Voorjaarsnota 2024-2028
Tekst van het document
Voorjaarsnota gemeente Losser
2024-2028
Inhoudsopgave Inhoudsopgave.....................................................................................................................2 1. Inleiding ............................................................................................................................3 2. Geactualiseerd financieel perspectief 2024-2028...........................................................5 3. Middelenkader ..................................................................................................................9 Algemeen ............................................................................................................................ 11 4. Programma 'Onmeunig mooi Losser' ........................................................................... 12 4.1. Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein........................................ 13 4.2. Toekomstbestendig wonen, leven en werken ................................................................ 25 4.3. Toekomstbestendig buitengebied .................................................................................. 45 4.4. Bijdragen aan een beter klimaat .................................................................................... 51 5.
Programma wendbare en betrouwbare organisatie, transparant openbaar bestuur ................................................................................................................................ 57 5.1. Opgave Wendbare organisatie, transparant bestuur ..................................................... 58 6. Investeringen .................................................................................................................. 68
2
1. Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2024 van de gemeente Losser. Hierin geven we inzicht in de begrotingsuitvoering over 2024 en presenteren we onze voorstellen voor 2025 en latere jaren. De Voorjaarsnota is de basis voor de Programmabegroting 2025. Dit jaar hebben wij verdere stappen gezet om het opgavegericht werken te integreren in de Voorjaarsnota 2024. De vijf opgaven benoemen de maatschappelijke effecten die we met ons beleid willen realiseren. Tegelijkertijd blijft de ambitie om het begrotingsproces en de opgavegerichte producten in de planning & controlcyclus verder door te ontwikkelen onverminderd staan. Aangezien het Besluit begroting en verantwoording voorschrijft dat de gemeente werkt met begrotingsprogramma’s, ‘landen’ de vijf opgaven en de reguliere taken in twee begrotingsprogramma’s: · Onmeunig mooi Losser · Wendbare Organisatie en Transparant Bestuur; Internationale en landelijke ontwikkelingen hebben invloed op de gemeentelijke financiën Intussen staat de wereld niet stil. Ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, opvang van asielzoekers en een andere bekostigingssystematiek van het rijk zorgen ervoor dat we anders naar de toekomst kijken. Ze plaatsen ons voor grote uitdagingen, de maatschappelijke vraagstukken zijn ingewikkeld. Dat heeft ook zijn effect op de gemeentelijke financiële huishouding.
Ook in Losser zien we - als gevolg van het zogeheten ravijnjaar 2026 waardoor gemeenten landelijk zo’n € 3 miljard minder krijgen van het rijk - de beschikbare structurele financiële ruimte vanaf 2026 hard teruglopen. Hoewel het rijk scheutig is (geweest) met incidenteel geld, ontbreekt langjarig meer structurele zekerheid. En uit het onlangs gepresenteerde hoofdlijnenakkoord blijkt dat van het nieuwe kabinet op dit vlak ook weinig tot geen nieuwe voorstellen te verwachten zijn. Topprioriteit college: blijven investeren in Losserse samenleving We blijven in de komende jaren investeren in onze Losserse samenleving. Investeren in (overkoepelende) thema's als Positieve Gezondheid en Leefbaarheid in de buurten en dorpen heeft daarbij prioriteit. In ons beleid is ‘wonen’ een topprioriteit. We gaan hierbij uit van een brede aanpak bestaande uit bouwen naar behoefte en zetten daarbij in op herstructurering, transformatie en nieuwbouw. Daarnaast zetten we in op het ontwikkelen van strategieën om de doorstroming en toegankelijkheid van de bestaande woningvoorraad te bevorderen en het verduurzamen van ons woningbestand.
Deze prioriteit bij wonen is ondersteunend aan de ambitie uit het coalitieakkoord om te groeien naar 25.000 inwoners en de ambities ten aanzien van duurzaamheid en het versterken van voorzieningen en infrastructuur De kwaliteit en toekomstbestendigheid van de woon- en leefomgeving is van wezenlijk belang voor de leefbaarheid en gezondheid van onze inwoners. Een integrale en programmatische aanpak, samen met partners, is noodzakelijk om tot resultaten te komen. De woonopgave en de vervangingsopgave in de openbare ruimte fungeren hierbij als vliegwiel. Ons college geeft prioriteit aan de Vogelbuurt en Overdinkel, waar de ontwikkelingen binnen het fysiek- en sociale domein samengebracht worden. Daarnaast geeft ons college prioriteit aan de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Op basis van het onderzoek 'toekomstbestendigheid van ons bedrijventerrein' wordt momenteel gewerkt aan een visie met een actieagenda om onze bedrijventerreinen de komende jaren toekomstbestendig te maken.
3
Prioriteit wordt gegeven aan duurzaamheid. We gaan aan de slag om, met een actieve rol van de gemeente, energie-armoede te bestrijden. We kiezen echt voor gezamenlijke processen bij de verduurzaming van buurten en dorpen en voor (maximaal) lokaal eigendom. Balans tussen investeren in de samenleving en een gezonde financiële positie Het is ons in Losser gelukt om voldoende financiële ruimte te creëren voor nieuwe investeringen, zowel in incidentele als in structurele zin. We zoeken daarbij naar een goede balans tussen investeren in onze gemeentelijke organisatie en investeren in de gemeentebrede opgaven, waar we de komende jaren voor staan. Met deze Voorjaarsnota is gezocht naar de balans tussen enerzijds investeringen ten behoeve van een stabiele samenleving en anderzijds een gezonde financiële positie. De komende jaren investeren we in onze Losserse samenleving, daarmee daalt de reservepositie van onze gemeente, maar blijft onze weerstandsratio wel ruim boven het afgesproken niveau. We zetten incidentele middelen uit de algemene reserve in om te investeren in behoeften vanuit de samenleving. En zoeken nog meer de verbinding met partners in het maatschappelijk veld bij nieuw te starten pilots. Dit vraagt meer geld, maar tegelijkertijd stijgt het maatschappelijk rendement. Bij investeringen onderzoeken we zorgvuldig of er ook andere geldbronnen beschikbaar zijn.
Ook kijken we of er slimme en verstandige combinaties mogelijk zijn, zoals wonen en zorg. In deze Voorjaarsnota investeren we ook structureel in de personeelsformatie. Die investering is nodig om de wettelijke taken en de ambities van deze gemeente uit te kunnen voeren. Het lukt nog steeds om de lastendruk niet te verhogen. Voor wat betreft de OZB zitten we op het landelijke gemiddelde. Qua belastingdruk zakken we langzaam op de ranglijst, omdat we al jaren de OZB niet verhogen. Wij passen uitsluitend de indexering toe. Dan de rioolheffing. Als gevolg van het karakter van onze gemeente, een plattelandsgemeente met een groot buitengebied, hebben we te maken met hogere kosten. Qua belastingdruk zakken we langzaam op de ranglijst, omdat we als gemeente tijdig zijn begonnen met de noodzakelijke investeringen. Bij de afvalstoffenheffing zien we evenmin mogelijkheden voor lastenverlaging vanwege het noodzakelijke niveau van investeringen in combinatie met het door uw raad gewenste serviceniveau. Er komen nog investeringen aan, zoals sporthal De Lutte en ontwikkeling Servicebedrijf, die nog niet in deze Voorjaarsnota zijn opgenomen. Om in de toekomst ruimte te houden voor deze investeringen en soortgelijke ontwikkelingen wenst het college “vet op de botten” te houden.
De Voorjaarsnota die voorligt is als gevolg van de gemaakte keuzes en aannames in de jaarschijven 2025 en 2028 structureel sluitend. Daarmee is deze Voorjaarsnota de basis voor de in het najaar van 2024 op te stellen Programmabegroting 2025. In hoofdstuk 2 treft u het geactualiseerde meerjarenperspectief 2024-2028 aan. Als uitgangspunt is het meerjarenperspectief uit de Programmabegroting 2024 genomen. Vervolgens zijn de financiële consequenties verwerkt van de voorstellen die wij in deze Voorjaarsnota aan de raad doen. Hoofdstuk 2 is de financiële samenvatting van de voorliggende nota. Hoofdstuk 3 gaat gedetailleerder in op de financiële ontwikkelingen, die effect hebben op het middelenkader. In de hoofdstukken 4 en 5 geven wij voor de begrotingsprogramma’s ‘Onmeunig mooi Losser’ respectievelijk ‘Wendbare organisatie en transparant bestuur’ in het onderdeel Bestuursrapportage de voortgang van de doelen op onze opgaven in 2024 weer inclusief eventuele financiële bijstellingen. In het onderdeel Kadernota staan onze ambities voor de periode 2025 - 2028, vanuit het perspectief van onze opgaven. Daarna schetsen wij per begrotingsprogramma onze concrete voorstellen, voorzien van de financiële consequenties. In deze voorjaarsnota zijn ook voorstellen voor formatie meegenomen aan de hand van de uitkomsten van de 'Benchmark gemeentelijke organisatie'.
