Document · PDF

Voorjaarsnota 2023.pdf

Raadsvergadering 11 juli 2023, gemeente LosserBij agendapunt: Voorjaarsnota 202323.823 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Voorjaarsnota gemeente Losser 2023-2027

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .....................................................................................................................1 1. Inleiding ............................................................................................................................2 2. Middelenkader ..................................................................................................................6 3. Financiële doorrekening effecten Voorjaarsnota .........................................................10 4. Bestuursrapportage (berap) 2023 .................................................................................11 4.1 Inhoudelijke begrotingsuitvoering 2023 ..........................................................................12 4.2 Financiële begrotingsuitvoering 2023 .............................................................................25 5.

Kadernota 2023 t/m 2027 ...............................................................................................29 5.1 Verwerking van de opgaven in de Voorjaarsnota............................................................30 5.2 Begrotingsprogramma ‘Onmeunig mooi Losser’ en de opgaven .....................................31 5.2.1 Opgave: Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein .......................32 5.2.2 Opgave: Toekomstbestendig wonen en leven .............................................................39 5.2.3 Opgave: Toekomstbestendig buitengebied..................................................................48 5.2.4 Opgave: Bijdragen aan een beter klimaat ....................................................................51 5.3 Begrotingsprogramma ‘Wendbare Organisatie en Transparant Bestuur’ ........................54 5.3.1 Opgave: Wendbare en betrouwbare organisatie, transparant openbaar bestuur’ ........55 5.4 Investeringen ..................................................................................................................64 Bijlage 1, effect en doelen per opgave..............................................................................70 Opgave ‘Bijdragen aan een beter klimaat’..................................................................................71 Opgave ‘Toekomstbestendig Buitengebied’

.........................................................................75 Opgave ‘Toekomstbestendig Wonen en Leven’ ...................................................................78 Opgave ‘We werken aan een toekomstbestendig sociaal domein’ .......................................83

1. Inleiding Met gepaste trots presenteren wij u de Voorjaarsnota 2023-2027 van de gemeente Losser. Hierin geven we inzicht in de begrotingsuitvoering over 2023 en presenteren we onze voorstellen voor 2024 en latere jaren. De Voorjaarsnota is de basis voor de Programmabegroting 2024. In deze eerste Voorjaarsnota van dit college staan ambities, een antwoord op complexiteit die op ons afkomt en het versterken van bestaand beleid dat waarde toevoegt centraal. Onze voorstellen geven een impuls en een stimulans om gezamenlijk Losser nóg onmeunig mooier te laten zijn. Wij doen dat opgavegericht. Op die wijze zijn we het beste in staat antwoorden te formuleren op stevige uitdagingen, ambities te verwezenlijken en kansen te benutten. Door opgavegericht te werken en te (be)sturen bevorderen we ontwikkeling en brengen we samenhang aan, zodat we zichtbare resultaten leveren voor onze inwoners, organisaties en ondernemers. Deze Voorjaarsnota 2023-2027 is dan ook in een ‘nieuw jasje’ gestoken. In plaats van de begrotingsprogramma’s ‘Fysiek’, ‘Sociaal’ en ‘Bestuur en Dienstverlening’ staan vijf grote, complexe en actuele opgaven centraal. Samen met uw raad gaan wij hierover nader in gesprek, echter de vragen van de toekomst dienen zich nu aan. Deze opgaven benoemen de maatschappelijke effecten welke we met ons beleid willen realiseren.

Vooruitlopend op besluitvorming bieden de opgaven samenhang, focus en inzicht naar de toekomst toe. Aangezien het Besluit begroting en verantwoording voorschrijft dat de gemeente werkt met begrotingsprogramma’s, ‘landen’ de vijf opgaven vanaf nu in twee begrotingsprogramma’s: -

‘Onmeunig mooi Losser’, dat is onderverdeeld in: o toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein; o toekomstbestendig wonen en leven; o toekomstbestendig buitengebied; o bijdragen aan een beter klimaat; Wendbare Organisatie en Transparant Bestuur.

Wij presenteren deze Voorjaarsnota in een uitdagende tijd. Ontwikkelingen komen in hoog tempo op gemeenten af, waardoor zij continu aan de slag zijn met grote uitdagingen. De maatschappelijke vraagstukken zijn complex en vragen om een doordacht antwoord, dat noch eenduidig is noch voorbijgaat aan verschillende perspectieven en oplossingsmogelijkheden. Samen met de samenleving, met partners, inwoners, ondernemers en andere stakeholders, hebben wij het begin van het antwoord te formuleren. Daarbij dienen wij steeds weer het oude ter discussie te stellen en het nieuwe te ontdekken. Het vinden van participatieve oplossingen, het betrekken van kennis van betrokken partijen, experimenteren en continu leren en ontwikkelen, vragen om lef, samenwerking en integraal (samen) naar deze vraagstukken kijken. Tevens vraagt het om transparant bestuur dat zichtbaar in verbinding is met de samenleving.

Onze voorstellen in deze Voorjaarsnota ademen bovenstaande grondhouding uit. Wij willen adaptief zijn, wendbaar met aanpassingsvermogen, om de toekomst daadkrachtig en met vertrouwen tegemoet te (kunnen) treden. Daarvoor creëren we in het hier en nu een solide basis voor de toekomst. Deze grondhouding heeft ook effect op de gemeentelijke financiële huishouding. De financiële positie van gemeenten is de laatste jaren verbeterd. Dat komt enerzijds door de extra (veelal incidentele) middelen die het Rijk beschikbaar stelt. Zo is de afgelopen jaren het aantal specifieke uitkeringen explosief gestegen. Anderzijds slagen gemeenten er niet in om de middelen volledig te besteden. Een belangrijke oorzaak is de krapte op de arbeidsmarkt. Hoewel het rijk scheutig is met incidenteel geld, ontbreekt langjarige zekerheid. Dit vraagt om een wendbare gemeente, die om kan gaan met complexiteit en onzekerheid aan de ene kant en die aan de andere kant moed en daadkracht toont om keuzes te maken die waarde toevoegen. Dit vraagt iets van ons aanpassingsvermogen, van de bereidheid om in te springen in de actualiteit, zonder koers te verliezen. Sommige voorstellen in deze Voorjaarsnota raken de dvo-afspraken die met de gemeente Enschede zijn gemaakt. In de toelichting bij de betreffende voorstellen hebben we dit expliciet benoemd.

Dit college is ervan overtuigd dat wij met deze Voorjaarsnota 2023-2027 koers zetten richting wendbaarheid en ambitie met behoud van een gedegen (financiële) basis. Ondanks de tekortschietende structurele vergoeding door het rijk, bieden wij voor de jaren 2024 t/m 2026 een structureel sluitend financieel perspectief. Voor 2027 is dit niet het geval. Wij zijn van mening dat de Losserse reservepositie toereikend is om de mogelijke tekorten te dekken. Bovendien is er voldoende tijd om maatregelen te nemen. Wij houden, graag samen met u, de vinger nadrukkelijk aan de pols om ook de komende jaren – en in het bijzonder met het oog op 2027 – een financieel gezond Losser te behouden.

Planning behandeling Voorjaarsnota • • • •

16 juni 20 Juni 4 juli 11 juli

: Aanbieding stukken aan de gemeenteraad : Beeldvorming door de gemeenteraad : Oordeelsvormend overleg gemeenteraad : Besluitvormend overleg gemeenteraad

Leeswijzer Deze Voorjaarsnota bestaat uit twee gedeelten: -

Een kadernota gedeelte, waarin de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen over de jaren 2024 t/m 2027 aan de orde komen en;

Een bestuursrapportage (berap) gedeelte, waarin we inzicht geven in de begrotingsuitvoering over 2023 en de hieruit voortvloeiende financiële consequenties.

