BIjlage 2 Begroting 2027 RAR
Tekst van het document
Programmabegroting 2027 en
Meerjarenraming 2028 -2030
Datum Ons kenmerk Versiebeheer/status
11-03-2026 1628-31806
Contact
info@rarivierenland.nl
Ter bespreking in het DB 23-03-2026 en ter vaststelling AB van 09-07-2026
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 2 van 42
BESLUIT PROGRAMMABEGROTING 2027 EN MEERJARENRAMING 2028-2030 Het Algemeen Bestuur, gelet op artikel 24 van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland, besluit: 1. Programmabegroting 2027 vast te stellen en 2. Meerjarenraming 2028-2030 ter kennisgeving aan te nemen.
Aldus besloten in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 9 juli 2026.
R. van Stappershoef Voorzitter
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
E. Kok-Majewska Secretaris
Pagina 3 van 42
MANAGEMENTSAMENVATTING De begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 geven inzicht in onze opgave voor de komende jaren voor zowel ons programmaplan als ook financieel. Onderstaand een kort resume. Het Programmaplan 2027 van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR) beschrijft hoe de organisatie invulling geeft aan haar wettelijke taken en maatschappelijke rol als regionaal kennis- en informatiecentrum voor de lokale en regionale geschiedenis in het Rivierengebied. De activiteiten sluiten aan bij het nieuwe beleidsplan 2026–2029 Betrouwbaar, Betrokken, Bekwaam, dat richting geeft aan de ontwikkeling van de organisatie en haar dienstverlening. De kernopgave van het RAR is het duurzaam beheren, toegankelijk maken en stimuleren van het gebruik van archieven en historische bronnen voor zowel overheden als publiek. Daarbij staat betrouwbare en zorgvuldige dienstverlening centraal. De organisatie werkt vanuit drie kernwaarden: betrouwbaarheid, betrokkenheid en vakbekwaamheid. De uitvoering van de werkzaamheden is georganiseerd rond vier taakgebieden: ontsluiting van papieren erfgoed, digitale ontwikkeling, inspectie en toezicht, en dienstverlening. Binnen het taakgebied ontsluiting van papieren erfgoed ligt de nadruk op behoud, beheer en verdere ontsluiting van archieven van gemeenten, kerken, waterschappen en particuliere organisaties.
Ook wordt gewerkt aan het verbeteren van bestaande inventarissen en het toegankelijk maken van archieven die nog niet raadpleegbaar zijn. Vrijwilligers spelen hierbij een belangrijke rol, waarbij steeds vaker gebruik wordt gemaakt van AI-ondersteunde technieken voor transcriptie en indexering. Binnen het taakgebied digitale ontwikkeling ligt de focus op digitalisering van belangrijke bronnen, verdere ontwikkeling van het e-depot en ondersteuning van gemeenten bij digitaal informatiebeheer. Hierbij wordt gewerkt met landelijke standaarden voor metadata en duurzame toegankelijkheid van digitale archieven. Het taakgebied inspectie en toezicht richt zich op het waarborgen van de kwaliteit van archiefbeheer bij gemeenten en andere deelnemers. In 2027 ligt hierbij bijzondere aandacht op de implementatie van de nieuwe Archiefwet, het uitvoeren van inspecties en het begeleiden van overbrengingen en uitplaatsingen van digitale archieven. Tot slot zet het RAR binnen dienstverlening en educatie sterk in op publieksbereik, educatieve programma’s en samenwerking met partners in de regio. Dit gebeurt onder meer via de studiezaal, digitale dienstverlening, onderwijsprogramma’s en publieksactiviteiten zoals tentoonstellingen en erfgoedevenementen.
Naast deze inhoudelijke activiteiten wordt verder gewerkt aan organisatorische professionalisering, informatiebeveiliging en verdere ontwikkeling van de digitale infrastructuur. Het programmaplan biedt daarmee een samenhangend kader voor de uitvoering van de wettelijke taken van het RAR én voor het versterken van de rol van het archief als kennis- en erfgoedcentrum in het Rivierengebied. In de vertaling van dit programma naar onze baten en lasten hebben we wederom kritische gekeken naar mogelijkheden om de gemeentelijke bijdrage te verlagen. Dit mede door de vraag van onze deelnemende gemeenten betreffende de moeilijke financiële vooruitzichten. De gevraagde verlaging in de gemeentelijke bijdrage van 1,5% in 2026 en 2027, oplopend naar 3,0% in 2028 en 2029, weten we te realiseren in het doorzetten van de lijn door zoals in de begroting van 2026 reeds is ingezet: namelijk verlaging in gemeentelijke bijdrage door het genereren van meer inkomsten.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 4 van 42
Mede door de structurele extra inkomsten, kunnen wij ruim voldoen aan de gestelde financiële kaders zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening. De gevraagde structurele verlaging van 3% wordt zelf al een jaar eerder gerealiseerd: in 2027 i.p.v. 2028. Er is dan ook een beperkte stijging van de bijdrage per inwoner te zien van € 0,21 ten opzichte van 2026. Deze stijging is volledig het gevolg van de indexaties. Wij vertrouwen erop dat deze versnelde realisatie bij eventuele aanvullende bezuinigingen vanaf 2028 en verder, bovenop de reeds afgesproken opgave, in passende mate wordt meegewogen, zodat onze reeds geleverde inspanningen evenwichtig worden betrokken in de verdere besluitvorming. Tot slot onderstrepen de cijfers uit de (verplichte) paragraven en financiële begroting de gezonde financiële positie en bedrijfsvoering van het RAR.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 5 van 42
Inhoudsopgave BESLUIT PROGRAMMABEGROTING 2027 EN MEERJARENRAMING 2028-2030 ..................................... 3 MANAGEMENTSAMENVATTING ............................................................................................................. 4 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 6 1
2
Inleiding ........................................................................................................................................... 7 1.1
Leeswijzer............................................................................................................................... 7
1.2
Kaders .................................................................................................................................... 7
1.3
Deelnemende Gemeenten ..................................................................................................... 9
1.4
Samenstelling Bestuur ......................................................................................................... 10
Programmaplan ............................................................................................................................. 12 2.1 2.1.1
Doelstelling ...................................................................................................................... 12
2.1.2
Missie ............................................................................................................................... 12
2.1.3
Beleidsplan....................................................................................................................... 12
2.2
Taakgebieden................................................................................................................... 14
2.2.2
Taakgebieden en prioriteiten begroting 2027 ................................................................. 15 Wat mag het kosten? ........................................................................................................... 20
2.3.1
Realisatie van de gewenste verlaging in de gemeentelijke bijdrage ............................... 21
2.3.2
Risico’s in de begroting .................................................................................................... 22
2.3.3
Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien.................................................................. 23
2.3.4
Overzicht van de kosten van Overhead ........................................................................... 25
2.3.5
Het bedrag van de Vennootschapsbelasting ................................................................... 25
2.3.6
Overige toelichting .......................................................................................................... 25
Paragrafen ..................................................................................................................................... 27 3.1
4
Wat gaan we ervoor doen?.................................................................................................. 14
2.2.1
2.3
3
Doelstellingen en missie van het Regionaal Archief Rivierenland ....................................... 12
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................... 27
3.1.1
Weerstandsvermogen ..................................................................................................... 27
3.1.2
Kengetallen ...................................................................................................................... 29
3.2
Kapitaalgoederen ................................................................................................................. 30
3.3
Financiering .......................................................................................................................... 31
3.4
Bedrijfsvoering ..................................................................................................................... 33
Financiële begroting ...................................................................................................................... 36 4.1
Overzicht van de baten en lasten en de toelichting ............................................................ 36
4.2
Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ............................................................... 37
BIJLAGEN ............................................................................................................................................... 38
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 6 van 42
1 Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland (RAR). De begroting is een instrument/document dat wordt opgesteld op basis van art. 24 lid 6 van de gemeenschappelijke regeling. Hierin staat: Het Dagelijks Bestuur overlegt aan de gemeenteraden voor 30 april van elk jaar de algemene financiële en beleidsmatige kaders voor het volgende jaar. Het beleidsplan 2026-2029, wat eind 2025 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld, is leidend geweest voor het archiefprogramma en daarmee in het verlengde de opstelling van de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. Hieronder wordt in het kort toegelicht hoe het document is opgebouwd en waar u welke informatie kunt vinden. Daarna zijn opgenomen de kaders waarbinnen deze begroting en meerjarenraming zijn opgesteld, de deelnemende gemeenten en de samenstelling van het bestuur.