Deze voorstellen zijn opgenomen onder de opgaven waaronder de formatie logischerwijs in te zetten is. Voor het volledige inzicht treft u in hoofdstuk 6 alle investeringen aan.
4
2. Geactualiseerd financieel perspectief 2024-2028 In dit hoofdstuk geven we de financiële hoofdlijn van de voorliggende nota. Op voorhand merken we het volgende op. Eind mei/begin juni 2024 valt de meicirculaire van het rijk op de mat. Deze Voorjaarsnota bevat een inschatting van de financiële effecten hiervan. De inschattingen in deze Voorjaarsnota hebben dan ook nadrukkelijk een voorlopig karakter. Op de gebruikelijke wijze informeren we de raad over genoemde circulaires over het gemeentefonds. In het vervolg van dit hoofdstuk presenteren we achtereenvolgens (een min-teken in de hierna volgende tabellen betekent dat sprake is van een negatief bedrag): A) Meerjarenperspectief 2024 t/m 2028. Uitgaande van het meerjarenperspectief uit de begroting 2024, het geactualiseerde middelenkader en enkele voorstellen om het middelenkader te verruimen. Zie voor toelichting hoofdstuk 3. Tabel 2.1: geactualiseerd middelenkader Onderdeel
2024
2025
2026
2027
2028
€ -64.199
€ -284.520
€ 1.883.431
€ 2.832.550
€ 4.282.989
€ 616.525 € -1.429.891
€ 2.768.351
€ 3.998.469
€ 2.548.029
€ 3.930.768
Totaal middelenkader
€ -1.865.188
€ 388.035 € -3.313.322
Mutaties middelenkader 2024
€ 1.775.077
€ 228.490
Nieuw middelenkader Waarvan structureel
5
€ -90.111
€ 3.242.070 € 3.019.872
€ 1.779.426
B) Middelenkader na verwerking aangedragen voorstellen VJN2024 Tabel 2.2: middelenkader na categorieën ‘moeten’, 'handhaven niveau', 'financiële begrotingsuitvoering', 'wensen' en 'investeringen'. Onderdeel
2024
2025
2026
2027
2028
Nieuw middelenkader
€ -90.111
€ 616.525
€ -1.429.891
€ 2.768.351
€ 3.998.469
Voorstellen categorie 'moeten', structureel
€ -482.883
€ -1.294.766
€ -1.297.266
€ -1.322.266
€ -1.522.266
Voorstellen categorie 'moeten', incidenteel
€ -76.740
€ -739.600
€ -430.000
€ -50.000
€ -50.000
Voorstellen 'niveau handhaven', structureel
€ -410.300
€ -1.384.952
€ -1.459.953
€ -1.459.953
€ -1.459.953
Voorstellen 'niveau handhaven', incidenteel
€ 148.332
€ -150.000
€ -75.000
€0
€0
Voorstellen 'financiële begrotingsuitvoering', structureel
€ -28.000
€ -118.000
€ -58.000
€ -58.000
€ -58.000
Voorstellen 'financiële begrotingsuitvoering', incidenteel
€ -360.000
€ -25.000
€0
€0
€0
Voorstellen 'niveau ambitie', structureel
€0
€ -20.000
€ -20.000
€ -20.000
€ -220.000
Voorstellen 'niveau ambitie', incidenteel
€0
€ -248.351
€ -178.988
€0
€0
Voorstellen kapitaallasten investeringen
€0
€ -27.200
€ -162.700
€ -231.550
€ -256.550
Totaal mutaties aangeleverd VJN2024
€ -1.209.591
€ -4.007.869
€ -3.681.907
€ -3.141.769
€ -3.566.769
Nieuw middelenkader
€ -1.299.702
€ -3.391.344
€ -5.111.798
€ -373.418
€ 431.700
Waarvan structureel
€ 2.320.887
€ 174.954
€ -1.218.493
€ -543.740
€ 413.999
Meerjarig verloop weerstandsvermogen en weerstandsratio Na verwerking van de mutaties uit de voorstellen voor de VJN2024 laat het bijgestelde middelenkader voor de jaren 2024-2027 een negatief saldo zien. Alleen de jaarschijf 2028 sluit positief. De negatieve resultaten moeten we dekken door aanwending van de algemene reserve. In totaal moeten we op basis van de mutaties uit de VJN2024 een bedrag van ongeveer € 6,5 mln. uit de algemene reserve halen. De gemeenteraad heeft aangegeven dat de minimaal wenselijke ratio weerstandsvermogen tussen de 1,4 en 2,0 ligt. In onderstaande tabel schetsen we het bijgestelde verloop van weerstandsvermogen en weerstandsratio voor de komende jaren. Hieruit blijkt dat de weerstandsratio ondanks de aanwending van de algemene reserve niet onder de 8 uitkomt, en daarmee meer dan voldoende van omvang blijft.
6
Meerjarig verloop Weerstandsvermogen
2024
2025
2026
2027
2028
Stand jaarrekening 2023
21.658.681
23.184.698
19.656.956
19.378.337
19.143.091
291.736
-5.346.879
-1.798.476
-309.219
716.220
Nieuwe stand
21.950.417
17.837.819
17.858.480
19.069.117
19.859.311
Benodigd weerstandsvermogen
2.139.000
2.139.000
2.139.000
2.139.000
2.139.000
Weerstandsratio na VJN2024
10,3
8,3
8,3
8,9
9,3
Mutaties VJN2024
C) Middelenkader na verwerking voorstellen Zie voor een toelichting de hoofdstukken 4 en 5. Voor het ondersteunen van de keuzes rond de prioritering van de middelen schetsen we in onderstaande tabellen het verloop van het resultaat na verwerking van de verschillende rubrieken uit de voorstellen. Tabel 2.3: middelenkader na verwerking mutaties 'moeten' Nieuw middelenkader
€ -90.111
€ 616.525
€ -1.429.891
€ 2.768.351
€ 3.998.469
Voorstellen categorie 'moeten', structureel
€ -482.883
€ -1.294.766
€ -1.297.266
€ -1.322.266
€ -1.522.266
Voorstellen categorie 'moeten', incidenteel
€ -76.740
€ -739.600
€ -430.000
€ -50.000
€ -50.000
Nieuw middelenkader na 'moeten'
€ -649.734
€ -1.417.841
€ -3.157.157
€ 1.396.085
€ 2.426.203
Waarvan structureel
€ 2.759.187
€ 1.725.106
€ 482.160
€ 1.225.763
€ 2.408.502
Tabel 2.4: middelenkader na verwerking mutaties 'niveau handhaven' Nieuw middelenkader na 'moeten'
€ -649.734
€ -1.417.841
€ -3.157.157
€ 1.396.085
€ 2.426.203
Voorstellen categorie 'niveau handhaven', structureel
€ -410.300
€ -1.384.952
€ -1.459.953
€ -1.459.953
€ -1.459.953
Voorstellen categorie 'niveau handhaven', incidenteel
€ 148.332
€ -150.000
€ -75.000
€0
€0
Nieuw middelenkader na 'niveau handhaven'
€ -911.702
€ -2.952.793
€ -4.692.110
€ -63.868
€ 966.250
Waarvan structureel
€ 2.348.887
€ 340.154
€ -977.793
€ -234.190
€ 948.549
7
Tabel 2.5: middelenkader na verwerking mutaties 'financiële begrotingsuitvoering' Nieuw middelenkader na 'niveau handhaven'
€ -911.702 € -2.952.793
€ -4.692.110
€ -63.868
€ 966.250
Voorstellen categorie 'financiële begrotingsuitvoering', structureel
€ -28.000
€ -118.000
€ -58.000
€ -58.000
€ -58.000
Voorstellen categorie 'financiële begrotingsuitvoering', incidenteel
€ -360.000
€ -25.000
€0
€0
€0
Nieuw middelenkader na 'financiële begrotingsuitvoering'
€ -1.299.702 € -3.095.793
€ -4.750.110
€ -121.868
€ 908.250
Waarvan structureel
€ 2.320.887
€ -1.035.793
€ -292.190
€ 890.549
€ 222.154
Tabel 2.6: middelenkader na verwerking mutaties 'niveau ambitie' € -1.299.702
€ -3.095.793
€ -4.750.110
€ -121.868
€ 908.250
Voorstellen categorie 'niveau ambitie', structureel
€0
€ -20.000
€ -20.000
€ -20.000
€ -220.000
Voorstellen categorie 'niveau ambitie', incidenteel
€0
€ -248.351
€ -178.988
€0
€0
Nieuw middelenkader na 'niveau ambitie'
€ -1.299.702
€ -3.364.144
€ -4.949.098
