Monitor Sociaal Domein 2021 definitief

2021

Aantal cliënten met inkomsten uit arbeid

85

67

Gemiddelde inkomsten uit arbeid

€2.971

€3.838

Aantal cliënten met overige inkomsten

70

61

Gemiddelde inkomsten, overig

€3.394

€4.214

Totaal aantal cliënten met inkomsten

134

112

Gemiddelde inkomsten TOTAAL incl VT

€3.752

€4.747

Monitor Sociaal Domein 2021

25

2.3 Poortwachtersfunctie: directe bemiddeling naar werk Een belangrijk onderdeel van het activeringsbeleid is de poortwachtersfunctie. Het doel is om mensen zo zelfstandig mogelijk te houden hiertoe wordt indien mogelijk direct bemiddeld naar betaald werk. Er is sprake van een duidelijke stijging van het aantal aanvragen levensonderhoud (dat wil zeggen aanvragen voor een Participatiewet-uitkering). In 2020 waren er 111 aanvragen levensonderhoud en zijn 28 cliënten direct doorgeleid naar werk. In 2021 waren er 97 aanvragen levensonderhoud, daarvan zijn er 22 direct doorgeleid naar werk. Hiermee wordt dus ongeveer een kwart van de instroom in de uitkering voorkomen. Daarbij komt dan nog het in paragraaf 2.1 genoemde beleid om schoolverlaters vanuit het VSO/Pro onderwijs zoveel mogelijk op te vangen direct of zelfs vóór zij hun school verlaten, zodat zij aansluitend aan school aan het werk kunnen, vaak met een loonkostensubsidie. Ook dit voorkomt instroom in de uitkering. Een belangrijke meerwaarde van de poortwachtersfunctie is het lokale en regionale netwerk met werkgevers en de nauwe contacten met de integraal consulenten, die de werkzoekenden begeleiden. Losser werkt verder nauw samen met het UWV en regiogemeenten via het Werkplein Twente.

Ook wordt bij de aanvraag gekeken of er voorliggende voorzieningen zijn, waardoor er geen Participatiewet-uitkering aangevraagd hoeft te worden. Een ander effect van het integraal werken binnen het Sociaal Domein is dat er steeds meer personen begeleid worden naar werk na verwijzing door collega-consulenten. Deze groep bestond in 2021 uit 21 personen. Deze personen hebben geen recht op uitkering, maar vallen wel onder de verantwoordelijkheid van de gemeente voor wat betreft ondersteuning bij re-integratie. Het vinden van betaald werk heeft daarbij in het algemeen een gunstig effect op het welbevinden van mensen en voorkomt daarmee zorgkosten. 2.4 Inzet trajectbegeleiders: uitstroom naar betaald werk en activering De integraal consulenten roepen uitkeringsgerechtigden regelmatig op, ondersteunen de werkzoekenden en zetten waar nodig instrumenten in die bijdragen aan het vinden van werk, zoals FC Noaber, Servicebedrijf, diagnosetrajecten, nieuw beschut (o.a. bij Larcom), dagbesteding in samenwerking met Wmo 2015, het Taalpunt, ROC of het regelen van randvoorwaarden om aan het werk te kunnen. Eind 2019/begin 2020 heeft, in nauw overleg met de gemeente, het Enschedese bedrijf Confidencus een locatie geopend in Losser. Op deze locatie werken ongeveer 20 personen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die aangewezen zijn op zittend werk.

De werkgever ontvangt voor deze mensen een loonkostensubsidie van de gemeente, afhankelijk van de loonwaarde van de werknemers. Voor deze werknemers wordt jobcoaching ingezet. Bij de bemiddeling naar betaald werk speelt de accountmanager werk een belangrijke rol, door een goed (lokaal en regionaal) netwerk van werkgevers en een intensieve samenwerking met het Werkplein Twente. Wanneer bemiddeling naar werk niet mogelijk is worden uitkeringsgerechtigden gevraagd deel te nemen aan een ander participatietraject, b.v. vrijwilligerswerk. Waar nodig worden sancties opgelegd wanneer uitkeringsgerechtigden niet meewerken aan hun traject. De totale uitstroom vanuit de Participatiewetuitkeringen is iets afgenomen, van 97 in 2020 naar 73 in 2021. Het percentage uitstroom naar betaald werk is in 2021 ook iets afgenomen naar 35% (28 personen, inclusief IOAW/IOAZ) maar blijft nog steeds de grootste reden van uitstroom (tabel 10). Tabel 10: Uitstroom naar werk

Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (ROZ)

2020

2021

Totale uitstroom (PW/IOAW/IOAZ)

105

80

Dienstbetrekking of zelfstandig bedrijf

54

28

% van de totale uitstroom

51,4%

35,0%

Monitor Sociaal Domein 2021

26

Paragraaf 3: Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (Bbz) Zelfstandigen kunnen in (tijdelijke) financiële problemen komen die het voortbestaan van hun bedrijf bedreigen. In bepaalde gevallen kunnen zij dan een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Omdat het hierbij gaat om specialistische hulp voor een relatief kleine groep, waarbij het bovendien belangrijk is goed zicht te hebben op de bedrijfsvoering van de ondernemers, heeft de gemeente Losser de uitvoering van deze taak (evenals vrijwel alle Twentse en Achterhoekse gemeenten) uitbesteed aan de Regionale Organisatie voor Zelfstandigen (ROZ). Naast het verstrekken van uitkeringen in het kader van de BBZ-regeling geeft het ROZ ondernemersadvies en doet de schuldhulpverlening voor ondernemers. 3.1 Bbz: aanvragen inkomensaanvulling en krediet Er was in 2021 slechts 1 verzoek voor inkomensaanvulling net als in 2020. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de Tozo regeling (Tijdelijke ondersteuning zelfstandige ondernemers), één van de regelingen die in 2020 en 2021 zijn ingezet om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen (tabel 11). Over deze dienstverlening is een aparte paragraaf opgenomen (3.5) Tabel 11: Bbz/ROZ

Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (ROZ)

2020

2021

Aanvragen inkomensaanvulling

1

1

Ondernemersadvies

12

12

Intakes startersadvies

7

11

3.2 Ondernemersadvies Voor ondernemersadvies kunnen bestaande ondernemers een beroep op ROZ doen voor advies of financiële hulp in het kader van de Bbz en/of aanverwante ondernemersregelingen en projecten. In 2021 bedroeg de klantenportefeuille 12, gelijk aan het aantal in 2020 (tabel 13). 3.3 Startersadvies In 2021 hebben zich vanuit Losser 11 personen bij het ROZ gemeld (2020: 7), die zich oriënteerden op de start van een bedrijf. Waarvan 6 personen vanuit de Participatiewet of WW. 3.4 Schuldhulpverlening Het ROZ verzorgt ook de schuldhulpverlening voor ondernemers en ex-ondernemers. Gericht op het in de lucht houden van in potentie goede bedrijven en om persoonlijke faillissementen en grote financiële drama’s te voorkomen.

Monitor Sociaal Domein 2021

27

3.5 Tijdelijke ondersteuning zelfstandige ondernemers (Tozo) Het jaar 2021 was net als 2020 een heel bijzonder jaar voor het ROZ omdat zij de Tozo regeling hebben uitgevoerd voor de 17 gemeenten in Twente en de Achterhoek. De Tozo is een versoepeling van de Bbz-regeling en kent twee mogelijkheden: een inkomensaanvulling tot het sociaal minimum en een bedrijfskrediet van maximaal € 10.157. Dit betekende een zeer forse uitbreiding van taken voor het ROZ, die goed is opgevangen door het ROZ. Ook gemeenten, waaronder Losser, hebben met personele ingezet bijgedragen aan de uitvoering van deze regeling (tabel 12). Gegevens van de diverse opeenvolgende Tozo regelingen staan weergegeven in op de volgende pagina’s staande factsheets uit het ROZ het jaarverslag. Tabel 12: Tozo-regeling Aantallen 2021 Tozo Losser

Tozo 3

Tozo 4

Tozo 5

Aantal unieke ondernemers

128

63

42

Aanvragen inkomensaanvulling

152

66

43

• waarvan toegekend

140 (92%)

62 (94%)

38 (88%)

• waarvan afgewezen

11

4

5

• waarvan ingetrokken

1

0

0

Totaalbedrag (netto)

€599.665

€187.452

€112.858

Aanvragen krediet

17

0

3

• waarvan toegekend

15 (88%)

-

2 (67%)

• waarvan afgewezen

2

-

1

• waarvan ingetrokken

0

-

0

Totaalbedrag

€121.227

-

€12.157

Monitor Sociaal Domein 2021

28

Feiten & cijfers

Tozo 3

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers

Totaal aanvragen 152 17

Gemeente Losser

Totaal ondernemers

Inkomensaanvullingen (92% toegekend) Kredieten (88% toegekend)

128 ondernemers deden in totaal een beroep op Tozo 3. Eén ondernemer kan meerdere aanvragen hebben gedaan.