1.1
Leeswijzer
Beleidsbegroting Hoofdstuk 2 en 3 omvatten samen de beleidsbegroting. Hierin komen aan de orde: - in hoofdstuk 2 het Programmaplan met onze doelstellingen en ons programmaplan; - in hoofdstuk 3 de Paragraven, hier is de begroting onderbouwd met relevante financiële informatie en de verplichte paragrafen volgens de begrotingsregels (BBV). Financiële begroting Hoofdstuk 4 omvat de financiële begroting. Dit deel van de begroting bestaat uit: - het overzicht van baten en lasten en de toelichting; - de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting.
1.2
Kaders
De begroting 2027 is opgesteld op basis van onderstaande financiële- en beleidskaders. Deze zijn in overeenstemming met de kaders uit onze kaderbrief van 19 november 2025, inclusief onze reacties op de zienswijzen hierop van onze deelnemende gemeenten. Daaraan toegevoegd is het normen en toetsingskader voor de toetsing van de rechtmatigheid. Beleidskaders en het normen en toetsingskader rechtmatigheid De begroting is opgesteld op basis van: - Europese en nationale aanbestedingsregels - Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) - Gemeentewet (GW) - Ambtenarenwet - Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR) - Archiefwet - Fiscale wetgeving - Btw-wetgeving - Sociale verzekeringswetten - Wet financiering decentrale overheden (FIDO) - Wet normering topinkomens (WNT) - Besluit begroting en verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV) - Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) - CAO SGO
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 7 van 42
-
Gemeenschappelijke regeling (GR) Regionaal Archief Rivierenland Mandaatregeling directeur Financiële verordening RAR 2025 Beleidsplan Regionaal Archief Rivierenland 2026-2029 Programma begroting van het Regionaal Archief Rivierenland 2027
Toelichting op de het beleidsplan en de nieuw Archiefwet In het nieuwe beleidsplan RAR 2026-2029 Betrouwbaar, betrokken, bekwaam, wordt de bestaande beleidslijn voortgezet met enkele accentverschuivingen. Deze verschuivingen hebben geen financiële impact op de komende begrotingsjaren. Kortom: het betreft geen nieuw beleid, maar een nieuwe beleidsperiode met een bijbehorend geactualiseerd plan. Wel zien we een wijzigingen in wetgeving, en daarmee in de wettelijke taken, dit betreft de wijziging in de Archiefwet die er aankomt. De inwerkingtreding van de nieuwe Archiefwet is (vooralsnog) voorzien op 1 januari 2027. Deze geactualiseerde wet stelt hogere eisen aan een duurzame informatiehuishouding bij gemeenten. De aanpassingen kunnen gevolgen hebben voor gemeentelijke organisaties, aangezien zij hun archieven eerder dan voorheen in een staat van overbrenging moeten brengen. Omdat de situatie per gemeente verschilt, heeft het RAR dit onderwerp vanaf 2025 als vast agendapunt opgenomen in de Strategische Informatie-Overleggen (SIO). Hierdoor worden gemeenten tijdig geïnformeerd en ondersteund bij het in kaart brengen van de consequenties voor hun eigen organisatie. Financiële kaders programmabegroting en meerjarenraming Indexering Voor de begroting 2027 wordt uitgegaan van het prijsniveau van de vastgestelde begroting 2026 en indexatie conform de inflatiecijfers IMOC van het CPB.
Hierbij wordt rekening gehouden met eventuele correctie van indexatie in 2026. Hiermee zijn de indexaties van 2027 (conform de kaderbrief): Indexatie incl. correcties Loonindexatie Gehanteerde loonindexaties in begroting 2026 Loonindexatie conform septembercirculaire 2026 Indexatie voor 2026 incl. correcties
2026 3,8% 2,9% -0,9%
Prijsindexatie Gehanteerde prijsindexaties in begroting 2025 Indexatie conform septembercirculaire 2025 Indexatie voor 2026 incl. correcties
2,2% 2,4% 0,2%
2027
2027
5,1% 5,1%
4,2%
2,2% 2,2%
2,4%
De inwonersaantallen van het CBS met peildatum 1 januari 2026. Voor de meerjarenraming worden indexaties gehanteerd uit de CPB indexcijfers, zoals opgenomen in de septembercirculaire van 2026 van Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Deze uitgangspunten en systematiek van indexatie is in lijn met de afspraken tussen de gemeenschappelijke regelingen (GR-en) in de regio Rivierenland en de controllers van de deelnemende gemeenten.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 8 van 42
Structurele besparing op gemeentelijke bijdrage Uitgangspunt in onze begroting en meerjarenraming is dat de totale gemeentelijke bijdrage, na reguliere indexatie en exclusief eventuele wijzigingen veroorzaakt door de gewijzigde aantal inwoners per gemeente, het volgende zal zijn: • In 2027 daalt de totale gemeentelijke bijdrage structureel ten minste 1,5% ten opzichte van 2025. • In 2028 en 2029 daalt de totale gemeentelijke bijdrage structureel ten minste 3,0% ten opzichte van 2025. Overige financiële kaders Het uitgangspunt van het Algemeen Bestuur is een structureel en reëel sluitende begroting en incidentele tekorten te dekken vanuit de algemene reserve. De geldende ratio van het weerstandsvermogen is door het Algemeen Bestuur vastgesteld op minimaal 1,0. De hoogte van het weerstandsvermogen is bepaald aan de hand van de risicoanalyse (update) uit 2023, welke is vastgesteld door het algemeen bestuur. In de begroting van 2027 zal het niveau van weerstandscapaciteit hieraan voldoen. Uitleg hierover is opgenomen in paragraaf 3.1. Het RAR hanteert op basis van de in 2009 aangetrokken financieringsmiddelen voor investeringen een (gemiddeld) rentepercentage van 4,75%. Dit betreffen annuïtaire leningen welke zijn afgesloten voor de financiering van de bouw met een vaste rente gedurende de gehele looptijd.
In het verleden reeds onderzocht of eerder aflossen van deze leningen financieel aantrekkelijk was. Hieruit is gebleken dat eerder aflossen van deze leningen alleen mogelijk is door het volledig uitbetalen van de vooraf vastgestelde en berekende rente over de totale looptijd. Dit maakt dat eerder aflossen van deze lening niet tot financiële voordelen zal leiden. Btw Het Regionaal Archief Rivierenland is btw-plichtig. Het bedrag per inwoner wordt als gevolg hiervan met 21% btw belast. De betaalde btw kan door de deelnemende gemeenten en het waterschap via de zogenaamde compensabele btw worden verhaald.
1.3
Deelnemende Gemeenten
De deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland per 1 januari 2027 zijn: Buren, Culemborg, Geldermalsen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 9 van 42
1.4
Samenstelling Bestuur
Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland bestaat op 31 december 2025 uit: Dagelijks Bestuur R. van Stappershoef D. Bijvoet-de Wit K.A. Maier E. Kok-Majewska
gemeente West Betuwe, voorzitter gemeente Culemborg gemeente Buren directeur/streekarchivaris, secretaris
Algemeen bestuur R. van Stappershoef D. Bijvoet-de Wit K.A. Maier M.A. Klein R. Dijkstra M. Bakermans A.A.M.J. Walraven E. Kok-Majewska
gemeente West Betuwe, voorzitter gemeente Culemborg gemeente Buren gemeente Neder-Betuwe gemeente Tiel gemeente Zaltbommel gemeente Maasdriel directeur/streekarchivaris, secretaris
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 10 van 42
Beleidsbegroting
In dit deel: -
Hoofdstuk 2: Programmaplan Hoofdstuk 3: Paragrafen
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 11 van 42
2 Programmaplan In dit hoofdstuk wordt conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) omschreven: - wat de beoogde maatschappelijke effecten zijn van het programmaplan: Doelstelling en missie - op welke wijze de maatschappelijke effecten worden nagestreefd: Wat gaan we er voor doen? - wat de raming is van de baten en lasten: Wat mag het kosten?