€ -141.868
€ 688.250
Waarvan structureel
€ 2.320.887
€ 202.154
€ -1.055.793
€ -312.190
€ 670.549
Nieuw middelenkader na 'financiële begrotingsuitvoering'
Tabel 2.7: middelenkader na verwerking mutaties 'kapitaallasten investeringen' Nieuw middelenkader na 'niveau ambitie'
€ -1.299.702
€ -3.364.144
€ -4.949.098
€ -141.868
€ 688.250
Voorstellen categorie 'kapitaallasten investeringen', structureel
€0
€ -27.200
€ -162.700
€ -231.550
€ -256.550
Nieuw middelenkader na 'kapitaallasten investeringen'
€ -1.299.702
€ -3.391.344
€ -5.111.798
€ -373.418
€ 431.700
Waarvan structureel
€ 2.320.887
€ 174.954
€ -1.218.493
€ -543.740
€ 413.999
Structureel en incidenteel saldo Het is wenselijk dat structurele lasten eveneens zijn voorzien van een structurele dekking. Vandaar dat de regel ‘Waarvan structureel’ van belang is. Een positief saldo betekent dat voor de komende jaren een structureel positief begrotingssaldo wordt voorzien. Dat is tevens het belangrijkste criterium voor het provinciaal toezicht. We streven naar een structureel sluitend meerjarenperspectief. In onderstaande tabel vatten we dit nog een keer samen. Tabel 2.8: Uiteindelijk incidenteel en structureel saldo Onderdeel
2024
2025
2026
2027
2028
Saldo (+ = positief)
€ -1.299.702 € -3.391.344
€ -5.111.798
€ -373.418
€ 431.700
Waarvan structureel
€ 2.320.887
€ 174.954
€ -1.218.493
€ -543.740
€ 413.999
Waarvan incidenteel
€ -3.620.589 € -3.566.297
€ -3.893.305
€ 170.321
€ 17.701
8
3. Middelenkader In dit hoofdstuk geven we inzicht in het middelenkader voor de periode 2024-2028. Tabel 3.1 Financieel middelenkader (min teken betekent nadeel) De basis voor actualisatie van het middelenkader is het saldo van de programmabegroting 2024 en het meerjarenbeeld 2025-2028, zoals ook toegelicht is op pagina 7 van de Programmabegroting 2024. De jaarschijf 2028 is nieuw ten opzichte van de Programmabegroting 2024: uitgangspunt voor deze jaarschijf is het begrotingssaldo 2027. Nr.
Financieel middelenkader
2024
2025
2026
2027
2028
€ -1.865.188
€ 388.035
€ -3.313.322
€ -64.199
€ -284.520
Algemene uitkering: sept en dec. circ.
€ 805.274
€ 479.440
€ 403.256
€ 1.093.504
€ 2.637.926
Taakmutaties structureel
€ -48.688
€ -46.860
€ -42.354
€ -39.770
€ 122.504
Taakmutaties incidenteel
€ -109.442
€ -40.863
€ -7.062
€0
€0
Scenario 1: opschalingskorting
€0
€0
€ 760.000
€ 753.000
€ 748.000
Scenario 2: index zorgkosten
€0
€0
€ 75.000
€ 150.000
€ 225.000
Scenario 3: LPO accres incl. een. korting 2025
€ 133.000
€ -1.060.000
€ -514.000
€ -621.000
€ -575.000
2
Actualisatie kapitaallasten
€ 239.333
€0
€0
€0
€ 172.918
3
Prijsindex 2024-2027
€ 484.542
€ 864.028
€ 1.218.585
€ 1.579.735
€ 1.035.584
4
Loon/prijscompensatie verbonden partijen
€0
€ -140.276
€ -140.276
€ -140.276
€ -140.276
5
Actualisatie winstneming grondexploitatie
€ 256.650
€ 85.627
€ 47.450
€ 11.453
€ 11.368
6
Actualisatie Vpb grondexploitaties
€ 14.408
€ 87.395
€ 82.833
€ 45.904
€ 44.965
Totaal
€ -90.111
€ 616.525
€ -1.429.891
€ 2.768.351
€ 3.998.469
Waarvan structureel
€ 3.242.070
€ 3.019.872
€ 1.779.426
€ 2.548.029
€ 3.930.768
Waarvan incidenteel
€ -3.332.181
€ -2.403.346
€ -3.209.317
€ 220.321
€ 67.701
Resultaat PB 2024 1
Toelichting financieel middelenkader Resultaat Programmabegroting 2024 Uitgangspunt voor actualisatie van het middelenkader is het resultaat zoals opgenomen in de in november 2023 door de Raad vastgestelde Programmabegroting 2024. 1. Algemene uitkering De meicirculaire 2023 is de basis geweest voor het opstellen van de Programmabegroting 2024. In de actualisatie van het middelenkader zijn de effecten van de september- en decembercirculaire 2023 verwerkt. Vooral de hogere loon- en prijsindexatie in de algemene uitkering leidt er toe dat de algemene uitkering een positief effect op het middelenkader heeft. De taakmutaties, uitgesplitst naar incidenteel en structureel effect, zijn apart aangegeven. Uw raad is via raadsinformatiebrieven al over deze circulaires geïnformeerd.
9
Uitkomsten Voorjaarsnota rijk Eerder dan gebruikelijk heeft het rijk de Voorjaarsnota gepubliceerd. Hierin staan een aantal ontwikkelingen die voor ons de nodige financiële impact hebben. We hebben deze ontwikkelingen inmiddels ook financieel kunnen doorrekenen. De effecten zijn verwerkt in het middelenkader. Het gaat om: - maatregel 1: het afschaffen van de opschalingskorting, wat leidt tot een structureel hogere algemene uitkering vanaf 2026 met ongeveer € 750.000; - maatregel 2: compensatie van de gestegen zorgkosten Wmo vanaf 2026, dit leidt tot een hogere uitkering in 2026 met € 75.000 en stijgt met € 75.000 per jaar; - maatregel 3: een incidentele korting in 2025 om het tekort op de rijksbegroting te kunnen dekken, dit leidt in 2025 tot een lagere uitkering met € 744.000. 2. Actualisatie kapitaallasten Op basis van de restantkredietenlijst in de jaarrekening 2023 is een berekening gemaakt van de verwachte onderuitputting op de kapitaallasten voor 2024. Dit voordeel is incidenteel in het middelenkader verwerkt. Verder is op basis van de meerjarige raming van de kapitaallasten, zoals die voor de GB2024 is opgesteld, de vrijval van de kapitaallasten voor 2028 bepaald en als structureel voordeel in het middelenkader verwerkt. 3. Prijsindex 2024-2028 Vanaf 2025 is de verwachte stijging van de budgetten door loon- en prijsstijgingen centraal op een stelpost geraamd.
De indexcijfers voor de begroting 2025 en het mjp 2026-2028 zijn inmiddels bekend en vallen lager uit dan de percentages waarmee we in de GB2024 gerekend hebben. 4. loon/prijscompensatie verbonden partijen De bijdrage aan de verbonden partijen en gemeenschappelijke regelingen baseren we op de conceptbegrotingen. Deze zijn in de loop van april binnengekomen en moeten nog voor zienswijzen aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Het in het middelenkader opgenomen bedrag is het bedrag dat we aanvullend op de reguliere loon- en prijscompensatie (opgenomen onder punt 3.) kwijt zijn. 5. Actualisatie winstneming grondexploitatie De grondexploitaties zijn in de Jaarrekening 2023 geactualiseerd. Dat leidt voor de komende jaren ook tot een gewijzigde winstprognose. Van de winst wordt 50% toegevoegd aan de reserve, de rest valt vrij in het resultaat en is hier in het middelenkader verwerkt. 6. Actualisatie Vpb grondexploitaties De Vpb vloeit vooral voort uit (de winst op) het grondbedrijf. De raming voor de te betalen Vpb is geactualiseerd, het resultaat is hier in het middelenkader verwerkt.
