Bijlage 2 20220329 Jaarstukken 2021 VRGZ v1.0
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Colofon Versienummer: Datum: Status: Omslagfoto:
1.0 1 april 2022 Definitief Thomas van Dijk, uitslaande brand in een loods in Culemborg, augustus 2021
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
2
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 1 Inleiding en ontwikkelingen .................................................................................................. 9 1.1 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid ............................................................................................ 9 1.2 2
Programma Crisis- en Rampenbestrijding ............................................................................ 12 2.1 Brandweer ............................................................................................................................. 12 2.2
3
4
5
Belangrijke ontwikkelingen ..................................................................................................... 9
Crisisbeheersing .................................................................................................................... 17
Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) .......................................................... 21 3.1 Corona-effecten .................................................................................................................... 21 3.2
Managementstructuur .......................................................................................................... 21
3.3
Doelmatige inzet zorgdifferentiatie ...................................................................................... 21
3.4
Responstijd ............................................................................................................................ 21
3.5
Prestaties ............................................................................................................................... 22
Paragrafen .......................................................................................................................... 24 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 24 4.2
Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 30
4.3
Financiering ........................................................................................................................... 30
4.4
Organisatie en bedrijfsvoering .............................................................................................. 32
4.5
Verbonden partijen ............................................................................................................... 36
Jaarrekening ....................................................................................................................... 38 5.1 Balans per 31 december ........................................................................................................ 38 5.2
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar .......................... 40
5.3
Grondslagen van resultaatbepaling en waardering .............................................................. 41
5.4
Toelichting balans .................................................................................................................. 45
5.5
Overzicht baten en lasten programma Crisis- en Rampenbestrijding .................................. 55
5.6
Toelichting programma Crisis- en Rampenbestrijding .......................................................... 58
5.7
Overzicht baten en lasten programma Regionale Ambulance Voorziening ......................... 65
5.8
Toelichting programma Regionale Ambulance Voorziening ................................................. 67
5.9
Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid .............................................. 73
5.10
SiSa-bijlage bij de jaarrekening ............................................................................................. 75
5.11
Publicatie in het kader van de Wet Normering Topinkomens .............................................. 77
5.12
Taakvelden ............................................................................................................................ 81
5.13
Uitgaven COVID-19 ................................................................................................................ 84
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
3
5.14 6
7
Overige gegevens: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant........................... 86
Bijlagen .............................................................................................................................. 91 6.1 Budgetopbouw aanvaardbare kosten ambulancedienst ...................................................... 91 6.2
Budgetopbouw aanvaardbare kosten meldkamer ambulancedienst ................................... 93
6.3
Verloop nog in tarieven te verrekenen financieringstekort/-overschot ............................... 94
6.4
Specificatie van het financieringstekort/-overschot ............................................................. 95
6.5
Investeringen ......................................................................................................................... 96
6.6
Leningen .............................................................................................................................. 100
6.7
Bijdrage deelnemende gemeenten ..................................................................................... 101
6.8
Beleidsindicatoren ............................................................................................................... 102
6.9
Bestuur en vaststelling jaarrekening ................................................................................... 103
Verklaring van afkortingen .................................................................................................108
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
4
Voorwoord Het jaar 2021 is opnieuw een bijzonder jaar geweest door het voortduren van de coronacrisis. Ondanks deze ervaring zijn de hoofdtaken van de VRGZ, de operationele dienstverlening op de terreinen van brandweer en ambulancezorg, de meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van de crisis- en rampenbestrijding, adequaat uitgevoerd. De activiteiten zoals beschreven in het Regionaal Beleidsplan VRGZ 2020-2023 zijn voor een groot deel conform planning uitgevoerd of zijn opgenomen in de reguliere werkzaamheden. Slechts enkele activiteiten zijn door de inzet voor de crisisorganisatie als gevolg van de coronacrisis vertraagd. De coronacrisis heeft een extra impuls gegeven aan het zoeken naar verbinding met de crisispartners, omdat samenwerking nodig was om de crisis het hoofd te bieden. De crisis gaf opnieuw aan dat er een wederzijdse afhankelijkheid bestaat tussen de VRGZ en de samenwerkende partners, met name de gemeenten, om invulling te geven aan de benodigde netwerksamenwerking. De eindevaluatie van de GRIP 4-structuur die is gebruikt voor de bestrijding van het coronavirus, is besproken in het Algemeen Bestuur van 16 december 2021. Daaruit kwam onder andere naar voren dat de bestaande hoofdstructuur van de crisisorganisatie ook bij langdurige crises, zoals de coronacrisis, nog steeds bruikbaar is.
Belangrijk is enige flexibiliteit in acht te nemen bij het organiseren van de crisisorganisatie om in te spelen op de specifieke vraagstukken die spelen bij elke crisis. De ontmoetingen van burgemeesters in het Regionaal Beleidsteam (RBT) hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de collectieve verantwoordelijkheid om eenduidig beleid te creëren en te voorzien in eenduidige handhaving en communicatie. Ook zorgde het RBT voor de informatievoorziening naar het Veiligheidsberaad via de voorzitter van de VRGZ. Taakdifferentiatie binnen de brandweer is ook in 2021 een belangrijk onderwerp van bespreking geweest. Afhankelijk van de noodzakelijk geachte veranderingen om te voldoen aan Europese regelgeving zou dit grote inhoudelijke en financiële consequenties kunnen hebben voor de regio en gemeenten. Naar het zich in 2021 laat aanzien kan het bestaande systeem van brandweervrijwilligheid in Nederland overeind blijven als wordt gezorgd dat op de vrijwilligers geen vorm van verplichting rust, zoals kazernering of consignatie. In 2021 is met voortvarendheid gewerkt aan het samenwerken van de meldkamers van GelderlandMidden en Gelderland-Zuid. Dit ‘samen werken en wonen’ was noodzakelijk om vanwege de ervaren personeelsdruk de continuïteit van de dienstverlening te borgen. Dit vormt een opstap naar de samenvoeging van de regionale meldkamers op de schaal van Oost-Nederland.
Op diverse fronten zijn zaken op het niveau van Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid al geharmoniseerd. Punt van aandacht blijft ook in 2022 het zoeken naar een goede verbinding en bestuurlijke aansluiting op de Meldkamer Oost-Nederland die het eerste kwartaal van 2023 feitelijk van start moet gaan.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
5
De activiteiten van de VRGZ zijn uitgevoerd binnen de raming van de begroting 2021. Door de coronacrisis is op onderdelen opnieuw sprake van een incidentele onderuitputting van budgetten. De inzet van medewerkers van de VRGZ en haar partners is niet altijd gemakkelijk geweest, omdat reguliere taken soms in het gedrang kwamen door de coronacrisis of door de ervaring met agressie of intimidatie door omstanders tijdens de werkzaamheden. Als Dagelijks Bestuur spreken wij daarom onze steun en waardering uit aan onze medewerkers en die van partners voor de grote inzet die is gepleegd in het afgelopen jaar. Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Maart 2022
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
6
Leeswijzer In deze jaarstukken wordt conform bestuurlijke afspraak over de substantiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021 gerapporteerd. Wanneer de activiteiten zich hebben ontwikkeld conform de begroting is er geen reden tot rapporteren. Hierdoor krijgen het bestuur en de gemeenteraden beter zicht op de belangrijkste inhoudelijke activiteiten en prestaties. De jaarstukken 2021 zijn als volgt opgebouwd: Hoofdstuk
Inhoud
1
Een algemene inleiding met de belangrijkste ontwikkelingen die in 2021 plaatsvonden.
2
Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Crisis- en Rampenbestrijding: Brandweer en Crisisbeheersing.
3
Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).
