Document · PDF

B6. MER (inclusief adviezen Cie. mer en aanvullingen)

Commissie Ruimte 16 oktober 2024, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Uiterwaarden Wamel, Dreumel en Heerewaarden29.256 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Aanvankelijk was het idee om de Vonkerplas zowel aan de zuid- als de noord- of oostzijde te verondiepen, maar in het DO1.99 is enkel voorzien in gedeeltelijke verondieping van de Vonkerplas aan de zuidzijde om hiermee extra areaal ondiep water en stranglengte te kunnen creëren en landschappelijke en ecologische waarden aan de oostzijde van de Vonkerplas te handhaven. Tijdens de toetsing van het DO1.99 intensiveerde de maatschappelijke discussie over het wel of niet verondiepen van voormalige zandwinplassen. Het aanvankelijke initiatief om de zuidzijde van de Vonkerplas gedeeltelijk te verondiepen met gebiedseigen materiaal (voor zover dat voldoet aan het Besluit bodemkwaliteit, Bbk) dat vrijkomt bij het graven van de geulen is losgelaten. Vanwege gebrek aan draagvlak en onvoldoende feitelijke kennis over de huidige ecologische waarde van de plas is besloten om af te zien van verondieping en de Vonkerplas buiten de scope van het plan te houden. Al het al het materiaal wordt afgevoerd, en deze variant is daarmee komen te vervallen. Resumerend Op grond van het bovenstaande zijn er thans geen varianten meer in beeld voor het voorstel voor het DO2.0.

5.5

Wijze van aanleg De initiatiefnemer is voornemens dit project als geïntegreerd contract conform (UAV-GC) aan te besteden. Hiervoor is gekozen om inschrijvende marktpartijen maximaal uit te dagen om onder andere het werk op een zo omgevingsvriendelijk mogelijke wijze uit te voeren. Bij de gunning voor de te selecteren marktpartij zal dit naar verwachting een van de beoordelingscriteria zijn. Dit heeft tot gevolg dat in deze fase van de planvorming nog weinig zekerheid bestaat over de wijze van uitvoering.

Op voorhand is enkel als randvoorwaarde gesteld dat het af te voeren bodemmateriaal enkel per schip mag worden afgevoerd. Ook benodigde materialen dienen per schip te worden aangevoerd. Dit zal als contractverplichting in de aanbestedingsdocumenten worden opgenomen. Op basis van de resultaten van de toetsing van het voorstel voor het DO2.0aan de verschillende milieueffecten in dit MER kunnen mogelijk nog aanvullende maatregelen nodig blijken die aan het contract dienen te worden toegevoegd. Elders in dit MER wordt hier nader op ingegaan. Op deze manier wordt het milieubelang geborgd in de wijze van aanleg. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het nemen van extra maatregelen ter bescherming van aanwezige natuurwaarden zoals het werken buiten bepaalde broedperiodes.

SAMENVATTING MILIEUEFFECTEN In onderstaande tabellen is de samenvattende effectbeoordeling voor elk van de in tabel 3.1 genoemde thema’s nogmaals weergegeven. Voor een nadere toelichting op deze effectscores wordt verwezen naar deel B van dit MER. Tabel 8.1

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘Water’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen

Rivierkunde Effecten op waterstanden in de Waal Sedimentatie in de Waal Sedimentatie in de geulen / strangen Dwarsstroming Verandering inundatiefrequentie Verandering in sedimentatie rivierslib en herverontreiniging Waterkeringen Beïnvloeding waterkeringen (stabiliteit en piping) Grondwater Effect op kwel en grondwaterstanden Gevolgen verondiepen Vonkerplas op grondwaterstromingen Effect op grondwaterkwaliteit Risico op verspreiding van verontreinigingen vanuit puntbronnen Oppervlaktewater Effect op oppervlaktewatersysteem Effect op kwaliteit oppervlaktewater Effect hergebruik vrijkomende grond Risico op blauwalg

Niet van toepassing

Niet van toepassing (zie onder)

Niet van toepassing

0 0

0 0/-

Niet van toepassing Niet van toepassing

Niet van toepassing

Aanbrengen kleilagen (onderdeel voorstel DO2.0)

0/-

n.v.t.

