Bijlage 4- PvA Klimaatbestendig Maasdriel

Wat Het communicatieplan volgt twee sporen: 1. Medewerkers en bestuurders van de gemeente Maasdriel vertellen dat het klimaatadaptatie traject loopt, wat het inhoudt en hen op de hoogte houden van de ontwikkelingen. Kortom, intern communiceren over het proces;

1 Doel van communicatie is bijvoorbeeld bewustmaken of enthousiasmeren. Doelgroep kan op basis van verschillende kenmerken inzichtelijk worden, bijvoorbeeld ook op basis van de ‘Leefstijlvinder’ tool.

Begroting 2019-2022 - 26

Communicatie ten behoeve van klimaatadaptatie zal landen op verschillende plekken. In ieder geval: • In de op te stellen adaptatiestrategie, met een paragraaf over het communicatieplan. Hierin wordt bovenstaand verder uitgewerkt. • Op de nieuwe, integrale website van de gemeente over Duurzaamheid. Die website wordt een belangrijk communicatie kanaal. Het bevat thema’s zoals duurzaam wonen, leven, verplaatsen en ondernemen. Naast bijvoorbeeld energie en afval gaat het hier dus ook over een klimaatbestendige omgeving. Daarnaast is er voor de gemeentelijke afdeling Realisatie & Beheer een communicatieadviseur

Waarom Het is van belang om ook in te zetten op verankering, om te zorgen dat de resultaten van al het werk in dit traject ook landen in de gemeente en te garanderen dat deze in enige vorm vervolg krijgen.

actief. De kennis, kunde en positie van deze adviseur kunnen ook voor klimaatadaptatie worden ingezet.

3.

4.3 Beleid en verankering Het klimaatadaptatie proces zoals in dit Plan van Aanpak geschetst, leidt tot een adaptatiestrategie en een uitvoeringsagenda als tastbaar resultaat. Niet-tastbare resultaten zijn er ook, zoals een groter bewustzijn van de gevolgen van klimaatadaptatie, inzicht in wat we willen en kunnen doen aan adaptatie en stakeholders die nader tot elkaar komen rond dit thema. De adaptatiestrategie ligt er, en dan? Het is noodzakelijk dat het slotstuk uiteindelijk opvolging krijgt. Een essentieel onderwerp van dit Plan van Aanpak, naast de processtappen en het communicatieplan, is daarom aandacht voor de verankering van de resultaten. Wie Onderstaand heeft betrekking op de verankering van klimaatadaptatie intern in de gemeentelijke organisatie Maasdriel.

Doel De inzet op verankering heeft onder meer tot doel om 1. de werkvelden in de gemeente beter in staat te stellen onderlinge meekoppelkansen te identificeren en benutten; 2. de interne organisatie op langere termijn te stimuleren en faciliteren aan klimaatadaptatie te werken en; klimaatadaptief handelen zo goed als mogelijk te borgen en reguleren. Deze doelen haken aan bij een aantal DPRA-ambities.

Wat Verankering van klimaatadaptatie volgt twee sporen: 1. Beleidsmatig verankeren, zodat klimaatadaptatie als aandachtspunt, richtlijn of eis een vaste plek heeft in diverse betrokken werkvelden. Hierdoor kan er bij projecten vanaf de voorkant worden gestuurd op de toepassing van die klimaatadaptatie aandachtspunten, richtlijnen en eisen; 2. Procesmatig verankeren, zodat klimaatadaptatie als vanzelfsprekend wordt meegewogen in het werk en de projecten van de gemeente. Hoe Een belangrijke eerste stap richting verankering van klimaatadaptatie zetten we tijdens het voeren van de klimaatdialogen. De interne klimaatdialoog maakt inzichtelijke welk beleidsacties in gemeente Maasdriel kansrijk zijn. Bijvoorbeeld wat nog niet in beleid is opgenomen. Daarnaast draagt de interne dialoog bij aan kennis van

