Bijlage 1 Werkversie Omgevingsvisie Bommelerwaard bijgewerkt 2021-05-20

Omgevingsvisie Bommelerwaard Concept, 6 mei 2021

1

BOMMELERWAARD

Gemeente Zaltbommel

Gemeente Maasdriel

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

2

VOORWOORD

Door wethouders?

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

3

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Hoe kwam de omgevingsvisie tot stand? 3. Proceswijzer / Stappenplan voor uw idee

4. Leidende principes Klimaat en Gezondheid 5. BommelerWaarden en de BommelerWaarder 6. Kernopgaven Bommelerwaard

7. Een visie van en voor de Bommelerwaard 8. Uitvoering 9. Grondbeleid en financiële aspecten 10. Achtergronden bij de visie Bijlagen: BommelerWaarden per deelgebied

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

4

1. INLEIDING De gemeente Zaltbommel en gemeente Maasdriel hebben veel overeenkomsten ‘als mooiste eiland tussen de rivieren’ . Hier heeft de loop van de rivieren eeuwenlang historie geschreven in het landschap. Maar ook in het karakter van onze inwoners. Een karakter van hard werken, ‘eigen boontjes doppen’ en naar elkaar omzien. Samen met elkaar strijden voor een toekomst voor ons allemaal. Dat kenmerkt ons motto: samen leven, werken en ondernemen, samen (voort)bouwen aan onze identiteit als Bommelerwaarders. Deze omgevingsvisie gaat over onze woon- en leefomgeving en de mensen die daarin samenleven, werken, ondernemen en verblijven. Het gaat bijvoorbeeld over woningen, bedrijven, wegen, water, bodem en lucht. Maar ook landschap, natuur en cultureel erfgoed vallen eronder. We zijn in gesprek geweest met inwoners, organisaties, andere overheden, samenwerkingspartners, betrokken partijen en andere belangstellenden. Wat vinden wij als gemeente en als samenleving belangrijk om te behouden, te versterken en te ontwikkelen? Het resultaat is 1 gezamenlijke ontwerp omgevingsvisie voor de Bommelerwaard, waarbij ruimte is voor verschillen tussen beide gemeentes. We beschrijven hoe we onze samenleving veilig en gezond houden, nu en in de toekomst. Graag vragen wij ook in deze ontwerpfase om uw inbreng.

Voor u ligt een werkversie waarin de beoogde opzet van de omgevingsvisie is weergegeven. De kernopgaven zijn voorgelegd aan de raden en nader uitgewerkt . De Bommelerwaarden- en Visiekaart zijn in concept opgenomen en worden in de komende periode aangescherpt op basis van de inbreng. We geven aan hoe we hier samen mee aan de slag kunnen. Deze omgevingsvisie nodigt inwoners, ondernemers, investeerders, maatschappelijke organisaties en anderen uit om samen te bouwen aan onze duurzame toekomst en een prachtige en ondernemende Bommelerwaard!

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

5

1. INLEIDING Wat is de status? En tot wanneer is de omgevingsvisie geldig? De omgevingsvisie is bindend voor de overheid die hem vaststelt, de gemeente Zaltbommel en gemeente Maasdriel in dit geval. Nieuwe plannen/ ideeën en gemeentelijk beleid moeten voldoen aan de Omgevingsvisie. De omgevingsvisie inspireert en nodigt uit. Heb je als inwoner of ondernemer een plan/ idee om iets nieuws te ontwikkelen of te bouwen, dan is de omgevingsvisie in het bijzonder van belang. Aan de hand van de omgevingsvisie beoordelen we plannen / ideeën die niet passen in het omgevingsplan. Er zit geen einddatum aan de omgevingsvisie. Deze wordt (indien nodig) om de …. jaar geactualiseerd. Het kan zijn dat tussentijds de omgevingsvisie wordt aangepast als door aanleiding voor is.

Samenwerking Bommelerwaard / raakvlak toekomstvisie PM

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

6

1. INLEIDING Leeswijzer (aanvullen) De omgevingsvisie bestaat uit 15 kernopgaven, een visiekaart en een waardenkaart. Bij de kernopgaven kun je zien waar wij op in gaan zetten. Hier lees je op welke manier je kunt bijdragen aan de versterking van de Bommelerwaard. De visiekaart geeft aan welke ontwikkelingen wij in welk gebied in de gemeenten wenselijk vinden. Hierbij hebben wij de opmerkingen meegenomen die wij opgehaald hebben uit de samenleving. Wil je meer weten over wat een omgevingsvisie is en hoe deze tot stand is gekomen? Kijk dan in hoofdstuk 2. De waardenkaart geeft onze bestaande kwaliteiten weer. Hier kan je lezen hoe je met je idee de kwaliteiten van de Bommelerwaard kan versterken. Heb je een idee voor een verandering of ontwikkeling in de gemeente, kijk dan naar de proceswijzer. Je ziet daar hoe je aan de slag kan gaan. Bent u een ontwikkelaar of bent u geïnteresseerd in de juridische achtergronden van de omgevingsvisie? Bij ….leest u onder andere hoe we bij ontwikkelingen omgaan met milieu en met de financiële afwikkeling hiervan. Ook leggen we uit hoe de omgevingsvisie samenhangt met andere instrumenten van de Omgevingswet.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

7

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND? De omgevingsvisie en participatie De omgevingsvisie gaat over de toekomst van de leefomgeving van de Bommelerwaard. Participatie met de samenleving is dan ook een belangrijk onderdeel geweest van deze omgevingsvisie. In 2020 zijn we in twee ronden in gesprek geweest met inwoners, organisaties, andere overheden, samenwerkingspartners, betrokken partijen en andere belangstellenden om informatie op te halen.

Aan het begin van het traject is er een communicatie -en participatieplan opgesteld, waarin de doelen, de verschillende doelgroepen en de aanpak zijn uitgewerkt. Vanaf maart 2020 kreeg Nederland echter te maken met het coronavirus en de daarbij behorende maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Na de karavaan begin 2020 zijn om die reden de bijeenkomsten van maart in eerste instantie uitgesteld, om op een later moment plaats te vinden. Toen dit niet mogelijk bleek, hebben vanaf mei 2020 de rest van de bijeenkomsten met inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties digitaal plaatsgevonden. Zie ook het platform www.toekomstbommelerwaard.nl

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

8

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND? De eerste ronde De eerste ronde vond in januari en februari 2020 plaats. In deze ronde is er ingezet op bekendheid over de omgevingsvisie en hoe en wie we vragen om inbreng. Op verschillende manieren zijn de waarden, ambities en verbeterpunten voor de Bommelerwaard geïnventariseerd bij inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Door een ansichtkaartenactie kreeg ieder huishouden in de Bommelerwaard een ansichtkaart met vragen in de brievenbus . Grote posters op reclameborden langs de weg, een digitaal platform, een kleurplaat voor kinderen en een fotowedstrijd gaf veel bekendheid aan de omgevingsvisie. Daar kwamen honderden reacties op (zie pagina’s 12 en 13). Daarnaast zijn de gemeenten drie dagen de straat op geweest om in gesprek te gaan met passanten. Een karavaan langs de verschillende kernen, met vragen over hoe de inwoners willen wonen, ondernemen en recreëren in de Bommelerwaard. In mei 2020 is er een digitale bijeenkomst voor stakeholders en ketenpartners georganiseerd. Aan de hand van een aantal thema’s is gesproken over de kwaliteiten en ambities voor de Bommelerwaard.

De inbreng die is opgehaald tijdens de straatgesprekken in februari en de bijeenkomst in mei met stakeholders is met de beleidsanalyse en de analyse van trends en ontwikkelingen verwerkt in verschillende onderdelen van deze visie: een waardenkaart met de belangrijkste waarden voor de Bommelerwaard, een overzicht van de trends & ontwikkelingen en kernopgaven. In de tweede ronde gingen we hierover verder in gesprek.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

9

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND?