2.1
Doelstellingen en missie van het Regionaal Archief Rivierenland
2.1.1 Doelstelling Art. 3 GR RAR: Het Regionaal Archief heeft tot doel het binnen het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis en vervult daartoe de volgende taken: a) de zorg voor en/of het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers; b) het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht; c) het beheer van in de archiefbewaarplaats uitgeplaatste archiefbescheiden van de deelnemers (indien van toepassing); d) de zorg voor en het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van instanties die niet bestuurlijk in de regeling participeren en waaraan op contractbasis diensten worden verleend, en e) het stimuleren van de lokale en de regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevant bronnenmateriaal op het gebied van de lokale- en regionale geschiedenis.
2.1.2 Missie Het Regionaal Archief Rivierenland is een professionele, toekomstgerichte archiefdienstverlener voor het Rivierengebied, die klantgerichtheid en zorgvuldigheid in de dienstverlening aan de burger en de overheid voorop heeft staan, die de meerwaarde van samenwerkingsverbanden onderkent en die op actieve wijze gebruik van bronnen en informatie daaruit stimuleert. De kerntaken van het RAR zijn: - Het aanbieden van historische informatie en/of belevingskansen aan een zo breed mogelijk publiek op de voor hen meest geschikte manier. - Als professionele collectiebeheerder archieven en collecties verwerven, bewaren, toegankelijk maken en gebruik ervan stimuleren. Om deze collecties op optimale wijze te beheren en beschikbaar te stellen, werkt het RAR volgens drie kernwaarden: Betrouwbaar, Betrokken en Bekwaam. 2.1.3 Beleidsplan Eind 2025 is door het Algemeen Bestuur het beleidsplan RAR 2026-2029 vastgesteld onder de titel Betrouwbaar, Betrokken, Bekwaam. Het omvat de volgende facetten: Betrouwbaar o Duurzaam ▪ veiligheid – cyber security ▪ collectiehulpverlening ▪ informatiebeveiligingsplan
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 12 van 42
▪ bedrijfshulpverlening Zorgvuldig ▪ Nieuwe Archiefwet ▪ Archiefbeheersysteem ▪ (her)gebruik van bronnen ▪ Innovatie ▪ Fysieke archieven o Meerstemmig ▪ Verdrag van FARO ▪ Acquisitieplan ▪ Vernetwerking van de maatschappij Betrokken o Boeien ▪ PR-plan ▪ Erfgoededucatie ▪ Inzetten op relaties o Binden ▪ Mensen en veranderingen ▪ Ontwikkelpunten ▪ Transparantie Bekwaam o Kennis ▪ Interne kennis ▪ kennis borgen en delen ▪ Vrijwilligers ▪ Bezoekers ▪ Kennispartner databeheer o Innovatie ▪ Architectuur ▪ Privacy ▪ Inventarisatie en beschikbaarstelling o Efficiëntie ▪ Extra inkomsten genereren en middelenbewustzijn ▪ Energiebeheer ▪ Footprint ▪ werkprocessen o
Het beleidsplan is, net als het vorige beleidsplan, in vragende vorm opgesteld. Koersvast en met de meest mogelijke flexibiliteit voor de komende jaren. De vragen die op antwoord wachten stellen ons in staat om open te staan voor en snel te participeren op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Het volledige beleidsplan kunt u vinden via bovenstaande QR-code.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 13 van 42
Foto: Beleidsplan 2026-2029, Betrouwbaar, Betrokken, Bekwaam
2.2
Wat gaan we ervoor doen?
2.2.1 Taakgebieden Het RAR biedt brede dienstverlening aan, waarvan de burgers de vruchten plukken: • Professioneel archiefbeheer • Studiezaaldienstverlening • Uitstekende depotfaciliteiten • Inspectie • Advisering, kennisoverdracht en begeleiding bij procesverbetering, e-depot, TMLO, WHO, WOO, webarchivering, CISO • Digitale dienstverlening, beeldbank en S-o-D (Scanning on Demand) • Educatieprogramma’s en tentoonstellingen(ruimte) • Promotie van de regionale historie op internet (o.a. via Google Grants programma, You Tube en social media) en in de (landelijke)media • Vergaderfaciliteiten voor overheden en gelieerde organisaties • Extra projecten en ondersteuning
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 14 van 42
Om deze brede dienstverlening binnen het opgestelde beleid ten uitvoer te kunnen brengen is de organisatie van het Regionaal Archief Rivierenland ingedeeld in de volgende taakgebieden: 1. Ontsluiting papieren erfgoed 2. Digitale ontwikkeling 3. Inspectie 4. Dienstverlening Taakgebieden
Hoofdprocessen
Beleidsplan
1.
Ontsluiting papieren erfgoed
Verwerven Bewerken Inventariseren Conserveren Acquisitie
Ontsluiting
2.
Digitale ontwikkeling
Digitaliseren en Adviseren
Digitalisering Collectie, e-depot, advisering aan gemeenten en GR-en
3.
Inspectie
Inspecteren
Inspectie
Gemeenschappelijke Regeling RAR, artikel 3 • Zorg en beheer • Stimuleren regionale geschiedbeoefening • Aanleggen, beheer en bewaren van relevant bronmateriaal • Zorg en beheer voor overgeplaatste en uitgeplaatste archiefbescheiden • Stimuleren regionale geschiedbeoefening • Toezicht op het beheer
4.