Begroting 2019-2022 - 27

uiteenlopende vakdisciplines hoe klimaatverandering hen raakt en welk handelingsperspectief zij hebben om hierop in te spelen. De interne dialoog biedt ook gelegenheid om de integraliteit tussen beleidsvelden in het kader van klimaatadaptatie alvast te verkennen. Met een bestuurlijke dialoog versterken we de betrokkenheid bij het gemeentelijk bestuur en bouwen we commitment op om klimaatadaptief handelen te borgen met bestuurlijke vastlegging. Specifiek voor de beleidsmatige verankering zetten we in op de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt. Door het belang van klimaatadaptatie te borgen in de Omgevingsvisie, -plannen en -programma’s. Dit biedt instrumenten om ambities en afspraken rond klimaatadaptief handelen vast te leggen en daarbij de integraliteit met andere beleidsvelden optimaal te benutten. Voor klimaatadaptatie acties die op kortere termijn starten dan de Omgevingsvisie is het van belang om deze een plek te geven in huidige beleidsontwikkelingen. Specifiek voor de procesmatige verankering is het van belang het thema klimaatadaptatie een plek te geven in het projectmatig werken/ creëren. Deze werkwijze wordt steeds centraler, in de afdeling Realisatie & Beheer én de andere afdelingen van de gemeente Maasdriel.

Binnen de afdeling Realisatie & Beheer is procesmatige verankering van klimaatadaptatie mogelijk ook gebaat bij het borgen van het thema in zaken als de beheerderstoets, toetsing van in- en externe plannen en bij structureel projectleidersoverleg. Daarnaast biedt de Omgevingswet ook mogelijkheden voor procesmatige verankering van het belang van klimaatadaptatie. Namelijk in de afweging van omgevingsvergunningen die afwijking van het omgevingsplan, in de monitoring en evaluatie.

Projectmatig werken/creëren Klimaatadaptatie een structurele plek geven in projectmatig werken/creëren, helpt de samenwerking tussen diverse werkvelden ook structureler van aard te maken. Dat is essentieel om koppelkansen te benutten. Er is behoefte aan meer en vooral doorlopend inzicht (op hoofdlijnen) waar andere werkvelden en collega’s mee bezig zijn. Die behoefte bestaat niet alleen rondom klimaatadaptatie maar is breder relevant. Het vraagt ruimte (tijd) en organisatie om dergelijk inzicht de gewenste vorm te geven en te realiseren.

4.4 Organisatie De inzet op klimaatadaptatie komt niet zomaar van de grond. Paragraaf 2.3 schetst dat klimaatadaptatie nog niet structureel verankerd is in organisatie. Mede door (te) weinig capaciteit en doordat het nog niet voldoende is ingebed in de werkprocessen van de gemeente. Inzet op klimaatadaptatie is momenteel nog incidenteel en persoonsafhankelijk. Een goede organisatie rond klimaatadaptatie is essentieel. Zo ontstaat de ruimte om ermee aan de slag te gaan. Niet alleen in de vakgroep riolering, maar breder in de afdeling Realisatie & Beheer en daarbuiten zoals bij het sociaal domein en ruimtelijke ordening. Integraal werken is namelijk een absoluut uitgangspunt voor het klimaatadaptief werken. Het klimaatbestendig maken van onze gemeente is (ook intern) een gezamenlijke opgave. Dat vraagt bewustzijn en draagvlak bij alle collega’s en binnen alle afdelingen, om klimaatadaptatie in mindset, beleid en projecten mee te nemen. Zonder inzet van personeel en middelen om dit op gang te brengen, komen we daar niet. Daarvoor is het enerzijds nodig tijd (fte’s) beschikbaar te stellen om het klimaatadaptief

Begroting 2019-2022 - 28

werken op te bouwen. Anderzijds zijn (financiële) middelen nodig om de benodigde acties te ondernemen. Juist in de begin fase is veel aandacht nodig om bijvoorbeeld onderzoeken en analyses uit te voeren, collega’s bewust te maken en te enthousiasmeren, een vraagbaak te hebben en klimaatadaptatie in te bedden in beleid en projectmatig werken/creëren.