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

10

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND?

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

11

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND?

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

12

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND?

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

13

2. HOE KWAM DE VISIE TOT STAND? De tweede ronde In oktober 2020 vond de tweede digitale ronde plaats met bewoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en partners. Zowel voor bewoners en ondernemers, als voor stakeholders en ketenpartners is er een digitale bijeenkomst georganiseerd. Ook kon er weer worden gereageerd via het digitale platform. Tijdens deze vervolgbijeenkomsten is het gesprek gevoerd over de trends en ontwikkelingen, waarden en kernopgaven en welke partijen daarbij betrokken moeten worden binnen vier verschillende thema’s. Over de grote kernopgaven die spelen binnen deze thema’s zijn ter illustratie een aantal korte video’s opgenomen die inwoners en ondernemers konden raadplegen via het platform. Hoe hebben wij de uitkomsten verwerkt? Alle input die we hebben opgehaald is samen met de waarden, trends en ontwikkelingen, kernopgaven en visiekaart verwerkt tot een ontwerp-omgevingsvisie. De ‘Bommelerwaarden’ zijn beschreven en op kaart gezet. De kernopgaven benoemen de acties die de gemeente Zaltbommel en Maasdriel en de samenleving oppakken om de koers op te gaan die we samen hebben uitgestippeld. Hierbij staan de volgende thema’s centraal:

1. 2. 3. 4.

Klimaat, duurzaamheid en landschap Landbouw, economie en toerisme Wonen, welzijn en voorzieningen Milieu, gezondheid en leefbaarheid

De visiekaart geeft de beoogde koers voor de komende PM jaar voor de Bommelerwaard aan. De visiekaart is, samen met de waardenkaart en de kernopgaven, belangrijk bij de afweging van initiatieven en plannen. De ontwerp omgevingsvisie wordt officieel ter inzage gelegd en iedereen kan een zienswijze indienen bij het college van Burgemeester en Wethouders.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

14

3. PROCESWIJZER (of stappenplan?) JA, MITS:

Uitleg pm

Kernopgaven

Visiekaart

BommelerWaardenkaart

Draagt het initiatief bij aan de kernopgaven?

Sluit het initiatief aan bij de visie?

Versterkt het initiatief de waarden (en/of doet het geen afbreuk)?

Gezonde en klimaatbestendige leefomgeving

3. PROCESWIJZER (of stappenplan?) Eerste aanzet. Deze proceswijzer wordt nader uitgewerkt met beide gemeentes en gebaseerd op het gewenste procesverloop.

Heb je een plan of een idee, dat je wilt realiseren in de gemeente Zaltbommel of Maasdriel? Met deze proceswijzer helpen we je graag op weg. Met jouw idee kan je een positieve bijdrage leveren aan je leef- en werkomgeving. Onze grondhouding is dan ook “Ja, mits”. In de proceswijzer lees je hoe dat in zijn werk gaat.

Evt. voorbeelden opnemen ter inspiratie (bijv. VAB-locatie, groepslocatie bij agrarisch bedrijf, of kleinschalig zonneveld)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

16

3. PROCESWIJZER

1. Kan jouw idee de kwaliteiten van de gemeente versterken? Onze gemeente heeft veel kwaliteiten die we graag willen behouden en versterken. We vinden het daarom belangrijk dat plannen passen bij de kwaliteiten van een gebied. Deze kwaliteiten kan je vinden in de Bommelerwaardenkaart. Daar vind je voor jouw locatie de belangrijkste kwaliteiten en waar je in de uitwerking van je idee rekening mee moet houden. Jouw idee kan deze kwaliteiten versterken. Ook geven de kwaliteiten veel mogelijkheden om je idee beter te maken. Betrek daarom de kwaliteiten van het gebied bij de uitwerking van je idee tot een plan. Als je nog geen locatie hebt, kan de waardenkaart je helpen om een geschikte plek te vinden. Als je rekening houdt met deze kwaliteiten of als je idee deze kwaliteiten versterkt, heeft jouw idee/plan grotere kans van slagen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

17

3. PROCESWIJZER

2. Draagt je idee bij aan wat wij (de samenleving) willen? In de omgevingsvisie staan vijftien kernopgaven. Dat zijn belangrijke doelen van de gemeente Zaltbommel en gemeente Maasdriel voor de ontwikkeling van de Bommelerwaard. Deze kernopgaven komen voort uit belangrijke trends en ontwikkelingen en . Het zijn punten die voor iedereen van belang zijn om ook in de toekomst fijn en veilig te kunnen blijven wonen, leven en ondernemen in onze gemeente. Kijk of je met je idee aan kan sluiten bij een of meerdere kernopgaven. Dat maakt je idee steviger en meer toekomstgericht.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

18

3. PROCESWIJZER

3. Draagt je idee bij aan de visie van en voor de Bommelerwaard? In de omgevingsvisie staat een Visiekaart. Daarop is de koers aangegeven voor specifieke gebieden van de Bommelerwaard. Deze beoogde ontwikkelingen komen voort uit de kernopgaven te ontwikkelen waarden. Kijk of je met je idee aan kan sluiten bij deze visie. Dat maakt je idee steviger en meer toekomstgericht.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

19

3. PROCESWIJZER

4. Het is een regel dat je met je buren over je idee praat. Praat met je buren, de mensen in de straat, dorp of anderen over je idee. Je idee kan ook voor hen iets te betekenen hebben. Vertel ze wat je wilt en waarom. Vraag wat ze ervan vinden en waarom. Kijk of het mogelijk is om hun wensen en belangen mee te nemen bij de uitwerking van je idee tot een plan. Je kan hier andere partijen bij betrekken zodat je plan voor hen ook een positief effect heeft. Een plan met meerdere doelen kan vaak rekenen op meer steun. Bovendien kan het zelfs zo zijn dat kosten kunnen worden gedeeld. (+ nadere uitleg hoe je belanghebbenden in beeld brengt + contact met gemeenten)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

20

3. PROCESWIJZER

5. Maak met ons een afspraak om je idee te bespreken Heb je de vorige stappen doorlopen? Dan kijken wij samen met jou wat nog nodig is om het plan voor jouw idee uit te kunnen voeren. In Nederland gelden wetten en regels, waar we niet omheen kunnen. Deze gaan bijvoorbeeld over natuur en milieu. We gaan kijken of dergelijke wetten in jouw geval gelden en hoe je daarop in kan spelen. De gemeente adviseert je graag over de wet- en regelgeving en het verdere proces.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

21

4. LEIDENDE PRINCIPES Hier komt de uitleg over de leidende principes van het bereiken van een gezonde leefomgeving die voorbereid is op klimaatverandering. PM

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

22

5. BOMMELERWAARDEN De gemeente vindt het belangrijk dat initiatieven aansluiten bij de waarden van een gebied. Dit inspireert tot plannen die passen binnen de maat, schaal, karakter en identiteit van het gebied. Bewoners, ondernemers, organisaties en andere belanghebbenden hebben hun inbreng kunnen geven tijdens het participatietraject. Ze hebben kunnen aangeven welke waarden zij van belang vinden om te behouden en te versterken. Dit is weergegeven in de waardenkaart, in de beschrijvingen van bestaande waarden en in de waarden die we voor deze gebieden verder willen versterken. Op de ‘BommelerWaardenkaart ‘ is de Bommelerwaard ingedeeld in deelgebieden. Deze deelgebieden zijn gebaseerd op het gebruik en de landschappelijke indeling (uiterwaarden, oeverwal en kom) van het gebied. De met kleur aangegeven deelgebieden hebben elk een eigen karakter. Verder zijn er kernwaarden aangegeven op de kaart. Dit zijn onder andere belangrijke cultuurhistorisch waardevolle elementen of structuren. Deze kernwaarden zullen beschermd en behouden moeten worden.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

