Bijlage 1a Water- en rioleringsplan Bommerlewaard 2022-2026
Tekst van het document
Actie
Uitvoeringsjaar
Reiniging en inspectie vrij Planperiode
Kosten
Kosten
Maasdriel
Zaltbommel
Bijdrage aan opgave
€ 500.000
€ 631.000 A,C
Planperiode
€ 400.000
€ 175.000 B,C
Planperiode
€ 50.000
€ 50.000 A,C
Planperiode
€ 275.000
€ 300.000 A,B,E
Grondwatermeetnet
Planperiode
€ 140.000
€ 135.000 D,E
Inspectie NEN 3140
Planperiode
€ 50.000
€ 50.000 B,C
Onderzoek en herstel
Planperiode
€ 100.000
€ 55.000 A,B,C,E
€ 50.000
-
verval riolering Reiniging en inspectie gemalen Reiniging en inspectie overstorten en randvoorzieningen Kolken reinigen en beoordelen
foutaansluitingen Aanschaf meetapparatuur 2022
66
Beheer en onderhoud Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s worden vermeden (assetmanagement) en het gewenste niveau van beheer in stand wordt gehouden. De activiteiten bestaan uit regulier onderhoud en (reactieve) reparaties. Tot de eerste categorie behoren het reinigen, inspecteren en onderhouden van de (pers)leidingen, putten, kolken, gemalen, randvoorzieningen, het vegen van straten en maaien van watergangen. In deze planperiode wordt een inhaalslag uitgevoerd met betrekking tot uitstaande herstelwerkzaamheden. Hiervoor is gedurende de planperiode extra budget gereserveerd. Tabel 30: Kosten beheer en onderhoud
Kosten
Kosten
Maasdriel
Zaltbommel
Actie
Uitvoeringsjaar
Klein onderhoud vrij
Planperiode
€ 600.000
€ 250.000
Planperiode
€ 175.000
€ 25.000
Planperiode
€ 250.000
€ 250.000
Planperiode
€ 25.000
€ 25.000 C,D
Planperiode
€ 750.000
€ 1.220.000 B,C
Planperiode
€ 325.000
€ - B,C
Jaarlijks
€ 100.000
€ - B,C
Vervanging hoofdgemalen Jaarlijks
€ 450.000
€ - B,C
Bijdrage aan opgave
vervalriolering Klein onderhoud persleidingen klein onderhoud huisaansluitleidingen Onderhoud en revisie drainage Klein onderhoud hoofdgemalen EM en bouwkundig Reactief onderhoud hoofdgemalen Grootonderhoud hoofdgemalen en drukriolering EM en bouwkundig en drukriolering EM en bouwkundig Onderhoud Iba's
Jaarlijks
€ 40.000
€ 12.500 A,D, F
Onderhoud kolken
Jaarlijks
€ 80.000
€ 80.000
Onderhoud watergangen Jaarlijks
€ 193.000
€ 98.000
€ 150.000
€ 365.000 A,B,C
Planperiode
€ 230.000
€ 500.000 A,B,C,E
Monitoring stankoverlast Planperiode
€ 100.000
€ 25.000 B
en duikers Straatreiniging (gedeelte Planperiode WRP) Baggeren
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
67
Uitvoeringsmaateregelen Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Vanuit het basisrioleringsplan zijn maatregelen voorgesteld die leiden tot een verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp. De komende planperiode staan diverse verbeteringsmaatregelen op het programma. Er wordt doortastend invulling gegeven aan de afkoppelopgave en diverse verbeteringsmaatregelen uitgevoerd. Realisatie waterplein
Tabel 31: Kosten beheer en onderhoud
Actie
Uitvoeringsjaar
Kosten Maasdriel
Kosten Zaltbommel
Bijdrage aan opgave
Riool en Afkoppelprojecten 2022
2022
€ 450.000
A,B,C,F
Riool en Afkoppelprojecten 2023 t/m 2026
2023, 2024,
€ 900.000
A,B,C,F C,F
2025, 2026 Meekoppelkansen
Jaarlijks
€ 210.000
Vervangingskosten riolering
2022
€ 1.940.000.
A,B,C,F
Vervangingskosten riolering
2023
€ 1.190.000
A,B,C,F
Vervangingskosten riolering
2024
€ 1.490.000
A,B,C,F
Vervangingskosten riolering
2025
€ 1.790.000
A,B,C,F
Vervangingskosten riolering
2026
€ 2.090.000
A,B,C,F
Paterstraat- Teisterbandstraat
2022
€ 845.000
C,F
2022
€ 125.000
,C,F
€ 5.000
C,F
hemelwater voorziening Burg Zwijsenplein hemelwater voorziening Blauwe randen rond kolken
Jaarlijks
Maatregel 3: 1000m afkoppelen
2022
€ 20.000
2023
€ 20.000
2022
€ 36.000
2022
€ 60.000
2023
€ 125.000
2023
€ 125.000
2023
€ 100.000
2
Dorpshuis Poederoijen Maatregel 13: Eventueel vergroten B- en C-watergangen Steenweg Zaltbommel Maatregel N5: aanleggen 3 fonteinen buitengracht ivm circulatie+zuurstof Maatregel N6: pomp Heksenwal vervangen Waterberging - Zaltbommel Gisbert Schairtweg (wp14b) Afkoppelen Gisbert Schairtweg+Pm Winkstraat Waterberging Brakel Oost
68
Actie
Uitvoeringsjaar
Kosten Maasdriel
Kosten Zaltbommel
Debietmeting ZB-13
2024
€ 30.000
Vervanging besturing ZB-13
2024
€ 40.000
Maatregelen H2S (investeringen)
jaarlijks
€ 125.000
Aanpassing afkoppelen+waterberging
2022
€ 85.000
Afkoppelen Esplanadepark Zaltbommel
2022
€ 25.000
Rioolvervanging+afkoppelen Gameren-
2023
€ 600.000
Rioolrenovatie Vogelbuurt Zaltbommel
2023
€ 260.000
Rioolrenovatie De Virieusingel
2023
€ 94.000
2023
€ 95.000
2023
€ 95.000
Bijdrage aan opgave
Griend Zuilichem
Oost
Zaltbommel Afkoppelen Elzenstraat Brakel klimaatadaptatie De Heuven HWA-stelsel koppelen+ledigingsgemaal Rioolvervanging+afkoppelen Emmastraat
€ 608.000
e.o. Aalst Rioolvervanging+afkoppelen Hobolaan-
2024
€ 1.250.000
2023
€ 900.000
2025
€ 460.000
2026
€ 855.000
2027
€ 1.107.000
2024
€ 55.000
Schoolstraat Zuilichem Rioolvervanging De Vergt fase 2 (Vergtweg+ZB-05+overstorten) Rioolvervanging De Vergt fase 3 (Bachplein) Rioolvervanging De Vergt fase 4 (Fazantstraat e.o.) Rioolvervanging De Vergt fase 5 (Manetplein e.o.) Bruchem Groenestraat Koppeling BU253-BU254
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
69
Facilitair / ondersteunend Om het stedelijke watersysteem goed te beheren, worden ondersteunende activiteiten verricht. Deze worden gegroepeerd onder ‘Facilitair’ (Tabel 32). Ondersteunende aspecten die betrekking hebben op organisatie en financiën zijn behandeld in hoofdstuk 6. Hierbij valt te denken aan onder andere het bijhouden van gegevens, meldingen en een besturingssysteem voor de rioolgemalen. Een deel van deze activiteiten worden binnen de huidige exploitatiebegroting op een voldoende niveau uitgevoerd. Een aantal facilitaire activiteiten verdienen verbetering, om de burger beter tot dienst te zijn. Daarnaast zijn er maatregelen, waarmee de rioolgegevens beter en sneller te reproduceren zijn. Dit ten dienste van diverse processen, zoals het opstellen van het basisrioleringsplan. Tabel 32: Uitvoeringsmaatregelen facilitair/ondersteunend
Kosten
Kosten
Maasdriel
Zaltbommel
Actie
Uitvoeringsjaar
Software kosten
Planperiode
€ 75.000
€ 75.000 A,B,C,D,E, F
Beheer riolering
Planperiode
€ 175.000
€ 50.000 A,B,C,D,E, F
Telemetrie
Planperiode
€ 150.000
€ 125.000
Telecommunicatie
Planperiode
€ 127.500
€ 106.000
Elektriciteit
Planperiode
€ 620.000
€ 560.000
Communicatie
Planperiode
€ 125.000
€ 55.000
Contributies en
Planperiode
€ 27.500
€ 22.700
Planperiode
€ 130.000
€ 200.000
Planperiode
€ 7.500
€ 25.000
abonnementen Perceptiekosten rioolheffing Belastingen
70
Bijdrage aan opgave
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
71
72
8. Financin We weten dat de kosten van de hele waterketen
Het beheer van riolering is een complexe materie.
stijgen als gevolg van klimaatverandering en
Daarvoor is soms ook expertise nodig die wij
veroudering en toename van het areaal. In het
als gemeenten niet zelf in huis hebben. Wij
Bestuursakkoord Water hebben de Nederlandse
kiezen ervoor om specifieke kennis in te huren
overheden afgesproken om te besparen door
bij behoefte.
intensiever samen te werken als gemeenten onderling. Daardoor blijven de kosten voor
Kostendekkingsplan
drinkwater, riolering en afvalwaterzuivering ook in
Uitgangspunten financieel Zaltbommel
de toekomst binnen de perken.
Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn de volgende uitgangspunten en
Wij maken daarom onderdeel uit van het Netwerk
randvoorwaarden gehanteerd:
Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Binnen • Afschrijvingstermijn bedraagt in tegenstelling
dit verband wordt de mogelijkheid geboden om werkzaamheden gezamenlijk aan te besteden, zoals
tot financiële verordening geen 30 jaar maar
rioolreiniging en –renovatie.
40 jaar bij vrij verval riolering en 20 jaar bij pompinstallaties. Ten gevolge hiervan wordt in
Op het gebied van klimaatadaptatie dragen wij
het besluit tevens gevraagd om een afwijking
bij aan de regionale activiteiten van Klimaat
van staand beleid zoals dit in de financiële
Actief Rivierenland (KAR). Dat doen wij in kennis
verordening is opgenomen. • Het verlengen van de afschrijvingstermijn is
en financieel.
technisch verantwoord door de goede toestand
Personele middelen
waarin de riolering zich ook na 60 jaar bevindt.
Om alle werkzaamheden tactisch, strategisch en operationeel goed uit te kunnen voeren hebben
• Berekende BTW bedraagt 21% over de investeringen.
wij voldoende capaciteit nodig. Net als in het WRP
• Rente op kapitaallasten bedraagt 1,5%
2017-2021 gaan wij er de komende planperiode
• Prijspeil bedraagt 2021. In de ramingen is geen
vanuit dat we zelf het grootste gedeelte van het
rekening gehouden met inflatie.
beleid en beheer uitvoeren.
• Jaarlijkse toevoeging van 180 heffingseenheden tot en met 2025. Hierna 60 heffingseenheden
Voor de komende planperiode is de formatie
per jaar. Dit betreft de geplande
berekend. In onderstaand schema de benodigde en
nieuwbouwontwikkelingen.
(financieel) beschikbare formatie weergegeven. Tabel 33: Overzicht bezetting Zaltbommel en Maasdriel
Capaciteit 2022-2027 (fte)
Maasdriel Zaltbommel
Noodzakelijk
4,2
4,4
Beschikbaar
3,3
3,7
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
73
Kostendekking Zaltbommel
Scenario C: Direct financieren
De rioolheffing is in Zaltbommel gebaseerd op
De BBV geeft de ruimte om rioolinvesteringen direct
een vast bedrag per woning. Bij niet woningen
te financieren. Hierbij worden geen kapitaallasten
wordt gedifferentieerd naar WOZ-waarde. De
opgebouwd. Tegen de huidige lage rentes (1,5%)
huidige heffingsmaatstaf blijft gehandhaafd. In
geeft dit geen grote voordelen maar het kan bij
de scenariovergelijking wordt de meest gebruikte
stijgende rentetarieven een groot voordeel geven op
heffing van de meerpersoonshuishoudens
de kapitaallasten.
aangenomen als vergelijkingsheffing.
Omdat de rentekosten en kapitaallasten wegvallen ligt het uiteindelijk lastenniveau voor de burger
Voorgesteld wordt de heffing de komende
lager dan in de andere scenario’s. Echter vraagt dit
jaren te laten stijgen conform scenario D tot
wel een stijging van de lasten met 12,5 tot 15% per
een kostendekkend niveau. Hierbij worden de
jaar tot circa 2025 in de huidige planperiode.
investeringen, conform huidige beleid, worden geactiveerd en looptijd van de afschrijving
Scenario D: Geleidelijke overgang naar
maximaal 40 jaar. De huidige voorziening is
direct financieren
voldoende om eventueel negatief saldo in de
Variant D is een middenweg tussen variant B en C.
jaarlijkse exploitatie op te vangen.
De rioolheffing stijgt de komende jaren waarmee de stand in de voorziening toeneemt. Vanuit de
Scenario’s
voorziening wordt na 5 jaar overgegaan op direct
Scenario A: Activeren investeringen met een looptijd
financieren. Zo wordt op termijn overgegaan
van 40 jaar.
op een minder voor rentestijgingen kwetsbare
De stand van de voorziening is leidend in de
financieringsmethode na eerst gespaard te hebben.
stijging van de rioolheffing. Met scenario A past
De uiteindelijke rioolheffing ligt met €443 net iets
de rioolheffing zich aan het investeringsritme
onder de 450 euro.
aan. De voorziening riolering schiet af en toe bij grote investeringen of exploitatietekorten bij, de
Door de inzet van de voorziening om direct
rioolheffing is zo laag mogelijk. Het benodigde
afschrijven mogelijk te maken loopt de voorziening
verloop op basis van de meerjarenraming is in
niet onnodig op tot de circa 33,5 miljoen. Wel
onderstaande tabel weergegeven:
ligt er rond 2071 een investeringspiek waarvoor gespaard wordt. In de tabel hiernaast is het verloop
Scenario B: Rioolheffing kostendekkend tarief Tweede onderzochte variant is een kostendekkende rioolheffing. Hierbij stijgt de rioolheffing zo snel mogelijk (met een redelijke stijging) naar een niveau waarin deze constant kan blijven over de komende jaren. De uiteindelijke kostendekkende heffing ligt lager dan bij scenario A, echter is door de snelle stijging in de komende jaren veel geld (ca. 32,5 milj. Euro) in de gemeentelijke voorziening aanwezig.
74
inzichtelijk gemaakt.
16.000.000
14.000.000
12.000.000
10.000.000
8.000.000
6.000.000
4.000.000
2.000.000
0.000.000
Totaal lasten
2091
2089 2091
2089
Tabel 37: Scenario D 2091
2089
2087
2085
2083
2081
2079
2077
2075
2073
2071
2069
2067
2065
2063
2061
2059
2057
2055
2053
2051
2049
2047
2045
2043
2041
2039
2037
2035
2033
2031
2079
2025
2023
2021
Tabel 36: Scenario C
2087
2085
2083
2081
2079
2077
2075
2073
2071
2069
2067
2065
2063
2061
2059
2057
2055
2053
2051
2049
2047
2045
2043
2041
2039
2037
2035
2033
2031
2079
2025
2023
2021
2091
2089
2087
2085
2083
2081
2079
2077
2075
2073
2071
2069
2067
2065
2063
2061
2059
2057
2055
2053
2051
2049
2047
2045
2043
2041
2039
2037
2035
2033
2031
2079
2025
2023
2021
Tabel 35: Scenario B
2087
2085
2083
2081
2079
2077
2075
2071
2069
2067
2065
2063
Baten Rioolheffing
2073
Tabel 38: verloop
2061
2059
2057
2055
2053
2051
2049
2047
2045
2043
2041
2039
2037
2035
2033
2031
2079
2025
2023
2021
2091
2089
2087
2085
2083
2081
2079
2077
2075
2073
2071
2069
2067
2065
2063
2061
2059
2057
2055
2053
2051
2049
2047
2045
2043
2041
2039
2037
2035
2033
2031
2079
2025
2023
2021
Tabel 34: Scenario A Rioolheffing
€600,00
€500,00
€400,00
€300,00
€200,00
Rioolheffing
€600,00
€500,00
€400,00
€300,00
€200,00
Rioolheffing
€800,00
€650,00
€500,00
€350,00
€200,00
Rioolheffing
€600,00
€500,00
€400,00
€300,00
€200,00
Voorziening eind jaar
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
75
Rioolheffing en kostendekking Maasdriel
Wijze van heffen
De bekostiging van de gemeentelijke water- en
rioolheffing te heffen en te innen. Iedere gemeente
rioleringstaken gebeurt met een rioolheffing.
is vrij de wijze van heffen en innen op eigen wijze in
Deze heffing wordt via de gemeentelijke
te vullen. In onderstaand overzicht zijn een aantal
belastingaanslag geïnd. In de BBV (Besluit
mogelijkheden aangegeven.
Begroting en Verantwoording provincies en
• Vast bedrag per perceel of aansluiting;
gemeente) is aangegeven welke spelregels
• Bedrag afhankelijk van de omvang van het
Er zijn veel verschillende mogelijkheden om de
gelden voor het bepalen van de hoogte van de
huishouden;
heffing. Uitgangspunt bij de bepaling van de te
• Bedrag afhankelijk van de waarde in het
heffen rioolheffing is dat de totale inkomsten en
economische verkeer (WOZ-waarde);
uitgaven gedurende de gehele levenscyclus van
• Bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd
de riolering in balans zijn. Het plan dient dus
afvalwater of waterverbruik;
maximaal kostendekkend te zijn. Jaarlijks moet er
•
een heffingsverordening vastgesteld worden om
• Vast bedrag per woning en voor niet-woningen
het innen van de rioolheffing mogelijk te maken, dit gebeurt altijd in december.