10
Algemeen ‘In deze voorjaarsnota zijn ook voorstellen voor formatie meegenomen aan de hand van de uitkomsten van de 'Benchmark gemeentelijke organisatie'. Deze voorstellen zijn opgenomen onder de opgaven waaronder de formatie logischerwijs in te zetten is en aangegeven in het format als personeel (B).’
11
4. Programma 'Onmeunig mooi Losser'
12
4.1. Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein
Het aantal taakvelden binnen deze opgave is groot en ze zijn complex, variërend van werk en opvoeding tot schulden en zorg. Door die grote verscheidenheid is sturing op de samenhang en de doelstellingen wenselijk, daarom zijn deze samen gebracht binnen deze opgave. In deze voorjaarsnota schetsen we het totaalplaatje, voor samenhang en helderheid: jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) zijn wellicht het meest bekend, maar ook de Participatiewet, het minimabeleid, schuldhulpverlening, inburgering, cultuur, onderwijs en gezondheidsbeleid zijn onderdeel van het sociaal domein. Daarnaast zijn er diverse raakvlakken met bijvoorbeeld sport, veiligheid, economie, ruimte en realisatie. En laten we vooral ook aandacht hebben voor het migratievraagstuk. In de Voorjaarsnota wordt duidelijk dat we voor een aantal grote uitdagingen staan, die het hoofd moeten worden geboden. We laten zien hoe we anticiperen op de trends en ontwikkelingen in onze maatschappij, hoe we invulling geven aan de door de raad vastgestelde beleidskoers en benoemen van onze doelen bestaanszekerheid, gelijke kansen, de samenleving (inclusief, betrokken en veilig) en de vitaliteit van onze inwoners in de meest brede zin van het woord. Daarom werken we integraal en domeinoverstijgend.
We positioneren ons- en acteren aan de voorkant van de maatschappij, er wordt nadrukkelijker gekeken naar preventie en het versterken van de samenleving. Dit in tegenstelling tot het ‘medisch’ oplossen van gezondheidsvraagstukken en het oplossen van escalaties, hetgeen ook in ons beleid weerspiegelt. De betaalbaarheid van zowel de jeugdhulp als de maatschappelijke ondersteuning ontbreken niet, dit zal ook de komende jaren actueel zijn. We gaan extra investeren in (overkoepelende) thema's positieve Gezondheid /leefbaarheid in de buurten/dorpen. Vanuit verbinding van het fysieke domein aan het sociaal domein. Zo werken we, langs die route, nu aan een sterker Overdinkel en Vogelbuurt in Losser. Binnen het project Samen voor een sterker Overdinkel zetten we in op een sterker en leefbaarder Overdinkel, dit doen we vanuit de speerpunten bestaanszekerheid, ondernemerschap, gezondheid en veiligheid. Voor elk speerpunt worden doelen bepaald, deze geven we vorm in een uitvoeringsprogramma waarin we zichtbaar aan de slag gaan.
13
Binnen het project zetten we primair in op het sociaal-economische domein en zoeken we steeds de verbinding met het fysieke domein. Revitalisatie van De Vogelbuurt is op handen. Er is gekozen daarbij niet alleen de fysieke ruimte te ontwikkelen, maar breder te kijken. Welke aanpassingen in de leefomgeving zijn nodig om de gezondheid te verbeteren? Om deze vraag te kunnen beantwoorden doen we samen met provincie, GGD en de Universiteit van Wageningen onderzoek naar hoe gezondheid mee te wegen wordt bij het inrichten en beheren van de fysieke omgeving en hoe bewoners en andere stakeholders het best daarbij kunnen worden betrokken. We werken hierbij opgavegericht, vanuit een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Het programma 'Vogelbuurt' is ondergebracht onder de opgave 'Wonen en Leven'. 4.1.1 Bestuursrapportage
Inhoudelijke begrotingsuitvoering 2024
Doel A: De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd. Resultaat 2024
a. Het aanbod aan minimaregelingen is toegankelijker gemaakt en verbreed daar waar wenselijk/ noodzakelijk. De motie "Losserpas voor minima” wordt hierin verwerkt. b. De lokale woonzorgvisie is vastgesteld en de (woon)behoefte is bepaald. c. We gaan actief ondernemers benaderen, zodat er voldoende werkplekken beschikbaar zijn voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. #structureel
14
Kleurcodering
Toelichting
Doel B: (Jonge) inwoners ervaren gelijke kansen in opgroeien en ontwikkelen Resultaat 2024
Kleurcodering
a. Een (uitvoerings-)programma
Toelichting
Voorafgaand aan uitvoeringsprogramma is besloten eerst een visie op een leven lang ontwikkelen te formuleren. Deze bestaat uit twee pijlers: visie op onderwijs & visie op educatie. Beide visies liggen in concept klaar om te worden vrijgegeven voor participatie. Alhoewel vertraagt zullen deze door extra inzet alsnog tijdig worden opgeleverd.
onderwijs & educatie en een evaluatieschema is opgesteld.
b. We creëren en stimuleren, met de
focus op de jeugd, algemene voorzieningen c. In aansluiting op de regiovisie gaan
we normaliseren door te demedicaliseren, de leefwereld te versterken en aanspraak te maken op eigenkracht. d. Uitvoeringsplan Onderwijs, met
Er wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan onderwijs vanuit de LSA. Hierin wordt de koppeling samenwerking onderwijs/ zorg gemaakt. De gemeente Losser start met een pilot zorgintensief onderwijs. Deze pilot wordt uitgevoerd samen met de andere twee NOTgemeenten. Door actieve deelname in projectgroep sturen we op een tijdige oplevering.
daarin opgenomen onderwijs-zorg arrangementen, op basis van integraal beleidsplan Sociaal Domein is opgesteld.
Doel C: Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving. Resultaat 2024 a. Het toegangsteam is versterkt met
externe expertise (onder andere Gecertificeerde instellingen (GI's), Veilig Thuis Twente (VTT), et cetera) b. Voor veiligheid leefomgeving worden
de volgende onderwerpen opgepakt: 1. Integrale aanpak van (jeugd)problematiek is opgesteld.
15
Kleurcodering
Toelichting
2. Buurtbemiddeling is voortgezet naar
aanleiding van evaluatie 2023. 3. Op basis van het criminaliteitsbeeld
(gebieden en branches) wordt gerichter ingezet op ondermijning. 4. Samenwerking met Duitsland is
versterkt en geïntensiveerd in verband met aanpak grensoverschrijdende criminaliteit; 5. Organisatie gemeente Losser
weerbaar tegen ondermijning door vergroten bewustwording; 6. Inwoners gemeente Losser weerbaar
tegen ondermijning door vergroten bewustwording. 7. Bibob beleid breed geïmplementeerd
binnen de gemeentelijke organisatie 8. Sturingsmogelijkheden en het
bijbehorende instrumentarium voor de veilige leefomgeving zijn verkend c. De inclusie agenda, inclusief
uitvoeringsplannen, is opgeleverd vóór de Voorjaarsnota 2024. d. Een integraal plan voorkomen en
verminderen middelen is opgeleverd voor de Voorjaarsnota 2024. De landelijke campagne NIX18 maakt hier deel vanuit. e. Het label dementievriendelijke
gemeente is behaald f. Passend binnen de wettelijke taak
geven we aandacht aan de migratie vraag.
Doel D: Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden. Resultaat 2024 a. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het
Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) maken gemeenten en verschillende zorgpartijen afspraken over te bereiken gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Beide akkoorden hangen nauw met elkaar samen. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De Brede SPUK-regeling is voor dit doel beschikbaar
16
Kleurcodering
Toelichting
gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. b. Diverse pilots worden uitgevoerd vanuit
het innovatieplan Sociaal Domein c. Bewustzijnscampagne “Start met de
toekomst” (werktitel) is gestart, waarin eigenregie op passende ondersteuning, reablement, wonen, vitaliteit en een sterk sociaal netwerk worden bevorderd. d. Er volgt eind 2023/ begin 2024 een
Koersdocument Overdinkel. Daarna zal gewerkt worden aan een Uitvoeringsprogramma SES Overdinkel, dat meegenomen wordt in de VJN 2024, zodat passende middelen worden gevraagd voor de ambitie om Overdinkel te versterken.