Aanbrengen kleilagen, aanleggen waterberging Niet van toepassing

Niet van toepassing

0/+

Niet van toepassing

Tabel 8.2

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘natuur’ Referentie Voorstel situatie DO2.0 Beschermde gebieden Effect op Natura20000 0 gebieden - aanlegfase Effect op Natura2000gebieden - gebruiksfase Effect op overige beschermde gebieden Beschermde soorten Effect op beschermde soorten Kans op het ontstaan van nieuwe stikstofgevoelige habitats Ontwikkeling van nieuwe natuurwaarden

Tabel8.3

Opstellen van en werken volgens ecologisch werkprotocol, uitwerking beheerplan Rijntakken Niet van toepassing

Niet van toepassing

Opstellen van en werken volgens ecologisch werkprotocol Niet van toepassing

Niet van toepassing

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘bodem’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen

Bodemkwaliteit Effect op waterbodemkwaliteit Locaties verontreinigd sediment Verwerkingswijze verontreinigd materiaal Aardkundige waarden Effect op geologische waarden Beïnvloeding bodemsamenstelling toplaag Grondverzet Omvang grondstromen Wijze van hergebruik grondstromen

Aandachtspunten / extra maatregelen

n.v.t.

Niet van toepassing. Nog niet volledig onderzocht (leemte) Niet van toepassing

Niet van toepassing

0 0

n.v.t.. -

Niet van toepassing Niet van toepassing

Tabel 8.4

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘landschap, cultuurhistorie en archeologie’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen

Landschap Effect op landschappelijke waarden Effect op visuele kwaliteit Cultuurhistorie Beïnvloeding cultuurhistorische waarden Archeologie Archeologische verwachtingswaarde Beschermde archeologische monumenten

0/+

Niet van toepassing

0/+

Niet van toepassing

0/-

Uitvoering onder archeologische begeleiding Uitvoering onder archeologische begeleiding

Tabel 8.5

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘woon en leefmilieu’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen Wonen en werken Gevolgen woonfunctie 0 0 Niet van toepassing Gevolgen leefbaarheid 0 0 Niet van toepassing 0 Niet van toepassing Ontwikkelingsmogelijkhe 0 den bedrijven Recreatie Bestaande recreatieve 0 0 Niet van toepassing functies 0 Niet van toepassing Mogelijkheden recreatief 0 medegebruik Verstoring Kans op verstoring door 0 + Niet van toepassing, aandacht voor ongewenst gebruik handhaving gevraagd Verkeer Verkeersafwikkeling 0 0 Niet van toepassing Verkeersveiligheid 0 0 Niet van toepassing Effect vitale infrastructuur 0 0 Niet van toepassing Bereikbaarheid 0 0 Niet van toepassing hulpdiensten

Tabel 8.6

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘landbouw’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen Verandering areaal 0 0/Niet van toepassing landbouwgrond Bereikbaarheid percelen 0 0 Niet van toepassing Effect op kwaliteit 0 0 Niet van toepassing agrarische grond Effect op ontwikkelings0 0 Niet van toepassing mogelijkheden agrarische bedrijven Mogelijkheden voor 0 PM Nader overleg over natuurbeheer door agrarisch natuurbeheer agrariërs

Tabel 8.7

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘overige aspecten’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen Effect op kabels en 0 0/Niet van toepassing leidingen Effect op externe 0 0 Niet van toepassing veiligheid

Tabel 8.8

Samenvattende effectbeoordeling thema ‘effecten in de aanlegfase’ Referentie Voorstel Aandachtspunten / extra situatie DO2.0 maatregelen Hinder tijdens de 0 0/Hinderbeperkende maatregelen in aanlegfase aanbestedingsdocument opnemen, en onderdeel van gunningscriteria 0 Geen Wnb vergunning nodig want Stikstofdepositie tijdens aanlegfase opgenomen in beheerplan [47]. Recreatieve voorzieningen worden all electric aangelegd