Vast bedrag met toeslag voor waterverbruik; een bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd afvalwater of waterverbruik;
• Bedrag afhankelijk van de grootte van Heffingsmaatstaf voor rioolheffing
het bebouwde en verharde oppervlak of
De heffingsmaatstaf is de manier waarop
de kavelgrootte.
de gemeente de kosten omslaat over de belastingplichtigen. Samen met de tarieven
Innen van de heffing
moet de heffingsmaatstaf zorgen voor een goede
Bij het innen van de heffing is onderscheid te
verdeling van de te betalen rioolheffing. Bij de
maken naar de betaler van de heffing: de heffing
keuze van de heffingsmaatstaven en de tarieven
kan bij de perceeleigenaren of bij gebruikers in
zijn de volgende aspecten belangrijk:
rekening worden gebracht. Ook een combinatie
• Soliditeit en voorspelbaarheid van de
hiervan is mogelijk.
inkomsten. Voorop staat dat de rioolheffing geld moet opleveren om de water en rioleringstaken
Heffingsmaatstaf WRP planperiode 2017-2021
te bekostigen. De soliditeit en voorspelbaarheid
Uitgangpunt van de bestaande heffingssystematiek
van de inkomsten vormen een belangrijk
is dat deze kostendekkend is. Op dit moment is de
(wellicht het belangrijkste) aspect bij de keuze.
heffing opgebouwd uit een eigenaren en een (groot)
• Rechtvaardigheid van de rioolheffing. Dit is
gebruikersgedeelte. De eigenaar betaalt een vast
een bestuurlijk-politiek aspect. Waarom vraagt
bedrag, de gebruiker betaalt alleen, bij een verbruik
de gemeente van een bepaalde groep een
van meer dan 500 m3 per jaar, een extra toeslag
bijdrage/toeslag en hoe hoog is die bijdrage? De
per m3 waterverbruik. Voor de eigenaren van een
gemeente kan de rechtvaardigingsvraag vanuit
recreatiewoning of perceelseigenaren die niet zijn
verschillende invalshoeken bekijken.
aangesloten op de riolering is er een aangepast
• Inzet van heffingsmaatstaf en tarief ondersteunt de beleidsdoelstellingen.
tarief. In tabel 39 is schematisch weergegeven hoe de rioolheffing is opgebouwd.
De gemeente beloont gewenst gedrag
76
financieel en belast ongewenst gedrag.
De hoogte en spelregels van de rioolheffing zijn
Dat geeft bijvoorbeeld ruimte om
vastgelegd in een verordening rioolheffing, die is
duurzaamheidsmaatregelen te stimuleren.
geënt op de oude modelverordening van de VNG.
Tabel 39: Uitgangspunten rioolheffing planperiode 2017-2021
vervangingsinvesteringen (44 lid1d)
Opbouw rioolheffing planperiode 2017- 2021 A
Eigenaren deel
Voorziening ten behoeve van
€ 172,03
Gebruikersdeel obv
Voor de komende periode zal er een extra voorziening ingesteld worden. Door te sparen voor toekomstige vervangingsinvesteringen hoeven
waterverbruik - prijs per m3
deze investeringen niet (geheel) geactiveerd te
501-750 m3 per jaar
€ 0,59
751-3000 m3 per jaar
€ 0,45
3001-6000 m3 per jaar
€ 0,27
> 6000 m3 per jaar
€ 0,16
C
Minimaal € 1.000.000
€ 118,95
planperiode een aantal jaren actief gespaard
D
Minimaal € 0
€ 65,86
gaan worden, er zal jaarlijks maximaal een
B
worden. De vervangingsvoorziening zal jaarlijks gevoed worden door het positieve saldo van de inkomsten verminderd met de kosten (inkomstenkosten). Daarnaast zal er in het begin van de
bedrag van € 500.000 toegevoegd worden aan Rioolheffing omliggende gemeenten
de voorziening. Het maximaal te sparen bedrag
In onderstaande tabel 40 is de rioolheffing
is per scenario verschillend en is afhankelijk van
per inwoner van de omliggende gemeenten
de stand van de bestaande rioolvoorziening. Als
weergegeven. De heffing in Maasdriel is laag ten
er een positief saldo is in de voorziening, worden
opzichte van de andere gemeenten.
de investeringskosten voor de vervangingen rechtstreeks afgeschreven. Hierdoor zijn er voor die investering geen kapitaallasten, wat een
Tabel 40: Rioolheffing omliggende gemeente per inwoner.
Gemeente
positieve invloed heeft op de rioolheffing voor de
Heffing per inwoner
lange termijn.
Peiljaar 2021 Altena
€ 93
Maasdriel
€ 105
Tiel
€ 107
West Maas en Waal
€ 125
Zaltbommel
€ 145
West Betuwe
€ 147
Bron CBS statline
Rioolvoorziening
Bestaande rioolvoorziening. De bestaande rioolvoorziening heeft eind 2021 een omvang van € 5.100.000. Deze voorziening kan alleen ingezet worden om exploitatiekosten en kapitaalslasten te dekken. De minimale grootte van deze voorziening is € 250.000.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
77
Kostendekkingrioolheffing planperiode 2022-2026
In het gedeelte Uitgangspunten Maasdriel (p. 85)
Ten behoeve van de kostendekking van het WRP
zijn de overige uitgangspunten opgenomen.
2022-2016 zijn er 5 verschillende scenario’s doorgerekend. In deze notitie hebben we
Heffingsmaatstaf.
aangegeven hoe we om gaan met de kostendekking
Voor het bereken van de kostendekking hebben we
voor de korte en middellange termijn, dan
gebruik gemaakt van twee heffingsmaatstaven.
hebben we het over een periode van circa 10 jaar. Om de goede tarieven bij de verschillende
Maatstaf 1
heffingsmaatstaven per scenario te maken hebben
Maatstaf 1 is het voortzetten van de huidige
we de heffing doorgerekend voor een periode
maatstaaf, een vast bedrag voor eigenaren en een
van 60 jaar.
gebruikersgedeelte. De perceelseigenaar betaalt een vast bedrag. De gebruiker betaalt alleen bij een
Uitgangspunten kostendekking 2022-2026
grootverbruik, van meer dan 500 m3 per jaar, een
De uitgangspunten voor het nieuwe
extra toeslag per m3.
kostendekkingsplan zijn de navolgende: • De heffing is maximaal kostendekkend voor een
Maatstaf 2 In het kader van duurzaamheid is het wenselijk
periode van 60 jaar; • De rioolvoorziening mag voor een periode van
om het waterverbruik te verminderen. Door als uitgangspunt te kiezen dat de gebruiker betaald
60 jaar niet negatief zijn;
geven we inwoners en bedrijven een impuls om het
• De kosten van nu worden betaald door de
waterverbruik te verminderen. Hierdoor komt er
gebruikers van nu;
ook een betere balans tussen gebruik en kosten,
• Alle perceelseigenaren betalen een
waardoor we dichterbij het principe de gebruiker
waterketentarief; • Minimale stand van de voorziening € 250.000;
betaalt komen. Om beter aan te sluiten bij de
• Maximaal sparen in de voorziening om
verschillende typen gebruikers is de staffeling aangepast [figuur 41].