23

5. BOMMELERWAARDEN Landschap De Bommelerwaard ligt tussen de rivieren de Maas, de afgedamde Maas en de Waal. Hierdoor vormt het een duidelijke eenheid en unieke ligging als ‘eiland tussen de rivieren’. De waard maakt deel uit van het rivierengebied. Het heeft hierdoor een duidelijke indeling in de rivierbedding met de oevers (uiterwaarden), de oeverwallen (meer zanderige, hogere grond) en de komgebieden (lagere kleigrond). Door het verleggen van de rivier in het verleden is ook in het middengebied een oeverwal ontstaan op de lijn Bruchem-Kerkwijk-Delwijnen. Op de oeverwallen zijn van oudsher de kernen gevestigd. De Bommelerwaard is een waard vernoemd naar Bommel, de lokale naam voor Zaltbommel. Ligging Bommelerwaard in de regio Ten westen van de Bommelerwaard ligt het Land van Altena, aan de noordzijde de Tielerwaard, ten oosten het Land van Maas en Waal en aan de zuidzijde liggen het Land van Heusden en Den Bosch. De grootste stad in de omgeving is Den Bosch, ten zuiden van de Bommelerwaard. Eén van de belangrijkste nationale noord-zuid verbindingen, de A2, loopt door de Bommelerwaard. Ook de spoorverbinding tussen Utrecht en Den Bosch met een station bij Zaltbommel loopt door de Bommelerwaard. Door haar ligging heeft de Bommelerwaard een belangrijke economische positie. Tegelijkertijd heeft het bijzondere natuurwaarden en maakt het onderdeel uit van het rivierensysteem.

Cultuurhistorie De Bommelerwaard heeft een rijke geschiedenis. Dit is nog op veel plekken goed bewaard gebleven. Bijvoorbeeld de vestingstad Zaltbommel, waar veel monumenten te vinden zijn. Maar ook Slot Loevestein, de voormalige staatsgevangenis, die samen met de batterijen onder Brakel en Poederoijen onderdeel uitmaken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. En verder het kasteel Nederhemert, het stadskasteel in Zaltbommel, kasteel Ammerzoden, Slot Well en Slot Rossum.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

24

De BommelerWaarder Hier komt de beschrijving van de identiteit, gebruiken en gewoonten van de inwoners van de Bommelerwaard, hoe zij hun woon en –leefomgeving zien, nu en in de toekomst (PM)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

BommelerWaardenkaart (zie bijlage voor beschrijving deelgebieden en zie seperate kaart voor scherpere versie)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

6. KERNOPGAVEN BOMMELERWAARD De Omgevingsvisie Bommelerwaard richt zich op 15 kernopgaven die vallen onder de volgende thema’s: • • • •

Klimaat, duurzaamheid en landschap Landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie Wonen, welzijn en voorzieningen Milieu, gezondheid en leefbaarheid

Deze 15 kernopgaven laten zien waar wij als gemeenten Zaltbommel en Maasdriel ons de komende jaren op willen richten. Dit willen we samen doen met onze inwoners, organisaties, de regio en andere partners. Deze kernopgaven willen wij integraal benaderen, dit betekent dat een kernopgave niet op zich staat, maar dat altijd andere opgaven meegenomen moeten worden. Bijvoorbeeld bij woningbouwprojecten (kernopgave 4) gaat het ook om: Is er voldoende groen en/of water? (ook in verband met klimaatadaptatie-kernopgave 1), sluit de nieuwe bebouwing aan bij de identiteit van de plek? (kernopgave 2), is de wijk duurzaam? (kernopgave 3), is de nieuwe locatie voldoende bereikbaar, ook met fiets/OV of wandelend ? (kernopgave 6), zijn er voldoende voorzieningen in de omgeving?( kernopgave 10) en is er genoeg te kunnen bewegen en ontmoeten in de directe omgeving? (kernopgave 14). Dus bij elke opgave moeten alle andere opgaven ook bekeken worden en zoveel mogelijk worden meegenomen in de planontwikkeling.

Op de visiekaart kunt u zien waar welke ontwikkelingen mogelijk zijn. Dit is nader toegelicht bij de kaart.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

27

6. KERNOPGAVEN BOMMELERWAARD Landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie

Klimaat, duurzaamheid en landschap 1. Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. 2. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken. 3. We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in.

4. In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. 5. We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor. 6. We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder fietsverkeer en elektrisch vervoer. 7. Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard. 8. Heroriëntatie herstructurering tuinbouw.

Wonen, welzijn en voorzieningen 9. We hebben kwalitatief goede woningen voor alle doelgroepen in een goed woonklimaat. 10. We hebben voldoende bereikbare zorg-, welzijns- en overige voorzieningen, voor alle kwetsbare inwoners van onze gemeente. 11. De centra van Zaltbommel, Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden zijn toekomstbestendig en aantrekkelijk. 12. Een kwantitatief en kwalitatief verantwoorde groei van woningaanbod.

Milieu, gezondheid en leefbaarheid 13. We hebben een veilige, schone en gezonde leefomgeving, zowel boven als onder de grond. 14. De inrichting van onze leefomgeving stimuleert ontmoeting en een gezonde levensstijl. 15. De kernen in onze gemeente zijn toekomstbestendige krachtige kernen met zelfredzame initiatiefrijke inwoners.

28

1. Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. ZB: Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, circulair, groen, biodivers en natuurinclusief. Welke ontwikkelingen spelen er? Door toegenomen ruimtelijke ontwikkelingen (infrastructuur, verstedelijking, intensivering van de landbouw etc.), milieudruk en versnippering van ecosystemen neemt de biodiversiteit af. De snelheid van de vermindering van de biodiversiteit neemt wel af, mede doordat steeds meer maatregelen worden genomen in de landbouw en er meer aandacht is voor biodiversiteit en natuurwaarden buiten de natuurgebieden. Er is meer behoefte aan groen in directe woon- en werk omgeving. Mede door de coronapandemie is de behoefte aan recreatie in de directe (woon)omgeving toegenomen. . Noodzaak om emissie van stikstof-, CO2-uitstoot en fijnstof naar beneden te brengen, dit in verband met klimaatafspraken in het kader van het verder tegengaan van klimaatverandering. Doordat ruimte steeds intensiever gebruikt wordt heeft er ‘verstening’ plaatsgevonden van de kernen. Door klimaatverandering, waarbij we steeds meer te maken krijgen met extreme weersomstandigheden (droogte, warmte, extreme neerslag) is de noodzaak ontstaan voor een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en het buitengebied en voor klimaatbestendig bouwen.

Verschuiving van focus op rivierverruiming en waterstandsdaling via hoogwaterveiligheid (combinatie van dijkverbetering en versterking en maatregelen in de uiterwaarden) naar 'integraal riviermanagement‘. Waterveiligheid en de integrale afweging van verschillende opgaven voor de grote rivieren, waaronder ook drinkwater en bevaarbaarheid ligt bij de rijksoverheid, waterschappen en drinkwaterbedrijven, de gemeente is hierin volgend. Het grootste deel van de Bommelerwaard is in beeld als drinkwaterzoekgebied. Wat willen we bereiken? Variatie in planten en dierensoorten is van groot belang. Onze gemeenten willen hiervoor ruimte bieden door natuurgebieden verder te ontwikkelen en deze gebieden onderling met elkaar te verbinden, zoals bijvoorbeeld langs de Meidijk (ten westen van Zuilichem), waardoor migratie van soorten mogelijk wordt gemaakt. Ook buiten de natuurgebieden is er aandacht voor versterking van de biodiversiteit, zoals langs oevers en akkerranden, in het openbaar groen van de kernen, maar ook in particuliere tuinen en erven. Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de biodiversiteit, natuur en/of groen integraal meegenomen in de plannen. Door klimaatverandering zullen we in de toekomst meer last gaan krijgen van hogere temperaturen.