Financiële begrotingsuitvoering 2024 Geen mutaties.
17
Voor het project Samen voor een sterker Overdinkel zal het koersdocument in de loop van 2024 gereed komen. Eventueel benodigde aanvullende middelen kunnen dus niet bij deze voorjaarsnota worden meegenomen. Vooralsnog zal de uitvoering wel starten in 2024.
4.1.2 Kadernota
Voorstellen in de categorie ‘moeten’ Bedragen in € Onderwerp
soort lasten
Dit jaar 2024
Meerjarenperspectief/Begroting 2025
2026
2027
2028
17.500
17.500
17.500
340.000
340.000
Doel A: De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd. S1 Arbeidsmarkt ontwikkelingen
materieel
35.000
materieel
-240.660
personeel
15.000
15.000
Doel B: (Jong) inwoners ervaren gelijke kansen in opgroeien en ontwikkelen. S2
Synergie hervormingsagenda en inkoopstrategie consulenten voor de herbeoordeling en toewijzing van nieuwe zorgproducten
materieel
340.000
personeel
273.750
567.500
materieel
-273.750
-567.500
340.000
Doel C: Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige omgeving. S3
S4
Inclusieagenda
Buurtbemiddeling
materieel
25.000
25.000
25.000
25.000
personeel
27.200
27.200
27.200
27.200
personeel
-13.700
-13.700
-13.700
-13.700
materieel
16.000
16.000
Doel D: Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden. S5
Beleidsadvies publieke gezondheid en onderwijs
materieel
15.000
30.000
30.000
30.000
30.000
personeel (B)
57.633
115.266
115.266
115.266
115.266
Totaal
-63.527
554.766
541.266
541.266
541.266
S1. Arbeidsmarkt ontwikkelingen De groep inwoners die niet zonder ondersteuning aan het werk kan wordt steeds groter, waardoor we ook meer loonkostensubsidie verstrekken. De toename zien we vooral bij inwoners met een indicatie banenafspraak, maar ook zien we een toename van mensen met een indicatie voor beschut werk, statushouders, jongeren en niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers). Er is steeds meer begeleiding nodig en de administratieve lasten stijgen mee door het verwerken en berekenen van de Loonkostensubsidie (LKS). Daarnaast zullen er door inzet op het project Simpel Switchen meer inwoners vanuit dagbesteding doorstromen naar werk. Deze inwoners zullen op de werkplek ondersteuning nodig hebben. Incidenteel materieel budget is benodigd voor het opstellen van een transitieplan voor de sociaal ontwikkelingsbedrijven (Larcom). Daarnaast vindt een bijstelling plaats van het BUIGbudget op basis van de voorlopige beschikking 2024. In de arbeidsmarktregio Twente zijn afspraken gemaakt over een regionaal tarief ten aanzien van job coaching. Dit betekent voor Losser een tariefverhoging. Het lokale tarief is de laatste jaren niet is geïndexeerd. Hiervoor is structureel extra budget nodig. We willen dat inwoners in staat worden gesteld om mee te doen naar vermogen en zo zelfredzaam mogelijk kunnen
18
participeren in onze maatschappij. Daarnaast zullen er door inzet op het project Simpel Switchen meer inwoners van dagbesteding doorstromen naar werk. Deze inwoners zullen op de werkplek ondersteuning van een jobcoach nodig hebben waardoor er ook beroep gedaan wordt op het begeleidingsbudget voor jobcoaching. S2. Synergie hervormingsagenda en inkoopstrategie - consulenten voor de herbeoordeling en toewijzing van nieuwe zorgproducten Vanuit de nieuwe aanbesteding Jeugdhulp en Wmo zullen we voor eind 2025 alle indicaties moeten herindiceren. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is hierbij een belangrijk initiatief met naast regionaal ook lokaal verplichte taakstellingen om knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken en het jeugdzorgstelsel houdbaar te maken voor de toekomst. Tijdens de overgang en implementatie van het oude naar het nieuwe model van de Jeugdhulp en Wmo streven we naar synergie en kan er een kwaliteit-slag gemaakt worden waardoor de inwoners passende ondersteuning ontvangen, de sociale basis wordt versterkt en inzet van zwaardere zorg wordt voorkomen. De overgang naar het nieuwe inkoopmodel loopt twee kalenderjaren en wordt gefinancierd vanuit een nog te vormen reserve. Vanuit de hervormingsagenda is op basis van cijfers van 2022 en het traject van eerlijke tarieven een voorlopige inschatting gemaakt van de stijging van de materiele kosten. S3.
Inclusieagenda De inclusie agenda is vastgesteld in de raadsvergadering van 16 april jl.. In de financiële paragraaf is aangegeven dat structureel uitvoeringbudget nodig is naast ambtelijke capaciteit om samenwerking met ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partners en inwoners tot stand te brengen. De komende jaren (t/m 2027) wordt dit budget beschikbaar gesteld waarna een evaluatie wordt uitgevoerd om het budget eventueel bij te stellen. Voor zover de projecten uit de inclusie agenda betrekking hebben op de inrichting van de fysieke leefomgeving kunnen deze projecten, met een maximum van € 13.700, ten laste komen van de GALA-gelden/ Brede SPUK. S4. Buurtbemiddeling In 2022 is de pilot 'Buurtbemiddeling' gestart. Tot en met 2023 is deze pilot uitgevoerd door SMD Enschede. Naar aanleiding van de evaluatie wordt Buurtbemiddeling voortgezet. Fundament neemt sinds 2024 de uitvoering voor haar rekening. Ook in 2025 willen we gelet op de positieve ervaringen buurtbemiddeling voortzetten. De totale kosten bedragen € 32.000 per jaar, waarbij we er van uit gaan dat Domijn hierin voor de helft bijdraagt, zoals nu ook al het geval is. Gedurende het kalanderjaar 2025 worden de rol/taken van Fundament geëvalueerd, buurtbemiddeling maakt hier een onderdeel van. S5.
Beleidsadvies publieke gezondheid en onderwijs Er is capaciteit nodig om verder invulling te geven aan de brede taken in het sociaal domein zoals o.a. verwoordt in de strategische beleidsnota sociaal domein en geeft mede invulling aan de ambities verwoord in het coalitieakkoord op o.a. de taakvelden zoals onderwijs, sport en gezondheid. Aangezien het coalitieakkoord en ook onze strategische beleidsnota wel uitdagingen en kansen zien op deze taakvelden en hier eveneens een enige urgentie aan hangen is opplussen van 1 fte minimaal nodig. Deze capaciteit zetten we in op zowel strategisch als tactisch niveau, binnen het sociaal domein om publieke gezondheid en onderwijs verder vorm te geven. In het verlengde hiervan ook sport (gezondheid & sport) en educatie (onderwijs & zorg). Daarnaast is op landelijk niveau de vergrijzing een groeiend fenomeen, en ook binnen de gemeente Losser wordt deze uitdaging steeds prominenter. Dit legt druk op de
19
gezondheidszorg en sociale systemen. Het is daarom noodzakelijk om blijvende inspanningen te leveren op het gebied van preventie en positieve gezondheid. Daarmee verwachten we een groei naar 2 fte in de toekomst. Voor deze voorjaarsnota is vooralsnog 1 fte opgenomen. Deze staat ook in de benchmark. Uiteraard willen we de bijdrage op dit werkveld datagedreven doen. De kosten gepaard gaande met de uitbreiding van de softwarelicenties zijn onder deze ontwikkeling geplaatst. Voorstellen in de categorie ‘handhaven huidig niveau' bedragen in € Onderwerp
soort lasten
Dit jaar
Meerjarenperspectief/Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
Doel A: De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd. S6
Versterken bestaanszekerheid door effectieve schuldhulpketen
personeel
84.948
169.896
169.896
169.896
169.896
S7
Versterken invordering Werk & Inkomen en Inburgering
personeel
41.008
82.015
82.015
82.015
82.015
materieel
-15.000
-15.000
-15.000
-15.000
-15.000
S8
Exploitatie Wsw Werken in Losser
materieel
-148.332
S9
Beschermd wonen
materieel
-200.000
-200.000
-200.000
-200.000
-200.000
Doel B: (Jonge) inwoners ervaren gelijke kansen in opgroeien en ontwikkelen. S10 Uitbreiding leerplichtambtenaar
personeel
31.655
63.311
63.311
63.311
63.311
S11 Versterken interprofessioneel werken onderwijs
personeel (B)
50.061
100.121
100.121
100.121
100.121
Doel C: Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving. S12 Uitbreiding procesmanager
personeel (B)
57.992
57.992
57.992
57.992
57.992
S13 Migratie en integratie
materieel
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
personeel
102.654
102.654
177.655
177.655
177.655
34.000
34.000
34.000
479.990
479.990
S14 Jongerenactiviteitencentrum Fundament
materieel
S15 Veiligheid
materieel
75.000 34.000
34.000
Doel D: Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden.