In hoofdstuk 2 treft u het geactualiseerd middelenkader 2023-2027 aan. Het meerjarenperspectief uit de Programmabegroting 2023 is hierbij het uitgangspunt. De ontwikkelingen in het middelenkader sinds de Programmabegroting 2023 lichten wij per post toe. Daarnaast stellen we in hetzelfde hoofdstuk voor om het middelenkader te verruimen zodat we financiële ruimte creëren voor extra inhoudelijke prioriteiten. In hoofdstuk 3 zetten we de extra lasten die de gepresenteerde inhoudelijke voorstellen met zich meebrengen, af tegen de beschikbare financiële ruimte van het middelenkader. We hebben de inhoudelijke voorstellen onderverdeeld in de volgende vier categorieën: • de categorie ‘moeten’, waaraan een wettelijke verplichting ten grondslag ligt; • ‘handhaven van het huidige niveau van dienstverlening’, zodat we het bestaande (kunnen) behouden; •

‘coalitieakkoord’ betreft een (financiële) vertaling van ambities en de uitvoering daarvan uit het coalitieakkoord;

•

aanvullende, nieuw ontstane ‘ambities en wensen’ die relevant zijn in het licht van de uitdagingen die op ons afkomen en waarde toevoegen aan het antwoord op complexe vraagstukken.

De begrotingsuitvoering over 2023, zowel inhoudelijk als financieel, komt in hoofdstuk 4 aan de orde. Dit is het eerder genoemde berap-gedeelte. De inhoud van deze bestuursrapportage is ‘gespiegeld’ aan de Programmabegroting 2023, waarin de drie ‘oude’ begrotingsprogramma’s Fysiek, Sociaal en Bestuur en dienstverlening nog centraal staan. In de hoofdstukken 5 en 6 passeren de ambities, voorstellen en de hiermee samenhangende lasten/baten voor de jaren 2023 t/m 2027 de revue. Dit doen we vanuit de vijf – in concept geformuleerde - Losserse opgaven die we onderscheiden. De nadere inhoudelijke onderbouwing en een verdere verdieping van de opgaven vindt u in bijlage 1.

2. Middelenkader In dit hoofdstuk bieden we inzicht in het middelenkader voor de periode 2023-2027. Op voorhand merken we het volgende op: eind mei/begin juni 2023 valt de meicirculaire van het rijk op de mat. Dit jaar is de meicirculaire van het gemeentefonds extra van belang vanwege de loon-en prijscompensatie die we van het rijk krijgen in relatie tot de hoge inflatie, de hoogte van het gemeentefonds voor 2027 (het zogenoemde ‘ravijnjaar’) en de Hervormingsagenda jeugd. Deze Voorjaarsnota bevat een inschatting van de financiële effecten hiervan. De inschattingen in deze Voorjaarsnota hebben dan ook nadrukkelijk een voorlopig karakter. Op de gebruikelijke wijze informeren we de raad over genoemde circulaires over het gemeentefonds. Uitgaande van de Programmabegroting 2023 (zie onderstaande tabel 2.1), laten we in tabel 2.2 het middelenkader zien, waarbij we een inschatting maken op basis van de huidige inzichten. In tabel 2.3 doen we een aantal voorstellen tot verbetering van het middelenkader. Resultaat Programmabegroting 2023 Uitgangspunt voor actualisatie van het middelenkader is het resultaat zoals opgenomen in de in november 2022 door de Raad vastgestelde Programmabegroting 2023. In tabel 2.1 is dit resultaat gesplitst in een structureel en een incidenteel gedeelte.

Tabel 2.1 Begrotingssaldo 2023, structureel en incidenteel (x € 1.000) Saldoverloop (bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025

2026

Begrotingssaldo PB2023

-559

1.663

-368

Af: Saldo incidentele baten en lasten

-3.012

-3.316

-2.354

-866

Structureel saldo financieel perspectief PB2023

2.453

3.352

4.017

499

De volgende tabel laat de ontwikkelingen in het middelenkader zien, met daaronder de toelichting op de verschillende onderdelen. De jaarschijf 2027 is nieuw ten opzichte van de Programmabegroting 2023: uitgangspunt voor deze jaarschijf is het begrotingssaldo 2026.

Tabel 2.2 Financieel middelenkader Financieel middelenkader

2023

2024

2025

2026

2027

Resultaat PB 2023

-559.000

36.000

1.663.000

-368.000

1 Algemene uitkering

146.273

1.292.336

1.315.444

2.078.115

275.000

-897.026

2 Indexatie belastingen Losser 3 Actualisatie kapitaallasten

826.000

4 Loon- en prijsstijgingen (per saldo)

-434.400

5 Dividendopbrengst

250.000

90.000

6 Grondexploitaties minus Vpb

-129.665

459.590

283.234

-7.000

-8.000

€ 99.208

€ 1.255.900

€ 2.729.652

€ 1.171.089

€ 1.170.089

Waarvan structureel

2.164.873

4.022.310

4.710.418

1.955.089

Waarvan incidenteel

-2.065.665

-2.766.410

-1.980.766

-784.000

-785.000

Totaal

Toelichting financieel middelenkader 1.Algemene uitkering De meicirculaire 2022 is de basis geweest voor het opstellen van de Programmabegroting 2023. Sindsdien zijn twee circulaires verschenen: de september- en de decembercirculaire. De effecten van deze beide circulaires op de algemene uitkering zijn in de tabel verwerkt. Noemenswaardige ontwikkelingen in de omvang van de uitkering zijn: - de compensatie voor loon- en prijsstijgingen waar Losser mee wordt geconfronteerd; - een vrij te besteden structurele toevoeging van € 1 miljard (voor alle gemeenten) met ingang van 2027 (dezelfde uitkering voor 2026 was al eerder toegezegd); - de tijdelijke uitkering van € 500.000 in de jaren 2024 en 2025, in afwachting van het effect van de door het rijk te treffen maatregelen tot verlaging van de gemeentelijke kosten jeugdzorg. Het is nog niet duidelijk hoe de verdere herverdeling van het gemeentefonds voor Losser zal uitpakken. De eerste tranche van de herverdeling is geëffectueerd, met een nadeel voor Losser van € 850.000 (50% van het totale nadeel). In onze begroting houden wij hier al rekening mee. Op basis van een evaluatie van het nieuwe model wordt besloten over het traject 2026 en verder. Dan zal blijken of Losser ook het (volledige) restantnadeel krijgt doorberekend.

2.Indexatie belastingen Losser Conform de bestendige gedragslijn gaan wij ook in de Voorjaarsnota uit van de indexatie voor loon- en prijsstijgingen van de algemene belastingen in Losser. Dit op basis van de indices van het Centraal Plan Bureau (CPB). 3.Actualisatie kapitaallasten Wij gaan ervan uit dat de werkelijke kapitaallasten lager uitvallen dan de geraamde lasten. Voor de investeringen waar een krediet voor beschikbaar is gesteld, zijn vanzelfsprekend kapitaallasten geraamd.

Als projecten later worden opgepakt, ontstaat genoemde besparing. Aangezien de hiermee verband houdende investering later in 2023 of 2024 alsnog plaatsvindt, is sprake van een incidenteel voordeel. 4.Loon- en prijsstijgingen (per saldo) ln de begroting 2023 hielden we al rekening met stijgende lasten, maar gelet op de cijfers in het Centraal Economisch Plan 2023 (van het CPB) pakken de werkelijke lasten hoger uit. 5.Dividendopbrengst Op basis van de inschattingen van de verbonden partijen, houden we rekening met een structureel hogere dividendopbrengst dan geraamd. De hogere opbrengst in 2022 heeft te maken met een eenmalig hoger dividend van Twence. 6.Tussentijdse winstneming grondexploitaties (na verrekening Vpb-belasting) Op basis van de jaarlijkse actualisaties van de grondexploitaties in het kader van het jaarrekening-traject, is een geactualiseerde inschatting gemaakt van de (tussentijdse) winstnemingen. Ook in de jaarrekening 2022 is gebleken dat de werkelijke uitgaven op sommige terreinen achter zijn gebleven bij de verwachtingen op begrotingsbasis. Om die reden stellen we voor een aantal budgetten te verlagen en aannames te doen, die de kans hierop verkleinen. Dit leidt tot extra budgettaire ruimte. Zie daarvoor de tabel hieronder, met toelichting. Tabel 2.3 Voorstellen om middelenkader te verruimen 2023

2024

2025

2026

2027

1 Onvoorzien

50.000

2 Cofinanciering incidenteel regelen

120.000

150.000

€ 170.000

€ 320.000

3 Ingeschatte onderuitputting Totaal maatregelen verruimen budget

De voorstellen uit tabel 2.3 leiden tot een enigszins minder solide financiële positie. We leggen een lagere claim op schaarse budgetruimte. Dit is naar onze mening acceptabel. Onze financiële positie is gezond en degelijk. De financiële buffer is groot genoeg om tegenvallers op te vangen en dat geeft voldoende tijd om maatregelen te treffen. 1.Onvoorzien In onze programmabegroting is een ‘post onvoorzien’ van structureel € 60.000 opgenomen. Deze post is bedoeld om onvoorziene financiële omstandigheden het hoofd te kunnen bieden. Op grond van de BBV is het verplicht om een bedrag voor onvoorzien op te nemen. De omvang van het bedrag is niet verplicht voorgeschreven. Gelet op de goede reservepositie van de gemeente Losser wordt voorgesteld om de omvang van de post onvoorzien terug te brengen naar € 10.000.