Branches Uit welke branches zijn de aanvragers afkomstig? Zorg 3,2% Zakelijke dienstverlening

Wat is verstrekt door ROZ bij Tozo 3 (exclusief premies)?

Autohandel 7,9%

Bouw

Inkomensaanvullingen: Kredieten:

5,6%

15,1%

Transport 1,6% Toerisme 1,6% Taxi 2,4%

Persoonlijke dienstverlening

Totaal bedrag

17,5%

19%

€ 599.665 € 121.227

Detailhandel

6,3%

Evenementen 19%

Landbouw 0,8%

Horeca

Monitor Sociaal Domein 2021

29

Monitor Sociaal Domein 2021

30

Feiten & cijfers

Tozo 5 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers

Totaal aanvragen 43 3

Totaal ondernemers

Inkomensaanvullingen (88% toegekend) Kredieten (67% toegekend)

Branches

42 ondernemers deden in totaal een beroep op Tozo 5. Eén ondernemer kan meerdere aanvragen hebben gedaan.

Totaal bedrag

Uit welke branches zijn de aanvragers afkomstig?

Wat is verstrekt door ROZ bij Tozo 5 (exclusief premies)? Inkomensaanvullingen: Kredieten:

Zorg 2%

Zakelijke dienstverlening

Gemeente Losser

€ 112.858 € 12.157

Autohandel 14%

16%

Toerisme 5% 7%

Taxi

Persoonlijke dienstverlening

Bouw

7%

16%

12%

12%

Horeca

Detailhandel

9%

Evenementen

Monitor Sociaal Domein 2021

31

Paragraaf 4: Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) De uitvoering van de WSW is onder de naam “Werken in Losser” ondergebracht binnen Team Bedrijfsbureau. De noodzakelijke HR-ondersteuning alsook de uitvoering van beschut werken is uitbesteed aan een externe partij, Larcom BV. Een overzicht van het aantal WSW-werknemers per primo januari 2021 en ultimo december 2021 is te zien in onderstaande tabel. Sinds 2018 is er een kanteling en worden er geen algemene middelen meer toegevoegd aan het BUIG budget of een vangnet uitkering aangevraagd. Noodzaak blijft om deze ontwikkelingen goed in de gaten te houden. Tabel 13: Overzicht WSW-werknemers

Aantal personen ultimo dec 2020

Aantal personen ultimo dec 2021

Beschut

34

24

Servicebedrijf

40

34

Detachering

34

43

Totaal

108

101

Begeleid werken

6

6

Totaal

114

107

Ultimo 2021 zijn er nog 101 personen werkzaam met een WSW-dienstverband bij de gemeente Losser. Daarnaast zijn er 6 personen die begeleid werken, dat wil zeggen dat zij een arbeidsovereenkomst hebben bij een reguliere werkgever (die daarvoor een loonkostensubsidie ontvangt). Van de in totaal 107 WSW-ers binnen de gemeente Losser zijn er dus 83 die middels detachering danwel begeleid werken werkzaam zijn in een reguliere werkomgeving, dat is 77% van de totale WSW-populatie! In 2021 hebben we een verloop gekend van zeven personen (over 2020 noteerden we een verloop van achttien). De belangrijkste reden daarvoor is pensionering. Het forse personele verloop bemoeilijkt het aanzienlijk om vrijvallende detacheringsplaatsen vanuit diezelfde Wsw-populatie kwalitatief weer goed in te vullen. De populatie vergrijst sterk, de beperkingen nemen toe. Ondanks deze trend is en blijft de focus gericht op het vinden van passende werkplekken. In een aantal gevallen brengt dat met zich mee dat er geen of weinig inleenvergoeding kan worden afgesproken. Daar staat dan in ieder geval tegenover dat er geen werkplekkosten voor beschut werken meer zijn verschuldigd. Over heel 2021 is een specifiek programma gecontinueerd om de vitaliteit en duurzame inzetbaarheid van de Wswwerknemers te beïnvloeden.