4.4.1 Personele en financiële middelen Personele capaciteit Op dit moment is er (te) beperkte fte voor klimaatadaptatie aanwezig in de vakgroep riolering. De aanpak van klimaatadaptatie vraagt om integraliteit. Vanuit veel verschillende beleidsvelden kan en zal eraan moeten worden bijgedragen om samen met inwoners, (maatschappelijke) organisaties en bedrijven Maasdriel klimaatbestendig te maken. In de loop van 2021 en in 2022 zal daarom van meerdere teams tijd worden gevraagd. Dit zal in afstemming en overleg worden ingevuld. Daarnaast is het wenselijk om toe te gaan werken naar een soort programmateam klimaatadaptatie, bestaande uit verschillende collega’s. Deze collega’s zijn idealiter intrinsiek gemotiveerd voor klimaatadaptatie en zitten in verschillende teams. Voor hen zal het in eerste instantie een extra inzet zijn, waar tijd voor vrijgemaakt moet worden. Zij hebben een aanjagende rol in de organisatie, bijvoorbeeld door regelmatig aan te sluiten bij overleggen van diverse teams om de bewustwording actueel te houden. Ze zijn er daarnaast als aanspreekpunt en vraagbaak voor anderen. De benodigde inzet van de verschillende collega’s wordt kleiner naarmate bewustwording, draagvlak en kunde om klimaatadaptief te werken groeit in de organisatie. De rol van het programmateam gaat dan van aanjagend richting agenderend en/of spelverdelend.

De benodigde reservering van tijd (fte’s) voor de leden van het programmateam om hieraan te

werken, is sterk afhankelijk van hoe groot de rol en activiteiten van het team worden opgetuigd. In de loop van 2021 en 2022 zullen de mogelijkheden hiervoor verder worden onderzocht en uitgewerkt. Financiële middelen Ook financiële borging van de opgave is essentieel. Tot nu toe zijn er, op een afkoppelbudget binnen het WRP na, geen structurele financiële middelen beschikbaar voor de aanpak van klimaatadaptatie. Om dit van de grond te krijgen, zijn budgetten nodig. Idealiter vanuit meerdere reserveringen dan alleen in het WRP, want klimaatadaptatie is van iedereen in de gemeente. Concreet zijn financiële middelen nodig voor (1) dit Plan van Aanpak (proces tot en met vaststellen uitvoeringsagenda) en (2) de uitvoeringsagenda in praktijk brengen. (1) Plan van Aanpak Er is budget nodig voor het uitvoeren van dit Plan van Aanpak voor het klimaatadaptatie traject. Enerzijds gaat het om tijd en kosten die horen bij de inzet van de gemeente zelf. Anderzijds is het wellicht wenselijk externe hulp in te schakelen om het plan uit te voeren, zoals het opzetten en begeleiden van de dialogen en het verzorgen van de eindproducten. De ervaring van andere gemeenten die een adviesbureau inschakelen voor het uitvoeren van klimaatdialogen, is dat een budget van ongeveer 30.000 euro nodig is. Voor dat budget ontzorgt de externe partij de gemeente in onderstaande werkzaamheden1.

Hoewel met externe inhuur de gemeente grotendeels wordt ontzorgd, vraagt het ook inzet van de in het projectteam betrokken ambtenaren.

1 Het betreft een voorbeeld. De daadwerkelijke werkzaamheden en budgetten zijn afhankelijk van te maken afspraken over bijvoorbeeld taakverdelingen, mate van diepgang en het toevoegen of weglaten van onderdelen.

Begroting 2019-2022 - 29

Onderdeel

Grove indicatie bedrag in ₠ 2.500

Uitgangssituatie in beeld brengen • Stakeholderanalyse • Interviews 2.500 Dialogen voorbereiden • Maatwerk invulling voor iedere dialoog

Dialogen voeren • Organisatorische taken rond de bijeenkomsten • Begeleiden van vijf dialogen • Verslaglegging iedere dialoog

17.500 (= 5 x 3.500)

2.500 Dialogen uitwerken • In overleg samenstellen eindrapportage, inclusief bouwstenen voor de strategie en uitvoeringsagenda 2.500 Overleg en afstemming Waar nodig en/of gewenst. Onder andere: • Startoverleg • Afstem overleggen rond alle dialogen • Afronding en evaluatie Subtotaal klimaatdialogen

27.000 6.000

Samenstellen strategie en uitvoeringsagenda • Werksessie over de bouwstenen • In overleg opstellen van de stukken Afhankelijk van o.a. oogst dialogen en gewenste diepgang Totaal

33.000

Bovengenoemd budget is een groot deel van het proces zoals geschetst in dit Plan van Aanpak, maar omvat niet alles. Afhankelijk van keuzes over zelf organiseren, dan wel inhuren van hulp, komt daar eventueel bij: • Communicatie acties; • Verdiepingen stresstest.