2. Cofinanciering incidenteel regelen Onze begroting heeft structurele ruimte voor cofinanciering. Wij blijven uiteraard ‘geld met geld maken’ wanneer zich mogelijkheden voordoen om externe financiering te regelen, mits ook Losser een financieel aandeel levert. Hiervoor is de post ‘cofinanciering’ bedoeld. Keerzijde is dat deze post een structureel beslag legt op de gemeentelijke budgettaire positie. Het is mogelijk om deze post te laten vervallen, mits wij flexibel en voortvarend kunnen handelen als zich de eerdergenoemde mogelijkheden voordoen. Het college verzoekt de raad om, zonder goedkeuring vooraf, tot een bedrag van € 120.000 euro per jaar, cofinanciering te verlenen en dit te dekken uit de Algemene risicoreserve. Hierover wordt de raad (achteraf) geïnformeerd via de reguliere p&c-documenten. 3. Ingeschatte onderuitputting In de voor u liggende Voorjaarsnota zijn veel uitgaven en investeringen voorzien. Vanzelfsprekend is voor een financiële dekking gezorgd. Zoals we in de inleiding al hebben aangegeven, maken we een uitdagende tijd mee. Naast het budget (blijven we in staat om de stijgende prijzen te betalen?), bepaalt ook de arbeidsmarktsituatie voor een belangrijk deel de mate waarin we uitvoering kunnen geven aan onze voornemens. Het is niet (meer) vanzelfsprekend dat we voldoende gekwalificeerd personeel aantrekken en aan ons binden.

Daarnaast zijn er ook consequenties van politieke keuzes (bijvoorbeeld de stikstofproblematiek, die de uitvoering van bouwplannen vertraagt) waardoor de afronding van sommige investeringen langer duurt dan gewenst en voorzien. Eerder heeft de raad besloten tot het opnemen van een bedrag aan onderuitputting van € 100.000. Gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren achten wij het verantwoord om dat bedrag op te hogen met € 150.000 naar € 250.000. Dit leidt tot het volgende verruimde middelenkader: Tabel 2.4 Voorstellen om middelenkader te verruimen 2023

Totaal middelenkader Maatregelen verruiming middelenkader Nieuw middelenkader Waarvan structureel

2024

2025

2026

2027

99.208 1.255.900 2.729.652 1.171.089 1.170.089 170.000 320.000 320.000 320.000 320.000 € 269.208 € 1.575.900 € 3.049.652 € 1.491.089 € 1.490.089 € 2.334.873 € 4.192.310 € 4.880.418 € 2.125.089 € 2.125.089

3. Financiële doorrekening effecten Voorjaarsnota In de hoofdstukken 4 en 5 geven we respectievelijk een beeld van de begrotingsuitvoering 2023 (berap) en van onze ambities en voorstellen voor de jaren 2023 t/m 2027 (kadernota). Het zal duidelijk zijn dat hiermee een beslag wordt gelegd op het financieel middelenkader uit hoofdstuk 2. In dit hoofdstuk confronteren we de extra lasten die samenhangen met onze voorstellen en het middelenkader. Daar zal uit blijken dat voor onze voorstellen financiële dekking beschikbaar is. We hebben onze voorstellen in aantal categorieën ondergebracht. Deze zijn: a) ‘Moeten’: in deze categorie zijn voorstellen ondergebracht die nodig zijn om te blijven voldoen aan de wettelijke eisen; b) ‘Niveau handhaven’: deze voorstellen zijn nodig om het huidige niveau van dienstverlening vast te kunnen houden. c) Coalitieakkoord: de voorstellen die hierbinnen zijn ondergebracht zijn nodig voor de uitvoering van de ambities uit het coalitieakkoord; d) Wensen en ambities: zijn de aanvullende voorstellen om (nieuwe en/of niet in het coalitieakkoord opgenomen) ambities of actuele wensen te realiseren. In schema 3.1 hebben we per categorie de extra lasten berekend en deze in mindering gebracht op het verruimde financieel middelenkader. Tabel 3.1 Middelenkader verminderd met de lasten van inhoudelijke voorstellen 2023

Verruimd middelenkader Voorstellen categorie 'moeten', structureel Voorstellen categorie 'moeten', incidenteel Voorstellen 'niveau handhaven', structureel Voorstellen 'niveau handhaven', incidenteel Voorstellen 'coalitieakkoord', structureel Voorstellen 'coalitieakkoord', incidenteel Voorstellen 'wensen/ambities', structureel Voorstellen 'wensen/ambities', incidenteel Financieel perspectief (na verwerking voorstellen) Waarvan structureel

2026

2027

269.208 1.575.900 3.049.652 1.491.089 -499.602 -602.125 -587.065 -587.005 2.579 0 0 0 -22.000 -704.100 -704.100 -704.100 -1.031.388 -448.388 -388.388 -44.000 -62.000 -171.000 -171.000 -171.000 -50.000 -15.000 0 -2.500.000 -48.750 -393.451 -477.721 -517.538 -148.500 -822.400 -239.400 -170.500 € -1.590.454 € -1.580.564 € 481.978 € -3.203.054 € 1.702.521 € 2.321.634 € 2.940.532 € 145.446

2024

2025

1.490.089 -586.945 0 -704.100 -44.000 -171.000 0 -869.936 0 € -885.892 € -206.892

Conclusie is dat het structureel financieel perspectief, na verrekening van de lasten van de inhoudelijke voorstellen, in de jaarschijven 2023 t/m 2026 positief is. De jaarschijf 2027 sluit daarentegen met een ‘minsaldo’. Het is belangrijk om te weten dat Gedeputeerde Staten bij haar financieel toezicht uitgaat van het criterium ‘reëel en structureel sluitend meerjarenperspectief’. In eerste instantie wordt daarbij gekeken naar het eerstvolgende begrotingsjaar (2024). Daarmee voldoet Losser, bij gelijkblijvende omstandigheden, aan dit toezichtscriterium. Het feitelijk saldo is in de jaren 2023 t/m 2027 negatief, uitgezonderd de jaarschijf 2025. Zoals in de inleiding al is benoemd, vinden wij dat de Losserse reservepositie toereikend is om mogelijke tekorten te dekken.

4. Bestuursrapportage (berap) 2023 In dit hoofdstuk komt de inhoudelijke en financiële begrotingsuitvoering over 2023 aan de orde van de nu nog bestaande begrotingsprogramma’s ‘Sociaal’, ‘Fysiek’ en ‘Bestuur en dienstverlening’. In paragraaf 4.1 leest u het inhoudelijke deel en in paragraaf 4.2 volgt het financiële deel. Vooraf nog het volgende: - Zoals in Losser gebruikelijk is, beschrijft de inhoudelijke rapportage alleen de afwijkingen in de begrotingsuitvoering. - De eerste twee kolommen van het schema in paragraaf 4.1 zijn afkomstig uit de Programmabegroting 2023. De derde kolom gaat in op de begrotingsuitvoering.

4.1 Inhoudelijke begrotingsuitvoering 2023

Programma Sociaal Doelstelling (S1): De sociale cohesie in de dorpskernen van de gemeente Losser is gestimuleerd. Resultaat

Inwoners zijn betrokken bij het in stand houden van goede basisvoorzieningen

•

• •

Activiteiten/Speerpunten

Afwijkingen ten opzichte van begroting

Inwonerparticipatie De gemeentelijke organisatie geeft actief en integraal uitvoering aan inwonerparticipatie. Hierin stelt de organisatie zich op als een lerende organisatie. Inwoners worden, voor zover mogelijk, optimaal betrokken bij gemeentelijke ontwikkel- en besluitvormingsprocessen via de hiervoor beschikbare participatie-instrumenten. Initiatieven vanuit (groepen) inwoners worden positief benaderd en indien mogelijk gefaciliteerd. Het vormgeven van jongerenparticipatie wordt onderzocht als onderdeel van het Innovatieplan sociaal domein 2021-2024.

