6. Woningbehoefteonderzoek Bommelerwaard
Tekst van het document
Figuur 15: Migratiesaldo personen naar leeftijd in de regio Bommelerwaard, 2012 - 2021 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 -1.000 -2.000 -3.000 -4.000 -5.000
0 tot 5 jaar
5 tot 10 10 tot 15 15 tot 20 20 tot 25 25 tot 30 30 tot 40 40 tot 50 50 tot 65 65 tot 80 80 jaar en jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar ouder Gevestigd in gemeente
Vetrokken uit gemeente
Bron: CBS (2022, cijfers 2012-2021). Bewerking Stec Groep (2023).
Saldo
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
26
Maasdriel heeft sterke verhuisrelaties met ’s-Hertogenbosch, Zaltbommel is meer intern gericht Van de inkomende verhuizingen tussen 2011 en 2021 vindt in de gemeente Maasdriel zo’n 54% van alle verhuizingen binnen de gemeente plaats, voor de gemeente Zaltbommel is dit 57%. Verder is er met name voor de gemeente Maasdriel een relatief grote instroom vanuit de gemeente ’s-Hertogenbosch te zien (circa 11%). Voor de gemeente Zaltbommel geldt dat de inkomende stroom vanuit de gemeente Maasdriel het grootst is (7%). Wel zien we meer verspreiding van inkomende verhuizingen, ook vanuit andere buurgemeenten. De uitgaande verhuizingen (tussen 2011 en 2021) gaan vanuit de regio ongeveer naar dezelfde gemeenten. Al met al laten deze verhuisstromen zien dat de woningmarktregio van de Bommelerwaard zeer lokaal is.
Figuur 16: Top herkomstgemeenten* verhuisde personen naar Maasdriel, 2011- 2021
Bron: CBS (2022), cijfers 2011-2021. Bewerking Stec Groep (2023). *Meer dan 1% dynamiek.
Figuur 17: Top herkomstgemeenten* verhuisde personen naar Zaltbommel, 2011- 2021
Bron: CBS (2022), cijfers 2011-2021. Bewerking Stec Groep (2023). *Meer dan 1% dynamiek.
27
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Voornamelijk jonge huishoudens trekken naar Bommelerwaard vanuit andere gemeenten We zien dat in de periode 2018 – 2023 het voornamelijk alleenstaanden en stellen tot 35 jaar zijn geweest die naar de regio Bommelerwaard verhuisden. Ook de doelgroep alleenstaanden en stellen van 35 tot 65 jaar vormt een significante verhuisstroom (circa 28%). De oudere doelgroep verhuist relatief minder vaak naar de regio. We zien dat ouderen bij een verhuizing vaak liever binnen de eigen gemeente verhuizen.
Tabel 8: Inkomende verhuizingen (binnenlands) per doelgroep, 2018 – 2023 Doelgroep
Maasdriel
Alleenstaanden & stellen <35 jaar
1.450
44%
1.875
52%
510
16%
580
16%
1.020
31%
925
25%
300
9%
250
7%
Gezinnen Alleenstaanden & stellen 35 t/m 65 jaar Alleenstaanden & stellen >65 jaar
Zaltbommel
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen.
Huishoudens van buitenaf verhuizen vaak naar een grondgebonden koopwoning Als we inzoomen op welke woning de huishoudens betrekken als ze naar de regio verhuizen, zijn dit voornamelijk grondgebonden koopwoningen. Met name in de gemeente Zaltbommel is dit aandeel hoog (67%). In de gemeente Maasdriel vallen daarnaast de verhuizingen op naar grondgebonden woningen in de particuliere huursector (23%). Verhuizingen naar corporatiewoningen vinden relatief weinig plaats door huishoudens van buitenaf. We zien dat vrijkomende corporatiewoningen dan ook met name worden toegewezen aan personen die al in de regio woonden.
Figuur 18: Inkomende verhuizingen (binnenlands), 2018 – 2023 (buitenste ring: Zaltbommel, binnenste ring: Maasdriel)
4%
7%
7%
2%9% 23%
Corporatiehuur APP/NULT. 12% 9% 1%
3%
Corporatiehuur GGB Koop APP/NULT. Koop GGB
3%
Particuliere huur APP/NULT. 53% 67%
Particuliere huur GGB Onbekend
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). APP/NULT. = Appartement/Nultredenwoning, GGB = Grondgebonden.
Zowel jongeren als ouderen hebben een voorkeur voor een grondgebonden koopwoning De alleenstaanden en stellen tot 35 jaar die naar de gemeenten verhuizen, verhuisden het vaakst naar een grondgebonden koopwoning (gemiddeld zo’n 63%). Ook zijn de andere grondgebonden woningen, in zowel de corporatiesector als de vrijesector huur, in trek onder de jongeren. Jongeren kiezen vaker voor
28
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
grondgebonden woningen dan de oudere doelgroep (alleenstaanden en stellen van 65 jaar of ouder). Bij jongeren zien we dat er in Maasdriel vaker naar een grondgebonden woning in de particuliere huur wordt verhuist. De oudere doelgroep verhuist opvallend genoeg ook vaak naar een grondgebonden koopwoning (zo’n 50%). Een reden hiervoor kan zijn dat ouderen die nog niet in de gemeente woonden, en dus over grotere afstand verhuizen, vaker vitaal zijn en met name op zoek zijn naar een woning met rust en ruimte.
Figuur 19: Inkomende verhuizingen (binnenlands), 2018 – 2023 (buitenste ring: Zaltbommel, binnenste ring: Maasdriel), jongeren tot 35 jaar (links) & ouderen boven de 65 (rechts) Corporatiehuur APP/NULT.
Corporatiehuur APP/NULT. 5%
8%
23%
7%
2% 7%
11% 9% 1% 3%
Corporatiehuur GGB
6% 3%
Koop APP/NULT.
13%1%
Koop GGB
2% 56% 66%
11%
Onbekend
25%
Koop APP/NULT. 6%
3% 3% 10%
Particuliere huur APP/NULT. Particuliere huur GGB
Corporatiehuur GGB
18%
57%
44%
Koop GGB Particuliere huur APP/NULT. Particuliere huur GGB Onbekend
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). APP/NULT. = Appartement/Nultredenwoning, GGB = Grondgebonden.
5.3 Internationale werknemers zorgen voor buitenlandse instroom Op basis van de BRP-gegevens van de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel kunnen we ook de herkomst en woonwensen van buitenlandse personen in beeld brengen. Hieronder geven we enkele kenmerken van deze doelgroep. Oost-Europese EU-landen sterkst vertegenwoordigd, afgelopen jaar hogere instroom door Oekraïners Allereerst kijken we naar het herkomstland van personen die vanuit het buitenland in de regio Bommelerwaard zijn komen wonen. Hieruit valt op dat veruit het merendeel van de buitenlandse instroom in de afgelopen vijf jaar afkomstig was uit Oost-Europa, en dan met name uit landen die onderdeel zijn van de Europese Unie. Zo was 37% van de buitenlanders die naar de Bommelerwaard verhuisden afkomstig uit Polen en 21% uit Roemenië. Opvallend hierin is dat Polen zich relatief vaak in de gemeente Maasdriel vestigden (43% van totale gemeentelijke instroom) en Roemenen relatief vaak in Zaltbommel (39% van totale gemeentelijke instroom). Een logische verklaring voor instroom uit deze landen is arbeidsmigratie. We zien verder een piek terug in de instroom vanuit deze landen in 2020, waarna in 2021 een dip volgde door de coronacrisis. Hierna volgde een hogere instroom in 2022, maar deze was nog niet op het niveau van 2021.
In 2022 was de totale instroom van buitenlandse migranten echter wel het hoogst van de afgelopen vijf jaar. Dit komt voornamelijk door de instroom van Oekraïnse ontheemden. Een doelgroep die vanwege de oorlog in Oekraïne huisvesting in de regio zoekt. In 2022 bedroeg de Oekraïnse instroom circa 12% van de totale immigratie. Hiermee is deze doelgroep ook in het afgelopen jaar kleiner dan instroom uit Polen (26%) en Roemenië (15%). De instroom van Oekraïnse ontheemden was in Maasdriel (20%) wel forser dan in Zaltbommel (13%). Ook de totale instroom was in Maasdriel (3.780 personen) fors hoger dan in Zaltbommel (3.005 personen).
29
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 20: Buitenlandse instroom naar herkomstland in Maasdriel (links) en Zaltbommel (rechts), 2018-2023
30%
24%
Polen 54%
Roemenië
Roemenië
Bulgarije
9%
Bulgarije
5%
Oekraïne
Oekraïne
3%
Overig
23%
Polen
29%
Overig 39%
10%
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023).