4
Een financieel-technisch hoofdstuk: de voorgeschreven paragrafen van verantwoording: ▪ weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ onderhoud kapitaalgoederen; ▪ financiering; ▪ organisatie en bedrijfsvoering; ▪ verbonden partijen.
5
De baten en lasten over het jaar 2021: de financiële resultaten van beide programma’s met een analyse van de totstandkoming hiervan. Tevens een beschrijving van de samenstelling van het bestuur van de VRGZ en de portefeuilleverdeling hierbinnen.
6
Bijlagen.
7
Verklaring van de gebruikte afkortingen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
7
1 Inleiding
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
8
1
Inleiding en ontwikkelingen
1.1
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid
Figuur 1.1: geografische omvang VRGZ
De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten1 is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio's (Wvr). De VRGZ draagt bij aan een veilige regio waarin de inwoners en bedrijven kunnen rekenen op snelle en goede geneeskundige hulpverlening, brandweerzorg, advisering bij bouwplannen en evenementen en waarin rampen en crises zo goed mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit doet de VRGZ samen met de deelnemende gemeenten, de politie en andere lokale, regionale en landelijke partijen. Deze dienstverlening moet betrouwbaar en adequaat zijn. Dit vormt het bestaansrecht van de gemeenschappelijke regeling waar inwoners en bedrijven van Gelderland-Zuid op moeten kunnen vertrouwen.
1.2
Belangrijke ontwikkelingen
Regionaal Beleidsplan 2020-2023 In de vergadering van het Algemeen bestuur op 16 december 2021 is een tussenrapportage van het Regionaal Beleidsplan (RBP) 2020-2023 besproken. De tussenrapportage geeft weer wat na de eerste twee jaar van de beleidsperiode de stand van zaken is ten aanzien van de in het RBP opgenomen
1 In alfabetische volgorde: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,
Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
9
activiteiten. De vertraging die enkele activiteiten hebben opgelopen zijn veroorzaakt door de coronacrisis. De tussenrapportage is ook ter kennisneming naar gemeenten verstuurd. Omgevingswet De ingangsdatum van de Omgevingswet is verschoven naar 1 januari 2023. VRGZ heeft in 2021 verder gewerkt aan nieuwe werkwijzen die voldoen aan de nieuwe Omgevingswet: het inrichten en afstemmen van adviesprocessen, opleiden van personeel, aansluiting op het Digitale Stelsel Omgevingswet en regionale ontwikkelingen Omgevingswet. Uit een landelijk onderzoek door het extern adviesbureau Cebeon dat in maart 2021 gepresenteerd is, blijkt dat de kosten door de nieuwe werkprocessen gemiddeld twintig procent stijgen ten opzichte van de huidige situatie. In 2022 wordt inzichtelijk gemaakt wat dit voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid concreet betekent. Evaluatie Wet veiligheidsregio’s Eind 2020 heeft de evaluatiecommissie Wet veiligheidsregio’s (Wvr) haar eindrapport opgeleverd. De voorgestelde wijzigingen van de Wvr en adviezen kunnen grote consequenties hebben voor veiligheidsregio’s. Daarom heeft de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s (RCDV) een taskforce ingesteld die heeft onderzocht welke (wijziging in) wetgeving noodzakelijk is zodat de veiligheidsregio’s de eigen rol ten aanzien van crisisbeheersing en brandweerzorg goed kunnen vervullen.
De bevindingen van de evaluatiecommissie en de analyse van de taskforce sluiten nauw aan bij de ontwikkelingen zoals geschetst in het regionaal beleidsplan van de VRGZ. Daarmee zijn de stappen die regionaal worden gezet een goede voorbereiding op de komst van een eventuele gewijzigde wet. Meldkamer De Meldkamer Arnhem Nijmegen (MAN) heeft de meldkamerzorg in 2021 goed kunnen uitvoeren. Er is veel ingezet op het op peil houden van de personele bezetting, waardoor de continuïteit van de dienstverlening geborgd is gebleven. Na de samenvoeging van de meldkamers van Nijmegen en Arnhem zijn de werkzaamheden zoveel als mogelijk geharmoniseerd. Er zijn werkzaamheden verricht ter voorbereiding op de samenvoeging van de meldkamers van Hengelo, Apeldoorn en ArnhemNijmegen in 2023. Ten aanzien van de vorming van zorgcoördinatiecentra is er voortgang, maar definitieve besluiten zijn nog niet genomen. De pilot loopt in 2022 nog door. Na afronding en evaluatie daarvan worden verdere besluiten in de loop van 2022 verwacht. Ontwikkelingen Oekraïne Het Kabinet heeft zich begin maart 2022 tot de veiligheidsregio’s gericht om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te coördineren en samen met de gemeenten te organiseren. Hoe de rol van de VRGZ er precies uit gaat zien moet zich de komende periode nog uitkristalliseren.
In financieel opzicht is op het moment van schrijven niet meer bekend dan de mededeling dat het kabinet van Rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden, integraal zal vergoeden.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
10
2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
11
2
Programma Crisis- en Rampenbestrijding
In het tweede hoofdstuk van deze jaarstukken wordt het programma Crisis- en Rampenbestrijding voor 2021 verder toegelicht. In de eerste paragraaf staan de ontwikkelingen van de sector Brandweer centraal, in de tweede paragraaf wordt uiteengezet wat de sector Crisisbeheersing in 2021 heeft gerealiseerd.
2.1
Brandweer
2.1.1 Effect corona Net als in 2020 stond ook 2021 voor een groot deel in het teken van corona. Belangrijkste punten waren het borgen van de continuïteit van de dienstverlening vanuit de brandweerposten en de vakbekwaamheid van de vrijwilligers. Vanaf eind mei konden de fysieke oefenavonden weer gestart worden, maar aan het eind van het jaar zijn deze tijdens de lockdown weer stopgezet. Qua persoonlijke beschermingsmiddelen werd afgestemd welke maatregelen er noodzakelijk waren om onze brandweermensen maximaal te beschermen.
2.1.2 Vrijwilligheid Operatie VLAM In 2021 is Operatie VLAM2 uitgevoerd en afgerond: een project om werving en behoud van brandweervrijwilligers te creëren. Belangrijke doelen waren om de rol en functie van de lokale posten te versterken, de verbinding tussen vrijwilligers en regio te versterken en verbinding te zoeken met de werkgevers van de vrijwilligers. In 2021 is een visie op vrijwilligheid opgeleverd, met drie pijlers: ▪ Regionaal verbonden, lokaal betrokken; ▪ Eenheid waar nodig, maatwerk waar mogelijk; ▪ Samen binden en boeien, vanuit wederzijds begrip. Op grond van die visie is ook een kaderdocument opgeleverd. Daarin zijn kaders aangegeven voor bijvoorbeeld de borging van brandweertaken, de zichtbaarheid in de lokale gemeenschap en het gebruik van brandweervoorzieningen. Dit document biedt zo alle betrokkenen houvast in het vinden van balans tussen regels en ruimte en tussen regionaal en lokaal. Verder zijn verschillende ideeën en oplossingen voor knelpunten al concreet uitgewerkt en toegepast. Het project is afgerond maar de organisatie gaat verder met uitvoeren van de aangereikte activiteiten en borging van de resultaten.