Totaal
20
48.986
479.989
479.990
S6. Versterken bestaanszekerheid door efficiënte schuldhulpketen Afgelopen jaar hebben we 1 fte beschikbaar gesteld in een pilot en onderzocht hoe de schuldhulpketen in Losser verbeterd kan worden. Er is behoefte aan budgetbegeleiding voor inwoners met geldzorgen. Deze effectieve schuldhulpverlenings-keten speelt een belangrijke rol bij het waarborgen van bestaanszekerheid, met name voor inwoners met (dreigende) schulden. Regievoeren op schuldhulpsanering is een wettelijke taak. Door deze schuldhulpketen aan te laten sluiten op de wettelijke taak van vroegsignalering en budgetbegeleiding toe te voegen aan de basisdienstverlening, bevorderen we de financiële draagkracht en zelfredzaamheid van onze inwoners op lange termijn. We voorkomen toename van schulden door voortijdig ondersteuning te bieden (0,5 fte). Het betreft dus in totaal 1,5 fte. S7. Versterken invordering Werk & Inkomen en inburgering Tot 1 januari 2024 werd het debiteurenbeheer deels uitbesteed aan een extern bureau Cannock Chase. Deze uitbesteding levert weinig rendement op, tevens is er ontevredenheid over de dienstverlening door gebrek aan sturing en controle. Daarnaast stopt Cannock Chase met het leveren van deze dienst aan gemeenten. Derhalve wordt voorgesteld om de uitvoering volledig in eigen beheer te doen. Hierdoor hebben we directe controle op het proces van alle invorderingsdossiers.
Doordat de meeste debiteuren cliënt zijn (of zijn geweest) en de achtergrond bekend is, kan makkelijker een passend plan gemaakt worden wat leidt tot meer succesvol extra invorderen. Het inzetten van eigen formatie vergt initieel investering maar zal op langere termijn kostenbesparend zijn voor de gemeente. Door het debiteurenbeheer intern uit te voeren hebben we betere controle op het proces en kunnen we zorgen voor transparantie. De verwachting met betrekking tot het totale debiteurenbeheer is een structurele hogere invorderingsopbrengsten van openstaande vorderingen van € 15.000. Om deze taak uit te voeren is er structureel personeelscapaciteit nodig op onze uitkeringsadministratie (0,5 fte). De toename van het aantal statushouders zorgt voor een toename in werkdruk van de trajectbegeleiders, met name in de uitvoering van de Wet inburgering. Door deze wet heeft de gemeente weer de regie op inburgeraars, dat betekent dat wij inburgering plichtige nieuwkomers begeleiden bij hun inburgering. De uitvoering van de wet brengt een aantal administratieve taken met zich mee, waarvoor ondersteuning noodzakelijk is, zodat er voldoende tijd beschikbaar blijft voor begeleiding van de inburgering plichtige bij de trajectbegeleiders. In totaal vragen we 0,5 fte voor de ondersteuning. S8.
Exploitatie Wsw Werken in Losser (WIL) Op basis van de huidige bezetting van WIL heeft een actualisatie plaatsgevonden van de budgetten. Dit leidt per saldo tot een voordeel van ruim € 148.000. S9. Beschermd wonen De afgelopen jaren hebben we een uitkering ontvangen vanuit de reserve beschermd wonen. Vanwege het structurele karakter van deze uitkering is besloten deze structureel te verwerken in de begroting. Meerjarig garantie uitkering. S10. Uitbreiding leerplichtambtenaar De leerplichtambtenaar krijgt extra taken door de verschuiving van vindplaats naar werkplaats conform de Lokale Samenwerking Agenda Onderwijs (LSA), almede de taken die voortvloeien uit de (sub)regionale aanpak schoolaanwezigheid. Van vindplaats naar werkplaats is een belangrijk concept in het onderwijs. Het verwijst naar de overgang
21
van vindplaats, waar leerlingen worden geïdentificeerd als behoeftig of zorgbehoevend, naar werkplaats, waar effectieve ondersteuning en zorg worden geboden om hun leertraject te optimaliseren. De eerste evaluatie gesprekken zijn gevoerd op de scholen. Meer inzet en zichtbaarheid is nodig om vanuit leerplicht, in lijn met de LSA/ interprofessioneel werken, te sturen op schoolaanwezigheid. Daarbij is het nu een formatief kwetsbare positie. S11. Versterken interprofessioneel werken onderwijs De schoolmaatschappelijk werkers krijgen meer taken door de eerder genoemde verschuiving van vindplaats naar werkplaats conform de Lokale Samenwerking Agenda Onderwijs (LSA) en vanwege de behoefte aan interprofessioneel werken (IPW) binnen scholen. Deze uitbreiding is structureel nodig om de verbinding te kunnen blijven maken met de scholen, vanuit de school maatschappelijk werkers. De behoefte om deze samenwerking en de sociale basis te versterken is conform coalitieakkoord. De formatie is onderdeel van de benchmark (er wordt 1 fte aangevraagd, deze wordt verdeeld onder de bestaande mensen die al op de scholen aanwezig zijn). S12. Uitbreiding procesmanager Door de verschuiving vanuit het gedwongen kader en het feit dat deze dichter op onze toegang komt (onder andere vanuit het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming), vraagt dit extra investering.
Door de functie structureel uit te breiden, zetten we een stabielere/mindere kwetsbare basis neer voor de toekomst om de huidige taken voort te kunnen zetten. De samenwerking met lokale veiligheidspartners zoals politie, Veilig Thuis Twente en Gecertificeerde Instellingen kunnen we hierdoor versterken. Tevens vervult ze een brugfunctie met het fysieke veld. Deze functie is ook opgenomen in de benchmark. S13. Migratie en integratie De Spreidingswet is een belangrijke nieuwe wet in het Nederlandse asielbeleid. Onze gemeente heeft met deze wet de taak om structureel te voorzien in de opvang van asielzoekers. Via het gemeente fonds/ algemene middelen (taakmutaties), worden gelden beschikbaar gesteld. Omdat de gelden via de algemene middelen worden uitgekeerd, dienen deze middelen, bij de integrale afweging tijdens de behandeling van de voorjaarsnota, door de Raad te worden toegewezen aan deze taak. De uitvoering van de Spreidingswet staat los van de noodopvang die geboden wordt in Hotel Dinkeloord. Op de locatie Hotel Dinkeloord bieden wij tijdelijk noodopvang aan asielzoekers die acuut bescherming nodig hebben. De noodopvang is een gezamenlijke inspanning van onze gemeente en het COA. De gemeente ontvangt een (kostendekkende) vergoeding voor deze noodopvang.
Vluchtelingen uit Oekraïne kunnen tijdelijk bescherming krijgen in Nederland door de Richtlijn Tijdelijke Bescherming van de Europese Unie. Losser neemt de verantwoordelijkheid om deze mensen een veilige plek te bieden. De met de opvang gepaarde kosten worden gedekt uit de SPUK Oekraïne. Opvang van Oekraïense ontheemden, de noodopvang en de huisvestiging van vluchtelingen (Spreidingswet) vraagt om een integrale aanpak, waarbij er domein overstijgend gewerkt wordt. Om de toenemende taken op te vangen is er uitbreiding van de formatie noodzakelijk, totaal circa 3,1 fte. Dekking hiervoor is grotendeels voorzien (2,4 fte) door de hierboven aangehaalde vergoedingen van uit het rijk en de door de raad reeds beschikbaar gestelde incidentele capaciteit.