Ook vanuit buitenland met name instroom van jonge personen We zien dat in de periode 2018 – 2023 ook vanuit het buitenland met name alleenstaanden en stellen tot 35 jaar naar de regio Bommelerwaard verhuisden. Ook de doelgroep alleenstaanden en stellen van 35 tot 65 jaar vormt een significante verhuisstroom (circa 33%). De oudere doelgroep verhuist weinig vanuit het buitenland. Arbeidsmigratie is logischerwijs ook niet of weinig aan de orde voor deze doelgroep. Ook verhuizen internationale werknemers (in ieder geval in eerste instantie) relatief weinig met het gehele gezin.
Tabel 9: Inkomende verhuizingen (buitenlands) per doelgroep, 2018 – 2023 Doelgroep
Maasdriel
Zaltbommel
Alleenstaanden & stellen <35 jaar
575
48%
650
64%
Gezinnen
115
9%
90
9%
Alleenstaanden & stellen 35 t/m 65 jaar
475
40%
260
26%
Alleenstaanden & stellen >65 jaar
30
2%
15
2%
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen.
Buitenlandse huishoudens verhuizen relatief vaak naar een particuliere huurwoning We hebben ook voor buitenlandse huishoudens in beeld gebracht welk type woning zij zich de afgelopen vijf jaar vestigden bij registratie in de regio. Wat hierin opvalt is dat een relatief groot deel van de huishoudens een particuliere huurwoning komt bewonen. Met name in de gemeente Maasdriel is dit aandeel fors (68%). In de gemeente Zaltbommel ligt dit aandeel ook hoger dan bij binnenlandse verhuizingen, maar wel beduidend lager dan in Maasdriel. Mogelijk komt dit door het moment van registratie. De gemeente Maasdriel heeft de afgelopen paar jaar fors ingezet op vroegtijdige registratie van internationale werknemers. Dit betekent dat een groot deel van hen bij de eerste bewoning in de regio al geregistreerd worden. In de gemeente Zaltbommel lijkt registratie vaak wat later plaats te vinden. Dit zorgt ervoor dat internationale werknemers zich voor een deel pas registeren in de regio als ze bijvoorbeeld een koopwoning kopen.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
30
Figuur 21: Inkomende verhuizingen (buitenlands), 2018 – 2023 (buitenste ring: Zaltbommel, binnenste ring: Maasdriel)
17%
3% 8% 4% 4% 1%
2%
68%
Corporatiehuur APP/NULT. 2%
Corporatiehuur GGB
19%
Koop APP/NULT.
4%
Koop GGB Particuliere huur APP/NULT.
68%
Particuliere huur GGB
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). APP/NULT. = Appartement/Nultredenwoning, GGB = Grondgebonden.
Instroom vanuit buitenland blijft naar verwachting hoog Bureau Decisio heeft in 2022 een onderzoek uitgevoerd naar internationale werknemers in de regio Bommelerwaard. Daarnaast heeft ook de regio Rivierenland een prognose gemaakt richting de toekomst. Beiden hebben we verwerkt in onderstaande figuur. Wat hierin opvalt is dat het aantal werkzame arbeidsmigranten beduidend hoger ligt in Zaltbommel dan in Maasdriel. Dit terwijl het aantal geregistreerd wonenden in Maasdriel juist hoger is. In 2020 werkten er volgens de monitor van Decisio 1.785 arbeidsmigranten in de gemeente Maasdriel en 4.510 arbeidsmigranten in de gemeente Zaltbommel. Tegelijkertijd waren er in 2020 1.405 arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in Maasdriel en slechts 990 in Zaltbommel. Dit verschil is met name in het jaar 2020 ontstaan. Hier zien we waarschijnlijk een invloed van de wijze van registratie door de gemeenten. Daarnaast zal echter een deel van de wonende arbeidsmigranten in Maasdriel in de gemeente Zaltbommel werken. Daarnaast zien we dat Decisio uitgaat van een verwachte groei van het aantal arbeidsmigranten in de komende jaren. Dit volgt uit de redenatie dat de regionale economie blijft groeien, terwijl de beroepsbevolking juist afneemt. Er zijn dan internationale werknemers nodig om dit gat op te vullen. Rekening wordt gehouden met een jaarlijkse toename van circa +4% tot +6%.
Wat betreft huisvesting van deze doelgroep wordt de opgave naar waarschijnlijkheid dus ook groter. Dit betreft zowel huisvesting voor short- en mid-stay migranten (vaker flexibel en compacter), als langdurig (reguliere bewoning).
Figuur 22: Ontwikkeling aantal internationale werknemers in de Bommelerwaard, 2010-2030 10.000 7.500 5.000 2.500 -
Historisch wekrzaam Maasdriel Prognose Maasdriel (+4% per jaar) Prognose Maasdriel (+6% per jaar)
Historisch werkzaam Zaltbommel Prognose Zaltbommel (+4% per jaar) Prognose Zaltbommel (+6% per jaar)
Bron: Monitor Internationals Decisio (2022), Woonmonitor Rivierenland (2020). Bewerking Stec Groep (2023).
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
31
5.4 Intern meer verhuizingen van ouderen en gezinnen, grotere kernen hebben sterke aantrekkingskracht Tenslotte zijn ook de verhuisbewegingen van de eigen inwoners relevant voor de woonopgaven van de toekomst. We tonen hierin de dynamiek tussen clusters en kernen en geven kenmerken van de huishoudens en de bewoonde woningtypen mee. Sterke verhuisdynamiek van kernen Maasdriel met Kerkdriel, in Zaltbommel vormen woonclusters veelal eigen woningmarkt Allereerst brengen we de dynamiek tussen kernen en woonclusters in beeld. We tonen hierbij het aandeel verhuizingen dat vanuit een bepaalde kern intern verhuist. In de gemeente Maasdriel maken we onderscheid naar keren en in de gemeente Zaltbommel naar woonclusters. In de gemeente Maasdriel valt op dat de meeste kernen een sterke verhuisdynamiek hebben met Kerkdriel, de grootste kern in de gemeente. De kleinere kernen hebben daarnaast vaak ook een lage interne verhuisdynamiek. Zo vinden in Hurwenen (23%), Hoenzadriel (28%) en Velddriel (28%) minder dan 30% van de verhuizingen binnen de eigen kern plaats. Voor deze kernen geldt zelfs een hogere dynamiek met bijvoorbeeld Kerkdriel of Rossum. Dit hangt mogelijk samen met het beschikbare aanbod in deze kernen. De hoogste interne verhuisdynamiek zien we terug in de kern Kerkdriel. 72% van alle binnengemeentelijke verhuizers uit Kerkdriel vestigt zich elders in de eigen kern.
Figuur 23: Interne verhuizingen gemeente Maasdriel naar kern van herkomst (verticaal en vestiging (horizontaal), 2018-2023
Bron: BRP-gegevens gemeente Maasdriel (2023). Bewerking Stec Groep (2023).
In de gemeente Zaltbommel maken we onderscheid naar vier woonclusters. Te zien is dat deze woonclusters ook grotendeels een eigen woningmarkt kennen. In alle clusters vindt meer dan 60% van de binnengemeentelijke verhuizingen binnen het eigen cluster plaats. Dit aandeel is het hoogst in het cluster Zaltbommel (86%). De dynamiek met andere clusters komt voor Nederhemert enkel in het geval van het cluster Zaltbommel boven de 20% uit. Dit laat zien dat inwoners van de gemeente Zaltbommel zich graag binnen hun eigen kern/wooncluster vestigen. Het is belangrijk om hier in de nieuwbouwprogrammering rekening mee te houden.
32
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 24: Interne verhuizingen gemeente Zaltbommel naar wooncluster van herkomst (verticaal en vestiging (horizontaal), 2018-2023
Cluster Brakel
Cluster Kerkwijk
Cluster Nederhemert Cluster Zaltbommel
Cluster Brakel
75%
11%
3%
11%
Cluster Kerkwijk
12%
61%
2%
24%
Cluster Nederhemert
16%
16%
63%
4%
Cluster Zaltbommel
3%
10%
0%
86%
Bron: BRP-gegevens gemeente Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023).
Intern relatief veel verhuizingen van gezinnen en ouderen We zien een verschil in de huishoudenssamenstelling van verhuizende huishoudens van buiten en van binnen de gemeente. Huishoudens die intern verhuizen zijn namelijk relatief vaak een gezin of een ouder huishouden. Een verklaring hiervoor is dat dit type huishoudens vaak al meer binding hebben met de regio en bijvoorbeeld veel sociale contacten in de eigen gemeente of kern hebben opgedaan. Ondanks het relatief hogere aandeel van deze doelgroepen zien we echter wel dat ook intern alleenstaanden en stellen tot 35 jaar het vaakst verhuizen (circa 35%).