Participatie kinderen. We starten in augustus met de invoering van de kinderburgemeester en kinderraad. Op de tweede dinsdag van september vinden de verkiezingen plaats. Eind oktober worden de kinderburgemeester en de kinderraad geïnstalleerd.

Welzijn Om participatie, welzijn en gezondheid van onze inwoners te bevorderen organiseert Stichting Fundament vraaggerichte activiteiten op het gebied van ontmoeten, bewegen, cultuur en deskundigheidsbevordering. Daarnaast verzorgt zij het muziekonderwijs en bibliotheekwerk. Er is sprake van een integraal aanbod op basis van een doorlopende ontwikkel- en leerlijn. • Voor wat betreft de (welzijns) activiteiten geldt dat deze zijn afgestemd op de gesignaleerde behoefte vanuit de lokale samenleving, de gemeente en overige maatschappelijke partners. • Voor jongeren wordt gewerkt met een jongerenpanel. Het

•

Participatie jeugd. Ten behoeve van de ontwikkeling van het strategisch beleidsplan Sociaal domein (voorheen integraal beleidsplan) zetten we actief in op participatie van kinderen. Basisschool- en voortgezet onderwijs klassen worden bevraagd mee te denken vanuit de methode ‘ConsultingKids'. Ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigen betrekken we steeds meer bij de beleidsvorming. Dit doen we op dit moment onder andere bij het opstellen van het strategisch beleidsplan Sociaal domein. We zetten ervaringsdeskundigen ook in bij het ontwikkelen van beleid met betrekking tot inclusie. De wijze waarop we het betrekken van ervaringsdeskundigen structureel en breder inbedden in onze beleidsvorming nemen we mee in het Programma Inwonersparticipatie. Ook zijn met

•

jongerenpanel levert input voor het organiseren van vraaggerichte activiteiten en helpt bij het signaleren van trends en ontwikkelingen.

Fundament gespreken over of en op welke wijze ervaringsdeskundigen kunnen meedraaien in de werkzaamheden van Fundament.

Mantelzorg De mantelzorgconsulent biedt ondersteuning aan mantelzorgers. De ondersteuning kan bestaan uit het geven van advies, informatie, bespreken en inzetten van respijtmogelijkheden. Voor 2023 levert Fundament een nieuw uitvoeringsplan aan waarin de behoeften van mantelzorgers worden meegenomen.

Mantelzorgondersteuning. We constateren een knelpunt op het gebied van respijtzorg. Er is behoefte aan een groter aanbod in respijtzorgbedden. De woonzorgvisie gaat in op deze zorg en de aanpak van dit knelpunt, echter in de tussentijd kijken we wat wél mogelijk is. In de tweede helft van 2023 onderzoeken we of we voor respijtzorg een pilot kunnen draaien die soelaas biedt. Mantelzorg is in de tweede helft nadrukkelijk onder de aandacht.

Doelstelling (S2): Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de gemeente Losser sluit aan bij de lokale behoefte. Resultaat De gezondheid en de actieve levensstijl van inwoners is gestimuleerd

• •

Activiteiten/Speerpunten

Afwijkingen ten opzichte van begroting

Er wordt uitvoering gegeven aan diverse projecten gericht op een gezonde leefstijl: Samen met omliggende gemeenten wordt gewerkt aan de lobby tot het behoud van gezondheidszorgvoorzieningen in de nabijheid van inwoners.

Integrale aanpak preventie middelengebruik. We stellen een integraal preventie- en handhavingsplan middelengebruik op. Hierbij betrekken we naast alcoholgebruik, ook het drugsgebruik (inclusief lachgas). Onderzoek middelengebruik. In de totstandkoming van het plan vindt onderzoek plaats naar de omvang van het middelengebruik in de verschillende kernen en de omstandigheden waarbinnen het middelengebruik zich afspeelt. Het onderzoek kan plaatsvinden vanuit al beschikbare GIDS-middelen (Gezond in de stad –

decentralisatie uitkering). Zwemdiploma: naar aanleiding van de ambitie in het coalitieakkoord dat ieder kind in groep 5 een zwemdiploma heeft, voeren we een onderzoek uit naar de zwemvaardigheid van kinderen in onze gemeente in samenwerking met scholen. In de tweede helft van dit jaar verwachten we de eerste, voorlopige resultaten hiervan. Specifieke uitkering: we hebben een aanvraag ingediend in het kader van de regeling Specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026. Uiterlijk 30 september dienen we een plan van aanpak in voor de periode 2024-2026. Sporthal De Luttermolen: door met name de gestegen energieprijzen heeft de exploitant van sporthal De Luttermolen de gemeente verzocht de afspraken die voortvloeien uit de raamovereenkomst aan te passen. Aangezien diverse gesprekken met de exploitant niet tot overeenstemming hebben geleid, is de exploitant een concreet financieel voorstel gedaan. Ondanks herhaaldelijk verzoek heeft de exploitant hierop nog niet gereageerd. In verband hiermee is besloten in de Voorjaarsnota geen financiële vergoeding voor de exploitant op te nemen. Zodra we overeenstemming hebben met de exploitant, wordt de vergoeding aan de exploitant voldaan en

komen we bij overschrijding van het beschikbare budget hierop terug bij de jaarrekening. Actieve deelname in de maatschappij is gestimuleerd

• • • • • •

We zetten in op het toegankelijk maken van openbare ruimtes zodat mensen met een beperking vrijelijk toegang hebben tot gebouwen en openbare ruimten. We stimuleren ondernemers zich in te zetten voor een toegankelijke gemeente. We maken eenzaamheid bespreekbaar onder inwoners en partners via het Signaalpunt Eenzaamheid. We continueren het cultuurproject voor ouderen om de eenzaamheid te verminderen en contacten met anderen te stimuleren. Binnen culturele activiteiten en projecten wordt waar mogelijk specifiek aandacht besteed aan de participatie van kwetsbare groepen (cultuur als bindmiddel). We continueren de inzet om een dementievriendelijke gemeente te worden. We streven er naar om het certificaat dementievriendelijke gemeente in 2023 te behalen.

Actieplan: het actieplan Dementievriendelijke gemeente Losser is vastgesteld, met daarin opgenomen de acties die nog uitgevoerd moeten worden om uiterlijk in 2024 het label dementievriendelijk te behalen. Samenwerkingsagenda: de Losserse samenwerkingsagenda onderwijs is in juli 2023 gereed. In het najaar van 2023 stellen we een op de LSA gebaseerd uitvoeringsplan op. Uitvoering van de benodigde activiteiten om te komen tot de resultaten uit de LSA, start eind 2023, begin 2024. Preventie eenzaamheid: we nemen in ons strategisch beleidsplan op dat we ons meer gaan richten op de oorzaken van eenzaamheid. Denk aan de inzet op life-events (levensgebeurtenissen die aanleiding kunnen zijn voor het ontstaan van sociaal isolement). Een samenwerking hierin met maatschappelijk partners, zoals de GGD, kan mooie kansen bieden om op gerichte wijze eenzaamheid te voorkomen. Deze aanpak is een aanvulling op wat we al doen ten aanzien van het verminderen van eenzaamheid.

Doelstelling (S4): De gemeente Losser biedt tijdig, passende ondersteuning en zorg. Resultaat De ondersteuning aan de inwoner is passend, toegankelijk en (kosten)adequaat, vanuit de visie "zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig".