rechtstreeks af te schrijven • De gebruiker betaald op basis van waterverbruik per jaar;
Tabel 41: Staffeling waterverbruik voor maatstaf 2
Nr
Hoeveelheid waterverbruik per staffel Doelgroep
Aantal heffingseenheden*
Percentage
1
≤ 200 m3 per jaar
Huishoudens
9259
82,9%
2
201 -1000 m per jaar
Kleine bedrijven
1778
15,9%
3
1001- 5000 m3 per jaar
100
0,9%
4
> 5000 m3 per jaar
31
0,3%
3
* Peiljaar 2021
78
Middelgrote bedrijven Grote bedrijven
Scenario kostendekking. Om de kosten te kunnen dekken zijn er 5 scenario’s uitgewerkt. Hiervan hebben alle scenario’s als heffingsmaatstaf een vast bedrag met toeslag voor waterverbruik. Scenario 1 tot en met 3 zijn gebaseerd op maatstaf 1. Scenario 4 en 5 zijn gebaseerd op maatstaf 2. Per scenario wordt, binnen de uitgangspunten, gevarieerd betreffende de benodigde stijging, de daarbij behorende periode van stijging en de invloed hierop op de hoogte van de heffing. In figuur 42 zijn alle scenario’s beschreven. Tabel 42: Scenario’s kostendekking periode 2022-2026
Scenario Staffeling
Beschrijving
1
Vast bedrag – grootverbruiker per m
Bestaand
3
Vast bedrag – grootverbruiker per m →
Principe eigenaar
Principe gebruiker
betaald
betaald
++
+
++
+
++
+
+
++
+
++
3
2
Bestaand
3
Bestaand
Stijging 3% Vast bedrag – grootverbruiker per m3 → Stijging 5% Vast bedrag gelijk
4
Aangepast Verbruiker <200 m3 per jaar → geen toeslag Verbruiker > 200 m per jaar toeslag per m 3
5
Aangepast
Vast bedrag lager Verbruiker toeslag per m3
3
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
79
Tarieven per maatstaf In tabel 43 zijn de tarieven voor het vaste bedrag en het gebruikersgedeelte per scenario per jaar weergegeven. Tabel 43 Scenario’s kostendekking periode 2022-2026
Scenario
Jaar
Vast bedrag Waterketentarief
2021
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2022
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2023
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2026
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2031
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
Tarief gebruikersdeel [m3] 0-500 m3
1 Vast bedrag Bestaande maatstaf Geen stijging
0-500 m3
2 Vast bedrag Bestaande maatstaf Stijging 3%
> 6000 m3
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2023
€ 245
€ 0,00
€ 0,61
€ 0,46
€ 0,28
€ 0,16
2026
€ 268
€ 0,00
€ 0,66
€ 0,51
€ 0,30
€ 0,18
2031
€ 310
€ 0,00
€ 0,77
€ 0,59
€ 0,35
€ 0,21
501-750 m3 751-3000 m3 3001-6000 m3
> 6000 m3
2021
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2022
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
€ 0,16
2023
€ 250
€ 0,00
€ 0,62
€ 0,47
€ 0,28
€ 0,17
2026
€ 289
€ 0,00
€ 0,72
€ 0,55
€ 0,33
€ 0,19
2031
€ 369
€ 0,00
€ 0,92
€ 0,70
€ 0,42
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
2022
€ 238
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
Nieuwe staffel indeling
€ 0,25
501-750 m3 751-3000 m3 3001-6000 m3
2021
> 6000 m3 € 0,16 € 0,16
0-200 m3
201-1000 m3
1001-5000 m3
> 5000 m3
2023
€ 238
€ 0,00
€ 1,00
€ 1,40
€ 1,80
2026
€ 238
€ 0,00
€ 1,16
€ 1,62
€ 2,08
2031
€ 238
€ 0,00
€ 1,48
€ 2,07
€ 2,66
0-500 m3
5 Vast bedrag Nieuwe maatstaf Stijging 5% Gebruikerstarief
€ 0,16
501-750 m3 751-3000 m3 3001-6000 m3
2022
0-500 m3
4 Vast bedrag Nieuwe maatstaf Stijging 5% Gebruikerstarief bedrijven
> 6000 m3
2021
0-500 m3
3 Vast bedrag Bestaande maatstaf Stijging 5%
501-750 m3 751-3000 m3 3001-6000 m3
501-750 m3 751-3000 m3 3001-6000 m3
2021
€ 190
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
2022
€ 190
€ 0,00
€ 0,59
€ 0,45
€ 0,27
Nieuwe staffel indeling
> 6000 m3 € 0,16 € 0,16
0-200 m3
201-1000 m3
1001-5000 m3
> 5000 m3
2023
€ 190
€ 0,30
€ 0,60
€ 0,90
€ 1,20
2026
€ 190
€ 0,35
€ 0,69
€ 1,04
€ 1,39
2031
€ 190
€ 0,44
€ 0,89
€ 1,33
€ 1,77
Hoogte heffing per equivalente heffingsmaatstaf Om de verschillende scenario’s met elkaar te kunnen vergelijken maken we gebruik van een equivalente heffingsmaatstaf. Dat wil zeggen dat voor alle scenario’s de inkomsten van het jaar gedeeld worden door hetzelfde aantal heffingseenheden. In figuur 44 is de hoogte per heffing per jaar per scenario aangegeven
80
Figuur 44: Hoogte van de heffing in 2022, 2023, 2026 en 2031
Hoogte heffing per equivalente heffingsmaatstaaf
Scenario
2022
2023
2026
2031
1
Geen stijging
€ 238
€ 238
€ 238
€ 238
2
Vast tarief € 238 en stijging 3%
€ 238
€ 245
€ 268
€ 310
3
Vast tarief € 238 en stijging 5%
€ 238
€ 250
€ 289
€ 304
4
Vast tarief € 238 toeslag bij> 200m3 p.jr
€ 238
€ 290
€ 297
€ 317
5
Vast tarief € 190,00 toeslag per m
€ 238
€ 268
€ 279
€ 305
3
€ 350 € 300 € 250 € 200
3031
2026
2023
2022
€ 150
Scenario 3 is vanuit financieel oogpunt het
De kosten voor huishoudens (met een verbruik
meest aantrekkelijke scenario voor de korte en
van 160 m3 per jaar) die ook perceeleigenaar zijn
middellange termijn. Vanaf 2024 zal gedurende
blijven in 2023 gelijk aan die van 2021 en 2022.
de rest van de planperiode het waterketentarief
Voor de bedrijven, de overige staffels, is er voor
en het gebruikerstarief met 5% verhoogd worden.
2023 een aanzienlijke verhoging noodzakelijk. Het
De hoogte van de heffing is aan het eind van de
verhogen van de heffing vanaf 2023 gebeurt door
planperiode 2026 is €289.
de toeslag per m3 water per staffel te verhogen tot
Met dit scenario zorgen we ervoor dat de lasten van
een bedrag van €0,30 bij de staffel tot 200 m3/jaar
nu ook bij de gebruikers van nu weggelegd worden.
tot een bedrag van €1,20 bij de staffel meer dan 5000 m3 per jaar. Vanaf 2024 is het nodig om de
Scenario 5 is vanuit financieel oogpunt het meest
heffingstarieven van het gebruikersgedeelte van
acceptabel voor de korte en middellange termijn
2023 jaarlijks met 5% te verhogen. De heffing in
omdat de lastenverhoging voor de huishoudens
2026 is dan o.b.v. fictieve heffingseenheden €283.
beperkt blijft. De perceelseigenaar betaalt een
Met dit scenario zorgen we ervoor dat de lasten van
vast bedrag voor alle water- en rioleringstaken
nu ook bij de gebruikers van nu weggelegd worden,
(waterketentarief). De inwoners en bedrijven
en is er een betere balans tussen de kosten van de
betalen een extra toeslag per m3 waterverbruik.
huishoudens en de bedrijven.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
81
Voorziening In figuur 45 is het verloop van de voorziening per scenario 1 tot en met 3 voor de korte termijnperiode weergegeven. Het verloop van de 2e voorziening, vervangingsinvesteringen voorziening, balanceert bij alle scenario’s rond de nullijn. Figuur 45: Verloop van de voorzieningen per scenario
€ 6.000.0000 € 4.000.0000 € 2.000.0000 €0 -€ 2.000.0000 -€ 4.000.0000
2035
2030
2025
-€ 6.000.0000
Geen stijging Vast tarief €238 en stijging 3% Vast tarief €238 en stijging 5% Vast tarief €238 toeslag bij> 200m3 p.jr Vast tarief, Toeslag per m3
Kosten voor de gebruikers
5.000 m3 is de toeslag € 1,20 per m3. Vanaf 2024
Om de kosten voor de gebruiker inzichtelijk
zal gedurende de rest van de planperiode het tarief
te maken zijn in figuur 46 een aantal
voor de gebruikers met 5% verhoogd worden. In
rekenvoorbeelden weergegeven. Bij scenario 4 en 5
2023 is het gebruikerstarief voor de eerste 200 m3
zijn kosten voor grootverbruikers veel hoger.
€ 0,30 per m3, aan het eind van de planperiode 2026 is dat € 0,35 per m3. Bij een waterverbruik van
Voorkeursscenario planperiode
160 m3 zal in 2026 de heffing 8 euro gestegen zijn
Het voorkeursscenario is scenario 5, zowel
ten opzichte van die van 2022.
voor de korte en middellange termijn blijft de lastenverhoging voor de huishoudens beperkt. Met dit scenario omarmen we de duurzaamheidsdoelstellingen en sorteren we voor op de heffingsmaatstaf de gebruiker betaalt.
Tabel 46: Opbouw rioolheffing 2023.
Opbouw rioolheffing 2023 A
waterverbruik - prijs per m3
gebruikers van nu. B De perceel eigenaar betaalt de hele planperiode een vast bedrag van €190 voor alle water- en rioleringstaken. Alle gebruikers betalen een extra toeslag per m3 waterverbruik. In 2023 is de toeslag bij waterverbruik tot 200 m3 € 0,30 per m3, tussen 200 m3 tot 1000 m3 € 0,60 per m3. Is het verbruik tussen 1.010 m3 tot 5.000 m3 dan is de toeslag € 0,90 per m3, en bij een verbruik van meer dan
82
€ 190
Gebruikersdeel obv
Tevens leggen we de lasten van nu ook weg bij de
Hoogte heffing
Waterketentarief
< 200 m3 per jaar 200-1000 m3 per jaar 1001-5000 m3 per jaar > 5000 m3 per jaar
€
0,30
€
0,60
€
0,90
€
1,20
Scenario 2: stijging 3% zowel vast tarief als m3 tarief >500 m3 p.jr.