We voorkomen, die zogenaamde, hittestress door ruimte te creëren binnen de kernen voor extra bomen en groene oases met zitplekken en streven we naar minder ‘verstening’.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

1. Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. Om de gemeenten te beschermen tegen het rivierwater van Maas en Waal worden maatregelen genomen door de Rijksoverheid in overleg met andere overheden voor een veilige afvoer van ons rivierwater. In eerste instantie wordt het buitendijks terugbrengen van een natuurlijk riviersysteem nagestreefd. Het terugleggen van dijk, zodat er buitendijks meer ruimte voor de rivier ontstaat, heeft bij Brakel nadrukkelijk niet de voorkeur. We zetten in op het voorkomen van overlast bij heftige buien en op het tegengaan van verdroging. Het belangrijkste daarbij is om het water op te vangen, te bergen en vertraagd af te voeren. Waterberging wordt zo veel mogelijk op een duurzame wijze bovengronds opgelost in robuuste waterpartijen, die ingericht worden om een gezonde ecologie maximaal te kunnen ondersteunen. Verdroging vormt ook een aandachtspunt voor besproeiing voor de landbouw. Gezamenlijk met de agrarische sector zoeken we naar innovatieve oplossingen om water vast te houden. We houden bij ontwikkelingen in gebieden met overstromingsrisico rekening met vitale en kwetsbare functies. Uitgangspunt is de juiste functie op de juiste plek. Water en bodem zijn (in het buitengebied) belangrijke ordenende principes.

We willen naar een meer natuurlijke inrichting van het watersysteem waarin we inzetten op het vasthouden van water (verbeteren sponswerking bodem en/of waterretentie), of juist afvoer van water (wateroverlast voorkomen). We zetten in op het vasthouden van water waar het valt. We beschermen (toekomstige) drinkwaterbronnen en proberen zoet water zoveel mogelijk aan te vullen en zuinig hiermee om te gaan. (trits: besparen, bewaren, beschermen). Waar willen we dat bereiken? Een deel van de Waal is Natura 2000 gebied. Dit Europese beleid schrijft voor dat de leefgebieden van de van belang zijnde vogel- en habitatsoorten worden beschermd. Grote delen van de Maas en de Waal maken ook deel uit van de Gelders Natuurnetwerk (GNN). De Maas heeft naast een natuurfunctie ook een recreatieve functie. De Waal heeft daarnaast ook bedrijvigheid en een agrarische functie. De afgedamde Maas heeft een drinkwaterfunctie voor West Nederland. Natuurgebied de Lieskampen is een belangrijk natuurgebied binnen de komgronden. De Capreton, een watergang met belangrijke ecologische waarden, zorgt voor een ecologische oost-west verbinding. Een zone langs de Meidijk, inclusief de wielen (=oude dijkdoorbraken) zorgt voor een ecologische noord-zuid verbinding . In de kernen behouden en versterken we zoveel mogelijk de groen/blauwe gebieden en structuren.

Ook tussen de kernen zorgen we ervoor dat groene bufferzones de kernen van elkaar scheiden.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

1. Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. Hoe gaan we het bereiken? We vinden een goede leefomgeving van essentieel belang en vragen alle betrokkenen vanuit hun eigen rol en mogelijkheden een bijdrage te leveren aan een duurzame en klimaatbestendig Bommelerwaard. Bij elke opgave nemen we ruimtelijke klimaatadaptatie mee. In alle ontwikkelingen onderbouwen we hoe ze bijdragen aan een klimaatbestendige leefomgeving. Inwoners worden gestimuleerd de tuinen en erven natuurvriendelijker maken. Ook bedrijven worden gestimuleerd om hun terreinen met meer groen en/of water in te richten. De gemeente stelt als voorwaarde dat bij toekomstige ontwikkelingen groen, natuur en water integraal in de planvorming wordt meegenomen. Ook in bestaande woongebieden streeft de gemeente naar natuurinclusiviteit. Het streven is om waterberging te realiseren aan de rand van de kernen (gemeente Maasdriel), dit om te voorkomen dat wateroverlast in de kernen meteen wordt afgewenteld op het buitengebied en daar overlast veroorzaakt.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

1. Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. Actielijst 1. Uitvoeren van het Landschapsplan Bommelerwaard (2003). Dit plan beschrijft de landschappelijke kernkwaliteiten en beleidsuitgangspunten op hoofdlijnen. Het landschapsplan geldt voor beide gemeenten. De uitvoering wordt per gemeente afzonderlijk gedaan. 2. Opstellen van een nieuw uitvoeringsprogramma van het landschapsplan (Zaltbommel en Maasdriel) in samenwerking met landschapsbeheer Gelderland. Landschaps- en biodiversiteitsprojecten zijn hieraan gekoppeld, gericht op particuliere percelen en het buitengebied. Met dit nieuwe uitvoeringsprogramma wordt het landschapsplan verbreed met natuurwaarden en biodiversiteit. 3. Integraal benaderen van de opgaven voor de grote rivieren via kaderstellend beleid. Gemeente is volgend in het beleid voor waterveiligheid (trekkers zijn waterschap en Rijkswaterstaat). Gemeente Zaltbommel heeft zich uitgesproken tegen dijkverlegging bij Brakel. 4. We stemmen ons waterbeleid af met het waterschap en werken gezamenlijk aan een robuust en duurzaam watersysteem. We stemmen ruimtelijke ontwikkelingen af met het waterschap zodat ontwikkelingen waterneutraal ingericht kunnen worden. 5. We werken aan capaciteit voor de opvang van water en voor vertraagde afvoer van water. Dat werken wij uit in het water- en rioleringsplan.

Met dit document geven wij invulling aan de zorgplichten voor hemelwater, grondwater en stedelijk afvalwater, en stemmen af met het waterschap. We streven naar het zoveel mogelijk scheiden van de stromen afvalwater en regenwater. 6. We nemen deel van de Regionale Adaptie Strategie (RAS) voor de regio rivierenland. De RAS rivierenland geeft aan hoe de regio op de korte en lange termijn bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. De strategie wordt daarna concreet gemaakt in een regionaal uitvoeringsprogramma. We werken nu aan concretisering in de lokale adaptatie strategie. 7. Uitvoering van Masterplan Maas en de 7 speerpunten met bijbehorende deelopgaven door de gemeente Maasdriel. Hierin wordt integraal naar de wateropgaven gekeken o.a. naar de aanleg van nieuwe riviernatuur bij St. Andries en Piekenwaard en versterken van de laatste restanten rivierwaarden bij Alem, Hedel, Well en Hoenzadriel. 8. We stimuleren het verminderen van de stikstofuitstoot op onze stikstofgevoelige natuurgebieden. Hoe is nader te bepalen. 9. We geven voorlichting (en delen kennis) over het belang om je voor te bereiden op de klimaatveranderingen en tips over hoe je dat kan doen. 10. We stellen een ‘Richtlijn klimaatinclusief bouwen’ op. We onderbouwen bij ruimtelijke initiatieven hoe we klimaat hierin meenemen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

2. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken. . Welke ontwikkelingen spelen er? Door een toenemende ruimtevraag van verschillende sectoren , zoals duurzame energie, infrastructuur, woningbouw, agrarische bedrijvigheid (tuinbouw) en recreatie, staat de landschappelijke kwaliteit op sommige plaatsen onder druk. Langs de A2 neemt de maatschappelijke zorg om de verrommeling en verdozing toe. Ook in de kernen en de randen van de kernen liggen relatief omvangrijke gebieden met een onduidelijke functie. Dit werkt verrommeling in de hand. Waardevolle open gebieden, met name in de komgebieden, worden steeds kleiner door intensivering en schaalvergroting in de landbouw, uitbreiding van woningbouw en bedrijventerreinen. Om gevoel van open ruimte te behouden moet zorgvuldig worden omgegaan met deze waardevolle gebieden. Wat willen we bereiken? We streven naar het behoud en ontwikkeling van de landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten van de Bommelerwaard. De unieke ligging als ‘eiland tussen de rivieren Maas en Waal’, met de opbouw van uiterwaarden, oeverwallen met de daarop gevestigde kernen en (open) komgebieden vormen de basis voor deze identiteit (zie hiervoor de Bommelerwaardenkaart en de beschrijvingen).