BEOORDELING VAN HET DOELBEREIK

7.1

Algemeen Bij de start van het ontwerptraject waren (in de vraagspecificatie) drie hoofddoelen voor het project geformuleerd. Deze zijn beschreven in paragraaf 2.2.1 van voorliggend milieueffectrapport. Samengevat kwamen deze neer op de aanleg en inrichting van 2 km meestromende nevengeul, 5,3 km aangetakte strang (drie stuks) en 260 ha. nieuwe natuur. Dit alles bedoeld om het uiteindelijk beoogd projectresultaat te realiseren, zijnde de realisatie van een zo goed mogelijk samenhangend, riviergebonden natuurgebied als hoogwaardige schakel binnen het Gelders Natuurnetwerk (GNN) waardoor een zo hoog mogelijke ecologische kwaliteit kan ontwikkelen die zo duurzaam mogelijk beheerd kan worden. Met dit laatste wordt bedoeld dat de beoogde natuurontwikkeling zo min mogelijk afhankelijk is van periodieke grootschalige interventies zoals maaien, maar er wordt uitgegaan van integrale begrazing in grote eenheden. Gedurende het ontwerpproces zijn deze hoofddoelen door het technisch ontwerpteam aan zowel opdrachtgevers- als opdrachtnemerszijde gezamenlijk doorvertaald en gespecificeerd in een aantal technische en functionele projectdoelen en eisen. Hierin zijn tevens ambities geformuleerd voor de doelsoorten die zich hier kunnen ontwikkelen.

Om vanuit de functionele eisen te komen tot een consistent en samenhangend ontwerp, zijn uitgangspunten voor ontwikkeling, beheer en inrichting geformuleerd. Deze zijn weergegeven in het eisenregister en toegelicht in de ontwerponderbouwing die als separate documenten zijn opgeleverd. Zoals in hoofdstuk 2 is toegelicht, is tijdens het planvormingsproces besloten om de drie bovenstaande initiële projectdoelstellingen als volgt te herdefiniëren: 1) 5,3 km meestromende nevengeul t (KRW-maatregel Y3007). 2) 4,7 km meestromende nevengeul (KRW-maatregel Y3006 en surplus, in te zetten als omwisselmaatregel voor KRW-doelen in andere uiterwaarden). 3) 54,8 ha. uiterwaardverlaging overstroomgebied (surplus). 4) 130 ha. Natura 2000-inrichting (GNN). 5) 141 ha. NURG inrichting. De eerste twee doelen kunnen daarbij in gezamenlijkheid wordt beschouwd aangezien het onderscheid enkel wordt bepaald of deze doelen als onderdeel van de tweede of de derde tranche van de Kaderrichtlijn Water worden gerealiseerd. Gezamenlijk is dus sprake van een projectdoelstelling van tien kilometer meestromende nevengeul. In dit hoofdstuk wordt de toets op doelbereik uitgevoerd voor de geherdefinieerde projectdoelen. De verificatie van de nadien uitgewerkte projecteisen en vertaling in de natuurdoeltypen is separaat uitgevoerd en opgenomen in de ontwerponderbouwing [55].

7.2

Toetsing van het voorstel voor het DO2.0 Beoogd projectresultaat Door de realisering van het voorstel voor het DO2.0 wordt het beoogd projectresultaat (zijnde de realisatie van een zo goedmogelijk samenhangend, riviergebonden natuurgebied als hoogwaardige schakel binnen het GNN waardoor een zo hoog mogelijke ecologische kwaliteit kan ontwikkelen die zo duurzaam mogelijk beheerd kan worden) behaald. In het voorstel voor het DO2.0 is een balans gecreëerd tussen de doelen van de KRW, Natura 2000 en GNN/NURG. Dit betekent dat invulling van het ene doel een effect kan hebben op een van de andere doelen.

Als voorbeeld: het creëren van minder KRW doel zoals bijvoorbeeld minder lengtegeulen kan effect hebben op de rivierkundige aspecten binnen het project (peil verhoging of verlaging van de Waal als gevolg van het project) en dus minder beheerruimte (ruwheid). Om de effecten op rivierkunde te mitigeren is aanpassing van ruwheden binnen het project nodig en heeft gevolgen voor het GNN/NURG doel. Vanuit de projectopgave dient de hoogst haalbare ecologische kwaliteit behaald te worden voor de doelen KRW, N2000, GNN/NURG. Deze opgave heeft geresulteerd in samenspraak met de initiatiefnemer is gesteld dat dit het hoogst haalbare ontwerp is. Het hoogst haalbare ontwerp is het resultaat van de afweging tussen onder andere ecologie, rivierkunde, gebruik, landschap, beheer, etc. Dit heeft geresulteerd in de ecologische kwaliteit: KRW: circa 10 km (ruim 9,5 km) nevengeul GNN: circa 263 ha. nieuwe natuur in aanvulling op 192 ha. bestaande natuur maakt totaal ca. 455 ha. NURG: ca. 135 ha