Dienstverlening
Gebruiken Leren en beleven Beschikbaarstelling
Erfgoedgebruik
•
Stimuleren regionale geschiedbeoefening
Tabel 1 Taakgebieden RAR
2.2.2 Taakgebieden en prioriteiten begroting 2027 Hieronder per taakgebied de prioriteiten voor 2027. 1. Ontsluiting Papieren Erfgoed Onder dit cluster valt zowel de verwerving, de materiële verzorging en conservering, het archief- en collectiebeheer als het systematisch beschrijven van de historische bronnen. Dit zodat ze voor het publiek beschikbaar zijn en de documenten optimaal behouden kunnen blijven. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied Ontsluiting Papieren Erfgoed voor 2027 gepland: 1.1 Behoud en beheer In 2027 worden de ingezette lijnen uit voorgaande jaren voortgezet: • Preventie en depotbeheer • Duurzaam (her)verpakken – prioriteit voor overheidsarchieven • Conservering ten behoeve van raadpleging en digitalisering • Schade-inventarisatie en planmatige aanpak niet-raadpleegbare stukken • Materiële en inhoudelijke ondersteuning bij projecten Extra aandachtspunten 2027: • Afronding en opvolging schade-inventarisatie 2025–2026 • Verdere borging collectiehulpverleningsplan (CHV)
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 15 van 42
Foto: jaarlijkse BHV herhaling
1.2 Inventarisatie en beschrijving In 2027 worden aanvullingen op gemeentearchieven en particuliere archieven geïnventariseerd en verbeterd, waaronder: • Gemeentebesturen (o.a. Lienden, Maurik, Maasdriel, Echteld, Tiel, Geldermalsen, Brakel) • Kerkelijke archieven (o.a. Hervormde en Gereformeerde gemeenten) • Technische diensten en woningbouwdossiers • Waterschapsarchieven (o.a. polderarchieven en keurvergunningen) • Inventarisatie archieven zonder toegang (alle gemeenten) • Verbetering woningbouw- en bestemmingsplandossiers (i.v.m. digitalisering) • Inventarisatie onbeschreven kaartmateriaal • Verdere ontsluiting bibliotheek- en atlascollecties • Selectie en verwerking documentatiecollecties • Geplande inventarisaties o.a.: o 1532 Gemeentebestuur Lienden 1978-1998, aanvulling Buren o 0785 Gemeentelijk woningbedrijf Maurik 1953-1992 Buren o 0711 Departement Buren, Mij Nut tot het algemeen 1843-2000, Buren o 0883 Gemeentepolitie Culemborg 1878-1993, Culemborg o 1376 Gereformeerde gemeente Culemborg 1887-2000, Culemborg o 3113 Gemeentebestuur Maasdriel 1810-1945, Maasdriel o 3112 Burgerlijk Armbestuur Maasdriel 1673-1963, Maasdriel o 1489 Gemeentebestuur van Echteld 1945-2000 Neder-Betuwe o 1501 Hervormde gemeente Kesteren 1760-1815 Neder-Betuwe
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 16 van 42
o o o o o o o o o o o o 1.3
3200 Technische Dienst Bommelerwaard 1949-1998 1479 Gemeentebestuur Tiel 1985-1995 0522 Katholieke Dominicusparochie Tiel 1718-1992, 2e deel 1667 Bouwvergunningen na 1945 (e-depot) 2184 Gemeentebestuur Geldermalsen 1925-1977 2197 Hervormde gemeente Est, 1665-2002 2544 Technische Dienst Lingewaal 1965-1984 3208 Gemeentebestuur Brakel 1980-1998 3262 Vereniging Christelijk schoolonderwijs 1891-2001 432 Polderdistrict Culemborg 1838-1955 Div Kleine aanvullingen op polderarchieven Toegankelijk maken ‘keurvergunningen’
Regionaal Tiel Tiel Tiel West Betuwe West Betuwe West Betuwe Zaltbommel Zaltbommel Waterschap Waterschap Waterschap
Vrijwilligers en secundaire ontsluiting • Voortzetting indexeringsprojecten (o.a. patentregisters, DTB-registers, Burgerlijke Stand, militieregisters) • Verdere professionalisering vrijwilligers (geen extra interne cursus Oud Schrift nodig in 2027) • Versterkte inzet vrijwilligers bij indexering en transcribering (waarbij AI-ondersteunde invoer steeds vaker door vrijwilligers wordt gecontroleerd) • Verschuiving van handmatige invoer naar controle van AI-gegenereerde data
2. Digitale Ontwikkeling Onder dit taakgebied valt zowel digitalisering als advisering. Digitalisering omvat alle werkzaamheden die nodig zijn om de bronnen digitaal op de juiste wijze permanent beschikbaar te maken. Advisering heeft tot doel de gemeenten, het waterschap en de gemeenschappelijke regelingen te ondersteunen bij de verbetering van de kwaliteit van het archief- en informatiebeheer. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied digitalisering en advisering voor 2027 gepland: 2.1
Digitalisering • Digitalisering-op-Verzoek (S-o-D) voor gemeenten, waterschap, bedrijven en derden • Interne digitalisering kernbestanden • Externe digitaliseringsprojecten Voortzetting en afronding van in 2026 gestarte projecten: • Huwelijkse bijlagen 1810–1851 • Dossiers en kaarten bestemmingsplannen (vanaf ca. 1945) • Notariële stukken notariaat Culemborg voor 1811 • Bouw- en milieuvergunningen (doorlopend project) Daarnaast: • Digitalisering middeleeuwse archivalia (charters tot 1550) • Verdere toepassing AI bij tekstherkenning (Transkribus/READ-COOP)
2.2
E-depot en metadata • Uitloop uitplaatsing vijf DMS’en (Geldermalsen, Tiel e.a.) • Migratieproject met Buren, Neder-Betuwe en/of Waterschap • Faciliteren uitplaatsing Verseon BVEB
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 17 van 42
• • • 2.3
Standaardisatie data in MAIS Innovatie digitale raadpleging (Linked Data en/of AI) Deelname Werkgroep e-depot (De Ree)
Advisering • Organisatie kennisdag (voorjaar) • Kennissessie (najaar) • Regulier adviseren deelnemers en GR’en • Actualiseren kennisnotities (conversie/migratie, DUTO, videotulen) • Instrument kwaliteitssysteem • Doorontwikkeling metadata-standaarden (MDTO, ORI-A) • Borging BIO / informatiebeveiliging (doorloop na nulmeting 2026)
3. Inspectie en Toezicht Onder dit taakgebied valt toezicht en inspectie. Inspectie en toezicht heeft tot doel de toetsing van de kwaliteit van het archief- en informatiebeheer aan wettelijke eisen en de veiligstelling van in de toekomst over te dragen wettelijk te bewaren archiefbescheiden. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied inspectie voor 2027 gepland: • Begeleiden aanpassingen i.v.m. nieuwe Archiefwet 20XX • Uitvoeren thema-inspecties (fysiek en digitaal) • Begeleiden overbrenging en uitplaatsing • Jaarverslagen Archieftoezicht • Tussentijdse inspectiegesprekken en jaargesprekken • Beoordelen vernietigingslijsten • Deelname SIO’s • Verdere implementatie en kennisdeling CHV • Ondersteuning bij efficiënt databeheer • Verdere versterking adviserende én toezichthoudende rol 4. Dienstverlening en Educatie Onder dit taakgebied valt de dienstverlening aan het publiek (studiezaal, beeldbank en online diensten). Daarnaast omvat dit taakgebied het organiseren van educatieve activiteiten, tentoonstellingen en, in samenwerking met partners, het erfgoed onder de aandacht brengen. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied dienstverlening voor 2027 gepland: 4.1
Publieksdienstverlening • Verdere optimalisatie website en gemeentelijke viewer • Actieve begeleiding onderzoekers • Digitalisering-op-Verzoek service • Open dag RAR • Maand van de Geschiedenis actie • Sociale media en zichtbaarheid
4.2
Educatie PO • Uitvoering bestaand programma • Actualisering les Oorlogscodes • Verdere implementatie Stromend door de Tijd
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 18 van 42
• • •
Samenwerking cultuurcoaches (o.a. project Keuze Vrijheid) Extra inzet voor Neder-Betuwe en Culemborg Aansluiten bij gemeentelijke activiteiten (Kunstmenu, Kinderboekenweek)
4.3
Educatie VO • Projecten op maat • Voortzetting Tylologie (Lingecollege) • Deelname landelijk project ‘Digitale Bronnen in de klas’ • Kunst- en Cultuurroute • Maatschappelijke stages
4.4
Jubilea en projecten • Educatieve bijdrage jubileum Waterschap Rivierenland • Input erfgoedprojecten derden • Halfjaarlijks overleg historische organisaties • Nacht van het Archief 2027 • Rondleidingen en presentaties
5. 5.1
Organisatie en Bedrijfsvoering Informatiebeveiliging • Doorwerking BIO-implementatie • Verdere borging cybersecuritymaatregelen • Kennisdeling richting deelnemers
5.2
ICT en infrastructuur • Nazorg serververvanging • Verdere professionalisering e-depotomgeving • Optimalisatie dashboards en monitoring digitalisering
Foto: Nacht van het Archief 2025
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 19 van 42
2.3
Wat mag het kosten?