Begroting 2019-2022 - 30

Verdieping stresstest Indien nodig gaan we op wijkniveau nog wat stresstesten verdiepen en/of wanneer we de rioolgegevens hebben daar een nieuwe kaart bij maken. De gemiddelde kosten voor een extra stresstest (kaart en analyse) is lastig in te schatten. Het hangt er bijvoorbeeld vanaf in hoeverre de benodigde gegevens al op orde zijn. Een kostenindicatie volgt wanneer meer duidelijk is over wat nodig en wenselijk is. (2) Uitvoeringsagenda in praktijk brengen Het is een gegeven dat er financiële middelen nodig zullen zijn om de klimaatadaptatie uitvoeringsagenda in de praktijk te brengen. Het gaat bijvoorbeeld om het uitvoeren van klimaatadaptatie maatregelen, voorbeeld projecten en de procesmatige middelen om externen te faciliteren ook aan de slag te gaan (bijvoorbeeld communicatie kosten). Welke middelen precies nodig zijn, is nu nog niet inzichtelijk. Door uitvoering van dit Plan van Aanpak, gaan we samen met de omgeving bedenken wat we belangrijk vinden, wat we daarvoor willen/kunnen doen en welke en wiens middelen daarvoor nodig zijn. Wanneer de uitvoeringsagenda wordt opgesteld en bestuurlijk wordt vastgelegd, maken we dit concreet en SMART. In de strategie en uitvoeringsagenda zal worden uitgewerkt uit welk potje de benodigde middelen dienen te komen.

Het is waarschijnlijk dat een deel van de financiële middelen vanuit de algemene middelen in een klimaatadaptatie pot komt, en dat daarnaast de verschillende beleidsvelden ook zelf budget re-

kwartalen van 2021, 2022 en 2023. Aanvragen gebeurt via de werkregio (KAR). Er is al een budget gereserveerd om in 2021 een interne sessie te organiseren over klimaatadaptatie in de gemeente Maasdriel. Met Thomas Klomp van platform Samen Klimaatbestendig. Om aan de slag te gaan met bewustwording en enthousiasme. En eventueel om het organisatorische vraagstuk, hoe we klimaatadaptatie gaan vormgeven binnen de organisatie, verder uit te werken.

serveren. Op dit moment zijn alle reserveringen in beleidsplannen en begrotingen (ook buiten het WRP om) al wenselijk. Het is namelijk (financieel) zonde om meekoppelkansen bij projecten nu niet te benutten. De middelen kunnen deels ook van buiten de gemeente komen. Bijvoorbeeld vanuit de DPRA Impulsgelden1. De aanvragen daarvoor vinden plaats in de eerste twee 1 Het Maasdriels klimaatadaptatie traject (zoals geschetst in dit PVA) moet zijn doorlopen om DPRA Impulsgelden te kunnen ontvangen.

Begroting 2019-2022 - 31

4.4.2 Planning Onderstaand overzicht geeft de planning weer voor het Maasdriels klimaatadaptatie traject (uitvoeren van dit Plan van Aanpak). Ook, ontwikkelingen in andere beleidsvelden van Maasdriel, het regionale klimaatadaptatie traject en de timing van relevante financieringsstromen staan in deze planning in de tijd uitgezet. Dat maakt inzichtelijk wanneer kansen om processen aan elkaar te knopen zich voordoen. 2

11 Lees meer over de Impulsregeling klimaatadaptatie op https://klimaatadaptatienederland.nl/overheden/sra/impulsregeling-klimaatadaptatie/ 12 Subsidie voor de ontwerpkosten om van een publieke plek of private plek die iedereen kan bezoeken een groen icoonproject te maken. https://www.gelderland.nl/Subsidies/Groene-icoonprojecten 13 De Regio Rivierenland heeft een subsidie toegekend gekregen vanuit de Regio Deal Fruitdelta. Daarvoor moet de gemeente Maasdriel vóór 1 april 2021 een project aandragen.

Begroting 2019-2022 - 32

Bijlage A digitaal werkbord - werksessie Werkbord deelgroep 1

Begroting 2019-2022 - 33

Begroting 2019-2022 - 34

Begroting 2019-2022 - 35

Werkbord deelgroep 1

Begroting 2019-2022 - 36

Begroting 2019-2022 - 37

Begroting 2019-2022 - 38

Bezoekadres Kerkstraat 45 5331 CB Kerkdriel Postadres Postbus 10.000 5330 GA Kerkdriel

versie mei 2021

Contact 14 0418 info@maasdriel.nl