Afbeelding 7.1

Berekening areaalnatuurontwikkeling in het voorstel voor het DO2.0

Lengte geulen Het voorstel voor het DO2.0 voorziet in de aanleg van vijf meestromende nevengeulen. Van noordoost naar zuidwest betreft het: Nevengeul Wamel: circa 1,6 km Nevengeul Tielse Plaat: circa 1,8 km Nevengeul Dreumel: circa 2,3 km Nevengeul Varikse Plaat: circa 2,0 km Nevengeul Heerewaarden: circa 1,9 km. Binnen de beschikbare ruimte zijn ecologisch optimale meestromende nevengeulen ontworpen. De gezamenlijke lengte van de geulen bedraagt circa 10 km (meer dan 9,5 km) op basis waarvan is geconcludeerd dat afgerond aan de eerste twee projectdoelen is voldaan. Het doel wordt weliswaar niet volledig behaald, maar dit is acceptabel bevonden omdat dit gegeven het plangebied de optimale vormgeving met maximale ecologische kwaliteit is. Uiterwaardverlaging overstroomgebied In het voorstel voor het DO2.0 is een aantal overstroomgebieden aangewezen om langer water vast te houden tijdens hoogwater. Dit betreft twee ongestuurde uiterwaardverlagingen op het deelgebied direct ten noorden van Bato’s erf (zie afbeelding 7.2). Daarnaast is in het zuidelijk deel van het plangebied een gestuurde overstromingsvlakte gepland bij het voormalige eiland van De Voorn (vlakte 1a en 1b in afbeelding 7.3) en bij het (voormalige) eiland van Heerewaarden (vlakte 2a en 2b in afbeelding 7.3). Samengevat gaat het om:

(ongestuurde) uiterwaardverlaging overstroomgebied noordoost: 2,8 ha (ongestuurde) uiterwaardverlaging overstroomgebied zuidwest: 7,6 ha (gestuurde) overstromingsvlakte De Voorn 1A: 23,7 ha (gestuurde) overstromingsvlakte De Voorn 1B: 4,2 ha (gestuurde) overstromingsvlakte Heerewaarden 2A: 2,5 ha (gestuurde) overstromingsvlakte Heerewaarden 2B: 14,0 ha. Totaal is daarmee sprake van het realiseren van 54,8 ha. aan overstromingsvlakte. Het derde projectdoel (te wetende realisering van 54,8 ha. uiterwaardverlaging overstroomgebied) wordt daarmee behaald.

Afbeelding 7.2

Ligging uiterwaardverlaging ongestuurde overstromingsvlakte

Afbeelding 7.3

Ligging van de gestuurde overstromingsvlaktes

Areaal natuurontwikkeling Binnen de begrenzing van voorstel voor het DO2.0 is voorzien in de realisering van circa 263 hectare nieuwe natuur, in aanvulling op de circa 192 ha. reeds ingerichte natuur binnen dit gebied zodat in de eindsituatie een nieuw natuurgebied van in totaal circa 455 ha. ontstaat. Hiermee wordt voldaan aan het beoogde eindresultaat van het project. Het totale natuurgebied zal de gewenste omvang behalen, maar een iets groter gedeelte dient te worden aangemerkt als reeds ingerichte natuur, zodat het areaal nieuw in te richten natuur uitkomt op 263 ha. Vergeleken met de eerdere toetsing van het basisontwerp is dus sprake van een afname van het areaal nieuw in te richten natuur. Dit wordt veroorzaakt doordat de begrenzing van het basisontwerp verschilt van die van het DO 1.5. Zo is bijvoorbeeld het gebied rondom De Hul en het depot aan de zuidzijde van de Vonkerplas in het DO1.99 en in het voorstel voor het DO2.0 vanwege de eigendomssituatie buiten de begrenzing van het ontwerp gelaten en zijn andere percelen aan het ontwerp toegevoegd (bij Heerewaarden). Met het voorstel voor het DO2.0 wordt voldaan aan de doelstellingen 4 en 5 (130 ha. Natura 2000-inrichting (GNN) respectievelijk 141 ha. NURG inrichting).