Tabel 10: Interne verhuizingen (binnengemeentelijk) per doelgroep, 2018 – 2023 Doelgroep
Maasdriel
Zaltbommel
Alleenstaanden & stellen <35 jaar
1.140
33%
1.575
38%
Gezinnen
880
26%
1.090
26%
Alleenstaanden & stellen 35 t/m 65 jaar
820
24%
805
20%
Alleenstaanden & stellen >65 jaar
605
17%
660
16%
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen.
Intern vaker verhuizing richting corporatie- en nultredenwoning De interne verhuizingen vinden plaats richting vergelijkbare woningen als overige binnenlandse verhuizingen. Dit is namelijk ook zeer afhankelijk van het woningaanbod dat vrijkomt. Wel zien we enkele nuanceverschillen. Zo is in beide gemeenten het aandeel interne verhuizingen naar een corporatiewoning hoger. Dat beeld zien we terug in het aantal toewijzingen aan inwoners uit de eigen gemeente vanuit de data van de woningcorporaties (Woongaard). Daarnaast zien we dat de eigen inwoners relatief vaak verhuizen naar een nultredenwoning/appartement. Dit komt doordat deze vraag met name vanuit ouderen komt. Zij verhuizen relatief vaak binnen de eigen gemeente.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 25: Interne verhuizingen (binnengemeentelijk), 2018 – 2023 (buitenste ring: Zaltbommel, binnenste ring: Maasdriel)
5% 4% 25%
10% 13%
12% 8% 2%
3%
5%
Corporatiehuur GGB Koop APP/NULT. Koop GGB
49% 64%
Corporatiehuur APP/NULT.
Particuliere huur APP/NULT. Particuliere huur GGB
Bron: BRP-gegevens gemeenten Maasdriel & Zaltbommel (2023). Bewerking Stec Groep (2023). APP/NULT. = Appartement/Nultredenwoning, GGB = Grondgebonden.
33
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
34
6. Situatie wonen, zorg en welzijn 6.1 Zorgopgave in beeld op basis van Nederlands zorgstelsel Het Nederlandse zorgstelsel legt de basis voor de zorg in Nederland en biedt daarmee het kader waarnaar overheden en zorgaanbieders handelen. Ons zorgstelsel is gebaseerd op de principes: toegang tot zorg voor iedereen, solidariteit via een voor iedereen verplichte zorgverzekering en een goede kwaliteit van zorg. Dit wordt geregeld via de vier stelselwetten: de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo2015) en de Jeugdwet. 1 Zie bijlage C van het bijlagenrapport voor een verdieping op deze wetten. Onderstaande figuur toont de stelselwetten Wlz, Wmo en Jeugdwet en geeft een samenvatting van de uitkomsten voor de regio Bommelerwaard. De paragrafen hierna gaan dieper op deze uitkomsten in.
Figuur 26: Analyse stelselwetten Wlz, Wmo en Jeugdwet met samenvatting van uitkomsten regio Bommelerwaard
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).
6.2 Wlz intramuraal: vergrijzing leidt tot toename zware zorgvraag Onder intramurale zorg wordt 24-uurs zorg verstaan voor cliënten die in een (zorg-)instelling wonen of verblijven. Het wordt geregeld op basis van zorg in natura (het zorgkantoor contracteert zorgaanbieders) of een persoonsgebonden budget (de cliënt koopt zelf de zorg in).
1
Er raken ook andere wetten aan het zorgstelsel zoals de Wet verplichte GGZ, Mededingingswet, Participatiewet alsook de Kwaliteitswet zorginstellingen.
35
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Indicatie (toekomstig) intramuraal zorggebruik Om een uitspraak te kunnen doen over de ontwikkeling van de zorgvraag in relatie tot de ontwikkeling van de bevolking maken we hierna gebruik van gegevens van het daadwerkelijke gebruik van zorg (en i daarmee beleidsarm). Dit doen we op de volgende wijze: • Eerst bepalen we het huidig gebruik van zorg per leeftijdsklasse. Dit doen we aan de hand van CBS en de omvang van de (intramurale) bevolking per leeftijdsklasse in de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel op basis van Primos 2023. • Vervolgens gebruiken we de verwachte ontwikkeling van de intramurale bevolking tot en met 2030 volgens Primos 2023 om de toekomstige zorgbehoefte per leeftijdsklasse te bepalen. We gaan er hierbij vanuit dat het aandeel zorgindicaties per type per leeftijdsklasse gelijk blijft ten opzichte van het huidig gebruik. Veranderingen in het aantal cliënten zullen in deze behoefteraming dus alleen door demografische ontwikkelingen in de intramurale bevolking optreden. • In deze raming is gekozen voor een doorkijk van acht jaar. Hierdoor kan vroegtijdig worden ingespeeld op lange termijnontwikkelingen. Reden om de doorkijk niet langer te maken is de onzekerheidsmarge: hoe groter de tijdshorizon is, hoe onzekerder de cijfers zullen zijn. Het regelmati monitoren van de woon-zorgbehoefte is daarom noodzakelijk.
Circa 505 intramurale Wlz-cliënten in 2023 in de regio Bommelerwaard We geven eerst inzicht in het aantal personen met een Wlz-indicatie die in gemeenten Maasdriel en Zaltbommel in een instelling wonen. De tabel hieronder toont dat relatief veel ouderen een Wlz-indicatie hebben en woonachtig zijn in een instelling. Van alle intramurale cliënten is in de regio circa 75% ouder dan 55 jaar en circa 65% ouder dan 75 jaar. Onderscheid makende naar type zorgbehoefte toont dat de meeste van deze cliënten in de regio (circa 39%) vanwege een psychogeriatrische aandoening zorg nodig heeft. Met name in Maasdriel is dit aandeel fors (43%). Ook het aandeel verstandelijk gehandicapten (circa 24%) of somatische cliënten (circa 22%) is hoog in de Bommelerwaard. De groep verstandelijk gehandicapten is voornamelijk relatief groot in Zaltbommel.
Tabel 11: Intramurale Wlz-cliënten in de regio Bommelerwaard in 2023 naar leeftijd Maasdriel Leeftijdsgroep
Zaltbommel Aandeel 2023
2023
Bommelerwaard Aandeel 2023
2023
Aandeel 2023
2023
0-15
0
0%
0
0%
0
0%
15-25
7
3%
20
7%
27
5%
25-35
8
4%
20
7%
28
6%
35-45
5
2%
20
7%
25
5%
45-55
6
3%
14
5%
20
4%
55-65
11
5%
22
8%
33
7%
65-75
31
14%
20
7%
51
10%
75-85
53
24%
61
22%
114
23%
85+
103
46%
103
37%
206
41%
Totaal
224
100%
280
100%
504
100%
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen.
36
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Prognose: aantal intramurale Wlz-cliënten groeit met circa 155 personen tot en met 2030 Op basis van Primos 2023 verwachten we dat het totale aantal intramurale cliënten in de regio Bommelerwaard tot en met 2030 toeneemt met 153 personen, tot een totaal van 672 cliënten (zie tabel hieronder). Dit is een toename van ongeveer 29%. De Primos 2023-prognose houdt rekening met het nieuwe WOZO-programma van het Ministerie van VWS. Dit houdt in dat in de toekomst naar verwachting een groter aandeel van de zorgbehoevenden in een reguliere woning zorg dient te ontvangen. Als we vervolgens een onderscheid maken naar leeftijdsgroepen, dan is te zien dat de grootste absolute groei in beide gemeenten in de oudere leeftijdsgroepen valt. Ook in de leeftijdsgroep 25-45 jaar is relatief gezien een toename zichtbaar. Er wordt nergens een daling verwacht. De oudste doelgroep, 85+, neemt relatief gezien in aandeel af. Dit hangt samen met de extramuralisering van de zorg. Een deel van deze doelgroep met een minder zwaar zorgzwaartepakket zal in de toekomst deze zorg thuis (in een reguliere/geclusterde zorggeschikte woning) moeten ontvangen.