We willen dat deze verschillende landschapstypen te herkennen zijn en verrommeling en eenvormigheid, dat alles op elkaar lijkt, van de landschappen tegengaan (landschappelijke kernkwaliteiten behouden). We streven naar behoud van de eigen identiteit van de verschillende kernen. Juist door het verschil in identiteit kunnen de kernen elkaar versterken. De ontstaansgeschiedenis, de cultuurhistorie, de groenstructuren maar ook de sociale opbouw van de kernen dragen hieraan bij en moeten een belangrijke plek krijgen in de verdere ontwikkeling van de kernen (stedelijke kernkwaliteiten behouden). De agrarische, grondgebonden, sector vormt in de open kommen een belangrijke schakel in het onderhoud van het open landschap. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied, in het bijzonder in de open kommen, waaronder (burger)woningen als gevolg van functieverandering , moeten niet leiden tot belemmering van agrarische bedrijvigheid. In de gebieden rond de kernen, en het ‘droge land’, zien wij meer ruimte voor verbreding van de functies met behoud van de landschappelijke waarden.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

2. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken.

2. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken. . Kernen breiden waar mogelijk uit in de richting van het ‘droge land’ en niet in de richting van de ‘open kom’. We willen groene buffers tussen de kernen en voorkomen dat kernen tegen elkaar aangroeien. We behouden de kleinschaligheid en groene gebieden binnen onze kernen. Bij woningbouw wordt klimaatbestendigheid, landschappelijke inpassing en groene ruimte integraal meegenomen. Toekomstige initiatieven moeten bijdragen aan het behouden, versterken of ontwikkelen van de kernkwaliteiten en/of moeten knelpunten wegnemen. Het landschap van de Bommelerwaard blijft hierdoor aantrekkelijk. Waar willen we dat bereiken? Op de Bommelerwaardenkaart en de beschrijvingen per deelgebied (zie hoofdstuk 4) wordt beschreven wat de belangrijkste waarden zijn die we willen behouden en versterken. Hoe gaan we het bereiken? Toekomstige ontwikkelingen en initiatieven moeten de landschappelijke en stedenbouwkundige waarden per deelgebied versterken. Draagt een ontwikkeling of een initiatief bij aan de te ontwikkelen waarde en/of lost het knelpunten op? We inspireren initiatiefnemers en vragen om een goede onderbouwing aan te leveren hoe het initiatief bijdraagt aan (versterking van) de landschappelijke en stedenbouwkundige waarden.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

2. We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken. . Actielijst 1. In ons Landschapsplan Bommelerwaard zijn per deelgebied de landschappelijke kernkwaliteiten beschreven, deze zetten we in om de ruimtelijke kwaliteit te borgen en te versterken. 2. Doelen van behoud en versterking van de kernkwaliteiten van het landschap bereiken door inspiratieboek te maken met heldere omschrijvingen voor initiatiefnemers (helder en concreet kader met kaartbeelden, kernkwaliteiten en folders voor inwoners en ontwikkelaars). 3. We zetten het groenstructuurplan van Zaltbommel en de visie Groen en Bomen van Maasdriel in als toetsingskader voor de inrichting van groen en omgevingsvergunningaanvragen. 4. We gebruiken in de gemeente Zaltbommel de Cultuurhistorische waardenkaart om initiatieven af te wegen. 5. We gebruiken de welstandsnota. Hierin worden gebiedskarakteristieken beschreven en hoe moet worden omgegaan met de ontwikkeling van individuele panden. 6. We zetten ons in om de Nieuwe Hollandse waterlinie op de ‘UNESCO Werelderfgoed’-lijst te krijgen (zonder dat dit ten koste gaat van ruimte voor noodzakelijke ontwikkelingen zoals woningbouw en verduurzaming) en de recreatieve en toeristische potentie hiervan te benutten. 7. Waardevolle open gebieden worden zoveel mogelijk beschermd, inclusief de inundatiegebieden van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

8. We zorgen voor het zoveel mogelijk vrijwaren of het gebruik van passende bebouwing bij de historische stads- en dorpsgezichten (Zaltbommel, Heerewaarden, Nederhemert-Zuid, Gameren, deel van Rossum, deel van Hurwenen en Alem) en schootsvelden/stadswallen (Zaltbommel).

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

3. We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in. ZB: We streven een CO2-neutrale gemeente te zijn en richten onze leefomgeving daarop in. Welke ontwikkelingen spelen er? Voor het behoud van welzijn en welvaart van onze inwoners zijn het verminderen van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, de energie- en warmtetransitie (gasloos) en een transitie naar een circulaire economie randvoorwaarden. Het nationale Klimaatakkoord bevat de algemene doelstelling om de CO₂ uitstoot in 2050 met minimaal 95% te reduceren en met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Het Gelderse Energieakkoord (GEA), waar beide gemeenten zich bij aan heeft gesloten, gaat nog een stapje verder en streeft al naar 55% minder CO₂ -uitstoot in 2030 en een klimaat neutrale provincie in 2050. De gemeenten zijn bezig met het opstellen (Maasdriel)/hebben opgesteld (Zaltbommel) van zon- en windbeleid. Wat willen we bereiken? In 2030 voldoen we aan het Gelders Energie Akkoord en in 2050 aan nationale klimaatakkoord. Daarbij richten we ons in de eerste plaats op de energieopgave die nodig is voor de activiteiten in de Bommelerwaard zelf. Dat wil zeggen dat in 2050 de energie die in de Bommelerwaard wordt verbruikt ook lokaal, duurzaam wordt opgewekt.

Ook willen we in de toekomst af van het gebruik van gas en onderzoeken we of warmtenetten (en gebruik van restwarmte) voor nieuwe en bestaande wijken oplossingen bieden. We stimuleren elektrisch rijden door het aanleggen van een laadpalen-infrastructuur in de openbare ruimte. Duurzame energievoorzieningen zijn steeds meer zichtbaar in het landschap, zoals in de vorm van zonnevelden of windturbines en moeten dus goed ingepast worden in het landschap. Voor zonne-energie worden eerst bestaande mogelijkheden benut, zoals het plaatsen van zonnepanelen op daken en parkeerterreinen. Zonnevelden worden in de gemeente Zaltbommel in principe niet op landbouwgronden geplaatst. In Maasdriel wordt voorgesteld om dit zeer beperkt toe te staan De reden daarvoor is dat de gemeente landbouwgronden zoveel mogelijk beschikbaar wil houden voor de voedselproductie en er al een groot aantal andere ruimteclaims op agrarische gronden liggen. Binnen de gemeenten wordt ruimte geboden voor experimentele ontwikkelingen, zoals agrarische bedrijvigheid met teeltondersteunende voorzieningen in combinatie met zonnepanelen. Een landschappelijke afweging vindt hierbij altijd plaats (discussiepunt!) Ook willen we Inzetten op andere energievormen, zoals geothermie.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