Het overzicht van de begrote baten en lasten 2027-2030 is opgenomen in onderstaande tabel: Begroting 2026 Omschrijving programma
Lasten
Baten
€ 459.928
€ 106.100
€ 1.599.428
€0
Begroting 2028
Begroting 2027 Lasten
Baten
-€ 353.828
€ 505.280
€ 150.840
-€ 1.599.428
€ 1.656.180
€0
Saldo
Lasten
Baten
-€ 354.440
€ 496.190
€ 119.820
-€ 1.656.180
€ 1.725.740
€0
Saldo
Begroting 2029 Lasten
Baten
-€ 376.370
€ 508.080
€ 103.710
-€ 1.725.740
€ 1.803.400
€0
Saldo
Begroting 2030 Saldo
Lasten
Baten
-€ 404.370
€ 520.400
€ 107.760
-€ 412.640
-€ 1.803.400
€ 1.884.550
€0
-€ 1.884.550
Saldo
Programma Archiefbeleid Programma Archiefbeleid Personeelsk osten - programma Overige personeelsk osten
€ 63.500
€0
-€ 63.500
€ 65.520
€0
-€ 65.520
€ 66.950
€0
-€ 66.950
€ 68.470
€0
-€ 68.470
€ 70.040
€0
-€ 70.040
Huisvestingsk osten
€ 883.966
€ 18.786
-€ 865.180
€ 846.162
€ 2.760
-€ 843.402
€ 845.828
€ 2.820
-€ 843.008
€ 848.926
€ 2.880
-€ 846.046
€ 867.542
€ 2.950
-€ 864.592
Organisatie, beheer & administratie
€ 61.610
€0
-€ 61.610
€ 63.820
€0
-€ 63.820
€ 65.600
€0
-€ 65.600
€ 67.530
€0
-€ 67.530
€ 69.540
€0
-€ 69.540
Automatiseringsk osten
€ 151.310
€ 19.920
-€ 131.390
€ 150.040
€0
-€ 150.040
€ 163.120
€0
-€ 163.120
€ 162.850
€0
-€ 162.850
€ 155.950
€0
-€ 155.950
Rente- en financiering Totaal programma's
€ 1.030
€ 38.740
€ 37.710
€ 3.280
€ 37.500
€ 34.220
€ 3.350
€ 37.500
€ 34.150
€ 3.430
€ 37.500
€ 34.070
€ 3.510
€ 37.500
€ 33.990
€ 3.220.773
€ 183.546
-€ 3.037.226
€ 3.290.282
€ 191.100
-€ 3.099.182
€ 3.366.778
€ 160.140
-€ 3.206.638
€ 3.462.686
€ 144.090
-€ 3.318.596
€ 3.571.532
€ 148.210
-€ 3.423.322
€0
€ 3.309.535
€ 3.309.535
€0
€ 3.373.706
€ 3.373.706
€0
€ 3.495.542
€ 3.495.542
€0
€ 3.623.559
€ 3.623.559
€0
€ 3.745.065
€ 3.745.065
-€ 389.630
Algemene dekkingsmiddelen Overhead
€ 328.609
€0
-€ 328.609
€ 342.410
€0
-€ 342.410
€ 356.790
€0
-€ 356.790
€ 372.850
€0
-€ 372.850
€ 389.630
€0
Heffing VPB
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
Onvoorzien
€ 6.200
€0
-€ 6.200
€ 6.000
€0
-€ 6.000
€ 6.000
€0
-€ 6.000
€ 6.000
€0
-€ 6.000
€ 6.000
€0
-€ 6.000
€ 3.555.581
€ 3.493.081
-€ 62.500
€ 3.638.692
€ 3.564.806
-€ 73.886
€ 3.729.568
€ 3.655.682
-€ 73.886
€ 3.841.536
€ 3.767.649
-€ 73.886
€ 3.967.162
€ 3.893.275
-€ 73.886
Personeelsk osten - overhead
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Reserve Egalisatie kapitaallasten WKO
€0
€0
€0
€0
€ 16.086
€ 16.086
€0
€ 16.086
€ 16.086
€0
€ 16.086
€ 16.086
€0
€ 16.086
€ 16.086
Reserve Digitalisering/Bedrijfsvoering
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
Reserve E-depot
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
Reserve Website
€0
€ 12.500
€ 12.500
€0
€ 6.300
€ 6.300
€0
€ 6.300
€ 6.300
€0
€ 6.300
€ 6.300
€0
€ 6.300
€ 6.300
Reserve Publicatiefonds
€0
€0
€0
€ 2.500
€ 4.000
€ 1.500
€ 2.500
€ 4.000
€ 1.500
€ 2.500
€ 4.000
€ 1.500
€ 2.500
€ 4.000
€ 1.500
Subtotaal mutaties reserves
€0
€ 62.500
€ 62.500
€ 2.500
€ 76.386
€ 73.886
€ 2.500
€ 76.386
€ 73.886
€ 2.500
€ 76.386
€ 73.886
€ 2.500
€ 76.386
€ 73.886
Toevoeging/onttrekking aan reserves:
Geraamde resultaat (In de saldokolommen geldt: - = nadelig en + = voordelig)
€0
€0
€0
€0
€0
2.3.1 Realisatie van de gewenste verlaging in de gemeentelijke bijdrage Voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 heeft het RAR zorgvuldig de lasten en baten tegen elkaar afgewogen. Waar kostenbesparingen mogelijk zijn, is dit onverkort doorgevoerd in onze begroting. Tegelijkertijd is actief gezocht naar creatieve manieren om de inkomsten te vergroten, bijvoorbeeld door het aanboren van andere geldstromen. Extra opbrengsten leveren immers een structurele bijdrage aan het verlagen van de gemeentelijke lasten. Dat dit een reëel aanpak is, blijkt ook nu weer in deze begroting en meerjarenraming. We zetten hiermee de lijn door zoals in de begroting van 2026 reeds is ingezet, namelijk: het verlagen van de gemeentelijke bijdrage door met name het structureel verhogen van inkomsten. Hieronder een overzicht van de begrote verlaging in de gemeentelijke bijdrage die wordt gerealiseerd met deze aanpak: Gemeentelijke bijdrage
2026
2027
2028
2029
2030
Als referentie: De begroting 2025 bij het alleen doorvoeren van de indexaties conform kaderbrief
€ 3.094.174
€ 3.209.423
€ 3.323.787
€ 3.428.039
€ 3.542.668
Begroting RAR
€ 3.047.915
€ 3.105.806
€ 3.196.752
€ 3.318.469
€ 3.433.535
Gerealiseerde verlaging in gemeentelijke bijdrage
€
€
€
€
€
Procentuele verlaging tov begroting 2025
-46.259
-1,5%
-103.617
-127.035
-3,2%
-3,8%
-109.570
-3,2%
-109.133
-3,1%
Mede door de structurele extra inkomsten, kunnen wij voldoen aan de gestelde financiële kaders zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening. Daarnaast wordt de gevraagde structurele verlaging al een jaar eerder gerealiseerd: in 2027 i.p.v. 2028. Ook in 2028 en 2029 wordt aan deze bezuiniging voldaan (3,8% in 2028 en 3,2% in 2029). Wij vertrouwen erop dat deze versnelde realisatie bij eventuele aanvullende bezuinigingen vanaf 2028 en verder, bovenop de reeds afgesproken opgave, in passende mate wordt meegewogen, zodat onze reeds geleverde inspanningen evenwichtig worden betrokken in de verdere besluitvorming. De argumentatie voor deze ingezette lijn is dat door het structureel verhogen van de inkomsten wordt voldaan aan de financiële kaders zonder aantasting van wettelijke taken en met beperkte impact op de dienstverlening. Deze extra inkomsten zorgen in beperkte mate voor extra kosten, waardoor het netto de verlaging geeft in de bijdrage van de gemeenten. Verdere bezuinigingen zijn niet mogelijk zonder wettelijke taken te raken. Uit eerder uitgevoerd onderzoek blijkt dat 97–98% van de kosten naar wettelijke taken gaat en slechts 2–3% naar bovenwettelijke taken. Bezuinigingen op deze laatste categorie leveren weinig financieel voordeel op, maar leiden wel tot kwaliteitsverlies en minder subsidie-inkomsten.