€ 6.000 € 4.000 € 2.000
2031
2026
2023
2022
€0
Verbruik 160 m3 Verbruik 300 m3 Verbruik 500 m3 Verbruik 1000 m3 Verbruik 1500 m3 Verbruik 3000 m3 Verbruik 9000 m3 Verbruik 20.000 m3
Scenario 3: stijging 5% zowel vast tarief als m3 tarief >500 m3 p.jr.
€ 6.000 € 4.000 € 2.000
2031
2026
2023
2022
€0
Verbruik 160 m3 Verbruik 300 m3 Verbruik 500 m3 Verbruik 1000 m3 Verbruik 1500 m3 Verbruik 3000 m3 Verbruik 9000 m3 Verbruik 20.000 m3
Scenario 4: vast tarief € 238, alleen stijging m3 tarief gebruiker > 200 m3 per jaar
€ 50.000 € 32.000 € 16.000
2031
2026
2023
2022
€0
Verbruik 160 m3 Verbruik 300 m3 Verbruik 500 m3 Verbruik 1000 m3 Verbruik 1500 m3 Verbruik 3000 m3 Verbruik 9000 m3 Verbruik 20.000 m3
Scenario 5: vast tarief € 190, stijging m3 tarief voor alle gebruikers
€ 30.000 €20.000 € 10.000
2031
2026
2023
2022
€0
Verbruik 160 m3 Verbruik 300 m3 Verbruik 500 m3 Verbruik 1000 m3 Verbruik 1500 m3 Verbruik 3000 m3 Verbruik 9000 m3 Verbruik 20.000 m3
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
83
Financiële consequenties per doelgroep
afhankelijk van het waterverbruik. Vanaf 2024
Voor alle doelgroepen zijn de kosten voor 2022 in
zullen voor alle gebruikers de gebruikerstarieven
principe gelijk aan die van 2021.
elk jaar met 5% verhoogd worden.
Perceelseigenaren met aansluiting op de riolering.
Ondernemers
Vanaf 2023 betalen alle perceeleigenaren een
Bij een waterverbruik van meer dan 160 m3 per
vast bedrag. Dit waterketentarief is €190 en gaat
jaar zullen de kosten voor de gebruikers vanaf
omlaag voor perceelseigenaren met een aansluiting
2023 toe nemen, zij gaan dan per m3 een veel
op de riolering.
hoger tarief betalen. Vanaf 2024 zullen voor alle gebruikers de gebruikerstarieven elk jaar met 5%
Perceelseigenaren zonder aansluiting op riolering.
verhoogd worden.
In de bestaande verordening was er een heffingsmaatstaf voor percelen zonder
Recreatiewoning
aansluiting op de riolering. Vanaf 2023 betalen
In de bestaande verordening was er een
alle perceeleigenaren een vast bedrag, dit
heffingsmaatstaf voor recreatiewoningen Vanaf
waterketentarief is €190. Voor deze doelgroep is er
2023 betalen alle perceeleigenaren een vast
een stijging van €124,14 (188%).
bedrag, dit waterketentarief is €190. Voor deze doelgroep zullen de kosten stijgen met € 71,05
Huishoudens met een verbruik kleiner dan 200 m
(59%) en zullen ook nog gebruikerskosten in
Voor de huishoudens die tevens perceeleigenaar
rekening worden gebracht.
3
zijn met een waterverbruik van 160 m per jaar 3
blijven de totale kosten in 2023 gelijk.
Financiële consequenties per doelgroep.
Bij huishoudens die huren wordt het
Om de kosten voor de gebruiker inzichtelijk is
waterketenbedrag door de perceelseigenaar
in figuur 48 is een rekenvoorbeeld weergegeven
betaalt, de huishoudens zelf gaan het
voor scenario 5.
gebruikersgedeelte betalen de hoogte hiervan is Figuur 48: Rekenvoorbeeld kosten heffing scenario 5
Scenario 5: vast tarief € 190 en stijging m3 tatief Jaar
Verbuik
Verbuik
Verbuik
Verbuik
160 m
300 m
500 m
1.000 m
3
3
3
Verbuik 3
Verbuik
1.500 m
3
Verbuik
3.000 m
3
Verbuik
9.000 m
20.000 m3
3
2022
238
238
238
598
723
1.398
2.688
4.448
2023
238
310
430
730
1.180
2.340
8.940
22.140
2026
246
329
468
815
1.336
2.709
10.349
25.630
2031
261
367
545
988
1.653
3.457
13.208
32.711
€ 30.000 € 20.000 € 10.000
2031
2026
2023
2022
€0
Verbruik 160 m3 Verbruik 300 m3 Verbruik 500 m3 Verbruik 1000 m3 Verbruik 1500 m3 Verbruik 3000 m3 Verbruik 9000 m3 Verbruik 20.000 m3
84
Uitgangspunten Maasdriel Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd.
Algemeen Aspect
Uitgangspunt
Startjaar
2022
Beschouwde periode
60
Prijspeil
2021
Voorzieningen Aandachtspunt
Uitgangspunt
Saldo spaarvoorziening riolering (BBV44.1d)
€ 5.100.000
Saldo nieuw voorziening rioolvervanging (BBV44.1d)
€0
Hoogte spaarvoorziening riolering
Minimaal € 250.000
Hoogte voorziening rioolvervanging
Minimaal € 0
Heffing Aandachtspunt
Uitgangspunt
Uitgangpunt tarief
Maximaal kostendekkend Gemeentewet artikel 229b Eigenarendeel
€ 172,03
Gebruikersdeel obv waterverbruik
Hoogte rioolheffing 2021
•
501-750 m3/h prijs per m3
•
751-3000 m /h prijs per m
•
3001-6000 m /h prijs per m
•
> 6000 m /h prijs per m
3
€ 0,59 € 0,45
3
3
3
3
3
Recreatiewoning
€ 0,27 € 0,16 € 118,95
Gemeentelijke zorgplichten voor hemel- en grondwater Equivalente heffingseenheden 1 januari 2022
11.920
Stijging heffingseenheden
125 per jaar
€ 65,86
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
85
Rente, inflatie en BTW Aspect
Uitgangspunt
Rente op schulden
0,5% 2 jaar na beschikbaar stellen krediet voor vervangingen vrij vervalriolering en persleidingen. 1
Rentetoerekening
jaar na beschikbaar stellen krediet voor vervangen installaties
Rente op tegoeden
0%
Indexering
Nee
Toerekening aan heffing
10,9%
BTW toerekening vervangingskosten aan heffing
21%
Vervangingen Aandachtspunt
Uitgangspunt
Aanlegjaar/leeftijd riolering
Informatie in beheersysteem Kikker
Kwaliteit riolering
Informatie in beheersysteem Kikker
Prijspeil eenheidsprijzen
2021
Eenheidsprijzen planperiode
Eenheidsprijzen gemeente Maasdriel
Eenheidsprijzen na planperiode
Eenheidsprijzen Rioned Rechtstreeks, bij ontoereikend saldo worden
Afschrijven
investeringen geactiveerd
Afschrijvingsmethode bij activatie
Lineair
Afschrijftermijnen Theoretische technische
Financiële afschrijvingstermijn
levensduur [jaar]
[jaar]
Aanlegjaar/leeftijd riolering
60
60
Kwaliteit riolering
60
60
Prijspeil eenheidsprijzen
20
20
Eenheidsprijzen planperiode
40
40
Eenheidsprijzen na planperiode
40
40
Afschrijven
20
20
Afschrijvingsmethode bij activatie
40
40
Object
86
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
87
88
Bijlagen
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
89
Bijlage A: begrippenkader Particulier terrein De particulier is op eigen terrein verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Hieronder valt ook het in stand houden van de diverse leidingen (binnens- en buitenshuis) die gebruikt worden voor het inzamelen en afvoeren van afvalwater. Op de erfgrens gaat de verantwoordelijkheid over naar de gemeente. Op de erfgrens is veelal een zogenaamd ontstoppingsstuk aangebracht. Via dat ontstoppingsstuk wordt
Verschillende soorten afvalwater
in geval van een verstopping nagegaan in
Het onderscheid in verschillende soorten
welke deel van de riolering de verstopping
afvalwater is als volgt:
aanwezig is (particulier of gemeente). In geval
Huishoudelijk afvalwater: afvalwater dat
van een verstopping zoekt de particulier het
overwegend afkomstig is van menselijke
ontstoppingsstuk op. Is de verstopping in het
stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden;
gemeentelijk deel van de riolering aanwezig dan
Bedrijfsafvalwater: afvalwater dat vrijkomt
lost de gemeente deze op. Bij een verstopping in
bij door bedrijfsmatige processen en dat geen
het deel van de particulier is de particulier zelf
huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of
verantwoordelijk voor het oplossen.
grondwater is; Glastuinbouw: afvalwater dat vrijkomt bij de teelt van gewassen in kassen en dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Het gaat hier onder andere om spoelwater, spuiwater, drainagewater, reinigingswater en condenswater; Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, hemelwater, grondwater of ander afvalwater; Ander afvalwater: datgene wat niet onder een van voorgaande begrippen is te vatten. Een voorbeeld van 'ander afvalwater' is 'zwembadwater' bij een particulier huishouden dat geloosd moet worden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is echter bedrijfsafvalwater.