3. We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in. Waar willen we dit bereiken? In de (ontwerp) visie zon- en wind Maasdriel, een ruimtelijk perspectief op duurzame energie en het zon- en windbeleid van de gemeente Zaltbommel worden de kansrijke locaties voor windturbines en zonnevelden in beeld gebracht. In de gemeente Zaltbommel is een energiekansenkaart opgesteld. Hierop wordt aangegeven welke locaties conform het zon- en windbeleid in aanmerking komen voor m.n. windturbines, aangezien zonnevelden volgens dit beleid niet op landbouwgronden mag plaatsvinden. Ook zijn er gebieden aangegeven die mogelijk zijn met extra voorwaarden. (de gebieden waar mogelijkheden liggen zijn (op volgorde van voorkeur) in de buurt van grote infrastructuur, op en bij bedrijventerreinen, bij glastuinbouw, in de uiterwaarden en in de komgronden) De gemeente Maasdriel ziet een kansrijke zone langs de A2 en langs het spoor. Hier kunnen onder voorwaarden initiatieven ontwikkeld worden. In de zone langs de A2 evenals de N322 in de gemeente Zaltbommel wordt gezocht naar locaties voor het opwekken van (grootschaligere vormen van) duurzame energie. Bedrijfserven, (tijdelijk benutte) landbouwgrond en gronden die een geringe agrarische waarde hebben, bieden kansen voor kleinschalige duurzame energievoorzieningen (ligt bij initiatiefnemer).

Daarbij bieden wij agrarische bedrijven, tuinbouwbedrijven en bedrijven op bedrijventerreinen de mogelijkheid om kleinschalige windturbines op het eigen erf te realiseren. In Maasdriel biedt het bestemmingsplan buitengebied al mogelijkheden voor het plaatsen van kleine windturbines tot 20 meter. Hoe willen we dit bereiken? We vinden het van belang dat alle betrokkenen vanuit hun eigen rol en mogelijkheden een bijdrage levert aan een duurzame en energie neutrale Bommelerwaard. Dat gaat om energietransitie en het inspelen op klimaatveranderingen (klimaatadaptatie). Onze bijdrage aan de energietransitie leggen we samen met onze regionale partners vast in een Regionale Energie Strategie (RES). Allereerst richten we ons op energiebesparende maatregelen, hierbij lichten we onze inwoners voor en stimuleren we maatregelen, zoals het isoleren van huizen en het gebruik van LED verlichting. Daarnaast richten we ons op het opwekken van duurzame energie.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

3. We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in. Bij nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen is een duurzame energie voorziening en duurzame bouw uitgangspunt. We stimuleren zo veel mogelijk zonpanelen op daken. We spelen zo goed als mogelijk in op de effecten van klimaatverandering. Dit doen wij door onze openbare ruimte klimaatbestendig en duurzaam in te richten door ruimte te geven aan groen en waterberging bij nieuwe ontwikkelingen en indien mogelijk in bestaande woonwijken en door toepassing van duurzame materialen en technieken (zonnepanelen, etc). We versterken het bewustzijn hiervan bij de inwoners en stimuleren om de eigen woonomgeving klimaatbestendig in te richten. Tevens biedt de gemeente Zaltbommel ruimte aan particuliere initiateven voor duurzame energievoorzieningen, via bijvoorbeeld energiecoöperaties. De gemeente Zaltbommel faciliteert het (bieden planologische ruimte) voor realiseren van kleinschalige windturbines bij agrarische bedrijven (incl. tuinbouw) en op bedrijventerreinen voor opwekken eigen duurzame energie. Actielijst 1. We ondernemen actie om te voldoen aan het Klimaatakkoord in 2050 en het Gelders Energie Akkoord in 2030 door het uitvoeren en verder uitwerken van de afspraken. 2. Met het programma duurzaamheid van Zaltbommel en Maasdriel geven wij uitvoering aan het halen van de duurzaamheidsdoelstellingen. 3.

Wij geven uitvoering aan het gemeentelijk zon- en windbeleid passend binnen de Regionale Energie Strategie (RES). 4. We stellen in 2021 een transitievisie warmte op, waarbij in hoofdlijnen wordt aangegeven hoe onze aanpak eruit ziet richting een aardgasvrije gebouwde omgeving. Daarna gaan we aan de slag met wijkuitvoeringsplannen. We doen dit samen met onder andere netwerkbeheerder, woningbouwcorporaties, de Energiekring (Zaltbommel) en inwoners. Daarnaast gaan we ook met bedrijven (waaronder de glastuinbouw) bekijken hoe in de toekomst voorzien kan worden in de warmtevraag. In het westelijk deel van de Bommelerwaard wordt bijvoorbeeld onderzocht of geothermie een oplossing kan zijn. 5. We stimuleren onze inwoners energiebesparende maatregelen te nemen via het energieloket. 6. We sluiten aan bij het opgestelde zon- en windbeleid van beide gemeenten. 7. We onderzoeken mogelijkheden (Zaltbommel) of geven ruimte aan (Maasdriel) voor dubbel grondgebruik. Duurzame energieopwekking in combinatie met een andere functie, zodat het niet ten koste gaat van kostbare landbouwgrond. We bieden ruimte aan experimentele initiatieven. 8. We ontwikkelen een visie op laadpalen-infrastructuur in de openbare ruimte

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

4. In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. . Welke ontwikkelingen spelen er? Na decennia van focus op veilig en betaalbaar voedsel vraagt de maatschappij nu ook om verduurzaming, vergroening en ‘beleving’ (het kunnen zien/kopen) van onze voedselproductie en een eerlijke prijs voor de agrariër. Agrarische bedrijven spelen een belangrijke rol in het beheren van het landschap. Veeteelt, tuinbouw, paddenstoelenteelt en fruitteelt zijn in het rivierenlandschap al jaren lang aanwezig in het gebied. In de Bommelerwaard domineert nog altijd de melkveehouderij in de komgronden en tuinbouw/paddenstoelenteelt op de oeverwallen. Voedselveiligheid en een gezonde leefomgeving vormen daarbij belangrijke thema’s onder de bevolking in de Bommelerwaard. Mede hierdoor is er een toenemende onrust over gezondheidsaspecten in combinatie met de intensieve veehouderij (geiten). Door schaalvergroting en stoppende agrarische bedrijven komen agrarische bedrijfspanden vrij voor herbestemming. Dat leidt vaak tot woon- en niet-agrarische bedrijfsfuncties in het buitengebied. Dit kan tot belemmeringen leiden bij de zittende agrarische bedrijven. De tuinbouw in de Bommelerwaard heeft behoefte aan ruimte voor schaalvergroting. Tegelijkertijd is er een afnemend draagvlak van deze grootschalige tuinbouw (zie ook kernopgave 8).

Het buitengebied heeft ook meer en meer een belangrijke recreatieve functie. Mede als gevolg van de coronapandemie gaan meer mensen fietsen en wandelen in het buitengebied. (zie kernopgave 7) Wat willen we bereiken? In ons buitengebied blijven we ruimte houden voor de ontwikkeling van de landbouw. De verschillende agrarische sectoren; fruitteelt, grondgebonden veehouderij, glastuinbouw en champignonteelt, dragen bij aan de identiteit van de Bommelerwaard; gezond voedsel, aansprekende sierteeltproducten en een beleefbaar landschap. Door schaalvergroting en stoppende agrarische bedrijven komen agrarische bedrijfspanden vrij voor herbestemming. Met zorg wegen wij af of deze panden van bestemming kunnen veranderen naar wonen, zorg, recreatie of kleinschalige niet-agrarische bedrijvigheid. Daarbij houden wij oog voor de gevolgen van de omliggende agrarische bedrijven. De afweging is ook afhankelijk van de plek, ligt het bijvoorbeeld in aan de rand van een kern, op het droge land of op de komgronden. We bieden agrarische bedrijven ook ruimte voor het ontplooien van nevenactiviteiten, zoals activiteiten op het vlak van (verblijfs)recreatie, vooral in de gebieden rond de kernen en langs verbindingen tussen toeristische hotspots.