Tabel 12: Intramurale Wlz-cliënten in de regio Bommelerwaard tot en met 2030 naar leeftijd, Maasdriel (links) & Zaltbommel (rechts) Maasdriel Leeftijdsgroep
Aandeel 2031
2031
Zaltbommel Ontw. 2023 2031
2031
Aandeel 2031
Bommelerwaard
Ontw. 2023 2031
2031
Aandeel 2031
Ontw. 2023 2031
0-15
5
2%
+0
16
4%
+6
21
3%
+6
15-25
11
4%
+4
28
7%
+8
39
6%
+12
25-35
15
5%
+7
29
8%
+9
44
7%
+16
35-45
13
4%
+8
30
8%
+10
43
6%
+18
45-55
7
2%
+1
13
3%
-1
20
3%
0
55-65
10
3%
-1
29
8%
+7
39
6%
+6
65-75
40
14%
+9
21
6%
+1
61
9%
+10
75-85
89
31%
+36
92
24%
+31
181
27%
+67
85+
101
35%
-2
123
32%
+20
224
33%
+18
Totaal
291
100%
+62
381
100%
+91
672
100%
+153
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen.
37
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 27: Intramurale Wlz-cliënten in de regio Bommelerwaard in 2023 (binnenste ring) en 2031 (buitenste ring) naar type Wlz-indicatie, Maasdriel (links) & Zaltbommel (rechts) Somatisch
Somatisch 1% 20% 18% 9%
1%
1%
Psychogeriatrisch
22% 24%
Psychogeriatrisch
19%
1% 30% 20% 29%
Psychiatrisch
Psychiatrisch
9% 5%
6%
Lichamelijk gehandicapt
43%
8% 8% 7%
Verstandelijk gehandicapt
42%
Lichamelijk gehandicapt
35% 35%
Verstandelijk gehandicapt
7%
Zintuiglijk gehandicapt
Zintuiglijk gehandicapt
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen. Tussen de haakjes is het aantal cliënten per zorgbehoefte opgenomen.
Sterke toename van cliënten met psychogeriatrische indicatie of verstandelijke handicap Wanneer we deze zorgbehoefte uitsplitsen naar het type zorg zien we dat met name het aantal intramurale cliënten met een psychogeriatrische aandoening (+54 personen), een verstandelijke handicap (+48) of somatische aandoening (+24 personen) toeneemt. Zie ook de tabel hieronder. De zorgbehoefte vanuit deze somatische en psychogeriatrische aandoeningen ontstaat vaker bij een ouder wordende bevolking. Echter neemt het aandeel zorgbehoevenden in een instelling met een somatische of psychogeriatische indicatie niet toe. Dit hangt samen met de extramuralisering, waarbij met name ook ouderen met een relatief lichter zorgzwaartepakket in een reguliere woning zorg moeten ontvangen.
Tabel 13: Ontwikkeling intramurale Wlz-cliënten naar type zorg in de regio Bommelerwaard Maasdriel 2023
Zaltbommel Ontw. 2023 2031
2031
2023
Bommelerwaard
Ontw. 2023 2031
2031
2023
Ontw. 2023 2031
2031
Somatisch
55
65
+10
57
72
+15
112
136
+24
Psychogeriatrisch
99
122
+23
102
133
+31
201
255
+54
Psychiatrisch
12
17
+5
21
27
+6
33
45
+12
Lichamelijk gehandicapt
20
27
+7
24
32
+8
45
58
+13
Verstandelijk gehandicapt
40
58
+18
83
114
+31
124
172
+48
Zintuiglijk gehandicapt
2
2
0
3
3
0
4
6
+2
229
291
+62
290
381
+91
519
672
+153
Totaal
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
38
291 plekken voor 24 uurs ouderenzorg in regio Bommelerwaard De regio Bommelerwaard geeft in de woonzorgvisie aan dat de locaties met 24 uurs ouderenzorg aanwezig zijn in de kernen Gameren (’t Slot, 49 plekken), Zaltbommel (Wielewaal, 67 plekken ), Rossum (Vaste Burcht, 14 plekken), Ammerzoden (Zonnelied, 101 plekken) en Kerkdriel (Leyenstein, 40 plekken). Deze dienen tevens als woonservicepunt. In totaal zijn er 271 wooneenheden voor instellingszorg (24 uurs-zorg) voor ouderen aanwezig op deze locaties (bron: waard’evol Wonen met Zorg, 2015). Sinds 2021 is ook het Gastenhuis in Kerkdriel geopend met nog eens plek voor 20 ouderen met dementie. Op deze locatie wordt ook 24-uurs ouderenzorg geleverd, maar wel op basis van een volledig pakket thuis. Deze voorziet dus in principe in een behoefte vanuit Wlz-zorg thuis.
Figuur 28: Locaties met 24-uurs ouderenzorg
Bron: Gebaseerd op data van de regio Bommelerwaard, bewerking Stec Groep (2023).
Daarnaast aanbod aan 136 plekken voor overige zorgbehoevenden die 24 uurs zorg nodig hebben Naast ouderen zijn er ook andere doelgroepen die 24 uurs zorg nodig hebben. Dit zijn met name zorgbehoevenden met een verstandelijke handicap. Deze zorg wordt onder andere geleverd in Bommelstein (verstandelijke beperking, 27 plekken), De Zandkampen (psychiatrisch, 20 plekken), De Fontein (verstandelijke beperking, 12 plekken), De Regenboog (verstandelijke beperking, 12 plekken), de Mr. La Grostraat (verstandelijke beperking, 14 plekken), de Beatrixstraat (verstandelijke beperking, 8 plekken), de Mau de Jongstraat (verstandelijke beperking, 10 plekken), Binnenvergt (verstandelijke beperking, 16 plekken) en de Petteflet (verstandelijke beperking, 17 plekken). In totaal bieden deze locaties plek aan 136 intramurale cliënten. Een overzicht van de locaties met woonzorgaanbod is te vinden in bijlage D, tabel 20. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang voorzien ook in intramurale plekken Niet enkel via de Wlz wordt intramurale zorg mogelijk gemaakt. Ook via Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, (deels) gefinancierd vanuit de Wmo2015, wordt intramuraal wonen mogelijk gemaakt.
Op dit moment wordt intramuraal Beschermd Wonen mogelijk gemaakt in de Zandkampen (20 plekken, grotendeels via wlz) en de Lindeboom (21 plekken, grotendeels via wlz) en is er een kleinschalige Maatschappelijke Opvang aan de Schouwstraat (4 plekken). Wanneer extra plekken noodzakelijk zijn, wordt dit voor de Wmo-plekken regionaal ingekocht.
39
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Naar verwachting meer vraag naar zorgwoningen dan huidig aanbod in 2031 We verwachten dat het huidige aanbod aan zorgwoningen niet kan voorzien in de vraag naar wonen met zorg in 2031. Dit betekent dat er nieuwe zorgwoningen ontwikkeld moeten worden. Rijksbeleid is echter om de intramurale capaciteit niet verder uit te breiden. Nieuwe woningen dienen dus in een vorm opgeleverd te worden dat wlz thuis geleverd kan worden (VPT of MPT).
6.3 Wlz extramuraal: extramuralisering instellingszorg zet door Niet alle personen met een Wlz-indicatie ontvangen de zorg binnen een instelling. Zorg kan ook thuis geleverd worden. De begeleiding, verzorging en/of behandeling wordt dan extramuraal geleverd waardoor cliënten thuis kunnen blijven wonen. ‘Thuis’ omvat ook een aanleunwoning, een al dan niet aangepaste woning en een geclusterde woning die de geïndiceerde zelf huurt of waar hij eigenaar van is. Extramurale zorg vanuit de Wlz wordt geregeld via een volledig pakket thuis (vpt), modulair pakket thuis (mpt) of een persoonsgebonden budget (pgb). Zie bijlage C van het bijlagenrapport voor een toelichting op deze pakketten. Wie zijn of haar zorg volledig zelf wil regelen doet dat via een pgb. Wel moet de situatie het toelaten zodat het verantwoord en doeltreffend is om zorg aan huis te verlenen. Daarnaast wordt er gekeken of de kosten voor zorg aan huis niet hoger uitvallen dan bij verblijf in een instelling. Ons model toont tot en met 2030 een toename van circa 70 mensen die zorg thuis ontvangen. Ons model gebruikt de Primos 2023-prognose en de huidige standcijfers. We maken gebruik van het verschil in de Primos 2022-prognose en de Primos 2023-prognose voor de doelgroep 65 jaar en ouder.