22
Netto is er voor 2024 en 2025 € 102.654 benodigd voor de uitbreiding van de taken. In de daaropvolgende jaren is er € 177.655 benodigd (incidentele dekking stopt). S14. Jongerenactiviteitencentrum Fundament In de tweede helft 2023 is Fundament gestart met het jongerenactiviteitencentrum in de accommodatie van SV Losser. Hoewel nu al sprake is van een groot aantal activiteiten en bezoekers, moet de formele evaluatie nog plaatsvinden eind 2024. Naar verwachting zal de evaluatie opleveren dat het jongerenactiviteitencentrum in een sterke behoefte voorziet en kan worden gecontinueerd. We continueren deze activiteit voor ten minste het kalender jaar 2025 (1 jaar) en aan de hand van de evaluatie wordt bezien of deze wordt voortgezet. Afweging vindt in 2025 plaats. S15. Veiligheid We zien een toename in de werkzaamheden van veiligheid als gevolg van; vluchtelingenopvang, inzet op cybercrime en digitale criminaliteit en noodzaak intensivering samenwerking met Duitsland. Voorstellen in de categorie 'wensen' bedragen in € onderwerp
soort lasten
Dit jaar
Meerjarenperspectief
2024
2025
2026
2027
2028
Doel A: De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd. S1 6
Implementatie Jongerenperspectieffonds
materieel
93.230
78.867
Doel B: (Jonge) inwoners ervaren gelijke kansen in opgroeien en ontwikkelen. S1 7
Versterken samenwerking partners lokale veld
personeel
100.121
100.121
Doel C: Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving. S1 8
Cultuurpresentatie, productie en participatie inclusief Losserpas
materieel
55.000
Doel D: Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden. S1 9
Zorgkrant
materieel
20.000
S2 0
Investeringsreserve nieuwe ontwikkelingen brede sociaal domein
materieel
1.000.000
materieel
-1.000.000
Totaal
268.351
20.000
20.000
20.000
198.988
20.000
20.000
S16. Implementatie Jongerenperspectieffonds Het Jongerenperspectieffonds (JPF) is een bewezen effectieve interventiemethode voor jongeren met problematische schulden en kent een specifieke aanpak, waarbij de nadruk ligt op het toekomstperspectief in plaats van sec het treffen van schuldregelingen. In Twente wordt via de Twentse Koers gewerkt aan het implementeren van het JPF binnen de Twentse gemeenten. Met de implementatie van het JPF werken we toe naar de Wet van school naar duurzaam werk die op 1 augustus 2025 van kracht moet worden en als doel heeft om
23
jongeren met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt de begeleiding te bieden die zij nodig hebben om duurzaam deel te namen aan de arbeidsmarkt. De toepasbaarheid en effectiviteit voor de gemeente Losser wordt bezien in een evaluatie waaraan beoordeeld wordt of deze methode duurzaam wordt voortgezet (2026). S17. Versterken samenwerking partners lokale veld We zorgen voor een goede inrichting en samenwerking van/met de lokale (algemene) voorzieningen waardoor we in staat zijn om de verschuiving te maken van woonvormen naar ambulante ondersteuning en van ambulante ondersteuning naar algemene voorzieningen. Om dit te bereiken investeren we in de relatie met onze lokale partners. We pleiten voor incidentele gerichte investeringen in een verbinder (verdeeld over alle consulenten, in totaal 1 fte) aan de voorkant voor de duur van 2 jaar (2025 en 2026), waardoor we de mogelijk hiaten kunnen ontdekken. S18. Cultuurpresentatie, productie en participatie inclusief Losserpas We willen deelname aan culturele activiteiten stimuleren. Dat doen we enerzijds door de Losserpas in te voeren en anderzijds door de cultuur infrastructuur te versterken en de zichtbaarheid en toegankelijkheid te vergroten. De installatie van de KGR is succesvol afgerond en vormt een belangrijk onderdeel van kinderparticipatie in onze gemeente. Vanuit de kinderraad vinden verschillende initiatieven plaats.
Voor de uitvoering van al deze activiteiten is budget nodig. S19. Zorgkrant De ‘pilot Zorgkrant’ wordt vanaf 2025 structureel gemaakt. Door het lezen van de fysieke en digitale krant weten inwoners van de gemeente Losser hoe de zorg en ondersteuning in Losser is georganiseerd en waar zij terecht kunnen met vragen. S20. Investeringsreserve nieuwe ontwikkelingen brede sociaal domein Ontwikkelingen binnen het sociaal domein zoals de hervormingsagenda jeugdzorg, de implementatie van de regionale inkoop (jeugd en Wmo) voeren samen met de ontwikkelingen op het gebied van arbeidsparticipatie de noodzaak tot het door ontwikkelen van en het aan de voorkant komen van het brede sociale domein, afgestemd op de behoefte van de Losserse inwoners. Hiervoor is ontwikkelruimte nodig in de vorm van een budget. Uit het voorgaande innovatie plan 2021-2024 is gebleken dat verschillende pilots succesvol zijn. Voor de komende jaren is een vergelijkbaar investeringsbudget nodig. We onttrekken eenmalig € 1.000.000 uit de algemene reserve voor de financiering nieuwe ontwikkelingen in het brede sociaal domein.
Investeringen opgave toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein Geen investeringen in de jaren 2024 t/m 2028.
24
4.2. Toekomstbestendig wonen, leven en werken
De opgave De gemeente Losser is een aantrekkelijk woongebied door de ligging in nationaal landschap, het hoge voorzieningenniveau, de gunstige ligging aan de A1 en de nabijheid van grootstedelijke voorzieningen. Het dorpse woonklimaat wordt gekenmerkt door rust, ruimte en sociale betrokkenheid. We staan echter voor grote uitdagingen in de leefomgeving. Vraagstukken uit het sociaal domein vragen hierbij mede om een antwoord vanuit het fysieke domein. Zo ligt er bijvoorbeeld op het gebied van ‘wonen’ een grote uitdaging om het woningbestand te verduurzamen en passend en betaalbaar te maken, daarbij rekening houdend met trends als ‘langer thuis wonen’. En binnen de fysieke leefomgeving moet er ruimte gemaakt worden voor een 'gezonde leefomgeving' en om de brede gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Integrale opgave en keuzes De kwaliteit van de woon- en leefomgeving is van wezenlijk belang voor de leefbaarheid en gezondheid. De uitdagingen in bebouwd gebied bestaan, naast de ‘traditionele’ onderwerpen wonen, woon- en leefomgeving & maatschappelijke voorzieningen, economie & werkgelegenheid en bereikbaarheid, ook uit de 'nieuwe uitdagingen' zoals energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulaire economie, gezonde leefomgeving én de sociale vraagstukken voor vitale gemeenschappen.
De woon- en leefomgeving moet inclusief zijn, sociaal veilig, bruikbaar voor iedereen en uitnodigen voor ontmoeten, verblijven en bewegen. Al deze uitdagingen komen samen in een beperkte ruimte en vanwege de onderlinge interactie is het aanpakken ervan een ingewikkelde puzzel. Er is visie, regie en samenwerking nodig om vraagstukken in samenhang aan te pakken. In de afgelopen decennia is de balans steeds meer gaan overhellen naar het economische gebruik van de ruimte. Dat heeft ontwikkelingen opgeleverd die niet altijd toekomstbestendig zijn en niet altijd even goed aansluiten bij hoe inwoners de ruimte beleven. We staan daarmee voor de opgave om de omgevingskwaliteit te verbeteren.
25
Dat vraagt om een nieuwe balans. Er moeten ruimtelijke keuzes gemaakt worden voor toekomstbestendig wonen en een toekomstbestendige woon- en leefomgeving.
Uitwerking van de ‘Groeiambitie’ Om de kracht van onze gemeente ook voor de toekomst te garanderen is in het coalitieakkoord de ambitie opgenomen om te groeien naar 25.000 inwoners en het versterken van voorzieningen en infrastructuur. De groeiambitie raakt de toekomstvisie en de geformuleerde opgaven. Demografische ontwikkelingen, de toekomstige zorgvraag en sociale samenhang vormen hierbij belangrijke aandachtspunten en de ‘nieuwe’ uitdagingen om toekomstbestendig te zijn, zijn hiermee verweven. Om deze redenen zet ons college in op een onderbouwing en evenwichtige afweging van de geambieerde groei. De in 2024 geactualiseerde woonvisie en opgestelde woonzorgvisie geven hierbij inzicht en vormen de eerste bouwstenen. Daarnaast willen we het gesprek aangaan over hiermee samenhangende vraagstukken zoals bijvoorbeeld de vraag hoe we een aantrekkelijke woongemeente zijn voor jongeren, hoe te anticiperen op ontwikkelingen in de zorg en welke maatschappelijke voorzieningen waar nodig zijn. Samen met inzicht in de ‘nieuwe’ uitdagingen geven op te stellen ‘kansenkaarten op tactisch niveau’ vervolgens inzicht in de mogelijkheden om concreet invulling te geven aan de groeiambitie (wat kan/moet waar?). Wonen is speerpunt van beleid In ons beleid is ‘wonen’ een topprioriteit.