Glastuinbouw- en paddenstoelenbedrijven krijgen de ruimte voor ontwikkeling en herstructurering in intensiveringsgebieden met aandacht voor landschappelijke inpassing, leefbaarheid en verkeer. Buiten de

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

4. In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. .

Omgevingsvisie Bommelerwaard

4. In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. . intensiveringsgebieden is geen ruimte voor tuinbouwontwikkeling. Daar gaan wij ook zeer terughoudend om met het toestaan van teeltondersteunende voorzieningen. Deze voorzieningen hebben te veel impact op het landschap. Wel onderzoeken we of er ruimte is voor experimentele ontwikkelingen zoals een combinatie van teeltondersteunende voorzieningen en duurzame energieopwekking. In Zaltbommel mogen grondgebonden agrarische bedrijven uitbreiden, maar alleen als dat milieutechnisch mogelijk is (stikstof), samen gaat met een verduurzamingsslag, landschappelijk is ingepast en op andere plekken oude bebouwing wordt gesaneerd. Een locatie van een stoppend agrarisch bedrijf zou beschikbaar moeten blijven voor bedrijven die moeten verplaatsen van een minder geschikte locatie (bijvoorbeeld een locatie dicht bij de bebouwde kom). In Maasdriel moeten agrarische bedrijven passen in de ‘Bommelerwaardse maat’. Dat betekent bescheiden uitbreidingsmogelijkheden, waarbij bijvoorbeeld op andere plekken bebouwing wordt gesaneerd. Het gaat om bedrijven met een lokale binding en korte toeleveringsketens. Bedrijven maken zoveel mogelijk gebruik van lokale arbeidskrachten, waardoor ze een bijdrage leveren aan de lokale werkgelegenheid.

Waar willen we dit bereiken? Op het droge land zien wij ruimte voor een grotere verscheidenheid van functies, te weten landbouw, wonen, groen en recreatie. Het accent op gebieden langs de Maas ligt nadrukkelijk op de recreatie. De open kommen zijn meer gericht op de grondgebonden landbouw, natuur en extensieve recreatie. Bij agrarische bedrijven zien wij ook meer ruimte voor wat intensievere vormen van (verblijfs)recreatie (als nevenactiviteit of functieverandering) zolang dat geen hinder voor omgeving oplevert. In de open kommen gaan we daarnaast zeer terughoudend om met functieverandering van agrarische functies naar woonfuncties om agrarische ontwikkeling niet te belemmeren. In de intensiveringsgebieden staat de herstructurering van de tuinbouw centraal. Hoe gaan we dit bereiken? Aanvullend op wat al gebeurt, zoekt de agrarische sector nog meer de verbinding met de opgaven rondom landschap, natuur, recreatie en water. In de agrovisie 2030 beschrijft de agrarische sector haar visie voor de toekomst. Wij zijn hierover met LTO en ZLTO in gesprek. Daarnaast zetten wij het huidige beleid voort wat betreft functieverandering en teeltondersteunende voorzieningen. Nieuwe initiatieven in het buitengebied (agrarisch, wonen of recreatie) worden afgewogen tegen de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

4. In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. . Actielijst • We gebruiken het beleidskader hergebruik vrijgekomen agrarische bedrijfsbebouwing in het buitengebied om een zorgvuldige afweging te maken of vrijkomende voormalige agrarische bedrijfsgebouwen alternatieve mogelijkheden hebben, zoals sloop en herbouw en/of functieverandering. • We zetten het beleid op het gebied van teeltondersteunende voorzieningen voort. • We maken een visie op de omschakeling van landbouw naar andere functies, niet alleen richting recreatie& toerisme • We hebben een inpassingsplan tuinbouw, hierin wordt de concentratie van de glastuinbouw- en paddenstoelenbedrijven in de daarvoor aangeduide intensiveringsgebieden geregeld met aandacht voor landschap en verkeer. • We zijn in gesprek met de LTO en ZLTO over de Agrovisie 2030 (van LTO/ZLTO). • In samenwerking met LTO/ZLTO en natuurorganisaties de mogelijkheden voor een meer natuur-inclusieve landbouw (agrariër houdt rekening met natuur in en rond zijn bedrijf) onderzoeken • Zie voor wonen, natuur, recreatie/toerisme en herstructurering tuinbouw de bijbehorende kernopgaven. • (PM: erfgoed)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

5. We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor. . . ZB: We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor, waarbij wij aansluiten bij de behoefte van lokale bedrijvigheid. Welke ontwikkelingen spelen er? De Bommelwaard is gesitueerd aan één van de belangrijkste vervoersassen in Nederland. De kennisas A2 Utrecht-Den BoschEindhoven. Door de gunstige ligging langs de A2 neemt de druk op de gronden erlangs toe. Grootschalige bedrijven, zoals distributiecentra en andere logistieke bedrijvigheid, vestigen zich graag in deze zone op de bedrijventerreinen ten oosten van Zaltbommel. Met de MIRT-verkenning A2 wordt onderzocht hoe de doorstroming in beide richtingen verbeterd kan worden, waardoor de reistijd en de bereikbaarheid van het gebied betrouwbaarder wordt. Ook vanuit het RES (regionale energiestrategie) wordt gekeken naar dit gebied voor de opwekking van duurzame energie en vanuit Maasdriel ligt hier een reserve concentratiegebied voor glastuinbouw.

Wat willen we bereiken? In de A2 zone zoeken wij naar een goede balans tussen de verdere uitbreiding van de bedrijvigheid, waarbij we ruimte open/groen willen houden tussen de bedrijventerreinen van Hedel en Zaltbommel, opwekking van duurzame energie, glastuinbouw, eventuele bovenlokale vraag van woningen en de landschappelijke kwaliteit, inclusief zicht op het open komgebied, waarbij verdere ‘verdozing’ van het landschap wordt vermeden en zoveel mogelijk dubbel ruimtegebruik wordt nagestreefd. Hierbij wordt ook gestreefd naar een verbetering van de verbinding met station Zaltbommel. Op de bedrijventerreinen, langs de A2 maar ook op de andere, kleinere bedrijventerreinen in de Bommelerwaard, worden eisen gesteld aan duurzame energieopwekking, bijvoorbeeld zonnepanelen op de daken van bedrijfsgebouwen, groen en waterstructuren op de terreinen en landschappelijk ingepaste overgangen naar het landschap. Zwaardere stedenbouwkundige randvoorwaarden worden gesteld aan bedrijven met een zichtlocatie langs de A2. Bedrijven die lokale werkgelegenheid met zich meebrengt zien we graag vestigen op onze bedrijventerreinen. Mochten bedrijven gebruik maken van arbeidsmigranten moet bij de vestiging al een plan zijn hoe deze worden gehuisvest.