In de nieuwste Primos-prognose wordt namelijk rekening gehouden met het nieuwe programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) van het Rijk. Hierin wordt gesteld dat het aantal institutionele plaatsen voor ouderen (65-plus) niet verder op mag lopen dan 135.000. We zien dat de toename van ouderen in de institutionele bevolking volgens de nieuwe Primos 2023-prognose ook beduidend lager is dan volgens de Primos 2022-prognose. We schatten in dat het verschil tussen beide prognoses leidt tot een extra extramurale zorgvraag boven de beleidsneutrale ontwikkeling (doortrekken van huidige verdeling). In de Primos 2023-prognose neemt het aantal ouderen dat institutioneel woont met 124 cliënten minder sterk toe dan in de Primos 2022-prognose. Daarnaast verwachten we dat volgens de beleidsneutrale doorrekening nogmaals 72 cliënten zorg thuis willen of moeten ontvangen. Dit zorgt voor een totale toename van +195 Wlz-cliënten tot en met 2030 die thuis zorg ontvangt. Hierbij geldt dat de toename van instellingszorg alleen gerealiseerd kan worden, wanneer hier al plannen voor vastgesteld zijn. Anders zal ook hiervoor op een andere wijze uitbreiding plaats moeten vinden die gefinancierd wordt met vpt en mpt.
Tabel 14: Aandeel Wlz-zorg in een instelling en thuis in de regio Bommelerwaard Maasdriel 2023
2031
Zaltbommel Ontw. 2023 2031
2023
2031
Bommelerwaard
Ontw. 2023 2031
2023
2031
Ontw. 2023 2031
In een instelling
229
291
+62
290
381
+91
519
672
+153*
Zorg thuis
141
211
+70
109
235
+126
250
446
+196
Totaal
370
502
+132
399
616
+217
769
1.118
+349
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2023). *Voor ouderen alleen realiseerbaar wanneer plannen voor uitbreiding instellingszorg al vastliggen, anders via zorg thuis (vpt/mpt) gefinancierd.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
40
Toekomstige plannen voldoen nog niet aan vraag De regio heeft op dit moment meerdere plannen lopen om zorggeschikte woningen toe te voegen om in de vraag naar wonen met Wlz-zorg te voorzien (zie figuur 29 voor de locaties). We verwachten een toename van 350 cliënten tot en met 2030. Tegelijkertijd zijn er op dit moment plannen voor de bouw van 167 extra zorgwoningen in de Bommelerwaard (zie bijlage D, tabel 21 voor het overzicht). Het is hierbij vaak nog onduidelijk of de zorg voor deze woningen via zorg in natura (zin, wlz-zorg instelling) wordt geleverd of via VPT (wlz-zorg thuis). Hiermee is er nog onvoldoende capaciteit om de extra cliënten met wlz-zorg een zorggeschikte woning te kunnen aanbieden. Mogelijk kan wel een deel van deze zorg geleverd worden in geclusterde woonvormen met een woonfunctie in plaats van een maatschappelijke functie. De behoefte hieraan bespreken we in hoofdstuk 7.
Figuur 29: Locaties plannen wonen en zorg
Bron: Gebaseerd op bestaand onderzoek regio Bommelerwaard. Bewerking Stec Groep (2023).
6.4 Wmo2015: toenemende vraag naar voorzieningen door vergrijzing Hulp en ondersteuning (thuis) (extramuraal) De Wmo2015 regelt hulp en ondersteuning (thuis) zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Twee soorten voorzieningen vanuit de Wmo2015 worden onderscheiden: 2
2
Wanneer iemand aanspraak wil maken op voorzieningen uit de Wmo2015 kunnen gemeenten aanvullende voorwaarden stellen. Over het algemeen wordt er geen Wmo2015-voorziening toegekend als: iemand niet woonachtig is in de gemeente, de voorziening algemeen gebruikelijk is (het gaat dan om producten en diensten die voor iedereen gebruikelijk (normaal) zijn om zelf (in) te kopen zoals een elektrische fiets, een elektrisch verstelbaar bed, of hulp in de huishouding (omdat je ouder wordt en het zelf niet meer kan doen), er geen aantoonbare meerkosten zijn, er sprake is van een voorliggende voorziening, de kosten voor de voorziening al gemaakt zijn, de voorziening al eerder is verstrekt en de normale afschrijvingstermijn van de voorziening nog niet is verstreken (Bron: Judex).
41
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
• Onder algemene voorzieningen wordt verstaan het “aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning”. • Onder maatwerkvoorzieningen valt “op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel van diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen: 1) ten behoeve van zelfredzaamheid, daaronder begrepen kortdurend verblijf in een instelling ter ontlasting van de mantelzorger, het daarvoor noodzakelijke vervoer, alsmede hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen, 2) ten behoeve van participatie, daaronder begrepen het daarvoor noodzakelijke vervoer, alsmede hulpmiddelen en andere maatregelen, 3) ten behoeve van beschermd wonen en opvang” (art. 1.1 lid 1 Wmo2015). We gaan in deze paragraaf verder in op de maatwerkvoorzieningen die tegemoetkomen aan de individuele behoeften. Zie bijlage C in het bijlagerapport voor een verdere toelichting op deze voorzieningen. In 2023 ontvangen circa 3.180 huishoudens hulp en ondersteuning (thuis) vanuit Wmo2015 In de regio Bommelerwaard zijn er in 2023 circa 3.180 huishoudens waar tenminste één persoon onder de Wmo2015 valt en daardoor maatwerkvoorzieningen kunnen ontvangen.
In Zaltbommel ligt het aantal huishoudens dat hulp en ondersteuning (thuis) vanuit het Wmo2015 krijgt met circa 1.735 huishoudens hoger dan in Maasdriel (circa 1.450 huishoudens). In Maasdriel omvat de groep circa 13% van het totale aantal huishoudens in de gemeente, in Zaltbommel is dit aandeel 14%. Uitgesplitst naar zorgbehoefte (huishoudens kunnen meerdere typen zorg ontvangen) zien we dat er met name naar hulpmiddelen en diensten veel vraag is, evenals hulp bij het huishouden.
Figuur 30: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt in de regio Bommelerwaard in 2023, naar leeftijd Maasdriel Leeftijdsgroep
Zaltbommel Aandeel 2023
2023
Bommelerwaard Aandeel 2023
2023
Aandeel 2023
2023
15-25
18
1%
30
2%
48
2%
25-35
100
7%
122
7%
221
7%
35-45
131
9%
138
8%
269
8%
45-55
147
10%
202
12%
349
11%
55-65
166
11%
209
12%
376
12%
65-75
131
9%
167
10%
297
9%
75-85
431
30%
532
31%
964
30%
85+
322
22%
333
19%
655
21%
Totaal
1.446
100%
1.733
100%
3.179
100%
Bron: Primos 2023. Bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen.
42
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 31: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt in de regio Bommelerwaard in 2023, naar type maatwerkvoorziening 3, Maasdriel (links) & Zaltbommel (rechts) Ondersteuning thuis (354)
18%
16%
Hulp bij het huishouden (701)
45%
Hulp bij het huishouden (845)
47%
Verblijf en opvang (47)
35%
Verblijf en opvang (53)
35%
Hulpmiddelen en diensten (895)
2%
Ondersteuning thuis (374)
Hulpmiddelen en diensten (1135)
2%
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2023).
Prognose: aantal Wmo2015-cliënten neemt toe met circa +755 huishoudens tot en met 2030 Op basis van Primos 2023 verwachten we dat het aantal huishoudens met tenminste één Wmo2015-cliënt tot en met 2030 zal toenemen met circa 755 huishoudens, tot een totaal van circa 3.935 huishoudens 4. In de gemeente Maasdriel verwachten we een toename van 330 huishoudens, in Zaltbommel een toename van 424 huishoudens. Deze toename wordt met name veroorzaakt door de forse toename van het aantal oudere huishoudens aankomende jaren. In 2031 maken Wmo-cliënten naar verwachting vooral gebruik van hulpmiddelen en diensten (circa 47%) en hulp bij het huishouden (circa 36%). Wanneer we kijken naar de ontwikkeling tot en met 2030 dan is er een relatief grotere vraag naar hulpmiddelen en diensten (+540 huishoudens) en hulp bij het huishouden (+419 huishoudens).
Tabel 15: Ontwikkeling aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt naar leeftijd, in de regio Bommelerwaard Maasdriel Leeftijdsgroep
2031
% 2031
Zaltbommel
Ontw. ‘23 -‘31
2031
Bommelerwaard
% 2031
Ontw. ‘23 -‘31
2031
% 2031
Ontw. ‘23 -‘31
15-25
15
1%
-4
28
1%
-1
43
1%
-5
25-35
105
6%
+5
136
6%
+14
241
6%
+20
35-45
145
8%
14
152
7%
+14
297
8%
+28
45-55
142
8%
-5
187
9%
-15
329
8%
-20
55-65
160
9%
-7
212
10%
+3
372
9%
-3
65-75
155
9%
+24
203
9%
+37
358
9%
+61
75-85
622
35%
+191
689
32%
+156
1.311
33%
+347
85+
433
24%
+111
549
25%
+216
982
25%
+328
Totaal
1.776
100%
+330
2.157
100%
+424
3.933
100%
+754
Bron: Primos 2023, bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen. 3
Verdeeld in vier hoofdcategorieën. Ondersteuning thuis is onder andere begeleiding, persoonlijke verzorging en dagbesteding. Verblijf en opvang is onder andere beschermd wonen en maatschappelijke opvang en hulpmiddelen en diensten zijn onder andere rolstoelen en vervoersdiensten. 4 Het Rijk is van plan de inkomensafhankelijke bijdrage voor maatwerkvoorzieningen uit de Wmo2015 opnieuw in te voeren. Op dit moment is een ingang per 1 januari 2026 beoogd. Hierdoor kan hierna de beoogde groei van voorzieningen minder hoog zijn na 2026 dan nu uit de modellen blijkt. Dit is afhankelijk van de beschikbaarheid van goedkopere particuliere alternatieven.