Hieronder in kort de belangrijkste (structurele) aanpassingen in onze begroting en meerjarenraming: - Een structurele verlaging van de energielasten met netto circa € 15.0001 per jaar als gevolg van de realisatie van zonnepanelen en de verduurzaming van het klimaatsysteem voor de depots. Dit is een voorzichtige inschatting van de verwachte besparing in lasten omdat we 1
Zijnde de netto verlaging in lasten na aftrek van gemaakte kosten hiervoor
-
-
enerzijds hier nog geen ervaringsgetallen hiervoor hebben. En aan de andere kant omdat de geopolitieke situatie een aanzienlijke invloed kan hebben op de hoogte van de energieprijzen, zoals we dit eerder hebben mogen ervaren. Dit zorgt voor een onzekerheidsfactor in de verwachte verlaging in lasten, waardoor we deze verlaging met enige voorzichtig begroten. Een structurele verhogen van de inkomsten ten opzichte van 2025 met een bedrag van circa € 80.000 per jaar voor aanvullende diensten aan onder andere het Waterschap Rivierenland en de GR-en uit de regio. Een tijdelijke verhoging van inkomsten voor de komende twee tot drie jaar met € 20.000,per jaar voor aanvullende diensten aan de gemeente Dordrecht in hun archiefbeheer.
2.3.2 Risico’s in de begroting Bij het opstellen van de begroting zijn enkele aannames en uitgangspunten gemaakt. Deze keuzes brengen bepaalde risico's met zich mee, die we niet onbenoemd willen laten. Hieronder worden de betreffende onderdelen, de bijbehorende risico’s en de onderbouwing van de gemaakte keuzes toegelicht. - Personeelskosten De personele formatie en salariskosten voor de begroting 2027 zijn gebaseerd op de actuele formatie en personeelsplanning per maart 2026. De samenstelling van ons personeelsbestand betreft een mix van ervaren medewerkers en jonge talenten met groeipotentieel. Omwille van de financiële situatie van onze gemeenten en het beroep wat op ons is gedaan, hebben wij onze personele kosten zeer behoudend begroot en daarmee niet op de max van schaal. In reguliere zin is dit ook niet nodig. Echter kan dit, in deze uitdagende arbeidsmarkt met veel personeelsverloop, wel enige kwetsbaarheid met zich meebrengen bij het opvullen van vrijgekomen vacatures. - Energiekosten (onderdeel van huisvestingskosten) Jaarlijks wordt gas en elektra ingekocht door onze mede-gebouweigenaar Thius. Thius koopt energie groot in voor al haar panden en dit levert schaalvoordelen. Het RAR kan hier op meeliften omdat we gezamenlijk een energiecontract voor ons gebouw hebben.
Het jaarlijks inkopen van energie blijft kwetsbaar en biedt geen garantie voor de prijsontwikkeling in het daaropvolgende jaar. Dit maakt het lastig om betrouwbare voorspellingen te doen. De uiteindelijke prijs is per jaar sterk afhankelijk van de actuele marktomstandigheden (vraag en aanbod), maar ook van geopolitieke ontwikkelingen, zoals we in 2023 hebben gezien en die in 2026 opnieuw actueel zijn. Voor de begroting 2027 en de jaren daarna wordt daarom uitgegaan van de energieprijzen op het niveau van 2026, vermeerderd met een reguliere indexatie. Dit uitgangspunt brengt een zekere mate van risico met zich mee, maar op basis van de beschikbare informatie is een nauwkeurigere raming momenteel niet mogelijk. - Renteopbrengsten Sinds januari 2025 nemen we deel aan schatkistbankieren, waarbij rente wordt ontvangen over het depositosaldo. De renteopbrengst hangt af van het saldo en de rentestand. Hoewel deelname aan de schatkist meer stabiliteit en bescherming tegen negatieve rente zou bieden, heeft het ministerie van Financiën in 2025 voorstellen gedaan om de rentevergoeding te verlagen en het bodemtarief van 0% af te schaffen. Daardoor kunnen de renteopbrengsten tegenvallen en zelf negatief worden. Dit vormt een risico, omdat de werkelijke rentestand richting 2027 moeilijk te voorspellen is.
In de begroting wordt daarom behoudend gerekend met 1,5% rente om mogelijke tegenvallers op te vangen.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 22 van 42
2.3.3 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de bijdrage per inwoner van de aangesloten gemeenten en de bijdrage van het Waterschap Rivierenland (dienstverleningsovereenkomst). Gemeentelijke bijdragen Voor het begrotingsjaar 2027 geldt de datum van 1 januari 2026 als peildatum voor het aantal inwoners. Het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten bedroeg op de peildatum 237.314 (begroting 2026: 236.569). Ten opzichte van het begrotingsjaar 2026 is het aantal inwoners met 0,31% gestegen. De totale lasten voor de deelnemende gemeenten voor het jaar 2027 worden begroot op € 3.105.806,-. Inwonersbijdrage 2027 De bijdrage voor de begroting 2027 bedraagt € 13,09 per inwoner. (Lasten € 3.105.806: 237.314 inwoners = € 13,09 afgerond). Ten opzichte van 2026 bedraagt de stijging 1,58 %, in 2026 was de bijdrage € 12,88. Deze stijging van € 0,21 per inwoner is volledig het gevolg van de indexaties in kostenbudgetten. De doorgevoerde indexatie en stijging in lonen ligt gemiddeld hoger dan de stijging in de bijdrage per inwoner. Dit komt doordat we in de begroting hebben gekeken naar mogelijkheden om de lasten zo laag mogelijk te houden door het genereren van extra inkomsten, zonder dat dit onevenredige afbreuk zal doen aan de kwaliteit van onze dienstverlening.
Hieronder het overzicht van de bijdrage per gemeente op basis van het aantal inwoners. Gemeente
Buren Culemborg Maasdriel Neder-Betuwe Tiel West Betuwe Zaltbommel Totaal
Inwonersaantal 1-1-2026
Inwonerbijdrage 2027
€ € € € € € € €
28.095 30.413 26.225 25.925 42.524 53.445 30.687 237.314
367.688 398.025 343.215 339.289 556.526 699.452 401.611 3.105.806
Meerjarenraming 2028-2030 De verwachte ontwikkeling voor de komende jaren van de totale lasten is, op basis van de huidige inzichten, hieronder opgenomen voor de jaren 2028-2030. Hiervoor wordt uitgegaan van een indexatie conform de septembercirculaire van 2025. Lasten Te verdelen
2026 € 3.047.915
2027 € 3.105.806
2028 € 3.196.752
2029 € 3.318.469
2030 € 3.433.535
De meerjarenraming 2028-2030 laat de ontwikkeling zien in de totale lasten. Uitgaande van de inwonersaantallen per 1-1-2026 is hiermee tevens een raming af te geven van de verwachte bijdrage per inwoner vanaf 2028.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 23 van 42
Inwonerbijdrage per inwoner stijging tov voorgaand jaar
2026 € 12,88 3,15%
2027 € 13,09 1,58%
2028 € 13,47 2,93%
2029 € 13,98 3,81%
2030 € 14,47 3,47%
De stijging is het gevolg van indexaties in de kostenbudgetten en het mogelijk wegvallen van de tijdelijke verhoging van inkomsten vanaf 2029 voor aanvullende diensten aan de gemeente Dordrecht in het kader van hun archiefbeheer. Zoals eerder benoemd betreft dit, in tegenstelling tot de andere posten, geen structurele verhoging van inkomsten. Ondanks het mogelijke wegvallen hiervan wordt de gevraagde structurele besparing op de gemeentelijke bijdrage wel gehaald: 3,8% in 2028 en 3,2% in 2029, zoals beschreven op pagina 9 Structurele besparing op gemeentelijke bijdrage. Dienstverleningsovereenkomst Waterschap Rivierenland (WSRL) Met Waterschap Rivierenland is een dienstverleningsovereenkomst gesloten, waarin is vastgelegd dat het Regionaal Archief Rivierenland de archieven van de voormalige waterschappen beheert. In 2025 is de overeenkomst met het waterschap voor 10-jaar verlengt, met na deze 10 jaar een stilzwijgende jaarlijkse verlenging. De kosten voor advies, toezicht en conservering zijn niet in deze overeenkomst opgenomen in de prijs per strekkende meter, maar worden jaarlijks afzonderlijk met het waterschap afgerekend. De totale vaste bijdrage voor het waterschap in 2027 bedraagt circa € 261.620,- en wordt per jaar bepaald aan de hand van het aantal strekkende meters archief.