2
VLAM is de afkorting voor Vrijwilligheid is van Levensbelang voor ons Allemaal voor nu en (over)Morgen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
12
Taakdifferentiatie In 2018 is gebleken dat het stelstel van vrijwilligheid bij de brandweer niet in lijn is met Europese regelgeving. Om aan deze regelgeving te voldoen heeft een daarvoor ingerichte Denktank geadviseerd een onderscheid te maken tussen brandweervrijwilligers en beroepsbrandweer. In het overleg van het Veiligheidsberaad met de minister van Veiligheid en Justitie van juni 2021 is besloten een nieuwe ‘stuurgroep toekomstbestendig brandweerstelsel’ in te richten. Zij heeft de opdracht de eerste bouwsteen van de denkrichting (vrijwilligers kennen geen vormen van verplichting meer) te implementeren en om te onderzoeken wat andere wenselijke thema’s zijn voor een toekomstbestendig brandweerstelsel. De minister heeft in oktober aan de Tweede Kamer aangegeven dat na invulling van bouwsteen één het bestaande systeem van vrijwilligheid bij de brandweer in Nederland wellicht in stand kan blijven. Wat de exacte effecten hiervan zullen zijn voor de brandweer is nu nog niet aan te geven.
2.1.3 Brandweerzorgplan 2.0 In 2021 is gestart met een update van het Brandweerzorgplan basisbrandweerzorg. Het zwaartepunt komt te liggen bij de herziening van het dekkingsplan. In 2022 ligt de focus op het actualiseren en bundelen van de bestaande risicoprofielen voor de kerntaken brand, hulpverlening, incidentbestrijding gevaarlijke stoffen en waterongevallen. Die vormen een belangrijke onderlegger voor de daarna op te stellen update van het dekkingsplan. Het Brandweerzorgplan 2.0 zal begin 2023 voor besluitvorming aan het bestuur voorgelegd worden. Voorafgaand aan de vaststelling hiervan wordt aan de gemeenteraden een zienswijze gevraagd over het ontwerp-dekkingsplan.
2.1.4 Duiktaak In 2021 zijn de duikteams van Gelderland-Midden (Arnhem) en Brabant-Noord (Den Bosch) operationeel geworden in Veiligheidsregio Gelderland-Zuid om te voorzien in de duiktaak, vooralsnog op tijdelijke basis. Zij worden direct gealarmeerd door de meldkamer bij een ongeval met een persoon of auto te water. Het Algemeen Bestuur heeft in september ingestemd met het structureel organiseren van de duiktaak op deze manier. Daarom wordt in de conceptbegroting 2023 aan gemeenten een extra financiële bijdrage gevraagd voor de structurele uitvoering van de duiktaak. Voor 2022 wordt voorgesteld om uit het resultaat 2021 een bestemde reserve te vormen.
2.1.5 Dynamisch Alarmeren In 2021 is het project Dynamisch Alarmeren van start gegaan. Dit project zorgt voor een meer flexibele alarmering van onze eenheden door een betere verdeling van het verzorgingsgebied dan met de huidige methodiek (indeling met ‘vakken’). Het uitgangspunt dat de burger recht heeft op de snelste en meest doeltreffende hulp, wordt hiermee beter gefaciliteerd. Voor dit project is een klankbordgroep ingericht met een afvaardiging vanuit de groepschefs van de vrijwilligersposten en de 24-uurs dienst van Nijmegen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
13
2.1.6 Natuurbrandbeheersing Het veranderende klimaat zorgt voor grotere risico’s op natuurbrand, waardoor de voorbereiding erop een extra impuls heeft gekregen en nog krijgt. Samen met de gemeenten en natuurbeheerders is de Risico Index Natuurbrand (RIN) verder ingevuld, die per kilometervak een totale risicoscore aangeeft. Ook is voor natuurbrand een vakbekwaamheidsprogramma voor 2022 opgezet. Verder zijn onze contacten met de Oost-5-regio’s en Limburg-Noord versterkt om gebruik te kunnen maken van hun ervaringen en worden afspraken gemaakt over interregionale samenwerking.
2.1.7 Operationele prestaties brandweer - incidentbestrijding Zorgnorm Voor het bepalen van de zorgnorm wordt de systematiek uit het bestuurlijk vastgestelde Brandweerzorgplan (2017) gehanteerd. In de jaren daarvoor golden alleen de wettelijke opkomsttijden als norm, waarbij het ook toen niet mogelijk was die altijd te realiseren. Het bestuur mag volgens de wet gemotiveerd afwijken van de wettelijke opkomsttijden. Met het Brandweerzorgplan is invulling gegeven aan die motivatie, waarbij we nu ook meer inzicht hebben in afwijkingen, een realistischer beeld kunnen geven en breder kunnen sturen op brandveiligheid dan op tijden alleen. In het Brandweerzorgplan is dat gebeurd door risico’s van een gebied of object te koppelen aan een bepaalde mate van overschrijding van wettelijke opkomsttijden. Daarbij is aangegeven of al dan niet compenserende maatregelen genomen moeten worden om risico’s te beperken of incidentbestrijding te versterken. Die risicogerichte systematiek levert de volgende categorieën van opkomsttijden op: ▪ ▪ ▪ ▪
voldoet (binnen de wettelijke tijd aanwezig); aanvaardbaar zonder compenserende maatregelen te nemen; aanvaardbaar maar met compenserende maatregelen; niet aanvaardbaar (boven de wettelijke tijd van 18 minuten).
Voor de zorgnorm gelden niet alle alarmeringen van de brandweer (in 2021 4.286), maar alleen de maatgevende incidenten (woningbranden of gelijkwaardige gebouwbranden met prio-1-melding). In 2021 waren dat er 341. Voor de zorgnorm wordt de optelsom gehanteerd van de incidenten onder ‘voldoet’ en ‘aanvaardbaar zonder maatregelen’: over 2021 komt deze uit op 72%. Ook de categorie ‘aanvaardbaar met maatregelen’ zou daarbij meegerekend kunnen worden. Het gaat hierbij echter vooral om woningbranden. De afgelopen jaren is intensief ingezet op voorlichting naar inwoners (preventieve compenserende maatregelen), juist ook in de gebieden die verder van de kazernes liggen. Maar omdat woningbranden niet direct te koppelen zijn aan deze maatregelen worden deze niet meegerekend.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
14
Zorgnorm
Toelichting
Voldoet
Opkomst binnen de wettelijke norm
Aanvaardbaar zonder maatregelen Aanvaardbaar met maatregelen
Overschrijding van de wettelijke norm, maar geen compenserende maatregelen nodig Overschrijding van de wettelijke norm, wel compenserende maatregelen nodig
Aantal
%
133
39%
Zorgnorm 72%
Niet aanvaardbaar Totaal aantal meldingen meetellend voor de zorgnorm
112
33%
95
28%
1
0%
341
100% Tabel 2.1: zorgnorm
De afname van het aantal meldingen dat meetelt voor de zorgnorm (in 2020 nog 670) is volledig toe te schrijven aan het nagenoeg wegvallen van de automatische brandmeldingen (door nabellen en omdat deze als prio-2 aangemerkt worden). Dit is ook de oorzaak van de daling van het percentage ‘opkomst binnen wettelijke opkomsttijden’ van 46 procent in 2020 naar 39 procent in 2021. Juist bij die automatische meldingen is de brandweer relatief vaak binnen de wettelijke tijd aanwezig. Door het nagenoeg wegvallen ervan is het totale percentage bij ‘voldoet’ ook gedaald. Cijfers incidenten Het aantal van 4.286 alarmeringen in 2021 verdeeld over branden, hulpverleningen en loze meldingen geeft het volgende beeld: Resultaten
2019
2020
2021
Aantal branden
1.663
1.507
1.410
Aantal hulpverleningen
2.294
2.140
2.311
Aantal loze meldingen
815
757
565
Tabel 2.2: aantal incidenten