Naast de meer (inter)nationaal georiënteerde bedrijvigheid langs de A2 is er uitbreidingsruimte voor de lokale bedrijven op de bedrijventerreinen bij de verschillende kernen in de Bommelerwaard. De ruimte voor meer bovenlokale bedrijvigheid langs de A2 mag niet ten koste van ruimte in dit gebied voor lokale ondernemers. Solitaire bedrijven in de kern en in het buitengebied krijgen onder voorwaarden enige uitbreiding (o.a. de milieucategorie moet gelijk blijven), mede om de kernen leefbaar en toekomstbestendig te houden. In andere situaties kunnen de bedrijven naar een bedrijventerrein verplaatsen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

5. We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor. . .

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

5. We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor. . . Waar willen we dit bereiken? In een zone rondom de A2 zoeken wij naar ruimte voor bedrijvigheid, glastuinbouw, duurzame energieopwekking en mogelijk bovenlokale vraag naar woningen in combinatie met natuur en landschap. Hoe willen we dat bereiken We werken een zone rondom de A2 uit in een gebiedsgericht programma in samenwerking met andere overheden (waaronder buurgemeenten zoals Den Bosch) en ondernemers. In dit programma worden integrale afwegingen en kaders gemaakt ten aanzien van het open landschap in de kommen, natuurontwikkeling, landbouw, eventuele woningbouw, energielandschap en ruimte voor meer kleinschalige bedrijvigheid en tevens lokale ondernemers.

Actielijst • We gebruiken het RPW, Regionaal Programma Werklocaties om • Bestaande werklocaties toekomst bestendig te maken • De programmering van nieuwe werklocaties te maken • Focus op kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid langs de A2 te krijgen, zonder dat dit ten koste gaat voor lokale ondernemers • Geen toevoegingen van XXL locaties langs de A2 te krijgen • Andere bedrijfslocaties bij de kernen te benutten voor lokale bedrijven • Kwaliteitsniveau van bedrijventerreinen te verbeteren • We hebben het afsprakenkader Regionale Samenwerking Bedrijventerreinen om met partijen samen te werken op het thema bedrijventerreinen om zo de economische ontwikkeling en de groei en het behoud van de werkgelegenheid in Rivierenland optimaal te faciliteren. • Opzetten en uitwerken van een programma A2 zone • Kaders stellen o.a. op het gebied van duurzaamheid, landschappelijke inpassing en werkgelegenheid bij nieuwe bedrijven (minimaal alle daken geschikt maken voor zonnepanelen)

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

6. We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder fietsverkeer en elektrisch vervoer. . . ZB: We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder OV, voet- en fietsverkeer en elektrisch vervoer. . Welke ontwikkelingen spelen er? De behoefte aan mobiliteit neemt al decennialang toe en de verwachting is dat deze groei ook in de toekomst doorzet. Dat komt onder meer door economische groei, toenemende woon-werk-afstanden, toenemende pakketdiensten en groei van het aantal inwoners in de gemeenten. De verbreding van de A2 en betere bereikbaarheid trekt ook weer meer mobiliteit aan. Daartegenover staat dat thuiswerken en thuisstuderen, dat door de coronapandemie een vlucht genomen heeft, mogelijk voor een afname van de mobiliteit zorgt. De toenemende populariteit van “delen” zorgt ervoor dat er mogelijk in de toekomst minder ruimte nodig is voor het parkeren van auto’s. Deelmobiliteit kan ertoe leiden dat reizigers bewust andere manieren kiezen voor hun reis dan alleen de auto. Op dit moment zien we in de Bommelerwaard echter nog geen afvlakking van het autobezit (het autobezit in de Bommelerwaard ligt ruim boven het landelijk gemiddelde).

Technologische ontwikkelingen kunnen bijdragen aan betere benutting van bestaande infrastructuur Deze ontwikkelingen kunnen een impuls geven aan het behalen van doelstellingen op het gebied van de energietransitie en aan het opvangen en faciliteren van de groeiende mobiliteit. Mede dankzij de e-bike is “op fietsafstand” een groter gebied geworden. Forenzen voor werk en studie kunnen door de e-bike worden verleid om niet meer met de auto naar hun werk te rijden. Zo is er een snelfietsroute aangelegd van Den Bosch naar Zaltbommel. Wat willen we bereiken? Een goede en veilige bereikbaarheid is van essentieel belang. We zetten daarom in op een optimaal bereikbare gemeente, waarbij we energiebewuste keuzes makkelijker willen maken, bijvoorbeeld door snelfietsroutes. Ook zorgen we voor goede autoverbindingen en parkeergelegenheden. De openbare ruimte richten we zo in dat deze toegankelijk en verkeersveilig is voor iedereen. De dijken behoeven extra aandacht i.v.m. verkeersveiligheid. Ook behoeft de snelle toename van het aantal elektrische fietsen en speedpedelecs – in combinatie met een toename van het aantal toeristen – extra aandacht, m.n. op het gebied van verkeersveiligheid. We zorgen voor een goede laadinfrastructuur voor zowel fietsers als elektrische auto’s, ook op recreatieve routes.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

6. We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder fietsverkeer en elektrisch vervoer. . . Waar willen we dat bereiken? . Geldt voor hele Bommelerwaard. Specifieke verkeersopgaven zijn de aanleg van een zuidelijke ontsluitingsroute in Kerkdriel en de realisatie van twee aansluitingen op de N322 bij Nieuwaal en Brakel (voor afwikkeling van (vracht)verkeer vanuit de tuinbouwintensiveringsgebieden) Hoe willen we dat bereiken? De aanleg van infrastructuur is vooral een zaak van overheden. We vertalen landelijk en provinciaal beleid op het gebied van verkeersveiligheid naar de lokale situatie. Verkeersveiligheid kent behalve een fysieke component ook een gedragscomponent. Met het veilig inrichten van wegen volgens de categoriseringsprincipes van Duurzaam Veilig, zoals ook opgenomen in de GVVPs van beide gemeenten, bereiken we een verbetering van de verkeersveiligheid vanuit de vormgeving van de infrastructuur. Tevens zetten we in op verkeerseducatie om met diverse gedragsbewustwordingsprojecten en – campagnes diverse doelgroepen te stimuleren en te leren zich (nog) verkeersveiliger te gedragen. Dit wordt mede geïnitieerd door de provincie Gelderland, zoals de educatieprojecten op basisscholen.

Actielijst • Bevorderen mobiliteit, verkeersveiligheid en leefbaarheid door de uitvoering van de gemeentelijke verkeers- en vervoerplannen (GVVP’s) van Maasdriel en Zaltbommel • Verbeteren en uitbreiden van de fietsnetwerken over de grenzen heen, waar aan wordt gewerkt in de regio via de regionale Fietsambitie Rivierenland. • Verbeteren verkeersveiligheid en uitbreiden /verbeteren netwerk van fietsroutes in het masterplan Fietspaden van Zaltbommel en de visie fietsbeleid van Maasdriel • Zowel lokaal als via de provincie: het blijven faciliteren en ondersteunen van activiteiten van derden gericht op verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding.

Omgevingsvisie Bommelerwaard - Concept

7. Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard. . .ZB: Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk, onderling met elkaar verbonden en maken .gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard (zoals rust). Welke ontwikkelingen spelen er? • Er is meer vrije tijd. Verder is er een toenemende vraag naar kwaliteit. Het aanbod moet matchen met de doelgroep. Toevoegen van beleving is van belang (bv recreatiegebied Zandmeren & binnenstad Zaltbommel; de recreant komt pas, als er ook iets te doen is). • Toenemend belang van digitalisering en marketing. Hoe vinden mensen het gebied? Is er voldoende aanbod online? Hoe stimuleren we herhaalbezoek?. • De Regio Rivierenland heeft de ambitie om te groeien op recreatief gebied. (zie ruimtelijke strategische visie regio Rivierenland) • Maasdriel kiest met het Masterplan Maas nadrukkelijk voor een transformatie naar een gemeente waar natuur en toerisme de basis vormt voor haar toekomst. • De Bommelerwaard streeft met name naar een kwalitatieve toename van het boekbaar aanbod met betrekking tot dag & verblijfsrecreatie. • Het toerisme gaat transformeren van economisch speerpunt naar een breder speerpunt waar balans met de leefomgeving en waardevol toerisme centraal staat.