VOORKEURSALTERNATIEF (DO2.1) Vaak worden in een (ontwerpend) MER verschillende alternatieven en varianten voor een planvoornemen beschreven en afgewogen en worden op basis daarvan de gunstige elementen daaruit samengebracht in een voorkeursalternatief (VKA) van de initiatiefnemer(s). Dit voorkeursalternatief wordt vervolgens planologisch verankerd en de benodigde hoofdvergunningen worden aangevraagd. Zoals eerder in dit MER is aangegeven, is in dit planproces daarentegen sprake van één ontwerp voor het plangebied dat in een aantal ontwerprondes steeds is doorontwikkeld. Gedurende dit ontwerpproces zijn voor onderdelen verschillende varianten uitgewerkt en afgewogen op meerdere argumenten, waaronder milieuoverwegingen (zie ook paragraaf 3.2). Dit heeft geleid tot een voorstel voor het DO2.0 (het planvoornemen ofwel de voorgenomen activiteit) dat in deel B van dit MER voor alle beoordelingscriteria uit de NRD is getoetst en beoordeeld op de effecten ten opzichte van de referentiesituatie. Op basis van deze effectbeschrijvingen is beoordeeld of deze aanleiding geven tot het nemen van aanvullende mitigerende of compenserende maatregelen en/of om het voorstel voor het DO2.0 aan te passen. Dit is enkel voor het aspect geohydrologie het geval gebleken.

Door het op een aantal plaatsen aanbrengen van de kleilagen in delen van de geulen worden ongewenste hydrologische effecten grotendeels gemitigeerd binnen de toelaatbare bandbreedte. Deze maatregelen maken onderdeel uit van het voorstel voor het DO2.0 dat getoetst is, en daarom is een beperkt negatief effect aan dit criterium toegekend. Om dit effect verder te beperken, is geadviseerd om ter hoogte van Bato’s Erf een binnendijkse waterberging te realiseren in het definitieve DO2.1. Om te voorkomen dat verontreinigd grondwater vanuit het depot aan de zuidzijde van de Vonkerplas via de geul Dreumel in het oppervlaktewater terecht komt, is als extra preventieve maatregel voorgesteld om de bodem van de geul hier van klei te voorzien. Daar waar in de stromende nevengeulen een kleilaag wordt aangebracht, wordt deze kleilaag bedekt met een voldoende dikke zandlaag als substraat voor reofiele soorten. Daarnaast hebben de initiatiefnemers gedurende het planvormingstraject waarin het voorstel voor het DO2.0 werd getoetst enkele percelen minnelijk kunnen verwerven. Dit leidt niet tot een ander ontwerp van de nevengeulen of overstromingsvlaktes, maar deze percelen worden wel anders beheerd en toegevoegd aan het areaal natuurgebied. Hierdoor valt de toets op doelbereik van het definitieve DO2.1 nog wat hoger uit dan is omschreven in paragraaf 7.2 van dit MER.

Het planvoornemen (voorstel voor het DO2.0) ging uit van de realisering van 263 ha nieuwe natuur in aanvulling op de 192 ha reeds ingerichte GNN natuur zodat een totaal natuurgebied van 455 ha ontstaat. Het Definitieve DO2.1 gaat uit van de realisering van 287 ha nieuwe natuur in aanvulling op de 207 ha reeds ingerichte GNN natuur zodat een totaal natuurgebied ontstaat van 494 ha.

Afbeelding 8.1

Berekening areaalnatuurontwikkeling in het Definitief Ontwerp DO2.1.

Verder is het voorkeursalternatief (VKA) van de initiatiefnemers op hoofdlijnen gelijk aan het planvoornemen zoals omschreven in hoofdstuk 5 van dit MER. In afbeelding 8.2 is de presentatietekening van het DO2.1 opgenomen. Om de robuustheid van het natuurgebied weer te geven, zijn ook bestaande bos- en natuurgebieden van de initiatiefnemers in de omgeving hierop aangegeven. Een meer gedetailleerde versie van deze tekening is in bijlage B6 opgenomen.

Afbeelding 8.2