Het aantal branden is gedaald door een lager aantal buitenbranden. Het zwaartepunt van alarmeringen ligt bij de hulpverlening. Het aantal hulpverleningen wordt sterk beïnvloed door weersomstandigheden; storm, die de laatste jaren veel voorkwam, leidt bijvoorbeeld tot vele uitrukken. Zoals hierboven aangegeven is de aanpak van loze meldingen succesvol en is dat aantal sterk gedaald. Daardoor is het aantal nodeloze uitrukken door de posten flink gedaald.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
15
Alarmeringen uitgesplitst naar categorie: Resultaten
2019
2020
2021
(Bij-)Gebouwen
367
317
360
Buitenbranden
823
770
631
Overig (kleine branden)
473
420
419
Ongevallen
773
586
611
Gezondheid
185
301
400
Leefmilieu
359
579
633
Overig
977
674
667
Branden
Hulpverleningen
Tabel 2.3: aantal incidenten uitgesplitst
2.1.8 Operationele prestaties brandweer - risicobeheersing Omgevingsveiligheid ▪ Het aantal gegeven adviezen voor evenementen is door de coronamaatregelen uitgekomen op slechts vijftien procent van de reguliere aantallen: 100 in totaal. ▪ Ook het aantal adviezen voor vuurwerk was zeer beperkt door het ontbreken van aanvragen voor vuurwerk tijdens evenementen. ▪ Wel is geadviseerd op alternatieve aanvragen, zoals uitbreidingen van overkappingen bij winkels en horeca. ▪ Het aantal adviezen omgevingsveiligheid, 233 in totaal, is wel op niveau gebleven net als inspecties BRZO die meer digitaal gehouden zijn. Alleen de noodzakelijke onderdelen zijn daadwerkelijk op locatie uitgevoerd. De vrijgevallen capaciteit is ingezet voor: ▪ het multidisciplinair vragenuur voor gemeenten en evenementenorganisatoren; ▪ het bijstaan van het team Veilig Bouwen in het afhandelen van het hoge aantal aanvragen; ▪ de doorontwikkeling van het Instrument Ruimtelijke Veiligheid (IRV) en deelname aan projectgroepen als voorbereiding op de Omgevingswet. Veilig Bouwen De advisering op bouwaanvragen is gedurende de coronacrisis toegenomen in plaats van afgenomen. Ook in 2021 is het aantal afgegeven adviezen met 1.715 nog altijd hoog. Ook is een deel van de tijd besteed aan adviezen bij het inrichten van extra test- en vaccinatielocaties voor COVID-19 bestrijding.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
16
Toezicht en Handhaving en Brandveilig Leven Waar in het eerste kwartaal van 2021 de werkzaamheden met fysieke contacten beperkt waren door de coronacrisis zijn daarna weer meer controles op veilig bouwen en gebruik gehouden. Het totaal is uiteindelijk uitgekomen op 839 controles (ten opzichte van de geplande 900). Brandveilig Leven Voor Brandveilig Leven is voorlichting waarbij fysieke contacten nodig zijn beperkt gebleven (alsnog ruim 1.000 inwoners bereikt). Wel is de voorlichtingscontainer ‘Huis van Familie Van der Werf’ ingericht en in gebruik genomen. Bij de ‘tour’ langs alle gemeenten in oktober zijn 393 personen door deze container gelopen. Daarnaast is geïnvesteerd in de verdere ontwikkeling en uitbreiding van digitale voorlichtingsmiddelen en de analyse ervan. In 2021 zijn 175.000 mensen bereikt via Facebook en 3.700 websites bezocht via een link. Het webinar Rookmelders is 831 keer bekeken sinds oktober.
2.2
Crisisbeheersing
De sector Crisisbeheersing vormt samen met de sector Brandweer het programma Crisis- en Rampenbestrijding. De GHOR maakt onderdeel uit van de sector Crisisbeheersing.
2.2.1 Uitvoering (kern)taken Crisisbeheersing en Corona Hoewel corona in 2021 minder aandacht vanuit de sector Crisisbeheersing vroeg dan in 2020, heeft deze crisis ook in 2021 nog impact gehad op onze organisatie. Tot 1 juli gold ook voor onze regio nog GRIP4 waarbij de sector een actieve rol had in het faciliteren van het ROT, RBT en de informatievoorziening. Veel medewerkers van de sector vervulden een rol in de crisisorganisatie van corona, ook na de afschaling van de multidisciplinaire crisisorganisatie. Ook in de nafase kwamen er nog vele taken op ons af, waaronder de informatievoorziening tussen Rijk-Regio-Gemeenten, evaluatie en verantwoording, afstemming over ontwikkelingen en maatregelen met betrekking tot corona en de voorbereiding en afwikkeling van de informele RBT’s. Voor de GHOR maakte het einde van de GRIP4-fase weinig verschil: hun monodisciplinaire rol in de coördinatie en informatievoorziening van opgeschaalde acute zorg bleef bestaan. Aan het einde van 2021 namen de besmettingen weer snel toe, waardoor er van de betrokken crisisfunctionarissen weer veel inspanning werd gevraagd. De (kern)taken van de sector zijn zo veel mogelijk opgepakt maar wel binnen de beperkingen die de maatregelen en de extra taken voor de crisisorganisatie met zich meebrachten. Hierdoor zijn niet alle oefeningen doorgegaan en zijn waar mogelijk oefeningen digitaal gedaan.
Dat geldt deels ook voor opleidingen. Sommige zaken zijn op een lager tempo opgepakt dan oorspronkelijk beoogd (zie ook de Tussenrapportage van het Regionaal Beleidsplan die in december 2021 aan het Algemeen Bestuur is voorgelegd en naar gemeenten is gestuurd).
2.2.2 (Door)ontwikkeling crisisorganisatie Het beheren en ontwikkelen van de crisisorganisatie vormt de kern van de sector. In het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 is aangegeven dat we in 2023 willen beschikken over een meer flexibele crisisorganisatie. Denk hierbij aan een crisisorganisatie die ook zonder opschaling ingericht kan
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
17
worden, de flexibilisering van GRIP (met onder meer asynchroon opschalen) en meer duiding geven aan de rol van de crisisorganisatie in voorbereiding op een opschaling. Een verkenning hiervan in 2020 is in 2021 nader uitgewerkt en wordt in 2022 geïmplementeerd. Daarnaast is ook gebleken dat de opkomst van de sectie Bevolkingszorg binnen de crisisorganisatie kwetsbaar is. Eind 2019 hebben de gemeentesecretarissen op advies van de VRGZ besloten dat de kolom Bevolkingszorg op orde gebracht moet worden. Vanwege corona is pas in oktober 2021 hierover verkennend met de ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeenten gesproken. In 2022 wordt dit verder opgepakt.
2.2.3 (Door)ontwikkeling oefenen en evalueren Vanwege corona is er geëxperimenteerd met nieuwe, digitale oefenvormen, die ook in de toekomst benut kunnen worden. Daarnaast is geïnvesteerd in een pool voor incidentevaluatie, waardoor het evalueren van incidenten minder kwetsbaar is belegd. De leer- en ontwikkelpunten zijn beter geborgd door een nieuwe manier van registreren en monitoren. Hiermee is invulling gegeven aan een betere PDCA-cyclus, wat ook aansluit bij de aanbevelingen uit de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s.
2.2.4 De lerende organisatie doorontwikkelen Er is geïnvesteerd in de doorontwikkeling van de multidisciplinaire waarneempool. Zo zijn nieuwe waarnemers opgeleid en werkafspraken doorontwikkeld. De resultaten van de oefeningen worden voor alle partijen inzichtelijk gemaakt, geregistreerd en meegenomen in de volgende oefencyclus. Het leren van oefeningen door de crisisorganisatie, ambtelijk en bestuurlijk, en repressieve functionarissen wordt daardoor zo goed mogelijk gefaciliteerd.