•

• •

•

Activiteiten/Speerpunten

Afwijkingen ten opzichte van begroting

We zetten in op het organiseren van (meer) lokale activiteiten om jeugdigen, die kwetsbaar dreigen te worden, vroegtijdig, laagdrempelig en nabij te kunnen ondersteunen. Hierbij is normaliseren ons uitgangspunt. Voorbeelden hiervan zijn SOVA en KIES trainingen, maar ook een aantal pilots uit het Innovatieplan sociaal domein 2021-2024. We intensiveren de samenwerking met werkgevers die specifiek gericht zijn op het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder het Servicebedrijf. Binnen het Servicebedrijf werken mensen vanuit verschillende regelingen, waarvoor een eenduidige manier van begeleiding wenselijk is. De begeleidingsbehoefte is breder dan alleen gericht op het werk. Derhalve is het voorstel om in 2023 een integrale jobcoach ook begeleiding te laten bieden op de verschillende leefgebieden van de werknemer bijvoorbeeld financiën. Hierdoor proberen wij uitval op het werk te voorkomen. Voor de groeiende doelgroep die loonkostensubsidie ontvangt, bieden we onder andere job-coaching, trajectbegeleiding en nazorg op maat om daarmee duurzame oplossingen te bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De inkrimping van de Wsw-populatie gaat gestaag verder. Dat zal in 2023 een gering effect hebben op de realiseerbare (detacherings)omzet en anderzijds op de uitvoeringskosten Wsw.

In 2023 zullen de uitvoeringskosten meer in lijn worden gebracht met de populatieomvang. Alle Wsw-werknemers nemen actief deel in/aan de maatschappij. Bijna 70% is werkzaam bij een reguliere werkgever. We realiseren dat door: in te zetten op persoonlijke ontwikkeling van de werknemers, het opbouwen en beheren van een netwerk van contacten en het leveren van maatwerk bij plaatsingen (jobcarving, jobcoaching, loonkostensubsidie, begeleidingsafspraken, passende tariefafspraken en de no-riskpolis).

Kosten jeugdzorg: landelijk en regionaal spelen veel (beleidsmatige) ontwikkelingen, die consequenties gaan hebben voor de kosten in de jeugdzorg. Op landelijk niveau gaat het onder andere over de uitkomsten van de hervormingsagenda, de aanpak van de wachtlijstproblematiek en de uitkomsten van het onderhandelaarsakkoord van de FNV over de werklastvermindering bij de GI's. Op regionaal niveau loopt momenteel een onderzoek naar reële tarieven, is de regionale inkoop gestart (ingangsdatum 01-01-2025) en is een akkoord bereikt voor de ombouw van de drie milieusvoorzieningen naar kleinschalig wonen. Ook uit de uitwerking van de regionale samenwerkingsagenda jeugd kunnen nog kosten voortvloeien. Omdat dit allemaal nog onderwerpen zijn die in ontwikkeling zijn, zijn de kosten op dit moment nog onduidelijk. Wij schatten met enige zekerheid in dat de kosten gaan stijgen. Wmo: voor de Wmo vindt momenteel op regionaal niveau een onderzoek plaats naar de reële tarieven voor individuele en

groepsgerichte ondersteuning; daarnaast lopen regionale aanbestedingstrajecten voor vervoer (van en naar dagbesteding, regiotaxi en leerlingenvervoer) (ingangsdatum 01-082023), huishoudelijke ondersteuning (ingangsdatum 01-01-2024) en individuele/groepsgerichte ondersteuning (ingangsdatum 01-01-2025). De verwachting is dat de tarieven stijgen, onder andere vanwege CAO ontwikkelingen. Doelgroep loonkostensubsidie: voor de groeiende doelgroep die loonkostensubsidie ontvangt, bieden we onder andere jobcoaching, trajectbegeleiding en nazorg op maat om daarmee duurzame oplossingen te bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We zien een autonome stijging van de doelgroep waardoor de formatie navenant mee zou moeten groeien. De vraag is wat het de gemeente Losser kost en opbrengt als mensen vanuit de Participatiewet ondersteund worden om aan de slag te komen en te blijven. We laten hierover op korte termijn een onderzoek uitvoeren, zodat we deze opbrengst kunnen verwerken in het meerjarenperspectief. Doelgroep banenafspraak en Nieuw Beschut: aangezien de doelgroep banenafspraak en Nieuw Beschut toeneemt,

zijn steeds meer arbeidsplekken nodig voor deze doelgroep. Om deze arbeidsplekken te werven en om ervoor te zorgen dat de inwoner met een arbeidsbeperking op een duurzame plek terecht komt (en blijft werken) is het noodzakelijk dat we investeren in een goede samenwerking met lokale ondernemers en MKB-ers. Om dit te realiseren dienen we de capaciteit van de accountmanager Werk uit te breiden met 0,5 FTE. Stadsbank Oost Nederland: ten opzichte van de begroting wordt de bijdrage van Losser voor de schuldhulpverlening van Stadsbank Oost Nederland in 2023 verhoogd. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door de implementatie van de Klantreis. Het betreft een gebundelde klantgerichte aanpak op maat, voor klant en gemeente. Wij kiezen voor het hybride pakket, omdat deze het beste aansluit bij de huidige uitvoering van de schuldhulpverlening. Daarnaast biedt het ons ruimte om in de toekomst meer of minder diensten af te nemen. Dit nemen we mee in de pilot ‘herziening schuldhulpverlening’.

Programma Fysiek Doelstelling (F1): De gemeente Losser heeft een vitale landelijke omgeving. Resultaat

Activiteiten/Speerpunten

Afwijkingen ten opzichte van begroting

De kernkwaliteiten van het landschap zijn behouden en versterkt in samenwerking met belanghebbenden

Een cultuurhistorische waardenkaart en een landschapsbiografie zijn waardevolle instrumenten bij het vastleggen van cultuurhistorische waarden van het landschap. We onderzoeken de mogelijkheden hierin voor Losser.

Onderzoek cultuurhistorische waardenkaart: het opstarten van het onderzoek naar de mogelijkheden van een cultuurhistorische waarden kaart en een landschapsbiografie is vertraagd in verband met personeelswisselingen.

Knelpunten in routes lossen we waar mogelijk op. Hierin werken we nauw samen met het Routebureau Twente. Ook gaan we op zoek naar nieuwe verbindingen via struinpaden. De verbinding Stuwwal - Dinkeldal vormt hiervoor een pilot. Samen met de Duitse buurgemeenten Gronau en Bad Bentheim zorgen we voor een betere bereikbaarheid en ontsluiting van de Drielandsteen. We zoeken naar mogelijkheden voor een betere grensoverschrijdende fiets/ wandelverbinding en zorgen ervoor dat de elektrokar uit Overdinkel dichtbij de Drielandsteen kan komen. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om hier een (toekomstig grensoverschrijdend) cultureel informatieve plek in te richten. De plannen voor een Grensmuseum Overdinkel (zie programma sociaal) passen uitstekend binnen deze ontwikkelingen.

Bossenstrategie: door de verbinding te leggen de ‘Bossenstrategie’ van de provincie Overijssel werken we aan het realiseren van onze ambities rondom de Drielandsteen. De voortgang is daarmee gekoppeld aan de voortgang van de bossenstrategie van de provincie. Op dit moment is niet goed in te schatten of realisatie van de plannen kan plaatsvinden in 2023.

De gemeente Losser is ontsloten met goede verbindingen tussen dorpen, natuurgebieden en omliggende steden

•

De relatie tussen de dorpskernen en het omliggende landschap in de gemeente Losser is duurzaam versterkt

De (ontwerp)visies voor de Kwaliteitsimpuls Beuningen en Glane worden verder uitgewerkt en afgerond. Hierin is aandacht voor de inpassing van de dorpskernen in het (Nationaal) landschap. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de uitvoering van deelprojecten uit het uitvoeringsprogramma.

Plan- en participatieproces Beuningen: momenteel wordt gewerkt aan het opzetten van het plan- en participatieproces voor de ontwerpvisie van de kwaliteitsimpuls (doorstart) in Beuningen en de afronding hiervan in Glane. Het proces in Beuningen wordt opgestart, maar het moment van besluitvorming is afhankelijk van het verloop van het participatieproces.

Doelstelling (F3): We laten een gezonde leefomgeving na aan de volgende generaties. Taakveld

Activiteiten/Speerpunten

Afwijkingen ten opzichte van begroting

Duurzaamheid is stelselmatig betrokken in de voorbereiding en uitvoering van gemeentelijke taken en initiatieven

Beleidsplan mobiliteit is vastgesteld.