43
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 32: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt in de regio Bommelerwaard in 2031, naar type zorgbehoefte, Maasdriel (links) & Zaltbommel (rechts) Ondersteuning thuis (392)
16%
14%
Hulp bij het huishouden (887)
46%
Hulp bij het huishouden (1077)
48%
Verblijf en opvang (49)
36%
Verblijf en opvang (57)
36%
Hulpmiddelen en diensten (1128)
2%
Ondersteuning thuis (423)
Hulpmiddelen en diensten (1442)
2%
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023). Percentages op hele getallen. Tussen de haakjes is het aantal cliënten per zorgbehoefte opgenomen.
Tabel 16: Ontwikkeling type zorgbehoefte bij huishoudens met minimaal één Wmo2015cliënt, regio Bommelerwaard Maasdriel 2023
Zaltbommel Ontw. 2023 2031
2031
2023
Bommelerwaard
Ontw. 2023 2031
2031
2023
2031
Ontw. 2023 2031
Ondersteuning (thuis)
354
392
+38
374
423
+49
727
815
+88
Hulp bij huishouden
701
887
+186
845
1.077
+232
1.546
1.964
+419
Verblijf en opvang
47
49
+2
53
57
+4
100
106
+7
Hulpmiddelen en diensten
895
1128
+233
1.135
1.442
+307
2.030
2.570
+540
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).
Recente ontwikkelingen binnen verblijf en opvang Er zijn twee ontwikkelingen binnen verblijf en opvang uit de Wmo2015 (geweest). Verblijf en opvang bestaat uit beschermd wonen, maatschappelijke opvang en spoedopvang. De ontwikkelingen zijn: • Wlz-migratie: Afgelopen jaren heeft de Wlz-migratie plaatsgevonden. Dit is de overheveling van de Wmo2015 beschermd wonen naar de Wlz voor mensen die langdurig aangewezen zijn op onplanbare 24-uurszorg. Personen die in Beschermd Wonen blijven hebben daarmee vaak wel perspectief op doorstroming naar een vorm van zelfstandig wonen. Dit maakt dat het aantal personen met ‘verblijf en opvang’ uit de Wmo2015 kleiner kan worden. Volgens het Rijk gaat het om zo’n 23% van de Beschermd Wonen-populatie. De Wlz-migratie moest per 2021 afgerond zijn. Door vertragingen is dit voor een aantal gemeenten 2022 geworden.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
44
• Beschermd wonen naar beschermd thuis: De overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis betekent dat mensen steeds meer in hun eigen woning kunnen blijven wonen en de nodigde zorg thuis ontvangen. Dit kan bijvoorbeeld doordat een vorm van toezicht aanwezig is of begeleiding nabij en goed bereikbaar. Door de overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis zullen steeds meer mensen uit de intramurale zorg binnen de reguliere woningvoorraad landen.
Locaties voor zorg en ondersteuning verspreid over kernen Naast de locaties met 24 uurs ouderenzorg in de Bommelerwaard hebben we ook in kaart gebracht waar overige zorglocaties (zowel intra- als extramuraal) zich bevinden). Deze zijn hierna weergegeven op kaart. Te zien is dat het merendeel van de locaties geconcentreerd is in de grotere plaatsen zoals Zaltbommel, Kerkdriel en Ammerzoden.
Figuur 33: Locaties voor zorg/ondersteuning naar aanbieder
Bron: Gebaseerd op bestaand onderzoek regio Bommelerwaard. Bewerking Stec Groep (2023).
6.5 Jeugdwet Vanuit de Jeugdwet wordt ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen (tot 18 jaar en bij uitzondering tot 23 jaar) en hun families geboden bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. De verantwoordelijkheid van de taken zoals beschreven in de Jeugdwet2014 vallen onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Binnen de Jeugdwet vormt jeugdzorg de verzamelnaam voor alle vormen van geïndiceerde vormen van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering waarvan jeugdhulp het grootste deel uit maakt. In deze paragraaf wordt enkel ingegaan op jeugdhulp. 5 5
Er zijn verschillende vormen van jeugdhulp waar gemeenten verantwoordelijk voor zijn. Bij ‘jeugdhulp zonder verblijf’ verblijft (overnacht) de jeugdige formeel thuis, in het eigen gezin of een gezinssituatie zoals pleegzorg, leef- en gezinshuizen. Bij ‘jeugdhulp met verblijf’ verblijft de jeugdige in een residentiële instelling van een jeugdzorgplusinstelling.
45
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
In 2023 zijn er circa 1.495 personen die jeugdhulp ontvangen in de Bommelerwaard We beschrijven in deze paragraaf de huidige en toekomstige zorgbehoefte van jeugdigen tot 18 jaar in de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel. Dit doen we op basis van CBS-gegevens over jeugdzorg op gemeentelijk niveau en de ontwikkeling van de bevolking op basis van de Primos 2023 prognose. Op basis hiervan analyseren we dat er in 2023 circa 1.495 personen in de regio Bommelerwaard jeugdhulp ontvangen, 645 personen in Maasdriel en 850 personen in Zaltbommel. Het gaat voornamelijk om jeugdhulp zonder verblijf. Prognose bij gelijkblijvend aandeel jeugdzorg: lichte toename van jeugdigen met jeugdhulp Op basis van de demografische ontwikkeling van jeugdigen in de regio Bommelerwaard tot en met 2030 in combinatie met het huidige gebruik van jeugdhulp in de gemeente brengen we de toekomstige behoefte aan jeugdhulp in beeld. Demografisch gezien zien we een lichte toename van het aantal jeugdigen in de regio Bommelerwaard. In de prognose gaan we uit van een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg. Door de groei van gezinnen in beide gemeenten en een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg, verwachten we dat in 2031 circa 1.530 personen gebruik maken van jeugdhulp.
Hierdoor neemt het aantal personen in de jeugdhulp in de regio tot en met 2030 toe met circa 35 personen. +11 personen in Maasdriel en +25 personen in Zaltbommel. We zien hiernaast dat het aantal jongeren dat jeugdhulp met verblijf ontvangt, beperkt is. Dit komt doordat de woonvoorzieningen voor deze jongeren ook veelal buiten de regio gefaciliteerd worden. Er is dus een grotere groep jeugdigen in de regio die aanspraak maakt op jeugdhulp met verblijf dan uit onderstaande cijfers naar voren komt.
Tabel 17: Ontwikkeling aantal jeugdigen met jeugdhulp in regio Bommelerwaard Maasdriel 2023
Zaltbommel Ontw. 2023 2031
2031
2023
Bommelerwaard
Ontw. 2023 2031
2031
2023
Ontw. 2023 2031
2031
Jeugdhulp met verblijf (intramuraal)
25
25
0
36
37
+1
60
62
+1
Jeugdhulp zonder verblijf (extramuraal)
545
554
+9
737
758
+21
1.282
1.312
+31
Pleegzorg (extramuraal)
75
76
+1
76
78
+2
151
154
+3
Totaal jeugdhulp
645
655
+11
848
873
+25
1.493
1.528
+35
Bron: Primos 2023, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).