2.2.5 Werken volgens een vaste oefen- en planningscyclus Door meer planmatig en doelmatig te werken en crisisfunctionarissen tijdig mee te nemen in de beoogde planning, worden oefendoelen en oefenmomenten beter geborgd en weten de functionarissen beter waar ze aan toe zijn. In de praktijk maakte corona het ook regelmatig complex om goede uitvoering te geven aan de plannen. Toch hebben veel crisisfunctionarissen de gelegenheid gehad om te oefenen en is daarbij aangesloten bij de oefendoelen.
2.2.6 Verdere professionalisering van de oefenstaf Er is een nieuw plan gemaakt voor de inrichting van de oefenorganisatie. Zo zijn er nu separate teams die de CoPI-oefeningen, de ROT-oefeningen en de GBT/RBT-oefeningen organiseren en uitvoeren. Ieder van deze oefeningen vergt andere expertise. Met de herinrichting van de oefenorganisatie is het streven om met name de GBT/RBT-oefeningen kwalitatief beter aan te laten sluiten bij de behoeften van bestuurders.
2.2.7 Netcentrisch werken binnen de witte keten In 2020 is het gebruik van het Landelijk Crisis Management Systeem-Gezondheidszorg (LCMS-GZ) in de witte keten geïmplementeerd. In 2021 zijn extra mensen opgeleid en is door trainingen en oefeningen het gebruik van LCMS-GZ beter ingebed. Via netwerkbijeenkomsten was het de
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
18
bedoeling om elkaar beter te leren kennen en zo de samenwerking verder te bevorderen. Vanwege corona zijn deze deels vervangen door digitale sessies.
2.2.8 VIK In 2021 is gestart met het onderzoek naar het inrichten van een Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK): een middel om een realtime omgevingsbeeld te geven, trends te signaleren en deze signalen daar waar wenselijk te agenderen in de koude of lauwe situatie (dreigingen) om daarmee bestuurders handelingsperspectief te geven. Deze ontwikkeling sluit aan op landelijke initiatieven om een KCR-2 (Knooppunt Coördinatie RegioRijk) te realiseren. Dit betreft een landelijk informatieknooppunt tussen rijk en regio’s. Hiermee wordt invulling gegeven aan een leemte ten aanzien van informatiemanagement en coördinatie. De bedoeling is dat de regionale VIK’s hierop aansluiten. De realisering van een VIK en KCR-2 sluit naadloos aan bij de uitkomsten van de commissie Evaluatie Wet veiligheidsregio’s. Deze commissie schetst het steeds grotere belang van goed informatiemanagement ten behoeve van de bestrijding van crises, met als doel voor het bestuur betere handelingsperspectieven te bieden. In 2022 wordt het VIK verder vormgegeven.
2.2.9 Evenementen In 2021 is een voorstel uitgewerkt hoe de taken van de VRGZ op het gebied van evenementenadvisering, met name vanuit de GHOR, in lijn gebracht kunnen worden met de beschikbare formatie. Op basis van dit voorstel worden in 2022 gesprekken met gemeenten en evenementenorganisatoren gevoerd en wordt verkend hoe ver deze wijzigingen kunnen reiken. Over de uitkomst zal in 2022 worden gerapporteerd.
2.2.10 GRIP-incidenten In 2021 hebben zich de volgende GRIP-incidenten voorgedaan: Datum
Incident
Plaats
GRIP
5 januari
Vrijkomen gevaarlijke stof
Druten
GRIP1
12 januari
Brand
Zaltbommel
GRIP1
26 februari
Brand
Vuren
GRIP1
1 april
Brand
Wijchen
GRIP1
26 mei
Brand
Tiel
GRIP1
27 augustus
Brand
Culemborg
GRIP1
31 augustus
Verstoring openbare orde (jongen in hoogspanningsmast)
Malden
GRIP1
Tabel 2.4: overzicht GRIP-incidenten
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
19
3 Programma Regionale Ambulance Voorziening
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
20
3
Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV)
Naast de algemene ontwikkelingen (zie paragraaf 1.2) staan hieronder de specifieke ontwikkelingen voor de ambulancezorg toegelicht.
3.1
Corona-effecten
Net als alle zorgaanbieders heeft ook Ambulancezorg Gelderland-Zuid (AZGZ) te maken met de effecten van de coronacrisis. AZGZ heeft opnieuw bijgedragen aan patiëntenspreiding door heel Nederland. Door gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen waren rijtijden ook in 2021 langer dan normaal. Daarnaast zorgden langere aanrijtijden naar de ziekenhuizen ervoor dat ambulances langer niet inzetbaar waren. Het gevolg is een lagere effectiviteit per dienst en dus een verlaging van de prestatie. Vanwege quarantaines en positieve besmettingen was personeel niet inzetbaar waardoor andere collega’s extra diensten hebben gedraaid of uitzendkrachten zijn ingehuurd.
3.2
Managementstructuur
Door de jaren heen is de ambulancesector uitgegroeid van een vervoersdienst naar een zorgorganisatie. Deze ontwikkeling gaat de komende jaren nog verder en in een hoog tempo. Om flexibel op alle veranderingen in te spelen en om een goede gesprekspartner te zijn binnen de acute zorgketen dient de huidige organisatiestructuur dan ook omgevormd te worden. In het kader van deze ontwikkeling zijn in 2021 een nieuwe manager Support en een nieuwe manager Operations AZGZ aangesteld.
3.3
Doelmatige inzet zorgdifferentiatie
Ambulancezorg Gelderland-Zuid kent naast spoedvervoer en mobiele intensive care twee andere vormen van ambulancevervoer. Midden complexe ambulancezorg (MCA) voor midden-complex gepland vervoer en laag complexe ambulancezorg (LCA), met beperkte medische mogelijkheden in de auto, voor laag-complex gepland vervoer. Het doel van deze differentiatie is de dienstverlening door de ambulancezorg te verbeteren. Bij de uitwerking is gebleken dat het aanbieden van LCA en MCA geen toegevoegde waarde heeft. Om die reden gaat AZGZ vanaf najaar 2022 alleen nog MCA aanbieden waarmee we de gehele range van de zorgambulance afdekken. Daarnaast zorgt meer MCA-capaciteit ervoor dat de ALS-auto (hoogwaardige ambulancezorg) minder ingezet wordt voor midden-complex vervoer.