Dit programma, onder de naam “Smaakmakers”, kenmerkt zich door het aanbod van trajecten met individuele coachingsmomenten. Parallel aan dit aanbod zijn er zogenaamde “inzetproat”-gesprekken gevoerd. Een gespreksvorm waarin vitaliteit en duurzame inzetbaarheid centraal staat.

Monitor Sociaal Domein 2021

32

Paragraaf 5: Financieel (exclusief WSW) Net als in 2020 houdt Losser ook in 2021 een fors bedrag over ten opzichte van de Bundeling uitkering inkomensvoorziening gemeente (BUIG uitkering) die wij van het Rijk ontvangen om de uitkeringen van te betalen (tabel 14). Het overschot is wel bijna gehalveerd t.o.v. 2020, wat er mogelijk op duidt dat het Rijk een betere inschatting heeft gemaakt van de landelijke kosten en het verdeelmodel steeds beter wordt. Tabel 14: Netto lasten versus toegekende budgetten BUIG

2019

2020

2021

BUIG toegekend budget

€ 4.959.795

€ 5.185.044

€ 4.726.747

Netto lasten

€ 4.527.668

€ 4.425.344

€ 4.421.150

Verschil

€ 432.127

€ 759.700

€ 305.597

De gemeente heeft bij een eventueel tekort een eigen risico van 7,5% en kan pas een aanvraag doen voor een incidentele aanvullende uitkering als het tekort ook over de voorgaande drie jaren samen meer is dan 7,5% het budget van het jaar waarover de aanvraag gedaan wordt. De uitgaven voor loonkostensubsidies zijn toegenomen (grafiek 25). Dit zien wij als een investering in de toekomst. Werkgevers krijgen de verminderde loonwaarde vergoed via een loonkostensubsidie tot aan het minimumloon. Daardoor zijn de kosten van een loonkostensubsidie vrijwel altijd lager dan een uitkering. Vanaf 2022 is de hoogte van het budget afhankelijk van de gerealiseerde inzet van loonkostensubsidie uit het vorige jaar: het kabinet wil hiermee de toepassing van loonkostensubsidies verder stimuleren. Grafiek 25: uitgaven loonkostensubsidie

€690.000 €510.000

€305.000 €215.000

2018

2019

2020

2021

Monitor Sociaal Domein 2021

33

Pilots Het sociaal domein heeft in 2021 een innovatieplan opgesteld. In het Innovatieplan sociaal domein zitten pilots uit het hele sociaal domein, alsmede pilots die het sociaal domein raken. Denk hierbij aan thema’s als algemene voorzieningen of extra ondersteuning in het onderwijs. Bij de formulering en keuze van de pilots is gekeken naar regionale en landelijke ontwikkelingen en voorbeelden. Binnen de gemeente Losser willen we aan de voorkant ondersteuning bieden, vanuit onze visie op normaliseren (zo min mogelijk medicaliseren maar inzetten op het versterken van de leefomgeving) vandaar dat we middels deze pilots onderzoeken wat het beste werk binnen de Losserse samenleving. Elke pilot wordt tijdens en na de pilotperiode gemonitord op financieel en maatschappelijk rendement om tijdig over doorgang, bijsturing of beëindiging te kunnen beslissen. In de lokale monitors sociaal domein en de factsheets sociaal domein wordt deze monitoring vastgelegd. Door Covid-19 zijn veel pilots later gestart dan gepland. De pilots worden meestal betaald vanuit de reserve sociaal domein, sommigen worden betaald uit andere middelen zoals het Nationaal Programma voor Onderwijs en de Menzis. Pilot 1: Sportcoach bij verenigingen Het doel van de pilot Sportcoach is om het verenigingsleven actief te betrekken bij het preventief werken binnen onze gemeente.