90
Watersysteem
Bagger: Dat is slib dat op de waterbodem van
Het watersysteem bestaat uit verschillende
de watergang ligt. Dit slib ontstaat doordat
onderdelen waarbij water in zijn verschillende
plantenresten, afval, bladeren en bodemmateriaal
verschijningsvormen met elkaar samenhangt. Zo
zoals zand zich vastzetten op de bodem van de
valt hemelwater op de grond en zakt in de bodem
watergangen. Deze bagger neemt ruimte in van het
(grondwater) of loopt naar het zichtbare water in
profiel, waardoor de capaciteit van de watergang
rivieren en sloten (oppervlaktewater). Het grootste
om water af te voeren verminderd kan worden.
deel komt uiteindelijk in zee terecht. Daar verdampt
Daarnaast beïnvloedt bagger de waterkwaliteit
het, vormt het wolken die naar land drijven en
onder andere doordat voedingsstoffen vrijkomen
opnieuw neerslag geven. Dit vormt de natuurlijke
uit dit slib. Heb baggerslib regelmatig verwijderen
weg van het water - de natuurlijke waterkringloop
(baggeren) is dan ook belangrijk.
- ook wel watersysteem genoemd.
Afvoer(capaciteit): Afvoer is de hoeveelheid water die per tijdseenheid uit een gebied stroomt.
Watergang
Het profiel van een watergang en de grootte van
Een watergang wordt gevormd door de
de duikers bepalen hoeveel water afgevoerd kan
waterbodem en de oevers. Daarnaast behoren
worden. De afvoercapaciteit moet voldoende groot
ook de onderhoudstroken en de voorzieningen
zijn om het water af te kunnen voeren zodat geen
zoals duikers en stuwen tot de watergang. De
wateroverlast optreedt.
watergangen bieden afhankelijk van de inrichting
Drooglegging: De afstand tussen het actuele
ook veel of weinig vestigingsmogelijkheden voor
waterpeil in de watergang en het maaiveld.
dieren en planten. Binnen de Bommelerwaard komen grote en kleine watervoerende maar ook
Waterkwaliteit
droogvallende watergangen voor.
Schoon water is van levensbelang. Voor de mens, voor planten, voor dieren. Het oppervlaktewater kan
Hieronder worden een aantal aan watergangen
zeer van kwaliteit verschillen. Denk maar aan vuil
gekoppelde begrippen toegelicht.
dat opwaait en in een vijver terechtkomt, troebel
Nat profiel: Het deel van de dwarsdoorsnede van
water, groene dekken van kroos of algen waarin
een watergang dat gevormd wordt door de bodem
bij mooi weer vissterfte optreedt tot aan mooi
en de natte oevers tot de waterlijn.
helder water met waterplanten, zwevende libellen
Droog profiel: Het deel van de dwarsdoorsnede van
en rondzwemmende vissen. De waterkwaliteit
een watergang dat gevormd wordt door de droge
bestaat uit twee te onderscheiden onderdelen,
oevers vanaf de waterlijn tot aan het maaiveld.
de chemische waterkwaliteit en de ecologische kwaliteit, die elkaar onderling beïnvloeden.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
91
Een chemisch gezond water bevat geen te hoge hoeveelheden van gevaarlijke stoffen zoals lood, cadmium, zink en bestrijdingsmiddelen. Dit geldt ook voedingsstoffen zoals stikstof of fosfaat die bepalen of het water helder is of een groene soep wordt. Een chemisch gezond water bevat ook voldoende zuurstof. Verschillende lokale bronnen, waaronder de riolering, beïnvloeden in belangrijke mate de kwaliteit van het water. Een chemisch gezond water bevat namelijk voldoende zuurstof en wordt niet nadelig beïnvloedt door riooloverstorten en/of algenbloei en kroosdek.
Gemengd rioolstelsel Daarnaast is er de ecologische kwaliteit. Deze
Riolen zijn niets meer of minder dan middelen
wordt bepaald door de aanwezigheid van water- en
voor de inzameling en transport van afval- en
oeverplanten en vis, algen, waterplanten en kleine
hemelwater. Er bestaan verschillende typen
dieren in het water en dieren nabij de watergang.
rioolstelsels. In de Bommelerwaard bestaat
In het algemeen bieden de Nederlandse wateren
het overgrote deel van de vrijverval riolering
niet voldoende vestigingsmogelijkheden voor
(circa 75%) uit gemengde rioolstelsels. Bij
waterplanten, vissen en andere dieren.
een gemengd rioolstelsel wordt overtollig hemelwater gezamenlijk met huishoudelijk en
De inrichting van watergangen levert een
bedrijfsafvalwater ingezameld en afgevoerd.
zeer belangrijke bijdrage aan de uitstraling
Het gemengde stelsel moet dus geschikt zijn om
van de watergangen, de waterkwaliteit en
bij zware regenval aanzienlijke hoeveelheden
vestigingsmogelijkheden voor planten en dieren
hemelwater en afvalwater te bergen en af te voeren.
in en nabij de watergangen. Water van voldoende omvang is van belang. Een robuuste watergang met voldoende diepte biedt betere randvoorwaarden voor een stabiele waterkwaliteit. Zo bieden flauwe oevers met begroeiing vestigingsmogelijkheden voor planten en dieren in tegenstelling tot steile, strak gemaaide oevers of zelfs oevers met harde oeverbeschoeiingen. Tevens is de structuur van het watersysteem van belang. Zo kennen doodlopende watergangen zonder doorstroming vaak een slechte waterkwaliteit.
Rioolgemaal Om de stroomsnelheid te bewaren, lopen riolen schuin omlaag. Wanneer de riolen circa 3 meter diep onder de grond liggen wordt een pomp (rioolgemaal) geplaatst dat het water omhoog pompt in een hoger gelegen deel van het rioolstelsel of over langere afstand transporteert. Dit is goedkoper dan het riool over grote afstand steeds dieper te leggen.
92
Rioolwaterwaterzuiverings installatie (RWZI) Het ingezamelde afval- en hemelwater wordt via rioolgemalen en persleidingen afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI's) Bommelerwaard-Oost in Zaltbommel, Aalst en Dreumel, waar het wordt gezuiverd.
Overnamepunten In de rioleringszorg is sprake van een tweetal zogenaamde overnamepunten. Allereerst het punt waar de gemeente het stedelijk afvalwater (hemelwater + afvalwater) van de particulieren
Randvoorziening
(woningen en bedrijven) overneemt. Het tweede
Om de omvang en schade van riooloverstortingen
punt betreft het punt waar het waterschap het
te verminderen zijn in de Bommelerwaard
stedelijk afvalwater overneemt van de gemeente
diverse randvoorzieningen aangelegd bij
(aansluitpunt).
de riooloverstorten. De randvoorzieningen in de Bommelerwaard zijn uitgevoerd als
Riooloverstort
bergbezinkbassin of bergbezinkleiding. Dit
Het is niet doelmatig om het gemengde rioolstelsel
is een grote betonnen bak of leiding waarin
zo groot te maken dat bij hevige regenval al het
afvalwater tijdelijk wordt geborgen. Als de bui is
met hemelwater verdund afvalwater kan worden
overgetrokken en het riool niet meer vol is, stroomt
afgevoerd naar de RWZI. In het rioolstelsel zijn
het hemelwater en het vervuilde slib terug het
daarom op verschillende plaatsen riooloverstorten
rioolstelsel in naar de zuivering. Door deze extra
aanwezig. Via een overstort wordt het verdund
inhoud aan het rioolstelsel toe te voegen, daalt
afvalwater dat (op dat moment) niet door de
het aantal riooloverstortingen. Daarnaast is de
riolering kan worden verwerkt, afgevoerd naar
voorziening zo ontworpen dat het verontreinigde
oppervlaktewater. Het oppervlaktewater raakt
slib zo veel mogelijk bezinkt. Het water dat
hierdoor mogelijk vervuild waardoor risico's voor de
alsnog overstort vanuit de randvoorziening op
volksgezondheid en aantasting van natuurwaarden
oppervlaktewater is relatief schoon.
kunnen optreden.