3.4
Responstijd
De langere aanrijtijden, maar ook de stijgende vraag naar ambulancevervoer, hebben ertoe geleid dat het niet is gelukt om in 95% van het aantal ritten binnen 15 minuten ter plaatse te zijn. Een extern onderzoek heeft aangetoond dat met het huidige aantal diensten er geen verbeteringen mogelijk zijn. Voor 2022 zijn afspraken gemaakt met zorgverzekeraars om meer diensten te vergoeden. Daarom worden in 2022 nieuwe medewerkers aangetrokken en opgeleid om het aantal diensten uit te breiden. Dit is een belangrijke maatregel waarvan het effect op de prestaties vanaf eind 2022 zichtbaar zal zijn.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
21
3.5
Prestaties (voorgenomen) Norm
Gerealiseerd in 2021
Gerealiseerd in 2020
10.000
12.277
11.027
95%
90,1%
90,8%
A1-ritten gemiddelde meldtijd (min:sec)
Max. 01:40
01:48
01:50
A1 ritten gemiddelde opstarttijd (min:sec)
Max. 00:45
01:00
00:59
A1-ritten gemiddelde rijtijd (min:sec)
06:30
07:35
07:35
A1-ritten gemiddelde responstijd (min:sec)
08:55
10:23
10:24
A2-ritten ambulance
8.000
9.049
8.351
A2-ritten binnen 30 minuten
98%
94,9%
95,6%
10.000
10.034
9.593
-
9.465
8.688
100%
100%
100%
Wat Operationele prestaties A1-ritten ambulance A1-ritten binnen 15 minuten
B-ritten ambulance Eerste hulp geen vervoer3 Vakbekwaamheid Medewerkersbekwaamheidsverklaring
Tabel 3.1: prestatiecijfers Ambulancezorg Gelderland-Zuid
Wat
Aantal 1-1-2021
Aantal 31-12-2021
Posten / standplaatsen
8
8
A-ambulances en B-ambulances
27
28
Mobiele Intensive Care Unit (MICU)
1
1
Rapid Responder voertuigen
4
3
Eenheden
Tabel 3.2: kerngegevens Ambulancezorg Gelderland-Zuid
3
Ambulance verleent wel eerste hulp ter plaatse maar hulpverlening leidt niet tot vervoer
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
22
4 Paragrafen
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
23
4
Paragrafen
4.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
4.1.1 Beleid weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit Elk jaar worden bij de verschillende organisatieonderdelen de risico’s in kaart gebracht. Deze risico’s zijn als volgt gerubriceerd en gewaardeerd: ▪
▪
▪ ▪ ▪
In de begroting en jaarrekening wordt een cijfermatige samenvatting van de risicoinventarisatie opgenomen met de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf 4.1.2 Risico’s). Bij het uitbrengen van de financiële rapportages (begroting, jaarrekening en tweemaal per jaar tussentijdse cijfers) worden nieuwe of verdwenen risico’s als mutatie gemeld in de paragraaf Risico’s. De frequentie van de rapportage over risico’s wordt groter als daar aanleiding voor is. Voor de omvang van de algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding wordt 5% van de baten genomen als streefwaarde. Voor de omvang van de reserve RAV wordt 10% van de baten genomen als minimumnorm en 15% als streefwaarde.
De jaarrekening is met inachtneming van bovenstaand beleid opgesteld. Bovenstaande normering voor de omvang van de algemene reserve bestaat al geruime tijd. De VRGZ is voornemens deze normering in de loop van 2022 te evalueren. Mocht hieruit voortkomen dat het wenselijk is aanpassingen te doen in de normering of het beleid, dan zal dit in de kaderbrief opgenomen worden. Programma Crisis- en Rampenbestrijding Omvang algemene reserve (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2021
Norm 5% van de baten programma C&R
2.682
Algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding
2.682
Percentage eigen vermogen van de baten
5%
Tabel 4.1: omvang algemene reserve Bestemde reserves worden niet meegenomen in deze toetsingstabel van het eigen vermogen. Bij de gepresenteerde cijfers wordt ervan uitgegaan dat de voorstellen voor bestemming van het resultaat 2021, zoals uiteengezet in paragraaf 5.4, door het Algemeen Bestuur worden overgenomen. In de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de algemene reserve worden geschetst.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
24
Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2021
Benodigde weerstandscapaciteit
4.350
Beschikbare weerstandscapaciteit
2.682
Weerstandsvermogen
62% Tabel 4.2: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit C&R
De benodigde weerstandscapaciteit is het resultaat van de gewogen risicocapaciteit van de geïnventariseerde risico’s (zie paragraaf 4.1.2). De beschikbare weerstandscapaciteit is gelijk aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de benodigde capaciteit wordt gedekt door de beschikbare capaciteit. Zoals uit tabel 4.2 blijkt, is het weerstandsvermogen ontoereikend om de risico’s af te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico’s zich voordoen zullen hiervoor extra bezuinigingsmaatregelen moeten worden getroffen of wordt de bijdrage van gemeenten hoger. Programma RAV De reserves van de Ambulancezorg GZ (AZGZ) zien er als volgt uit: Omvang reserve aanvaardbare kosten RAV (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2021
Minimale norm is 10% van de baten
2.710
Streefwaarde is 15% van de baten
4.065
Reserve aanvaardbare kosten RAV
1.621
Percentage eigen vermogen van de baten
6% Tabel 4.3: reserve aanvaardbare kosten RAV
De AZGZ heeft over 2021 een negatief resultaat behaald van € 205.000,-. Met het bestuur is afgesproken dat de minimale omvang van het eigen vermogen 10% van de baten is. Voor 2021 komt dat uit op een benodigde reserve van € 2.710.000,-. De reserve per eind 2020 was € 1.826.000,-. Na verwerking van het negatieve resultaat blijft een reserve over van € 1.621.000,-. Het percentage eigen vermogen ten opzichte van de baten komt uit op 6% ten opzichte van de minimale bestuurlijke norm van 10%. Cijfermatig haalt de AZGZ de minimale norm van 10% van de baten niet en dit wordt vooral veroorzaakt door de negatieve resultaten van 2019 en 2021. Afgesproken is dit niet vanuit de gemeentelijke bijdragen aan te vullen, maar alleen vanuit de resultaat op het programma RAV. In de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de reserve aanvaardbare kosten worden geschetst.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
25
Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2021
Benodigde weerstandscapaciteit
1.386
Beschikbare weerstandscapaciteit
1.621
Weerstandsvermogen
117% Tabel 4.4: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit RAV
De beschikbare weerstandscapaciteit is toereikend om de geïnventariseerde en gecalculeerde risico’s te dekken.
4.1.2 Risico’s In tabel 4.5 is een samenvatting van de risico’s met financiële omvang opgenomen. Bij de bepaling van de noodzakelijke risicocapaciteit is rekening gehouden met de weging van de verwachtingswaarde van de kans dat de risico’s zich voordoen. Bedragen *€ 1.000,-
Verwachtingswaarde afzonderlijke risico’s
Noodzakelijke risicocapaciteit VRGZ
Noodzakelijke risicocapaciteit C&R
Noodzakelijke risicocapaciteit RAV
Nieuwe wet- en regelgeving en politiek bestuurlijke risico’s
3.507
2.582
2.142
440
Maatschappelijke risico’s
1.117
441
309
132
Economische risico’s
1.455
1.019
713
306
Middelen, organisatie, medewerkers en efficiency
3.169
1.694
1.186
508
Totaal
9.248
5.736
4.350
1.386
Tabel 4.5: samenvatting risico’s
Ten opzichte van vorig jaar hebben zich onderstaande mutaties voorgedaan. Vervallen risico’s Duiktaak Het Algemeen Bestuur heeft ingestemd met het voorstel om de dienstverleningsovereenkomst die tijdelijk met veiligheidsregio’s Gelderland-Midden en Brabant-Noord is aangegaan voor de inzet van hun duikteams in Gelderland-Zuid, structureel te continueren. Ook heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met de kostenuitzetting van € 130.000,- vanaf 2022 die deze overeenkomst met zich meebrengt. Verder is het Algemeen Bestuur voornemens om de uitzetting voor het jaar 2022 incidenteel te dekken uit het verwachte positieve resultaat van de jaarrekening 2021 van de VRGZ. En tot slot wordt (conform kaderbrief) in de conceptbegroting 2023 voor het jaar 2023 en volgende jaren het verzoek om een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage verwerkt. Het gecalculeerde bedrag in de risicobuffer kan daarmee vervallen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
26
Rechtmatigheidsverantwoording In 2021 werd voorgesteld om in verband met de aanstaande rechtmatigheidsverklaring een Concerncontroller aan te stellen (deels gefinancierd door de GGD Gelderland-Zuid). Het Algemeen Bestuur is akkoord met het aanstellen van de Concerncontroller en de financiering uit de algemene reserve in 2022. Met ingang van de begroting 2023 wordt de controller structureel gedekt uit de per saldo lagere lasten als gevolg van de vastgestelde nieuwe regeling voor vrijwilligersvergoedingen. HOvD en IM CoPI In 2021 zijn de piketpools HOvD en IM CoPI omgezet van vrije instroom naar piketdiensten. De financiële impact is inmiddels bekend en past binnen de financiële kaders. Brandweerzorgplan De VRGZ heeft aan een update van het Brandweerzorgplan gewerkt. Het conceptprojectplan is afgerond. In het eerste kwartaal van 2023 zal het plan bestuurlijk voorgelegd worden, de financiële consequenties zijn naar verwachting minimaal.