De sportcoach signaleert samen met ouders en trainers vroegtijdig vraagstukken, waarbij de sportcoach (direct) begeleiding kan bieden. Deze pilot komt voort uit het eerdere plan ‘Van inzicht naar actie’ uit 2017. Eind 2019 heeft desbetreffende sportcoach een andere dienstbetrekking gevonden waardoor de pilot stagneerde; deze pilot werd destijds zeer positief ontvangen door alle betrokkenen; dit heeft ons doen besluiten deze pilot opnieuw op te nemen in het Innovatieplan Sociaal Domein 2021-2024. Begin 2021 is er een nieuwe sportcoach gevonden. De nieuwe sportcoach is bij de start van het nieuwe seizoen ’21- ’22 begonnen. Helaas kregen we eind december 2021 bericht dat (ook) hij zijn dienstbetrekking wilde beëindigen vanwege privéomstandigheden. In 2022 gaan we opnieuw op zoek naar een sportcoach, het belang van continuïteit zal hierbij bovenaan staan. Pilot 2: Jouw ingebrachte mentor (JIM) De JIM-aanpak is een methodiek met een informele mentor die complexe situaties binnen gezinnen kan doorbreken. De JIM wordt gepositioneerd als ambassadeur en maatje van de jeugdige. Het is een methodiek die helpt professionele en niet-professionele hulp te combineren voor een optimaal en duurzaam resultaat. Het eigen netwerk wordt als uitgangspunt gebruikt. Uit de evaluatie eind 2021 blijkt dat het toepassen van de JIM-aanpak geen doel is maar een handig instrument.

Dat methodiek in 2021 op maat, bij ongeveer 9 jeugdigen is toegepast. Dat de vraagstukken uiteenlopen van complexe zorg tot ondersteuning bij verzuim en dat de methodiek beter aansluit bij de werkwijze vanuit de Wmo en Jeugdwet dan bij de Participatiewet. Dit heeft te maken met wetsbepalingen, regels en leeftijdscategorie waar de Participatiewet zich op richt. In 2022 willen we alle integraal consulenten de basisprincipes van de JIM-aanpak meegeven. De huidige aanspreekpunten zullen aanjager blijven/voor borging zorgen. In 2022 gaan we deze pilot borgen. Pilot 3: Consulent 18-/18+ De consulent 18-/18+ is ontstaan doordat er geen vlotte overgang naar vervolgzorg werd ervaren door jeugdigen op het moment dat ze 18 jaar werden (door de verschillende wet- en regelgevingen); hierdoor kwam de continuïteit van de geboden ondersteuning onder spanning te staan. In 2021 ging dit binnen Losser om 19 jeugdigen met ondersteuning in de leeftijdscategorie van 16-18 jaar, zij zijn allen in beeld bij de consulent 18-/18+. Bij 14 van de 19 jeugdigen is, conform de pilot, een toekomstvisie besproken i.v.m. problematiek over meerdere leefgebieden (bijv. opleiding, werk, financiën en zelfstandig wonen); omdat de overgang van 18- naar 18+ juist dan een struikelblok kan vormen.

Jeugdigen met een verblijfsindicatie vanuit de Jeugdwet, komen na hun 18e jaar in principe weer bij hun ouders wonen tenzij ze in aanmerking komen voor een beschermde woonomgeving/ 24 uurs zorg (CIMOT of WLZ) echter hebben we te maken met een forse wachtlijstproblematiek. De 18-/18+ consulent is bij dit soort casussen veelvuldig geraadpleegd en heeft veel betekent in het contact met andere betrokken organisaties, zoals zorgverzekering Menzis, waardoor verzoeken vanuit de JGGZ-aanbieders (voor verlengde jeugdzorg) via de zorgverzekeringswet ingezet/betaald konden worden. De pilot is in november positief geëvalueerd door jeugdigen, ouders en consulenten. Allen zijn erg gebaat bij de expertise en inzet van de 18-/18+ consulent bij dit soort casussen. In 2022 gaan we deze pilot borgen.

Monitor Sociaal Domein 2021

34

Pilot 4: Tijdig een passende woonplek vinden voor (dakloze) jeugdigen die het 18de levensjaar naderen en tussen wal en schip dreigen te vallen Jeugdigen met een verblijfsindicatie vanuit de Jeugdwet, komen na hun 18e jaar in principe weer bij hun ouders wonen tenzij ze in aanmerking komen voor een beschermde woonomgeving/ 24 uurs zorg (CIMOT of WLZ). In een aantal gevallen is het zelfstandig wonen al dan niet met begeleiding een beter passende oplossing voor de jeugdige dan het wonen bij zijn/haar ouders. Het vinden van een geschikte (betaalbare) woning is echter een groot probleem, de gemeente Losser kent immers geen/nauwelijks kamer verhuur. Middels deze pilot willen we samen met Domijn onderzoeken of we een geschikte woning kunnen vinden en deze passend kunnen maken, zodat we deze jongeren kunnen ondersteunen in hun zelfredzaamheid. In 2021 zijn we gestart met een inventarisatie naar de mogelijkheden. Hiervoor hebben we gesprekken gevoerd met de woningcorporatie en Woonstap. We zijn nog niet gekomen tot een passende woonplek.