Monitor ontwikkelingen in jeugdhulp en stuur waar nodig bij De prognose is gebaseerd op een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat in de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel gebruik maakt van jeugdhulp. Landelijk zien we dat het aandeel jeugdigen in de jeugdzorg toeneemt. Mede door toename van het aantal jongen met complexe problemen en de tekorten in de jeugdzorg, maar ook als gevolg van COVID-19 neemt deze druk toe. We adviseren daarom deze ontwikkelingen goed te monitoren.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
46
6.6 Met name een clustering van voorzieningen in de kernen Zaltbommel en Kerkdriel Het is het landelijke doel om zo lang mogelijk in de eigen woning en/of woonomgeving te kunnen blijven wonen. Voor een geschikte omgeving bij afnemende mobiliteit is de afstand tot voorzieningen cruciaal. Denk aan de afstand tot de supermarkt, huisarts, apotheek, buurthuizen en OV-haltes. Planbureau voor de Leefomgeving hanteert een wandelafstand van 500 meter over de weg als maximaal te overbruggen afstand voor mensen met of zonder hulpmiddel (ook wel: de rollatorradius genoemd). De radius komt overeen met zo’n 10 tot 20 minuten wandelen voor iemand met een leeftijd van 70 jaar zonder beperking (voor mensen met beperking dus nog langer). Onderstaande kaarten geven de huidige locaties van voorzieningen weer, inclusief een radius van 500 meter. Te zien is dat wijk- en buurtcentra, zorgvoorzieningen, supermarkten en OV-haltes vooral geclusterd in de grotere kernen liggen. Een aantal kleinere kernen, zoals Aalst en Brakel, lijken met het OV goed verbonden te zijn met de grotere kernen.
Figuur 34: Voorzieningenclusters Bommelerwaard
Bron: Stec Groep, 2023. Betreft een combinatie van sociale voorzieningen, supermarkten, aanbieders eerstelijnszorg en OVhaltes. Inclusief een rollatorradius van 500 meter.
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 35: Sociale voorzieningen
Bron: Stec Groep, 2023. Inclusief een rollatorradius van 500 meter.
Figuur 36: Supermarkten
Bron: Stec Groep, 2023. Inclusief een rollatorradius van 500 meter.
47
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Figuur 37: Zorgvoorzieningen
Bron: Stec Groep (2023). Inclusief een rollatorradius van 500 meter.
Figuur 38: OV-haltes*
Bron: Stec Groep, 2023. Inclusief een rollatorradius van 500 meter. *Inclusief niet-reguliere lijnen, waaronder buurtbussen.
48
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
49
7. Kwantitatieve en kwalitatieve woonopgaven We gebruiken historische demografische ontwikkelingen, migratiestromen, woningmarktontwikkelingen en de situatie rond wonen, zorg en welzijn om een inschatting te kunnen maken van de verwachte huishoudensontwikkeling en de vertaling daarvan in een kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte. We hanteren hiervoor de perioden tot en met 2030 en tot en met 2040. We sluiten daarmee aan op de periode van de regionale Woondeals. Tenslotte, om het woningbouwprogramma verder te kunnen optimaliseren, maken we aan het eind van dit hoofdstuk een confrontatie met de huidige plancapaciteit.
7.1 Verwachte huishoudensontwikkeling ontleed op basis van twee scenario’s In ons onderzoek gebruiken we de Primos 2023 - huishoudensprognose om de verwachte huishoudensontwikkeling per gemeente en naar doelgroepen en woonclusters/kernen in beeld te brengen. Deze prognose is onder andere gebaseerd op historische demografische ontwikkelingen. We noemen de uitkomsten van deze prognose het basisscenario. We zien echter dat er daarnaast woonopgaven zijn die nog onvoldoende in deze prognose tot uiting komen. We hebben hiervoor een extra scenario ontwikkeld. Deze noemen we het ambitiescenario. De kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte tonen we in dit onderzoek altijd in een bandbreedte van deze twee scenario’s. De uitkomsten hiervan zijn beleidsneutraal. Uiteindelijk is de regio Bommelerwaard aan zet om hierin gerichte keuzes te maken voor de kwantitatieve en kwalitatieve nieuwbouwprogrammering. Allereerst lichten we hieronder de twee scenario’s, en de effecten hiervan, verder toe. Primos 2023: +2.335 reguliere huishoudens t/m 2030, met name veroorzaakt door toename ouderen Allereerst brengen we de verwachte huishoudensontwikkeling in beeld op basis van Primos 2023, ons basisscenario. Dit doen we voor de perioden 2023 t/m 2030 en 2023 t/m 2040.
We zien dat volgens deze prognose in de regio Bommelerwaard een toename van +2.335 reguliere huishoudens verwacht kan worden in de periode 2023 tot en met 2030. In de periode hierna zet dit volgens het basisscenario (in iets mindere mate) verder door. De totale verwachte huishoudensontwikkeling voor de regio Bommelerwaard tot en met 2040 bedraagt daardoor +4.750 huishoudens. Onderscheid makend naar de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel zien we vergelijkbare verwachtingen terug. In de gemeente Maasdriel worden +1.005 huishoudens verwacht tot en met 2030 en in Zaltbommel +1.330 huishoudens. Onderscheid makend naar doelgroepen zien we dat met name het aantal ouderen (alleenstaanden en stellen vanaf 65 jaar) in de regio Bommelerwaard volgens het basisscenario sterk toeneemt. In totaal betreft dit een toename van +1.970 oudere huishoudens in de regio Bommelerwaard tot en met 2030. Deze toename wordt met name veroorzaakt door het ouder worden van de huidige eigen bevolking, die nu met name nog tot de doelgroep alleenstaanden en stellen 35 tot 65 jaar behoren. Enkel het aantal jonge alleenstaanden en stellen tot 35 jaar neemt volgens het basisscenario af. We zien wat betreft doelgroepenontwikkeling een vergelijkbaar beeld in de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel.
50
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Tabel 18: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Maasdriel, conform Primos 2023 Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.170
-40
-3%
-170
-14%
Gezinnen
4.030
+70
+2%
+420
+10%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.975
+70
+2%
+80
+3%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.050
+925
+30%
+1.740
+57%
45
-15
-35%
-15
-35%
11.270
+1.020
+9%
+2.070
+18%
Overig Totaal (exclusief overig)
Bron: Primos 2023. Bewerking Stec Groep (2023).
Tabel 19: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Zaltbommel, conform Primos 2023 Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.460
-25
-2%
-220
-15%
Gezinnen
4.720
+135
+3%
+705
+15%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.900
+180
+6%
+140
+5%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.415
+1.045
+31%
+2.070
+61%
55
-10
-22%
-10
-17%
12.550
+1.335
+11%
+2.695
+22%
Overig Totaal (exclusief overig)
Bron: Primos 2023. Bewerking Stec Groep (2023).
Doorrekening huidige migratietrend: +750 huishoudens t/m 2030, extra instroom jonge huishoudens In het ambitiescenario dat we hebben ontwikkeld voor de regio Bommelerwaard hebben we de migratieperiode aangepast waarop de verwachte huishoudensontwikkeling wordt gebaseerd. Primos 2023 rekent met de periode 2015-2021, maar wij rekenen voor het ambitiescenario met de periode 2018-2022. Wanneer de migratietrend van de afgelopen vijf jaar zich de komende jaren doorzet, leidt dit tot een positievere huishoudensontwikkeling. We gaan er voor ons ambitiescenario vanuit dat deze trend zich in ieder geval de komende tien jaar (tot 2033) doorzet. Hierna volgen we opnieuw de jaarlijkse ontwikkeling van het basisscenario. We houden daarmee oog voor conjuncturele ontwikkelingen op het vlak van migratie. In totaal zorgt dit ervoor dat het aantal huishoudens met een extra +565 huishoudens toeneemt tot en met 2030. We zien wel een duidelijk verschil tussen de gemeenten. In de gemeente Maasdriel was het migratiesaldo door buitenlandse migratie beduidend positiever dan de jaren ervoor. In de gemeente Zaltbommel was dit minder het geval. Dit zorgt ervoor dat het doorrekenen van de huidige migratietrend in de gemeente Maasdriel voor +510 extra huishoudens zorgt tot en met 2030 en in de gemeente Zaltbommel voor +55 extra huishoudens.
We hebben de BRP-gegevens van de regio Bommelerwaard gebruikt om inzichtelijk te maken welk type huishoudens met name extra instromen richting de regio. We maken daarbij ook onderscheid naar de woonclusters/kernen waar zij naartoe verhuizen. We zien dat met name alleenstaanden en stellen tot 35 jaar relatief vaak verhuizen vanuit andere gemeenten en het buitenland (45% in Maasdriel en 53% in Zaltbommel
51
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
van alle inkomende verhuizingen). Wanneer we dit doortrekken voor de komende jaren leidt dit tot een forse toename van het aantal alleenstaanden en stellen tot 35 jaar in de regio tot en met 2030. We houden er daarbij rekening mee dat een deel van hen in deze periode ook een ander huishouden gaat vormen (gezin of alleenstaanden/stellen 35 tot 65 jaar). Naast extra instroom van die doelgroepen leidt dit ook voor die doelgroepen tot een relatief forse extra huishoudenstoename. Onder alleenstaanden en stellen ouder dan 65 jaar is de extra huishoudenstoename juist relatief beperkt. Zij verhuizen relatief weinig richting de Bommelerwaard en maken daardoor met name huishoudensgroei door doordat instromende 55+’ers op termijn tot deze doelgroep behoren.