Nieuwe risico’s Wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid In de organisatie wordt binnen de beschikbare budgetten rekening gehouden met duurzaamheid bij de aanschaf en gebruik van materiaal en middelen. Omdat de VRGZ een organisatiebrede visie en beleid wil ontwikkelen en aan nieuwe wet- en regelgeving moet voldoen, is een projectgroep gestart. In 2022 volgt een bedrijfsanalyse van hetgeen op het gebied van duurzaamheid al gebeurt en wat nog ontbreekt. Vervolgens wordt de ambitie geformuleerd en in de tweede helft van 2022 wordt bekend of er financiële gevolgen zijn. Van twee onderwerpen staat al vast dat deze op korte termijn opgelost moeten worden: de vervanging van fluorhoudend schuim en het voldoen aan de wettelijke normering voor dieselmotoremissie (DME). De kosten zijn niet te voorkomen omdat: ▪ in het door de VRGZ gebruikte SVM fluorhoudend PFAS zit dat schadelijk is voor mens en milieu. In 2025 wordt het gebruik van fluorhoudend schuim verboden. Daarom is het noodzakelijk dat de komende jaren een overgang wordt gemaakt van fluorhoudend SVM naar fluorvrij SVM. Naast het inkopen van nieuw fluorvrij schuim zal het fluorhoudende schuim moeten worden afgevoerd, materialen worden aangepast op dit nieuwe schuim en zullen de brandweermedewerkers extra moeten worden getraind. De lasten hiervoor bedragen in totaal € 300.000,-.
▪ de wettelijke normering met betrekking tot diesel motor emissie (DME) is gewijzigd. Hierdoor is het noodzakelijk dat aanpassingen aan panden en/of materieel de komende tijd plaatsvinden. Deze aanpassingen zijn nodig om de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen te verminderen. Gezien de omvang van de aanpassing zal dit over meerdere jaren plaatsvinden. Uit een eerste onderzoek blijkt dat ongeveer € 150.000,- nodig is om te voldoen aan de nieuwe normering. Beide onderwerpen dienen opgelost te worden en aan het bestuur wordt voorgesteld om een bestemde reserve van totaal € 450.000,- te vormen uit het positieve resultaat van 2021.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
27
Prijsstijgingen Op basis van aankondigingen en signalen van leveranciers zullen prijzen in 2022 en 2023 hoger uitvallen dan de standaard indexering waar de VRGZ conform afspraak mee rekent. Prijsstijgingen bij materialen tot 20% zijn momenteel al merkbaar en ook de prijzen van energie stijgen fors. Op basis van de huidige tarieven is een stijging van 100% niet ondenkbaar (€ 750.000,-). Dit werkt door in veel andere producten en dienstverlening. De kans dat verdere hogere prijsstijgingen bij materieel maar ook bij ingehuurde diensten zoals bij installatietechnische werkzaamheden zich voor gaan doen, worden groot geacht. Tegelijkertijd zijn de exacte gevolgen moeilijk in te schatten. Om deze twee redenen is in de risicobuffer rekening gehouden met dit risico. Krapte arbeidsmarkt AZGZ In de hele breedte van de zorgsector zijn meer mensen nodig dan beschikbaar zijn. Op dit moment is de RAV nog aantrekkelijk. Op termijn wordt rekening gehouden met een personeelstekort, met name in geval van gunstige cao-aanpassingen voor verpleegkundigen. Overige risico’s Een aantal risico’s is niet vervallen, gewijzigd of nieuw, maar wel relevant voor de VRGZ: WNRA / taakdifferentiatie / toekomstbestendig brandweerstelsel Zie hoofdstuk twee voor een beschrijving van de ontwikkelingen. ZCC De vorming van de Meldkamer Oost5 in Apeldoorn vordert.
Een bijzonderheid daarbij vormt de totstandkoming van het ZCC van de VRGZ in samenwerking met de Veiligheidsregio Gelderland Midden. Momenteel vindt landelijk overleg plaats over de financiering. Vitaliteitsbeleid In 2021 zijn verschillende onderdelen van het vitaliteitsbeleid Fit naar de volgende fase uitgewerkt zoals het fietsplan en het tweede loopbaanbeleid. In de loop van 2022 zullen voorstellen aangeboden worden aan de OR en het GO. Ontwikkelingen Oekraïne Sinds 24 februari 2022 volgen de ontwikkelingen in Oekraïne elkaar in hoog tempo op. De veiligheidsregio krijgt hier op verschillende manieren mee te maken. Het Kabinet heeft zich begin maart tot de veiligheidsregio’s gericht om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te coördineren en samen met de gemeenten te organiseren. Hoe de rol van de VRGZ er precies uit gaat zien moet zich de komende periode nog uitkristalliseren. In financieel opzicht is op het moment van schrijven niet meer bekend dan de mededeling dat het kabinet van Rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden, integraal zal vergoeden. Over de wijze van vergoeden zullen nadere afspraken worden gemaakt. In verband met deze uitspraak van de Tweede Kamer over de integrale vergoeding is er geen bedrag opgenomen in de risicobuffer. Verder krijgt de VRGZ te maken met de gevolgen voor de veiligheid in het land en in de regio.
Landelijk is in kaart gebracht welke thema’s een rol kunnen gaan spelen en dus actief gemonitord worden. De mate waarin een thema zich voordoet kan verschillen. De thema’s zijn: energie-uitval
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
28
(gas/elektra), digitale verstoring/cyber-security, uitval telecom en ICT, nucleaire dreiging, voedsel (schaarste) en crisiscommunicatie. Tot slot kunnen de ontwikkelingen in Oekraïne de prijsstijgingen zoals hiervoor genoemd, versterken. Corona In de hoofdstukken een tot en met drie is het effect dat de pandemie het afgelopen jaar had op de verschillende sectoren beschreven. Het is onbekend hoe de pandemie zich in de (nabije) toekomst gaat ontwikkelen. De VRGZ gaat zich op deze toekomst voorbereiden. Fraude-risico’s In 2021 heeft de VRGZ beleid opgesteld over het voorkomen van fraude en is een fraude risico analyse uitgevoerd. De analyse zal jaarlijks geactualiseerd worden en daarover zal gerapporteerd worden in de jaarrekening. De belangrijkste risico’s zijn: ▪ het laten versturen van een onjuiste factuur en deze (laten) accorderen. Om dit te ondervangen was al een aantal maatregelen van kracht zoals functiescheiding bij de invoer van crediteuren en beperking in de bevoegdheden qua hoogte van te accorderen facturen. Dit risico is niet geheel uit te sluiten ▪ kwaadwillenden die gegevens van medewerkers gebruiken om middelen overgemaakt te krijgen. Deze situatie heeft zich het afgelopen jaar één keer voorgedaan. Het verzoek tot overboeking werd tijdig onderschept waardoor geconcludeerd kan worden dat systeem voldoende heeft gewerkt.