Beleidsplan mobiliteit: het beleidsplan mobiliteit wordt integraal opgepakt. Bereikbaarheid en mobiliteit staan centraal, waarbij dit zo verkeersveilig en duurzaam mogelijk plaatsvindt. Om te komen tot een integraal mobiliteits- en verkeers-veiligheidsplan is een gedegen analyse van data en het doorlopen van een zorgvuldig participatieproces belangrijk. Dit proces voeren we uit in 2023. Besluitvorming zal in 2024 plaatsvinden.

Doelstelling (F4): In de gemeente Losser is het prettig wonen en leven. Taakveld

Activiteiten/Speerpunten

De openbare ruimte is schoon, heel en veilig

•

De openbare ruimte is kwalitatief passend ingericht afgestemd op de gebruiksfunctie

•

Opstellen van het planproces om te komen tot een visie op de kwaliteit openbare ruimte (verbrede Nota Kapitaalgoederen). Dit is afhankelijk van de voortgang van het opstellen van de Omgevingsvisie. Opstellen van een beleid- en vervangingsplan voor civieltechnische kunstwerken (waaronder onder andere bruggen, beschoeiingen).

Omgevingsvisie Losser: recent is de Omgevingsvisie Losser vastgesteld. Hiermee zijn de kaders vastgesteld waarbinnen gewerkt kan worden aan de visie op de kwaliteit van de openbare ruimte. Door verschuiving in het proces van de Omgevingsvisie, is ook de planning van het opstellen van de verbrede Nota Kapitaalgoederen aangepast.

Afronding van de herinrichting buitenruimte Erve Boerrigter (fase II) De Lutte, ter verbetering van ‘ontvangstfunctie’ op basis van de visie “Kwaliteitsimpuls De Lutte”. Start uitvoering ontwikkeling centrumplein De Lutte en afronden “Gastvrij De Lutte”, mede ter bevordering doelstellingen op gebied van Recreatie en Toerisme (onderdeel Kwaliteitsimpuls De Lutte). Realisatie verbinding ’t Keampke en omgeving met centrumplein De Lutte (deelproject uit Dorpsranden-Kwaliteitsimpuls De Lutte).

Ontwikkeling dorpsranden: In 2022 en in het eerste kwartaal van 2023 hebben we onderzoek uitgevoerd en hebben we scenario's ontwikkeld voor de verdere ontwikkeling van de dorpsranden (o.a. 'verbindingen’ met het centrumplein in De Lutte). Deze zijn ingebracht in de volgende fase van het uitvoeringsprogramma Kwaliteitsimpuls De Lutte en ingebracht in het proces van de Voorjaarsnota 2023. Buitengebied: wij hebben inmiddels een deel van het extra door de raad beschikbaar gestelde geld voor het buitengebied besteed aan inzet van extra personeel, vanwege de actuele ontwikkelingen en de omvang daarvan in het buitengebied.

Programma Bestuur en Dienstverlening Doelstelling (D1): Optimale veiligheid waarin het accent verschuift van bestrijden naar voorkomen. Resultaat

Er is adequate zorg op het gebied van brandweer, openbare orde, gezondheidszorg en rampen- en crisisbestrijding

Activiteiten/Speerpunten •

•

Voor de Veiligheidsregio Twente (VRT) vormen het regionaal risicoprofiel en het beleidsplan 2021-2024 de basis voor de programma’s van brandweer, Geneeskundige Hulporganisatie in de Regio (GHOR), multidisciplinaire onderwerpen en gemeenten. Centraal thema in het nieuwe beleidsplan is de inzet op het behoud van wat gerealiseerd is. Daarnaast wil de Veiligheidsregio innoveren door samen te werken met kennisinstituten, bedrijven, ondernemers en inwoners van Twente.

Afwijkingen ten opzichte van begroting

Informatievoorziening en informatieveiligheid: dit zijn belangrijke thema’s voor de organisatie van de VRT voor het voor het goed kunnen uitoefenen van de opgedragen taken. Nieuwe technologische ontwikkelingen en toepassingen op het gebied van de energietransitie vergen extra aandacht. De VRT ondersteunt en coördineert bij de gemeentelijke opvang van Oekraïense vluchtelingen en crisisnoodopvang voor asielzoekers. Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s heeft het Rijk besloten landelijk € 81 miljoen extra voor versterking van crisisbeheersing en brandweerzorg beschikbaar te stellen. Nog niet bekend is hoe de extra gelden voor brandweerzorg en crisisbeheersing in Twente worden ingezet. Dat zal in de loop van 2023 worden bekeken.

Inwoners kunnen digitaal zaken doen met de gemeente en hebben digitaal toegang tot informatie

•

Het programma Wet open overheid voeren we samen met Enschede uit. Naar verwachting is de afronding hiervan eind 2022/begin 2023. Focus ligt daarbij op: 1. Aanpassen systemen en aansluiten op het Landelijk Platform Open Overheidsinformatie zodat de wettelijk verplichte actieve informatie kan worden gepubliceerd. 2. De eisen rondom duurzame toegankelijkheid van informatie. 3. Een dienstverlenende houding ten aanzien van informatieverzoeken door de Woo-contactpersoon en een gedegen Woo-verzoeken coördinatie; Hierbij zorgen we voor synergie met het programma Bridge dat tot doel heeft onze archivering aan de bron te verbeteren, de AVG, Wet hergebruik overheidsinformatie en aanverwante wetten.

Wet open overheid: verwacht wordt dat het programmaplan hiervoor in het derde kwartaal van 2023 wordt opgeleverd. De strategie van het programma focust in 2023 op inventariseren, organiseren en informeren. Lokale omroepstelsel: in het kader van een professionalisering van het lokale omroepbestel vinden verkennende gesprekken plaats met RTV Noordoost Twente over een aanvullende subsidie.

4.2 Financiële begrotingsuitvoering 2023 Na het inhoudelijke deel van de begrotingsuitvoering, komt in deze paragraaf het financiële deel aan de orde. We richten ons op het huidige begrotingsjaar 2023. We brengen daarbij wel in beeld wanneer bepaalde ontwikkelingen ook een meerjarig financieel effect hebben. Om die reden worden in de tabel hieronder ook de jaren 2024 t/m 2027 genoemd. Tabel 4.2.1, financiële begrotingsuitvoering

Onderwerp

Meerjarenperspectief/Begroting

Aard van de mutatie

1 2 3 4

Maatwerkvoorzieningen Jeugd Stijging kosten Stadsbank Oost Nederland Maatwerkvoorzieningen Wmo Maatwerkvoorzieningen Wmo

2023 -260.000 -8.344 -25.000 -18.000

2024 -260.000 -25.025 -25.000 -25.000

2025 -260.000 -25.025 -25.000 -25.000

2026 -260.000 -25.025 -25.000 -25.000

2027 -260.000 -25.025 -25.000 -25.000

5 6

Klachtenonderhoud implementatie Omgevingsvisie

-22.000 -50.000

-22.000

-22.000 Niveau handhaven Moeten

uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie

50.000

Wens/ambitie

Bruto bijstand zelfstandigen

10.000

Moeten

9 IOAW/IOAZ 10 papierinzameling 11 papierinzameling 12 papierinzameling 13 Invoering Omgevingswet 14 Invoering Omgevingswet 15 Onvervulde vacature Adviseur RO

42.579 -34.000 -100.000 134.000 -450.000 450.000 -52.500

-75.000 75.000

Moeten Moeten Moeten Moeten

Moeten Moeten Moeten Moeten Moeten Moeten Niveau handhaven

Onderwerp

Meerjarenperspectief/Begroting 2023

15 Onvervulde vacature Adviseur RO

-52.500

16 Onvervulde vacature Boa domein 1

-42.500

17 Loonkostensubsidie

15.542

Totaal

2024

2025

2026

Aard van de mutatie

2027 Niveau handhaven Niveau handhaven Moeten

-€ 360.223 -€ 357.025 -€ 357.025 -€ 357.025 -€ 357.025

Toelichting: 1) maatwerkvoorzieningen Jeugd We zien dat de aard en ernst van de zorgvragen toenemen. Dit zorgt ervoor dat er zwaardere varianten (ambulante) ondersteuning aan onze jeugdigen noodzakelijk is. Daar bovenop komt de prijsstijging/ indexering van de zorgkosten, waardoor dit tekort vergroot wordt. 2) stijging kosten Stadsbank Oost Nederland Ten opzichte van de begroting wordt de bijdrage van Losser in 2023 verhoogd. Oorzaak hiervan is vooral de implementatie van de Klantreis. Het betreft een gebundelde klantgerichte aanpak op maat, voor klant en gemeente. Wij kiezen voor het hybride pakket, omdat deze het best aansluit bij de huidige uitvoering van de schuldhulpverlening. Daarnaast biedt het ons ruimte om in de toekomst meer of minder diensten af te nemen, dit nemen we mee in de pilot ‘herziening schuldhulpverlening’. Ad 3 en 4) maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Door de stijgende tarieven, onder andere vanwege de lopende aanbesteding (ingangsdatum nieuwe raamovereenkomsten 1 augustus 2023) is het budget niet toereikend. Het abonnementstarief en de vergrijzing gaan gepaard met een toenemende vraag naar huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast stijgt het aantal inwoners met individuele ondersteuning vanuit de Wmo en nemen de vragen toe in aard en ernst