Gescheiden en verbeterd gescheiden rioolstelsels Om overstortingen van afvalwater te voorkomen zijn in woonwijken en op bedrijventerreinen zogenaamde gescheiden rioolstelsels aangelegd. Een gescheiden stelsel bestaat uit een apart riool voor het afvalwater en een apart hemelwaterriool. Via het hemelwaterriool komt het hemelwater rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
93
Afkoppelen
leeggezogen. Bij een luchtpersriolering wordt
Een meer duurzame methode om riooloverstortingen
het afvalwater met behulp van een compressor
te verminderen is voorkomen dat (te veel) schoon
door middel van luchtdruk naar het lozingspunt
hemelwater in het gemengde rioolstelsel terecht
gestuwd. Zo ontstaat een "treintje" van afwisselend
komt. Dit kan door hemelwateraansluitingen van het
hoeveelheden afvalwater en lucht.
gemengde rioolstelsel 'af te koppelen'. Bijkomend voordeel van afkoppelen is dat het rendement
IBA
van de rioolwaterzuiveringsinstallatie toeneemt.
De inzet van mechanische riolering heeft z'n
Afgekoppeld hemelwater kan direct worden
grenzen. Naarmate de afstand tussen verspreid
afgevoerd naar oppervlaktewater.
liggende boerderijen en andere percelen in het buitengebied groter wordt zullen de kosten
Mechanische riolering (drukriolering)
toenemen. Op een bepaald moment is het niet
Is een riolering met natuurlijk verval niet mogelijk of
meer doelmatig mechanische riolering in te zetten.
in ieder geval onpraktisch of ondoelmatig, dan wordt
Dan komen de IBA's in beeld. IBA staat voor:
mechanische riolering toegepast. Mechanische
individuele behandeling van afvalwater. Een IBA is
riolering wordt vaak in het buitengebied
in feite een mini-rioolwaterzuivering. Bij een IBA
toegepast om het afvalwater van verspreid
wordt het afvalwater lokaal bij het betreffende
liggende boerderijen en andere percelen naar een
perceel gezuiverd.
rioolwaterzuiveringinrichting te vervoeren. Met mechanische riolering wordt uitsluitend afvalwater getransporteerd in verband met de beschikbare capaciteit. Hemelwater wordt lokaal afgevoerd naar open water.
Er zijn verschillende soorten IBA's. Sommige zijn heel simpel en zuiveren in zeer beperkte mate, zoals de septic tank. Andere zijn bijna mini-RWZI’s die nagenoeg dezelfde prestaties leveren als de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Er zijn drie typen mechanische riolering:
94
drukriolering, vacuümriolering en
Hemelwateroverlast
luchtpersriolering. Bij alle drie typen wordt het
Riolering
water in een put verzameld. Als het waterpeil in
Door de klimaatverandering treden zeer zware
de put een bepaald niveau bereikt, dan zorgt het
regenbuien vaker en heftiger op. In alle KNMI-
systeem er automatisch voor dat de put geleegd
scenario's nemen de buien toe. Het traditionele
wordt. Bij het meest gebruikte type, drukriolering,
rioolstelsel kan deze grote hoeveelheden neerslag
leegt een afvalwaterpomp een of enkele malen
niet meteen op alle plaatsen verwerken. Daarvoor
per etmaal de pompput en duwt het verzamelde
is het niet ontworpen. De riolering is bedoeld om
afvalwater in de leiding. Bij vacuümriolering
bij normale regenbuien het water van wegen en
wordt de leiding door een hoofdstation vacuüm
daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade
te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig.
Grondwaterproblemen
Bijvoorbeeld infiltratie in de bodem, afvoer naar
Hemelwater zakt de bodem in tot het niet verder
open water en kortdurende berging op straat of in de
kan. Dan stuit het op een laag grond die geen
openbare ruimte. Maar ook kunnen we de particulier
water doorlaat. Boven deze laag raakt de grond
stimuleren/dwingen het water op eigen terrein
'verzadigd'. Dit houdt in dat de grond geen
te verwerken.
water meer kan opnemen. De hoogte waar deze verzadiging optreedt, is de grondwaterstand (of het grondwaterpeil). Het water eronder noemen we grondwater.
Wel moeten we leren accepteren dat door toename van hevige buien vaker water op straat zal staan.
Als de grondwaterstand in bebouwd gebied langere
Wat wel en niet acceptabel is en hoeveel geld aan
tijd te hoog of te laag is, kan dit problemen geven.
maatregelen wordt uit gegeven, zijn lokale keuzes die
Te diepe grondwaterstanden kunnen leiden tot
in het WRP zijn gemaakt.
zettingsproblemen (scheuren in woningen en riolering), droogval en aantasting van (houten)
Oppervlaktewater
paalfunderingen en droogteschade aan planten
Een belangrijke taak van het
en bomen. Te hoge grondwaterstanden kunnen
oppervlaktewatersysteem is het bergen en afvoeren
leiden tot grondwater en vocht in de kruipruimten
van hemelwater en kwelwater. Indien onvoldoende
met optrekkend vocht in de woningen als gevolg.
ruimte voor water aanwezig is en de watergangen niet
Hierdoor kunnen gezondheidsproblemen ontstaan.
voldoende water kunnen afvoeren kan uiteindelijk
Als gevolg van de klimaatveranderingen kunnen
het water buiten de oevers treden van de watergang
deze problemen verergeren of er kunnen zelfs
bij extreme neerslag of hoge rivierafvoeren. Voordat
nieuwe problemen ontstaan.
dit gebeurt kan het waterpeil in de watergangen al zo gestegen zijn dat riooloverstorten en drainage niet
Bij slecht doorlatende bodems (zoals klei of
meer onbelemmerd af kunnen stromen.
leem) kan door het traag weg trekken van hemelwater, water (tijdelijk) stagneren en
Binnen het Nationaal Bestuursakkoord Water is
kan een schijngrondwaterstand ontstaan.
bepaald dat overstroming vanuit de watergangen
Dit 'schijngrondwater' ontstaat vooral in de
door extreme neerslag of hoge rivierafvoeren, die
winterperiode (dan is de verdamping laag).
leidt tot waterschade aan gebouwen, gewassen en bouwwerken aangemerkt kan worden
Typerend voor de Bommelerwaard is dat de
als wateroverlast.
grondwaterstanden lokaal sterk stijgen bij hoge waterstanden op de rivieren met als gevolg dat het
Hierbij worden verschillende beschermingsniveaus
oppervlaktewatersysteem veel kwelwater afvoert.
voor verschillende functies onderscheiden, rekening
Maar ook dat veel watergangen nabij de rivieren
houdend met de klimaatwijzigingen waarbij de buien
droogvallen in de zomer.
heviger worden.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
95
Bijlage B: wettelijk kader; taken en plichten De afgelopen jaren is nieuw beleid en regelgeving ingevoerd met consequenties voor afvalwater, hemelwater en grondwater. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste nieuwe ontwikkelingen in het beleid en de regelgeving beschreven. Hierbij is specifiek aangegeven wat de taakstellingen/verplichtingen van de gemeenten en het waterschap zijn. Onderstaand schema geeft aan op welke wijze dit WRP invulling geeft aan dit (nieuwe) beleid en regelgeving.
Algemeen Aspect
Taakstellingen/verplichtingen
Europese kaderrichtlijn Water
Rol WRP Gemeente en waterschap dienen gezamenlijk afspraken te maken over de na te streven doelen en de wijze waarop deze bereikt worden. Dit gezamenlijke WRP vormt hier een platform voor.
Waterschapswet
Zorgplicht zuivering
Het WRP geeft aan op welke wijze
stedelijk afvalwater
de afvalwaterzuiveringszorgplicht wordt ingevuld.
Waterwet
Samenwerken aan een
In het WRP worden de activiteiten
samenhangend waterbeheer.
in het waterbeheer tussen gemeenten en waterschap afgestemd en geborgd.
96
Zorgplicht voor doelmatige
Het WRP geeft aan op welke
inzameling en verwerking
wijze de hemelwaterzorgplicht
van hemelwater.
wordt ingevuld.
Zorgplicht voor voorkomen/
Het WRP geeft aan op welke
beperken van schade door
wijze de grondwaterzorgplicht
grondwateroverlast.
wordt ingevuld.
Algemeen Aspect
Taakstellingen/verplichtingen
Rol WRP
Wet milieubeheer
Zorgplicht voor inzameling en
Het WRP geeft aan op welke wijze
transport van afvalwater.
de afvalwaterzorgplicht wordt ingevuld.
Planverplichting opstellen GRP.
Het WRP vormt een combinatie van het stedelijk waterplan en het verbreed GRP. Met het opstellen en vaststellen van dit WRP wordt invulling gegeven aan de planverplichting.
Lozingseisen hemel- en
Dit WRP vormt een mogelijk
grondwater.
platform voor het maken van afspraken en het eventueel opstellen van protocollen en/of verordeningen voor het verwerken van hemel- en grondwater op eigen terrein en de wijze waarop dit water aangeleverd wordt aan de gemeente.
Gemeentewet
Rioolheffing.
Het WRP geeft aan welke kosten toegerekend worden aan de rioolheffing en op welke wijze de rioolheffing wordt doorbelast aan de bewoners en ondernemers in de Bommelerwaard.
Bestuursakkoord Water 2011
Doelmatiger waterbeheer
Het WRP heeft een voorbeeldfunctie voor meer samenwerking in de waterketen, volgens de afspraken uit het bestuursakkoord.