Daarnaast zal de bijdrage van het waterschap jaarlijks bestaan uit de op regie uitgevoerde werkzaamheden voor advies, toezicht en conservering. Onvoorzien De post onvoorziene uitgaven is voor 2027 geraamd op € 6.000,- (2026: € 6.200,-). Op basis van de ervaring in de afgelopen jaren wordt dit vooralsnog toereikend geacht voor het begrotingsjaar 2027.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 24 van 42
2.3.4 Overzicht van de kosten van Overhead Met ingang van 2019 is het taakveld Overhead2 in de begroting een verplicht onderdeel en worden de kosten van Overhead afzonderlijk in het Programmaplan gepresenteerd. In de Notitie Verbonden Partijen van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt onder meer op de toepassing van overhead bij Gemeenschappelijke Regelingen ingegaan. In de begroting is het taakveld Overhead opgenomen. Dit taakveld is nader onderverdeeld in: - lasten gemeentelijke overheadfuncties (i.c. programma archiefbeleid); - lasten ‘eigen overhead’ (personeelskosten directie, management en ondersteuning). Taakveld overhead
2027
2028
2029
2030
€ 3.296.282
€ 3.372.778
€ 3.468.686
€ 3.577.532
"Eigen overhead"
€ 342.410
€ 356.790
€ 372.850
€ 389.630
Totaal lasten
€ 3.638.692
€ 3.729.568
€ 3.841.536
€ 3.967.162
Bijdragen overhead
€ 3.564.806
€ 3.655.682
€ 3.767.649
€ 3.893.275
Totaal baten
€ 3.564.806
€ 3.655.682
€ 3.767.649
€ 3.893.275
Lasten gemeentelijke overhead functie
2.3.5 Het bedrag van de Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 is de vennootschapsbelasting ook van toepassing voor decentrale overheden. Het RAR staat op het standpunt dat er geen VpB-plicht geldt voor het RAR. De belastingdienst geeft per brief, d.d. 4 juli 2019 aan dat het RAR niet belastingplichtig is voor de VpB. Voor de jaren 2016, 2017 en 2018 zal de belastingdienst geen aanslagen VpB opleggen. Vanaf het jaar 2019 e.v. wordt door het RAR geen uitnodiging tot het doen van aangifte VpB gedaan. Het is onze verwachting dat er in de nabije toekomst geen verandering zal zijn die wel leidt tot VpB-plicht voor het RAR. Indien er onverhoopt wel belastingplicht volgt, vloeien hieruit geen nadelige financiële consequenties voor het RAR voort, aangezien er bij eventuele belaste activiteiten geen winstpotentie is. In de begroting en meerjarenraming is daarom een nihil-post inzake de vennootschapsbelasting opgenomen. 2.3.6 Overige toelichting RAR is voor de gemeenten een Verbonden Partij Voor de gemeente is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft een Verbonden Partij. Het RAR is voor de gemeenten een Verbonden Partij. In bijlage 3 is een format opgenomen, dat door de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten kan worden gebruikt voor het opstellen van hun eigen begroting.
Beleidsindicatoren en effecten van de betrokkenheid van de Verbonden Partij In artikel 8b van het Besluit Begroting en Verantwoording staat dat het programma de volgende aspecten moeten bevatten: a) de doelstelling, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, ten minste moeten worden toegelicht aan de hand van de bij ministeriele regeling vastgestelde beleidsindicatoren;
2
Elke GR is verplicht de baten en lasten te splitsen in de voorgeschreven taakvelden, in zowel de begroting als de jaarrekening. Art. 58a Wgr lid2 sub bepaalt dat de Informatie voor derden (IV-3) indeling en dus de taakveldindeling conform de gemeentelijke indeling geldt bij een gemeenschappelijke regeling van gemeente en provincie. Het overzicht van geraamde baten en lasten van de taakvelden is een verplichte paragraaf. Voor het RAR is het Overzicht van geraamde baten en lasten van het taakveld Overhead 0.4 verplicht.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 25 van 42
Dit is niet van toepassing voor het RAR omdat er voor de maatschappelijke effecten van het RAR geen verplichte indicatoren zijn voorgeschreven. b) de wijze waarop men die effecten streeft te bereiken en de betrokkenheid hierbij van de Verbonden Partij. Hiervoor wordt verwezen naar de eerdergenoemde doelstellingen en het beleidsplan van het RAR. Overzicht van incidentele baten en lasten 2027-2030 Er zijn geen incidentele baten en lasten voorzien in de jaren 2027-2030, anders dan de reeds genoemde tijdelijke verhoging van inkomsten tot 2029 voor aanvullende diensten aan de gemeente Dordrecht in hun archiefbeheer. Zoals reeds benoemd is dit in tegenstelling tot de andere geen structurele inkomstverhoging. Overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves en voorzieningen Dit overzicht is terug te vinden in bijlage 2. Hierin zijn de onttrekkingen en toevoegingen aan de bestemmingsreserves opgenomen. Hieronder een korte toelichting per bestemmingsreserve:. Bestemmingsreserve Egalisatie kapitaallasten WKO Deze bestemmingsreserve dient ter egalisatie van de kapitaallasten van de WKO-installatie. Jaarlijks wordt € 16.086,- onttrokken om de kapitaallasten van de WKO te dekken. Bestemmingsreserve Publicatiefonds Deze bestemmingsreserve wordt gebruikt voor interne en externe publicaties die bijdragen aan de doelstellingen van de organisatie.
Jaarlijks wordt € 2.500 aan de reserve toegevoegd en € 4.000 onttrokken voor publicatiekosten, afhankelijk van de projecten in dat jaar. Bestemmingsreserve Digitalisering / Bedrijfsvoering Deze bestemmingsreserve dekt investeringen en kosten in digitalisering, verbetering van de bedrijfsvoering en inhalen van achterstanden. Jaarlijks wordt € 40.000 onttrokken, afhankelijk van beschikbaarheid van externe specialisten en interne capaciteit, waardoor projecten eventueel kunnen worden uitgesteld. Bestemmingsreserve E-depot Deze bestemmingsreserve dekt investeringen en kosten die samenhangen met de inrichting, het beheer en de doorontwikkeling van het e-depot. Jaarlijks wordt € 10.000 onttrokken, afhankelijk van beschikbaarheid van externe specialisten en interne capaciteit, waardoor projecten eventueel kunnen worden uitgesteld. Bestemmingsreserve Website Deze bestemmingsreserve dekt investeringen en kosten voor vernieuwing, ontwikkeling, beheer en onderhoud van de website. Jaarlijks wordt € 6.300 onttrokken om de gemaakte kosten te financieren.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 26 van 42
3 Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) stelt regels aan welke paragrafen er in de begroting moeten zijn en wat daarin aan de orde komt. De paragrafen in de begroting geven een dwarsdoorsnede van een aantal aspecten. Ze gaan over onderwerpen die in de gehele begroting terug te vinden zijn en waaraan politieke of financiële risico’s verbonden zijn. De paragrafen geven het Algemeen Bestuur en de raden van de deelnemende gemeenten op een andere manier dan het begrotingsprogramma inzicht in de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling RAR. In deze programmabegroting zijn de volgende paragrafen opgenomen: - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering
3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3.1.1 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: a) de benodigde weerstandscapaciteit, zijnde alle risico’s waarvoor geen directe maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie en b) de beschikbare weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeenschappelijke regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. De doelen van het RAR, met betrekking tot het weerstandsvermogen en risicobeheersing, zijn als volgt geformuleerd: - we zorgen voor een solide financieel beleid met een transparant inzicht in de kosten en geldstromen; - we zorgen voor een structureel en reëel evenwicht in de begroting en de meerjarenraming; - onze planning- en control cyclus is zo ingericht dat het DB en het AB de sturings- en verantwoordingsinformatie krijgen die ze nodig hebben. Het RAR hanteert de volgende uitgangspunten voor het risicomanagement: - het RAR wil de continuïteit van de organisatiedoelen waarborgen en de vermogenspositie beschermen; - het RAR wil actief haar risico’s beheersen en kunnen opvangen en wil voorkomen dat incidentele tegenvallende financiële resultaten verhaald moeten worden op de gemeenten; - tegelijkertijd streeft het RAR naar het zo laag mogelijk houden van de algemene reserve.