5) klachtenonderhoud De afgelopen jaren is al gebleken dat met het huidige budget van € 53.000 voor Klachtenonderhoud niet volstaan kan worden. Dit betreft het dagelijks onderhoud en uitvoeren van reparaties aan gemeentelijke gebouwen, na klachten. Hier zitten geen vervangingsinvesteringen in. Voorstel is om het jaarlijks gemiddeld benodigde budget te verhogen met € 22.000. 6 en 7) uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie De raad heeft op 28 maart 2023 de Omgevingsvisie gemeente Losser vastgesteld. Daarin is een aantal uitvoeringsplannen opgenomen waarmee in de tweede helft 2023 een begin kan worden gemaakt. Het geraamde bedrag voor de start van het Uitvoeringsprogramma kan worden betaald uit de reserve voor de Implementatie van de Omgevingswet. Het bedrag van € 50.000 wordt uit de reserve "Implementatie Omgevingswet" gedekt. Om die reden treedt dan ook geen resultaateffect op. 8) bijstand zelfstandigen De verwachte toename na de Coronaperiode blijft tot nu toe uit. Derhalve gaan we uit van de realisatie van voor de coronaperiode en stellen het bedrag met € 10.000 naar beneden bij ten opzichte van de begroting. 9) IOAW/IOAZ Het aantal IOAW-uitkeringen vertoont in de eerste helft van het jaar een toename; in de tweede helft een daling. We gaan in totaliteit uit van een teruggang van elf uitkeringen voor 2023. Het aantal uitkeringen IOZA blijft stabiel.

10, 11 en 12) papierinzameling De inzamelvergoeding voor de papierinzamelaars is verhoogd. Daarnaast is, met de verlenging van de papierovereenkomst eind 2022 (Twentse gemeenten, Twence, Remondis), overeengekomen dat de gemeente met terugwerkende kracht € 9,85 per ton gaat betalen voor het extra voorsorteren en verwerken van al de ingezamelde hoeveelheden. Met deze kosten is in de begroting geen rekening gehouden. De inkomsten van papierinzameling zijn onderhevig aan moeilijk te voorspellen fluctuaties. Momenteel zien we een sterk dalende tendens. De verwachting is dat deze daling het komende half jaar doorzet. Hetgeen betekent dat we de inkomsten niet gaan genereren. Papierinzameling maakt onderdeel uit van de exploitatie Afvalstoffen, wat een 'gesloten systeem' is. Derhalve vallen de lasten en baten tegen elkaar weg. 13 en 14) invoering Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Wegens het veelvuldige uitstel is een aantal werkzaamheden en de aanschaf van nieuwe applicaties telkens doorgeschoven. De hiermee verband houdende kosten moeten daarom nu worden gemaakt. Verder is de fase van opleiden, trainen, testen en werken met de Omgevingswet aangebroken. Hier is een forse tijdsbesteding mee gemoeid. Het reguliere werk moet wel doorgaan en daar zal voor moeten worden ingehuurd. Daarom willen we in totaal een bedrag van € 450.000 onttrekken aan de reserve

invoering Omgevingswet. Voor nazorg en eventuele aanpassingen denken we voor 2024 een bedrag van circa € 75.000 nodig te hebben. 15) onvervulde vacature adviseur Ruimtelijke Ordening De vacature van Adviseur Ruimtelijke Ordening krijgen we nog niet zelf vervuld. Dit is voor 2023 via inhuur geregeld. Het genoemde nadeel zijn de kosten voor inhuur, verminderd met het vacaturegeld uit de begroting. 16) onvervulde vacature Buitengewoon Opsporingsambtenaar (Boa) De vacature van Buitengewoon Opsporingsambtenaar (Boa), domein 1 kregen we het eerste half jaar van 2023 nog niet zelf vervuld. Dit is via inhuur geregeld. Het genoemde nadeel zijn de kosten voor inhuur en overname, verminderd met het vacaturegeld uit de begroting. Vanaf 1 juli nemen we de inhuurkracht over. 17) loonkostensubsidie Gelet op de werkelijke ontwikkelingen is het gemiddeld aantal loonkostensubsidies verlaagd naar 75. Dit levert in 2023 een voordeel op van ruim € 15.542.

5. Kadernota 2023 t/m 2027 Na het bestuursrapportage-gedeelte vindt u in het komende gedeelte de doorkijk naar de komende jaren. Zoals in de inleiding aangekondigd geven wij dit opgavegericht vorm. Samenhang, focus en waarde toevoegen zijn onze leidraad om ambities te realiseren en een antwoord te geven op de complexe uitdagingen waar wij voor staan. Binnen de opgaven komen deze uitdagingen aan bod. In de Programmabegroting van 2023 hebben wij al aan de grotere speerpunten voor de komende jaren gerefereerd. Denk hierbij aan een inclusieve samenleving, mantelzorgondersteuning, respijtzorg, de inzet van ervaringsdeskundigen op verschillende terreinen, alcohol- en/of drugsgebruik onder jongeren en het bestrijden van eenzaamheid. Binnen de opgave van het brede sociaal domein zijn dat ook nu de onderwerpen waar wij nadrukkelijk de aandacht op vestigen en waarmee we in 2023 een start hebben gemaakt. Maar ook in de opgave ‘wonen en leven’ zijn we voortvarend aan de slag met onze ambities. In de kernen geven we een impuls via verschillende gebiedsontwikkelingen en de sociaaleconomische herstructurering van Overdinkel zit volop in de ontwerpfase.

Voorstellen rondom Aloysiuslocatie en onderwijshuisvesting komen in dit kadernota-gedeelte aan bod en wij blijven een impuls geven aan duurzaamheid en de complexe vraagstukken in het buitengebied (binnen de opgaven ‘bijdragen aan een beter klimaat’ en een ‘toekomstbestendig buitengebied’). Inwonerparticipatie staat voor ons de komende jaren bijzonder onder de aandacht binnen de opgave ‘Wendbare organisatie en transparant bestuur’ in het gelijkluidende begrotingsprogramma. Wederom streven we naar het verbeteren van het Losserse voorzieningen- en dienstverleningsniveau met een robuust pakket voorstellen. De uitdagingen van deze tijd pakken we integraal op en samen met inwoners, bedrijven en organisaties blijven we ook de komende jaren voortvarend aan de slag. In paragraaf 5.1 gaan we in op de gewijzigde opzet van deze Voorjaarsnota. Er resteren twee begrotingsprogramma waarbinnen deze opgaven een plaats krijgen. In de paragrafen 5.2 en 5.3 schetsen we voor beide begrotingsprogramma’s het maatschappelijk effect en de bijbehorende doelstellingen van de opgaven. De daaruit voortvloeiende voorstellen leest u terug in deze paragrafen.

Deze voorstellen hebben wij wederom als volgt gecategoriseerd: a) ‘Moeten’: in deze categorie zijn voorstellen ondergebracht die nodig zijn om te blijven voldoen aan de wettelijke eisen; b) ‘Niveau handhaven’: deze voorstellen zijn nodig om het huidige niveau van dienstverlening vast te kunnen houden. c) Coalitieakkoord: de voorstellen die hierbinnen zijn ondergebracht zijn nodig voor de uitvoering van de ambities uit het coalitieakkoord; d) Wensen en ambities: zijn de aanvullende voorstellen om (nieuwe en/of niet in het coalitieakkoord opgenomen) ambities of actuele wensen te realiseren.