We gaan hierbij uit van een brede aanpak bestaande uit bouwen naar behoefte en zetten daarbij in op herstructurering, transformatie en nieuwbouw. Daarnaast zetten we in op het ontwikkelen van strategieën om de doorstroming en toegankelijkheid van de bestaande woningvoorraad te bevorderen en het verduurzamen van ons woningbestand. Bij de vaststelling van de programmabegroting 2023 is € 200.000 beschikbaar gesteld voor de ‘versnelling van de woningbouwopgave’. Vanuit deze middelen wordt onder andere gewerkt aan de actualisatie van de woonvisie en de woonzorgvisie. Hierbij vormt een actueel inzicht in demografische ontwikkelingen de basis. In de woonvisie worden verschillende scenario’s uitgewerkt, waaronder een groeiscenario. Ook wordt aandacht geschonken aan diverse woonvormen voor verschillende doelgroepen, inclusief flex-woningen, mogelijkheden voor woningsplitsing, knooperven en het mogelijk maken van tijdelijke woonvormen. Wonen gaat echter verder dan alleen huisvesting. Daarom zetten we ‘wonen’ in als vliegwiel voor integrale gebiedstransformaties en geven daarmee een impuls aan de vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen. Woon- en leefomgeving; een integrale, programmatische en gebiedsgerichte aanpak De kwaliteit en toekomstbestendigheid van de woon- en leefomgeving is van wezenlijk belang voor de leefbaarheid en gezondheid van onze inwoners.
Een integrale en programmatische aanpak, samen met partners, is noodzakelijk om tot resultaten te komen. De woonopgave en de vervangingsopgave in de openbare ruimte (vanuit het ‘strategisch assetmanagement’) fungeren hierbij als vliegwiel. Prioriteit Vogelbuurt Losser Naast de gebiedsgerichte programma’s in Glane, De Lutte, Beuningen en het centrum van Losser, ligt de focus de komende jaren op de Vogelbuurt in Losser. Ons college geeft prioriteit aan de Vogelbuurt omdat hier ontwikkelingen zijn samengebracht op zowel fysiek als sociaal vlak, waardoor er kansen liggen om samen met partners te werken aan een integrale gebiedstransformatie waarmee invulling wordt gegeven aan onze ambitie om een impuls te geven aan vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen.
26
Uitwerking onderliggende thema's Om de integrale, programmatische en gebiedsgerichte aanpak mogelijk te maken dienen onderliggende thema’s uitgewerkt te worden. Zo werken we in 2024 aan de lokale klimaatadaptatiestrategie en een beleidsplan voor mobiliteit. Na besluitvorming worden de bijbehorende uitvoeringsagenda's verwerkt in het meerjarenperspectief. Op gebied van maatschappelijke voorzieningen in de woon- en leefomgeving willen we een budget opnemen om daarmee te onderzoeken hoe we diverse initiatieven uit de samenleving op sportgebied kunnen ondersteunen vanuit een integrale aanpak zodat deze initiatieven bijdragen aan meerdere opgaven. Reguliere taken dragen bij aan de opgaven Tot slot draagt de uitvoering van reguliere taken eveneens bij aan de opgaven en geformuleerde doelstellingen. Zo draagt bijvoorbeeld de standplaatsverbetering van bomen in verharding bij aan een gezonde leefomgeving en het tegengaan van hittestress. En investeringen in beheerpakketten en een nieuw meldsysteem voor het beheer van de openbare ruimte zijn noodzakelijk om goed in contact te blijven met onze inwoners en om onze taken goed te kunnen uitvoeren. Economie en werkgelegenheid Praktisch gerichte werkgelegenheid is niet alleen gekoppeld aan bedrijventerreinen. Winkels, scholen, horeca c.a. bieden ook werkgelegenheid en dragen daarmee bij aan de leefbaarheid in onze kernen.
Daarnaast is er werkgelegenheid in de nabijheid door de gunstige ligging van Losser ten opzichte van de stedenband en de ligging aan de A1. Bereikbaarheid in brede zin is daarbij van groot belang. Voor de lokale economie en werkgelegenheid worden vanuit de opgave onderstaande drie pijlers onderscheiden. Ondernemers- en vestigingsklimaat Recent is het accounthouderschap versterkt. Hiermee wordt onder andere een 'ondernemersloket' geboden, maar wordt ook de verbinding in de regio versterkt. Daarnaast geeft ons college prioriteit aan de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Recent is de toekomstbestendigheid van onze bedrijventerreinen onderzocht en is in beeld gebracht waar ruimte voor intensivering nog niet is benut. Op basis van dit onderzoek wordt momenteel gewerkt aan een visie met een actieagenda om onze bedrijventerreinen de komende jaren toekomstbestendig te maken. Inzetten op herstructurering en intensivering van bestaande bedrijventerreinen is hierbij een belangrijk aandachtspunt dat samenhangt met onderzoek naar een bredere vraag om bedrijventerreinen. Aantrekkelijke, economisch goed functionerende dorpscentra Met de realisatie van de pleinontwikkeling in De Lutte en fase I van het masterplan ‘Parapluplan centrum Losser’ zijn hiertoe ontwikkelingen in gang gezet.
Net als in de andere kernen, is hierin ook voorzien in het verbinden van dorpscentra met recreatieve routenetwerken. Het project ‘Beken & Bleken van Losser' (Erfgoeddeal) dat momenteel in uitvoering is, is hiervan een voorbeeld. In de kern Losser ligt de komende periode de nadruk op het ontwikkelen en borgen van een duurzame vorm van ‘centrummanagement’ (‘gouden driehoek'). Doel hiervan is om in een gestructureerd samenwerkingsverband te blijven sturen en werken aan de gezamenlijke doelstellingen. Voor het gemeentelijke aandeel in de ‘gouden driehoek’ is al structureel € 15.000 beschikbaar gesteld. Vrijetijdseconomie (recreatie en toerisme) Het fraaie (nationaal) landschap van Noordoost Twente biedt kansen voor vrijetijdseconomie als economische motor, welke bijdraagt aan de leefbaarheid in de kernen. In 2024 wordt de
27
visie Recreatie & Toerisme Noordoost Twente opgesteld, inclusief een uitvoeringsprogramma dat bestaat uit een regionaal deel en een lokaal deel. Bereikbaarheid en mobiliteit Bij bereikbaarheid draait het om de mate waarin een individu veilig en binnen een acceptabele reistijd een bestemming kan bereiken. Voor Losser is dit, gezien de ligging en het belang bij regionale voorzieningen en werkgelegenheid, essentieel. De opgave is erop gericht dit zo verkeersveilig en duurzaam mogelijk te laten verlopen (transitie naar een duurzaam mobiliteitssysteem). In 2024 wordt het beleidsplan mobiliteit met uitvoeringsprogramma opgesteld. De bijbehorende investeringen worden na besluitvorming verwerkt in het meerjarenperspectief.
4.2.1 Bestuursrapportage Inhoudelijke begrotingsuitvoering 2024
Toekomstbestendig wonen en leven (integrale aanpak) Resultaat 2024
Kleurcodering
Toelichting
a. De Omgevingswet is
geïmplementeerd in de gemeentelijke organisatie. Als onderdeel hiervan is de Omgevingstafel ook voor initiatieven van derden ingericht. b. Als uitwerking van de
Omgevingsvisie is een richtinggevend integraal plan op tactisch niveau opgesteld voor ingrepen en investeringen die de komende jaren in
28
Om de kracht in onze dorpen ook voor de toekomst te garanderen, is in het coalitieakkoord ingezet op een groeiambitie en het versterken van voorzieningen en
de fysieke ruimte worden gedaan om te borgen dat iedere gepleegde ingreep bijdraagt aan toekomstbestendig wonen en leven.