Deltaprogramma 2015
Gemeente en waterschap dienen gezamenlijk te streven naar het klimaatbestendig en water robuust inrichten van de openbare ruimte. Dit gezamenlijk WRP vormt hier een platform voor.
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
97
Algemeen Aspect
Taakstellingen/verplichtingen
Nationaal Waterplan 2016-2021
Rol WRP Gemeente en waterschap dienen gezamenlijk te streven naar meer waterbewustzijn onder de bewoners. Dit gezamenlijke WRP vormt hier een platform voor.
Omgevingswet
Art 2.16 lid 1 onder a
Dit WRP geeft weer hoe de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, voor zover de houder het afvloeiend hemelwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan wordt vormgegeven. Het beschrijft wanneer het treffen van maatregelen in het openbaar gemeentelijke gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de op grond van deze wet aan de fysieke leefomgeving toegedeelde functies zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is; Het geeft weer hoe we omgaan met de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater; En hoe we het beheer van watersystemen, voor zover toegedeeld bij omgevingsverordening als bedoeld in artikel 2.18, tweede lid, of bij ministeriële regeling als bedoeld in artikel 2.20, derde lid de zuivering van stedelijk afvalwater, in gevallen waarin toepassing is gegeven aan artikel 2.17, derde lid (toewijzing zuivering door waterschap aan gemeente) regelen.
98
Europese kaderrichtlijn Water
klimaatbestendig en water robuust inrichten van
Een goede waterkwaliteit vinden we belangrijk
de ruimtelijke omgeving moeten opnemen in het
in Nederland. Omdat water zich weinig aantrekt
beleid. Doel van de Deltabeslissing Ruimtelijke
van landsgrenzen, zijn internationale afspraken
adaptatie is het sturen van het veranderingsproces
nodig. Sinds eind 2000 is daarom de Europese
om het klimaatbestendig en water robuust inrichten
Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht. Deze moet
van Nederland een vanzelfsprekend onderdeel te
ervoor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte‐
maken van ruimtelijke (her)ontwikkeling. Jaarlijks
en grondwater in Europa in 2027 op orde is.
wordt de doelstelling op Prinsjesdag verantwoord en herijkt.
De concrete implementatie van de KRW vindt plaats in zogeheten stroomgebiedsbeheerplannen. In deze
Gezamenlijke taakstellingen/verplichtingen
plannen zijn de waterlichamen aangewezen, zijn
gemeente en waterschap
doelen afgeleid voor de ecologische en chemische
Gemeente en waterschap zijn verantwoordelijk
toestand. Ook zijn maatregelen benoemd om de
voor het opnemen van klimaatbestendig en
doelen te bereiken, per achterlichaam en voor
water robuust inrichten van de openbare ruimte
gebieden als geheel.
in het beleid. Het te hanteren uitgangspunt is dat bij (her)ontwikkelingen geen extra risico op
De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) kent een
schade en slachtoffers mag ontstaan voor zover
uitvoeringsperiode van in totaal 18 jaar (2010 tot
dat redelijkerwijs haalbaar is. In 2050 dienen
en met 2027), verdeeld over drie planperiodes van
gemeenten klimaatbestendig en water robuust
elk 6 jaar. In 2009 zijn de eerste stroomgebied-
ingericht te zijn.
beheerplannen vastgesteld. In 2015 zijn nieuwe plannen vastgesteld voor de periode 2016-2021.
Nationaal Waterprogramma 2022-2027 We werken aan schoon, veilig en voldoende
Taakstellingen/verplichtingen gemeente
water dat klimaat adaptief en toekomstbestendig
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het opstellen
is. Ook is er aandacht voor de raakvlakken van
en uitvoeren van de benodigde maatregelen.
water met andere sectoren. De ministeries van
Dit zijn maatregelen aan de riolering (o.a.
Infrastructuur en Waterstaat, Binnenlandse
overstortingen, afkoppelen), inrichting en beheer
Zaken en Koninkrijksrelaties en Landbouw,
openbare ruimte (o.a. onkruidbestrijding), baggeren
Natuur en Voedselkwaliteit hebben de
en functiewijziging of gebruiksbeperkingen
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het
(bestemmingsplan).
opstellen van het NWP. Dit ontwikkelen we samen met medeoverheden, drinkwaterbedrijven,
Taakstellingen/verplichtingen waterschap
maatschappelijke organisaties en branche- en
Waterschappen zijn verantwoordelijk voor
sectorpartijen. Om de uitdagingen rondom water
het opstellen en uitvoeren van de benodigde
het hoofd te bieden is samenwerking cruciaal.
maatregelen. Voor de oppervlaktewaterkwaliteit geldt tenminste een stand stillp ‐ rincipe:
Op basis van de wettelijke taken van het kabinet en
verslechtering van de waterkwaliteit is niet
het nationale ruimtelijke beleid richt het nationale
toegestaan.
waterbeleid zich op de volgende hoofdonderwerpen: •
Waterveiligheid
Deltaprogramma 2021
•
Zoetwater
De Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie, onderdeel
•
Waterkwaliteit en natuur
van het Deltaprogramma 2015, schrijft voor dat
•
Scheepvaart
rijk, provincies, gemeenten en waterschappen het
•
Klimaatadaptatie
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
99
In het Waterprogramma is het rijksbeleid voor het
van watergebonden fauna;
waterbeheer vastgelegd. De operationalisaties van
• Waterlopen zijn vispasseerbaar zijn en/of er
het Waterplan zijn stroomgebiedsbeheerplannen.
bestaan mogelijkheden voor migratie over de
In de stroomgebiedsbeheerplannen zijn per
oevers.
stroomgebied de maatregelen vastgelegd om in de toekomst te voldoen aan de eisen van de
Waterschapswet
Europese kaderrichtlijn Water. Tevens is in de
Op 6 juni 1991 is de Waterschapswet vastgesteld.
stroomgebiedsbeheerplannen de koppeling gelegd
Deze wet regelt de taken en inrichting van de
met de doelstellingen van het NBW.
waterschappen en de samenstelling van hun besturen.
Het nieuwe Waterprogramma dient nog vastgesteld te worden.
Taakstellingen/verplichtingen waterschap
Wettelijk verplicht: Zorgplicht zuivering stedelijk Gezamenlijke taakstellingen/verplichtingen
afvalwater
gemeente/waterschap
Het waterschap heeft op grond van de Waterwet en
Ons Water:
de Waterschapswet een zorgplicht voor de zuivering
Om de waterbewustheid te vergroten, is de
van stedelijk afvalwater. Deze zorgplicht sluit
publiekscommunicatie Ons Water gestart. Hierin
direct aan op de gemeentelijke zorgplicht voor de
werken waterschappen en gemeenten samen
inzameling van stedelijk afvalwater.
met het Rijk, provincies, drinkwaterbedrijven en Rijkswaterstaat. Waterschap en gemeente hebben
Wettelijk verplicht: Beheer en Onderhoud
de taak de waterbewustheid on der de bewoners te
Watergangen en waterschapswerken
vergroten.
De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het beheer van de watergangen en het onderhoud van
Ecologische verbindingszones (EVZ)
de A‐watergangen. De waterschapswerken zijn
Waterlopen spelen een belangrijke schakel in
vastgelegd in de legger en hebben een juridische
ontwikkeling van de ecologische hoofdstructuur
status. Aanpassingen van of werkzaamheden
(hierna EHS). De EHS is opgebouwd uit
nabij waterlopen vereisen een KEUR ontheffing
kerngebieden en gekoppeld door droge en natte
(onderdeel watervergunning)
ecologische verbindingszones (hierna EVZ). Diverse waterlopen hebben een status als natte EV, dit
Voor de overige waterlopen en greppels ligt de
betreft een provinciale functietoekenning. Dit
onderhoudsplicht bij gemeenten of particulieren.
betekent dat er maatregelen worden vereist om
Hierin zijn B‐watergangen en C-watergangen te
de inrichting en de hydraulische kenmerken te
onderscheiden met afnemend belang voor de
verbeteren.
regionale waterhuishouding.
Taakstellingen/verplichtingen waterschap
Naast de KEUR is algemeen beleid van kracht. Het
Wettelijk mogelijk: Invulling geven aan de natte
beleid is echter slechts globaal omschreven in de
ecologische hoofdstructuur
waterbeheerplannen en richt zich op het effectief
Waterschappen hebben de taak op zich genomen de
en efficiënt uitvoeren van het vereiste beheer
natte EVZ voor 2018 te realiseren. Toekenning van
en onderhoud, waarbij de inrichting bij voorkeur
de functie natte EVZ stelt navolgende eisen:
robuust en zelfregulerend is. Waar nodig wordt een
• Waterlopen en oevers hebben een
technische inrichting gekozen om aan de gestelde
natuurvriendelijke inrichting; • Waterlopen vormen een schakel in de migratie
100
eisen vanuit het waterbeheer te voldoen.