5.1 Verwerking van de opgaven in de Voorjaarsnota In de inleiding van deze Voorjaarsnota is al gewezen op de gewijzigde indeling ten opzichte van vorig jaar. Deze nieuwe indeling geldt voor de Voorjaarsnota en de daarop te baseren Programmabegroting 2024. Voorjaarsnota is ‘opgavegericht’ Vanaf de voorliggende Voorjaarsnota werken we in Losser met twee begrotingsprogramma’s, te weten: - Onmeunig mooi Losser; - Wendbare Organisatie en Transparant Bestuur. Onder deze begrotingsprogramma’s zijn exploitatie- en investeringsbudgetten opgenomen voor de vijf Losserse opgaven. Andere wijze van sturing We benaderen toekomstige vraagstukken opgavegericht. Dit betekent dat we nog nadrukkelijker kansen en ontwikkelingen tijdig signaleren en proactief oppakken. Dat de samenleving in de beleidsprocessen als vanzelfsprekend en nauw wordt betrokken. En dat we ons, in denken en doen, wendbaar en daadkrachtig manifesteren. We realiseren ons dat een andere opzet van de Voorjaarsnota en de Programmabegroting hiervoor niet het enige is. Opgavegericht werken vraagt ook een andere wijze van (be)sturen. Het is belangrijk om uit te gaan van het adagium ‘vrijheid in gebondenheid’. Binnen kaders is er flexibiliteit en ruimte om het goede voor Losser te doen, om de door de raad geformuleerde doelstellingen te behalen.

Wij adviseren de raad om deze wijze van werken mogelijk te maken en zullen de kaders daarvoor opnemen in aan de raad voor te leggen herziene Financiële verordening en in beleids-/ en onderhoudsplannen. Nog in 2023 zullen wij hierover met de raad in gesprek gaan, bij de actualisering van de Financiële verordening.

5.2 Begrotingsprogramma ‘Onmeunig mooi Losser’ en de opgaven Binnen het begrotingsprogramma ‘Onmeunig mooi Losser’ zijn de volgende opgaven opgenomen: a) Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein (5.2.1); b) Toekomstbestendig wonen en leven (5.2.2); c) Toekomstbestendig buitengebied (5.2.3); d) Bijdragen aan een beter klimaat (5.2.4). In het vervolg formuleren we voor elke opgave onze ambitie en de voorstellen.

5.2.1 Opgave: Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein De volgende onderdelen komen in deze paragraaf aan de orde. - 5.2.1.1 Inhoudelijke ambitie van de opgave. - 5.2.1.2 Doelen binnen de opgave. - 5.2.1.3 Voorstellen opgave en financiële doorrekening. 5.2.1.1 Inhoudelijke ambitie van de opgave We werken aan een toekomstbestendig sociaal domein om het volgende effect te bereiken: ‘Zelfredzame inwoners die naar vermogen bijdragen en meedoen aan de samenleving en in staat zijn het eigen welzijn te behouden en versterken. De gemeente positioneert zich aan de voorkant. Door de samenwerking tussen inwoner en gemeente wordt de autonomie van de inwoner vergroot.’

Een van de grotere projecten binnen deze opgave is de sociaaleconomische structuurversterking Overdinkel, waarvoor uw raad bij de programmabegroting van 2023 een eerste budget beschikbaar heeft gesteld. In 2023 zullen de voorbereidende gesprekken worden gevoerd. Het doel van het project is het versterken van de lokale samenleving en het creëren van balans in de bevolkingssamenstelling. We zetten in op het realiseren van een gedeelde visie van de gemeente Losser en haar samenwerkingspartners in deze opgave, die we vastleggen in een convenant met lokale partijen. Om met behulp van deze visie ook een zichtbaar maatschappelijk effect te creëren willen we programmagelden ter beschikking stellen. We gaan er van uit dat we deze kunnen betrekken bij de voorjaarsnota van 2024. 5.2.1.2 Doelen binnen de opgave We onderscheiden 4 belangrijke doelen: a. De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd; b. Kansrijk opgroeien en ontwikkelen; c. Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving; d. Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden.

Binnen deze doelen behelst deze Voorjaarsnota een aantal voorstellen die een toegevoegde waarde leveren om deze doelen te realiseren. Hieronder vindt u een toelichting op deze voorstellen: Ad a. De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd Er wordt een onderzoek verricht naar de effecten van de landelijke en lokale minimaregelingen op de bestaanszekerheid van onze inwoners. Ons streven is dat alle inwoners van de gemeente Losser de zekerheid hebben over de benodigde middelen te beschikken om zich van het levensonderhoud te kunnen voorzien. Na de analyses uit het onderzoek worden mogelijke aanpassingsvoorstellen met betrekking tot het minimabeleid betrokken bij de Voorjaarsnota 2024 (om het resultaat voor onze inwoners zo snel als mogelijk te realiseren zullen we het voorstel betrekken op de jaarschijf 2024). Onderzoek: Financiering Nieuw beschut werkplekken Er bestaat een onderscheid in de financiële tegemoetkoming van werkgevers die een zogenaamde ‘Nieuw Beschutter’ in dienst nemen. We willen op korte termijn onderzoeken welke bekostigingsvorm voor Nieuw Beschut op lange termijn het best past bij de gemeente Losser. Er bestaan verschillen in bekostiging van de Nieuw Beschutters die hun geschiedenis kennen en verklaarbaar zijn, maar ons inziens verkleind moeten worden en contractueel vastgelegd. Hiervoor is expertise van buiten de organisatie noodzakelijk. Ad b.

Kansrijk opgroeien en ontwikkelen Onderzoek: Impact afschaffen eigen bijdrage meedoenregeling De Meedoenregeling is een regeling van de gemeente Losser om mensen met een laag inkomen te helpen om mee te doen aan sociale, maatschappelijke en culturele activiteiten in de gemeente. De regeling vergoedt 75% van de kosten van de activiteiten, zoals een abonnement op de bibliotheek, een lidmaatschap van een vereniging of een cursus. Het maximale bedrag dat iemand per jaar kan krijgen is € 300. Om in aanmerking te komen voor de Meedoenregeling moet iemand 18 jaar of ouder zijn, in de gemeente Losser wonen en een inkomen hebben dat niet hoger is dan 110% van de bijstandsnorm. De Meedoenregeling is bedoeld om mensen te stimuleren om actief deel te nemen aan de samenleving en hun welzijn te bevorderen. De gemeenteraad heeft op 20 december 2022 in een motie verzocht om de Meedoenregeling aan te passen, zodat 100% van de kosten in aanmerking komen voor vergoeding. Het afschaffen van de eigen bijdrage heeft geen directe financiële gevolgen, omdat de maximale vergoeding dan niet wijzigt. Het is echter niet duidelijk of er meer inwoners gebruik gaan maken van de regeling en of de maximale eigen bijdrage nog toereikend is om optimaal gebruik te kunnen maken van de regeling.

Deze aspecten dienen nader onderzocht te worden, zodat een concreet voorstel uitgewerkt kan worden voor aanpassing van de regeling.

Ad c. Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving Aanvullende budgetsubsidie Stichting Fundament voor vergroten toegankelijkheid jongeren We constateren in toenemende mate behoefte onder jongeren in de gemeente Losser aan een plek waar zij elkaar kunnen ontmoeten en aan activiteiten kunnen deelnemen. Dit wordt onder andere duidelijk zichtbaar door het groot aantal jongeren dat elkaar ontmoet in het Lossers Hoes. Met de aanvullende budgetsubsidie voorzien we in de (acute) behoefte van jongeren in de verschillende kernen. Doordat we midden in de samenleving staan zijn we in staat proactief te reageren op knelpunten en behoeften en kunnen we juist aan de voorkant doen wat nodig is. Dit neemt niet weg dat we in de samenwerking met Fundament concrete resultaten nastreven. We stellen voor via incidentele subsidie voor twee jaar een gedegen aanbod voor jongeren te creëren met zichtbaar effect. Op basis van concrete resultaatafspraken zullen we tijdig evalueren en bij bewezen succes voorstellen deze subsidie structureel beschikbaar te stellen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Losser&id=93ce588d-bba4-4c20-b700-fd6b378d365d