Aanvullende maatregelen die genomen zijn: verdere aanscherping van het betaalproces en creëren awareness bij medewerkers (communicatiecampagne over informatiebeveiliging en -veiligheid, verspreiding ‘nep’ phishing mail)
4.1.3 Kengetallen Onderstaande kengetallen zijn opgenomen conform Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De kengetallen zijn berekend zoals aangegeven in de Ministeriele Regeling juli 2015. Realisatie 2021
Gewijzigde begroting 2021
Realisatie 2020
Netto schuldquote
63%
78%
63%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
63%
78%
63%
Solvabiliteitsratio
10%
7%
9%
Structurele exploitatieruimte
2%
-0,8%
5%
Kengetallen
Tabel 4.6: kengetallen De solvabiliteit geeft de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen aan. De daling van de structurele exploitatieruimte in 2021 ten opzichte van 2020 wordt veroorzaakt door het lagere positieve resultaat. In 2020 gingen meer activiteiten niet door (zoals opleidingen) waardoor meerdere budgetten niet aangewend werden.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
29
4.2
Onderhoud kapitaalgoederen
Een overzicht van de geplande en gerealiseerde investeringen is opgenomen in de bijlagen bij dit jaarverslag. In zijn algemeenheid worden kapitaalgoederen van de VRGZ onderhouden en vervangen na afloop van de economische levensduur. De belangrijkste kapitaalgoederen betreffen de gebouwen.
4.3
Financiering
4.3.1 Beleid t.a.v. risicobeheer en financieringsportefeuille Risicobeheer Het is de VRGZ niet toegestaan om leningen te verstrekken en rente en aflossing van leningen te garanderen. Financieringsportefeuille De hoeveelheid geld die nodig is voor de uitvoering van de verschillende taken van de organisatie wordt beheerd door de treasuryfunctie. Werkwijze, taken en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De VRGZ voert een risicomijdend beleid en voldeed in 2021 aan wet- en regelgeving. Voor de VRGZ geldt het schatkistbankieren voor decentrale overheden. Dit houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse Staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Als gevolg van het uitstellen van diverse investeringen was de financieringsbehoefte lager waardoor de leningen die vóór 2021 werden afgesloten afdoende waren. Aan het einde van het jaar is een tweetal leningen afgelost. Vooralsnog is hiervoor geen nieuwe financiering aangetrokken.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
30
4.3.2 Rente en treasury Realisatie 2021
Begroting 2021
Realisatie 2020
986
1.070
1.010
-
-
-
986
1.070
1.010
-
-
-
-
-
-
a. De externe rentelasten over korte en lange financiering b. De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente c. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Totaal c
-
-
-
986
1.070
1.010
-
-
-
-
-
-
986
1.070
1.010
1.139
1.224
1.097
-153
-154
-87
Saldo door te rekenen externe rente (a+b+c) d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury
Tabel 4.7: renteschema
Kasgeldlimiet Het Ministerie van Financiën geeft aan welk bedrag mag worden gefinancierd met kortlopende geldleningen; de kasgeldlimiet. Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden, moet de kortlopende schuld worden omgezet in een langlopende schuld. Uit tabel 4.8 blijkt dat de VRGZ binnen de norm voor de kasgeldlimiet is gebleven. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000,-) Omvang begroting per 01-01-2021 (= grondslag)
76.542
In procenten van de grondslag
8,20%
Toegestane kasgeldlimiet
6.276 1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Totaal netto vlottende schuld
2.008
1.887
1.669
-2.722
Toegestane kasgeldlimiet
6.276
6.276
6.276
6.276
4.268
4.389
4.607
8.998
Ruimte
Tabel 4.8: kasgeldlimiet
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
31
De reden dat de netto vlottende schuld in het 4e kwartaal lager is komt doordat de langlopende leningen afgelost zijn met liquide middelen. Alleen laatstgenoemde wordt gerekend tot de netto vlottende schuld. Renterisiconorm Om ongewenste financiële gevolgen van rentewijzigingen te beperken geeft het ministerie ook een renterisiconorm aan. Deze renterisiconorm geeft de omvang van de schuld weer die in een jaar maximaal voor renteconversie in aanmerking mag komen. De uitkomst hiervan mag niet overschreden worden zodat een spreiding van de opgenomen leningen, looptijden en renteaanpassingsdata en een eventueel hieruit voortvloeiende rentewijziging ontstaat. In 2021 bleef de VRGZ binnen de norm van de Wet Financiering decentrale overheden (Fido). Renterisiconorm (bedragen x € 1.000,-)
2021
1 Renteherziening op lening o/g
0
2 Betaalde aflossingen
6.203
3 Renterisico (1+2)
6.203
4 Begrotingstotaal 2021
76.542
Bij Min. Regeling vastgestelde %
20%
5 Renterisiconorm
15.308
Toets renterisiconorm (5-3)
6 Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
9.105 Tabel 4.9: renterisiconorm
4.4
Organisatie en bedrijfsvoering
In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de taken waarvoor binnen de begroting geen afzonderlijke programma’s zijn opgenomen. Het gaat om de wijze waarop de bedrijfsvoering plaatsvindt en een korte beschrijving van de ontwikkelingen die daarop van invloed zijn.
4.4.1 Ambtelijke organisatie De VRGZ wordt geleid door een directie bestaande uit twee leden: een directeur Crisisbeheersing en een directeur Brandweer- en Ambulancezorg. De GHOR (onderdeel van de sector Crisisbeheersing) wordt aangestuurd door de Directeur Publieke Gezondheid (DPG) die tevens directeur is van de GGD Gelderland-Zuid.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2021
32
4.4.2 Besturing Managers van sectoren en afdelingen zijn verantwoordelijk voor zowel de inhoud van hun beleidsterreinen als voor de budgetbeheersing om hun taken uit te voeren. Zij opereren als integraal manager en zijn dus naast genoemde inhoudelijke aspecten ook verantwoordelijk voor alle PIOFACHtaken (personeel, informatievoorziening en ICT, organisatie, financiën, administratie, communicatie en huisvesting). Dit alles wordt uitgevoerd binnen de door het bestuur en directie vastgestelde (financiële) beleidskaders. De directie ziet erop toe dat de ambtelijke organisatie integer handelt en de bestuursbesluiten goed uitvoert. Ook bevordert de directie de onderlinge samenwerking en samenhang tussen de sectoren en afdelingen en de samenwerking met de externe partners ten behoeve van integrale advisering aan het bestuur en de operationele taakuitvoering. Binnen de vastgestelde kaders opereren de managers van de sectoren en afdelingen met een grote mate van zelfstandigheid en verantwoordelijkheid, waarbij medewerkers de vrijheid hebben om als professionals te opereren. Leidinggevenden stimuleren en ondersteunen hen in de ontwikkeling van hun professionaliteit.
4.4.3 Bedrijfsvoering Het jaar 2021 was ook voor de sector Bedrijfsvoering een bewogen jaar. Zowel de crisisorganisaties van de GGD als VRGZ moesten vanwege de COVID-19-pandemie langdurig opschalen. Dit leidde tot extra inzet van onderdelen van de sector Bedrijfsvoering. Ondertussen hebben diverse ontwikkelingen plaatsgevonden die hieronder worden geschetst. HRM Implementatie AFAS Na de invoering van het nieuwe personele en financiële systeem AFAS op 1 januari 2020, heeft 2021 in het teken gestaan van de verdere doorontwikkeling en uitrol van dit systeem. Door corona en de ondersteuning van de corona-crisisorganisatie die daarmee samenhangt, is de doorontwikkeling minder snel gegaan dan verwacht. Piketregeling In 2021 is de nieuwe regeling ‘Brandweer- en crisispiket Veiligheidsregio Gelderland-Zuid’ met instemming van de medezeggenschapsraad ingevoerd. Deze regeling omvat alle belangrijke afspraken en uitgangspunten voor de uitvoering van piketten binnen de VRGZ. Op deze manier worden zo veel als mogelijk voor alle functionarissen dezelfde uitgangspunten gehanteerd.