende en beeldbepalende bebouwing langs de historische linten aan de dorpsranden beschermen en zichtbaar houden. 6. Het groene karakter van de boerderijlinten en veldwegen behouden en versterken. 7. Samenhangend dorpsbeeld creëren door de relatie tussen de dorpskern en het Maasfront te verbeteren. 8. Realiseren van een geleidelijke en groene overgang bij bedrijventerrein en recreatiegebieden. 9. De aanwezige natuur(waarden) in de dorpsrand behouden en waar mogelijk versterken in combinatie met ecologische en klimaatbestendige inrichting voor o.a. waterberging. 10. Nieuwbouw sluit aan op bestaande bebouwing in maat, schaal en beeldkwaliteit. 11. Hoenzadriel is in zijn geheel aangemerkt als cultuurhistorisch beschermingswaardig dorpsgezicht.
23
Kievietsham 12. Aan de zuidrand dienen de historische dorpslinten, boerenlinten en veldwegen als Werdsteeg en Kivietsham behouden en herkenbaar te blijven. 13. Authentieke stukken landschap van Kievitsham, gekenmerkt door de percelering behouden en versterken. Hier is bebouwing ongewenst. 14. Oude landschappelijke karakteristieken langs Hoenzadrielse dijk behouden en versterken. 15. Woningbouw tot 150m achter Paterstraat is afweegbaar. Vanaf de linten zijn er voldoende zichtlijnen naar het achterliggende groene landschap. Grote Ingh 16. Aan de noordzijde vindt woningbouw tussen Hoorzik en Veersteeg plaats. Hierbij dienen de (historische) dorpslinten, boerderijlinten en veldwegen behouden en herkenbaar te blijven. 17. Ook het achterliggende groen dient te worden behouden. Hier is bebouwing ongewenst. Vanaf de linten zijn voldoende zichtlijnen naar het achterliggende groene landschap.
Algemeen 1. In de oeverwallen inzetten op landschappelijke structuurversterking. • Versterking van landschappelijke structuur en identiteit van de oeverwallen. • Behoud en terugbrengen van doorzichten vanaf oeverwallen naar komgebieden en uiterwaarden. • Behoud van verspreid aanwezige kwaliteiten (hoogstamboom-aarden en open percelen) en gebruik van beplanting (wegbeplanting en erfbeplanting). • Versterk de kleinschaligheid en afwisseling van het landschap door aanleg en beheer van groene landschapselementen zoals lanen, singels, boomgaarden, erfbeplantingen en bosschages. • Bouw voort op de organisch gegroeide opzet van het landschap met slingerende wegen en onregelmatige verkaveling. • Weghalen van storende bebouwing/oude kassen op kwetsbare plekken. 2. Tussen Veldriel en Kerkdriel toepassen van een ‘groene geledingszone’, conform de omgevingsvisie. 3. Verbeteren bestaande overgangen van landelijk naar dorpsgebied met aandacht voor een samenhangend dorpsbeeld en de aanwezige relatie tussen de dorpskern en het omliggend landschap. 4. Versterken herkenbaarheid en uitstraling van de dorpsentrees, met name het accentueren van oude linten. 5. Kenmerkende en beeldbepalende bebouwing langs de historische linten aan de dorpsranden beschermen en zichtbaar houden. 6. Het groene karakter van de boerderijlinten en veldwegen behouden en versterken.
Kernvisie Kerkdriel - Gemeente Maasdriel
Figuur 16:
Ruimtelijke principes voor kaderstellende regels 1 t/m 9
24
•
•
• • • •
• • •
• • •
Vergroenen van de dorpslinten en verbindingen met het buitengebied: o.a. Paterstraat, Kerkstraat en Bulkstraat (Kromme Steeg). Ook herkenbaar maken van deze routes als groene entrees naar de kern. Groene herkenbare inrichting (met betere uitstraling) van de dorpsranden en dorpsentrees, eventueel gecombineerd met een monument of ander icoon dat de identiteit van Kerkdriel als handelsdorp uitstraalt. De kruisingen met oude linten verdienen hierin speciale aandacht. Door het gebruik van een afwijkende boomsoort of andere ruimtelijke markering wordt de entree benadrukt Vrijhouden van karakteristieke doorkijken naar het landschap. Aandacht voor kenmerkende structuur van het rivierenlandschap. Zorg voor een mooie landschappelijke overgang naar de komgebieden, waarin de landschappelijke gradiënt van droog naar nat herkenbaar wordt gemaakt. Versterk de groene rafelige dorpsranden met een afwisseling van kleine rode ontwikkelingen en groen gebieden. Toevoegen van boomstructuren en groene lijnen langs de kernrand en aan de veldwegen en boerderijlinten. Versterken groenstructuur langs de westzijde van de kern, bijvoorbeeld door het toevoegen van groen langs de randwegen (Duitse Weistraat, Wert Steeg en Provincialeweg). Vrijhouden van zicht op monumenten. Met groene buffers tussen kernen voorkomen dat kernen (Velddriel - Kerkdriel) tegen elkaar aangroeien.
Stellingmolen Sara Catherina uit 1846 is een groenrode parel (gebouwd element van grote cultuurhistorische en/of landschappelijke betekenis, in samenhang met de groene omgeving en zichtlijnen op het object).
7. Samenhangend dorpsbeeld creëren door de relatie tussen de dorpskern en het Maasfront te verbeteren. • Aandacht voor een samenhangend dorpsbeeld en de aanwezige relatie tussen de dorpskern en het omliggend landschap. Hier ligt de focus op het aanpakken van de rivierfronten, zodat de verbinding tussen dorp en rivier versterkt. • Openheid en samenhang met dijkbebouwing op de smalle oeverwal in Hoenzadriel is in landschappelijk opzicht karakteristiek. Het karakteristiek lint met dijkwoningen langs de dijkzone (Kerkdriel-Hoenzadriel) en het scherpe contrast tussen de dichtbebouwde oeverwal en de open uiterwaard bij Kerkdriel gelden daarbij als landschappelijk waardevol. Dat heeft als consequentie dat hier geen of slechts zeer incidenteel bebouwing wordt toegestaan. Bouwactiviteiten mogen slechts gericht zijn op herstel van de oorspronkelijke situatie en versterking van de cultuurhistorische samenhang. • Waar mogelijk herstellen van oorspronkelijke doorzichten en structuren die door stedenbouwkundige uitbreidingen teniet zijn gedaan. 8. Realiseren van een geleidelijke en groene overgang bij bedrijventerrein en recreatiegebieden. • Belangrijk is een zorgvuldige inrichting met ‘zachte’ randen en geleidelijke groene overgangen bij bedrijventerrein en recreatiegebieden.