In 2023 zijn aan de hand van een uitgebreide risicosessie actuele risico’s voor het RAR geïdentificeerd en is het rapport Risicomanagement & Weerstandsvermogen uit 2020 onder de loop genomen. De uitkomsten uit deze sessies zijn vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2024 – 2028, van datum 24-11-2023. In de bijlage is deze nota toegevoegd. Hieronder treft u een samenvatting van de uitkomsten uit deze nota. De inhoudelijke toelichting op de risico’s is te vinden in de beleidsnota in de bijlage 4.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 27 van 42
Het weerstandsvermogen wordt berekend door de uitkomst van de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de uitkomst van de benodigde weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
beschikbare weerstandscapaciteit (middelen) benodigde weerstandscapaciteit (risico’s)
Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, is vastgesteld welke ratio het RAR nastreeft. Hiertoe is gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Waardering Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
De geldende ratio van het weerstandsvermogen is door het Algemeen Bestuur van het RAR in 2014 vastgesteld op minimaal 1. Het RAR streeft zodoende naar een weerstandsvermogen welke minimaal voldoende is. Benodigd weerstandscapaciteit (risico’s) Hieronder de identificeerde risico’s met de omvang van hun capaciteit op basis van het restrisico en kansberekening. Risico Politiek bestuurlijk en maatschappelijk Uittreding van een deelnemer of beëindiging van een overeenkomst Organisatorisch Afhankelijkheid specialistische leveranciers Organisatorisch Calamiteiten met schade aan gebouw en archief Organisatorisch Cybercriminaliteit Juridisch Naleven van de wet- en regelgeving
Totaal aan risico’s
Kans
Verwachtingswaarde
Capaciteit
0,2
€ 250.000
€ 50.000
0,2
€ 250.000
€ 50.000
0,2
€ 250.000
€ 50.000
0,4
€ 100.000
€ 40.000
0,2
€ 50.000
€ 10.000
€ 200.000
Beschikbaar weerstandscapaciteit (middelen) Hieronder de stand van de beschikbare middelen om niet begrote kosten te dekken. Hierin dient de algemene reserve (ofwel weerstandsvermogen) als buffer ter afdekking van risico's en om incidentele tegenvallers op de vangen. De bestemmingsreserves zijn reserves waaraan een bepaalde bestemming (doelstelling) is gegeven en derhalve voor het realiseren van die doelstelling geoormerkt is. Hierin is een onderscheid tussen beklemde en de niet-beklemde bestemmingsreserves. Waarbij de beklemde reserves geen onderdeel kunnen uitmaken van het beschikbare weerstandscapaciteit.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 28 van 42
Beschikbare weerstands-capaciteit Reserves per 31-12-2026
per 31-12-2027
per 31-12-2028
per 31-12-2029
per 31-12-2030
€211.000
€211.000
€211.000
€211.000
€211.001
Reserve Egalisatie kapitaallasten WKO
€245.173
€229.087
€213.001
€196.914
€180.828
Reserve Publicatiefonds
€38.525
€37.025
€35.525
€34.025
€32.525
Reserve Digitalisering/ Bedrijfsvoering
€210.196
€170.196
€130.196
€90.196
€50.196
Reserve E-depot
€48.021
€38.021
€28.021
€18.021
€8.021
Reserve Website
€93.700
€87.400
€81.100
€74.800
€74.800
Totaal
€846.616
€772.730
€698.844
€624.957
€557.372
Algemene reserve Reserve Weerstandsvermogen Bestemmingsreserves
Sinds 2022 is de algemene reserve/het weerstandsvermogen voldoende toereikend om de volledige benodigde weerstandscapaciteit te dekken (ratio van 1,0). Mede hierom zijn sinds 2022 de bestemmingsreserves inzetbaar voor hun eigen bestemming. Conclusie is dat voor de jaren 2027 tot en met 20230 het weerstandsvermogen minimaal voldoende is voor het opvangen van de risico’s. 3.1.2 Kengetallen De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de volgende kengetallen in de begroting verplicht gesteld. De kengetallen van het RAR staan in onderstaande tabel: Kengetallen 1A Netto schuldquote 1B Netto schuldquote gecorr. alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit
R 2023 148
R 2024 136
R 2025 123
B 2026 124
B 2027 121
B 2028 114
B 2029 109
B 2030 106
148
136
123
124
121
114
109
106
7,5 n.v.t. 1,5% n.v.t.
7,5 n.v.t. 0,7% n.v.t.
12,6 n.v.t. 2,5% n.v.t.
11,5 n.v.t. 0,0% n.v.t.
10,7 n.v.t. 0,0% n.v.t.
10,2 n.v.t. 0,0% n.v.t.
9,6 n.v.t. 0,0% n.v.t.
8,9 n.v.t. 0,0% n.v.t.
Voor het RAR zijn inmiddels (meerjarige) ervaringscijfers beschikbaar. Zichtbaar is de dalende trend van de netto schuldquote van 148 in 2023 naar 106 in 2030. Dit is een positieve ontwikkeling, immers hoe lager dit kengetal des te minder is de afhankelijkheid van vreemd vermogen. De schuldquote geeft namelijk de mate aan waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. De solvabiliteitsratio laat een licht stijgende trend zien: van 7,5 in 2023 naar 8,9 in 2030. In dit kader is het van belang het eigen vermogen niet onder het niveau van het weerstandsvermogen te laten komen, om ook adequaat met risico’s om te kunnen blijven gaan (zie ook de paragraaf over weerstandsvermogen). De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre het RAR in staat is structureel de eigen lasten te dragen. Dit kengetal moet neutraal of positief zijn. Neutraal betekent dat de lasten en baten in de exploitatiebegroting met elkaar in evenwicht zijn. De trend laat zien dat er sprake is van een stabiele neutrale exploitatieruimte.
Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Pagina 29 van 42
3.2
Kapitaalgoederen
De paragraaf kapitaalgoederen betreffende het onderhoud van kapitaalgoederen en de benodigde investeringen in kapitaalgoederen voor de komende jaren. Voor het RAR betreft dit in elk geval het gebouw als ook de inventaris en de ICT-middelen die in eigendom zijn. Hierna in het kort per onderdeel de beleidskaders en de financiële consequenties welke zijn opgenomen in de begroting. Gebouw en afschrijving Het RAR is sinds 2012 eigenaar van haar deel van het gezamenlijk met Thius gerealiseerde pand. In de staat van activa zijn de investeringen van het gebouw en het terrein van het RAR opgenomen. Het betreft de investeringen nieuwbouw en de investering uitbreiding archiefdepot. De investeringen worden op basis van annuïteiten afgeschreven. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Onderhoud gebouw Regulier en groot onderhoud gebeurt door de VvE op basis van het Meerjarenonderhoudsbegroting (MJOB) wat gezamenlijk binnen de VvE is opgesteld. Jaarlijks wordt door het RAR een bedrag betaald aan de VvE voor de uitvoering van het MJOB. In het MJOB is rekening gehouden met de inflatie middels de bouwkostenindex en heeft een looptijd van 30 jaar. De MJOB wordt tweejaarlijks geactualiseerd. Hierin worden uiteraard nieuwe technologische ontwikkelingen meegenomen.