Tabel 20: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Maasdriel, inclusief migratietrend Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.170
+70
+6%
-130
-11%
Gezinnen
4.030
+235
+6%
+765
+19%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.975
+250
+8%
+275
+9%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.050
+975
+32%
+1.785
+59%
Overig
45
-10
-21%
-5
-12%
Totaal
11.225
+1.525
+14%
+2.700
+24%
Bron: Primos 2023, BRP-gegevens gemeente Maasdriel. Bewerking Stec Groep (2023).
Tabel 21: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Zaltbommel, inclusief migratietrend Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.460
-10
-1%
-205
-14%
Gezinnen
4.720
+155
+3%
+735
+16%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.900
+195
+7%
+160
+6%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.415
+1.045
+31%
+2.075
+61%
Overig
55
-10
-22%
-10
-17%
Totaal
12.550
+1.390
+11%
+2.770
+22%
Bron: Primos 2023, BRP-gegevens gemeente Zaltbommel. Bewerking Stec Groep (2023).
Inlopen woningtekort: +975 woningen t/m 2030 voor startende huishoudens We zien dat startende huishoudens het de afgelopen jaren moeilijk hebben gehad om de woningmarkt te betreden als gevolg van een verminderde beschikbaarheid van betaalbare woningen. Dit hangt samen met het ‘statistische woningtekort’. Er zijn in principe te weinig woningen in Nederland om elk huishouden dat zelfstandig wil wonen hierin te kunnen voorzien. De grote vraag naar woningen en het beperkte aanbod is mede de oorzaak geweest van de sterk gestegen woningprijzen in de afgelopen paar jaar. Het ABF berekent per regio in Nederland dit woningtekort. Hierbij confronteren zij het huidige woningaanbod (leegstand) met de huidige vraag. Deze woningvraag is gebaseerd op het aantal huishoudens dat een woning zoekt. Dit zijn huishoudens ouder dan 25 jaar die niet zelfstandig wonen en starters op de woningmarkt. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken beredeneert dat een woningtekort van maximaal 2% gewenst is. In een groot deel van Nederland wordt dit percentage op dit moment overstegen. Zo ook in de COROP-regio Zuidwest-Gelderland, waar de regio Bommelerwaard toe behoort.
52
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
In ons ambitiescenario kiezen we er daarom voor om ook de woningbehoefte door te berekenen als er wordt ingezet op het inlopen van dit woningtekort tot 2% van de bestaande woningvoorraad. Op dit moment is het woningtekort in de COROP-regio Zuidwest-Gelderland 6,4%. We verdelen de benodigde woningen voor het inlopen van het woningtekort naar rato over de gemeenten in de regio. Dit zorgt ervoor dat er een aanvullende woningbouwopgave van +975 woningen ontstaat in de regio Bommelerwaard, waarvan circa +450 woningen in de gemeente Maasdriel en +525 woningen in de gemeente Zaltbommel. We kiezen ervoor om deze opgave te verdelen binnen de periode tot en met 2030. We sluiten hiermee aan op de berekening van de landelijke woningbouwopgave en de invulling daarvan in de Woondeals. Deze woningbouwopgave landt niet bij alle doelgroepen. Immers ontstaat deze opgave door huishoudens vanaf 25 jaar die niet zelfstandig wonen en starters op de woningmarkt. We schatten in dat 80% van hen alleenstaanden en stellen tot 35 jaar zijn en 20% alleenstaanden en stellen 35 tot 65 jaar. Net als voor het doorrekenen van de huidige migratietrend houden we er wel rekening mee dat een deel van deze huishoudens doorstroomt naar een oudere doelgroep of een gezin gaat vormen. Hierdoor landt ook een deel van de huishoudensgroei bij de doelgroep gezinnen.
Wat opvalt is dat met name de huishoudensgroei van jonge huishoudens sterk toeneemt wanneer de regio zich inzet om in deze opgave te voorzien. Hiervoor dienen dan wel de juiste woningen aan de voorraad toegevoegd te worden. Later in dit hoofdstuk komen we er op terug.
Tabel 22: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Maasdriel, inclusief migratietrend en inlopen woningtekort (ambitiescenario) Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.170
+205
+17%
+10
+1%
Gezinnen
4.030
+365
+9%
+900
+22%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.975
+430
+15%
+460
+15%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.050
+975
+32%
+1.785
+59%
45
-10
-21%
-5
-12%
11.225
+1.975
+18%
+3.155
+28%
Overig Totaal (exclusief overig)
Bron: ABF (2023), Primos 2023, BRP-gegevens gemeente Maasdriel. Bewerking Stec Groep (2023).
Tabel 23: Verwachte huishoudensontwikkeling gemeente Zaltbommel, inclusief migratietrend en inlopen woningtekort (ambitiescenario) Doelgroepen
’23 t/m ‘30
2023
’23 t/m ‘40
%
%
Alleenstaanden & stellen <35
1.460
+160
+11%
-35
-2%
Gezinnen
4.720
+315
+7%
+895
+19%
Alleenstaanden & stellen 35 - 65
2.900
+390
+14%
+355
+12%
Alleenstaanden & stellen 65+
3.415
+1.045
+31%
+2.075
+61%
55
-10
-22%
-10
-17%
12.550
+1.910
+15%
+3.290
+26%
Overig Totaal (exclusief overig)
Bron: ABF (2023), Primos 2023, BRP-gegevens gemeente Zaltbommel. Bewerking Stec Groep (2023).
53
Woningbehoefte-onderzoek regio Bommelerwaard
Onderscheid naar woonclusters en kernen toont verspreide opgave over regio Bovenstaande doorrekeningen hebben we uitgewerkt tot op het niveau van kernen voor de gemeente Maasdriel en tot op het niveau van woonclusters voor de gemeente Zaltbommel. In bijlage A en B van het bijlagenrapport staan we uitgebreid stil bij de verschillen in de woonopgaven van alle deelgebieden. Hieronder geven we alvast de kwantitatieve totale woningbehoefte per kern, conform het basis- en ambitiescenario. In het ambitiescenario verrekenen we de extra instroom door migratie op basis van de instroom richting de kernen en woonclusters in de afgelopen vijf jaar. We zien dat deze migratie-instroom relatief gezien redelijk gelijk verdeeld is geweest over de diverse kernen en woonclusters. Ook in het basisscenario werd al uitgegaan van een verdeling van de huishoudenstoename. Dit leidt ertoe dat in het ambitiescenario in alle kernen en woonclusters het aantal huishoudens naar verwachting met meer dan +10% toeneemt.
Tabel 24: Verwachte huishoudensontwikkeling kernen gemeente Maasdriel, basis- en ambitiescenario Kernen Alem
2023
’23 t/m ’30, basis
’23 t/m ’30, ambitie
’23 t/m ’40, basis
’23 t/m ’40, ambitie
265
+10 (+4%)
+30 (+11%)
+50 (+18%)
+70 (+26%)
Ammerzoden
1.635
+135 (+8%)
+275 (+17%)
+330 (+20%)
+485 (+30%)
Hedel
2.260
+310 (+14%)
+500 (+22%)
+465 (+21%)
+680 (+30%)
Heerewaarden
630
+20 (+3%)
+85 (+13%)
+105 (+17%)
+180 (+28%)
Hoenzadriel
225
+15 (+6%)
+30 (+13%)
+25 (+10%)
+40 (+18%)
Hurwenen
650
+75 (+12%)
+120 (+18%)
+140 (+22%)
+185 (+28%)
Kerkdriel
3.515
+260 (+7%)
+540 (+15%)
+600 (+17%)
+915 (+26%)
Rossum
1.005
+105 (+10%)
+200 (+20%)
+190 (+19%)
+295 (+29%)
Velddriel
655
+50 (+8%)
+120 (+19%)
+80 (+12%)
+165 (+25%)
Well
305
+20 (+6%)
+55 (+19%)
+60 (+19%)
+105 (+34%)
Wellseind
120
+10 (+7%)
+20 (+15%)
+25 (+19%)
+35 (+28%)
Gemeente Maasdriel
11.270
+1.005 (+9%)
+1.975 (+17%)
+2.060 (+18%)
+3.155 (+28%)
Bron: ABF (2023), Primos 2023, BRP-gegevens gemeente Maasdriel. Bewerking Stec Groep (2023).
Tabel 25: Verwachte huishoudensontwikkeling woonclusters gemeente Zaltbommel, basis- en ambitiescenario Woonclusters