Pilot 5: Uitzetten FC Noaberdeal Losser naar andere verenigingen/ Twents Carmel College Fc Noaber Deal Losser is een project om het vrijwilligerswerk bij verenigingen onder jeugdigen te stimuleren en jeugdigen de talenten te laten ontdekken in een traject binnen de maatschappelijke diensttijd (MDT). Hiervoor wordt een Fc Noaber Team Losser geformeerd, die vervolgens het project verder uitrolt, uitvoert en managet onder supervisie van een jongerenwerker. Dit kunnen allerlei verschillende soorten projecten zijn. Op basis van deze evaluatie zal het vervolg bepaald worden. In 2021 hebben 30 jongeren uit de gemeente Losser meegedaan aan de FC Noaber Deal Light. Zij hebben ondersteuning verleend bij sportactiviteiten, zomeractiviteiten en hebben een muzikaal optreden gegeven bij de Zorggroep St.Maarten. De FC Noaber Deal Light hebben we in samenwerking opgezet met het Twents Carmel College, Jongerenwerk, Buurtsportcoaches. De jongeren die hebben deelgenomen aan de activiteiten van Fc Noaber Deal Light waren zeer positief. Vooral omdat alle bijbaantjes door de Corona-maatregelen stil kwamen te liggen was dit een mooi alternatief om iets te leren en ook een zakcentje te kunnen verdienen. Het project heeft een doorlooptijd van twee jaar. In juli 2022 vindt de eerste tussentijdse evaluatie plaats m.b.t. de 50 (gerealiseerde) plekken binnen de FC Noaber Deal.

Pilot 6: Gezondheidskrant In 2021 zijn we gestart met de voorbereidingen van de gezondheidskrant. In mei 2022 brengt de gemeente Losser een informatiekrant over het sociaal domein uit om inwoners te informeren over hoe de zorg en ondersteuning in Losser is georganiseerd en waar zij terecht kunnen met vragen. Pilot 7: Jeugdparticipatie bij lokale vraagstukken In het coalitieakkoord van 2018-2022 wordt nadrukkelijk gesproken over ‘Samen(werken) met inwoners’. In het verlengde hiervan wordt de meerwaarde van jeugdigen/ ervaringsdeskundigen bij de inzet van beleid en activiteiten benadrukt door de uitvoering. In 2021 is onderzocht hoe we gebruik kunnen maken van ervaringsdeskundigen voor inbreng en advies op relevante lokale vraagstukken en andersom: hoe we vraagstukken die spelen onder jeugdigen op kunnen halen. Eind 2021 was het eerste conceptplan rondom jeugdparticipatie gereed. Hierin is er aandacht voor de verschillende leeftijdscategorieën van de jeugdigen, de vindplaatsen, de benodigdheden en aandachtspunten voor succesvolle jeugdparticipatie en de borging ervan. In 2022 wordt dit conceptplan verder aangescherpt, verspreid onder de organisatie en verwachten we deze toe te kunnen passen bij een passend vraagstuk.

Pilot 8: Toegankelijkheid jeugd app-verkeer In het integraal beleidsplan sociaal domein 2019 - 2022 wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het zo laagdrempelig en vraaggericht organiseren van de toegang. De integrale toegang van werk, inkomen, jeugd en zorg (wijz) is momenteel te bereiken via telefoon, per mail en middels een inloop. In 2021 is gestart met onderzoek of de contactmogelijkheden verder uitgebreid kunnen worden, bijvoorbeeld door Appcontact of een chatfunctie. De mogelijkheden, onder andere voor een chatfunctie, worden in 2022 verder onderzocht in de aanbesteding voor de (vaste) telefonie dienstverlening.

Monitor Sociaal Domein 2021

35

Pilot 9: Faciliteren vindbare informatie jeugdhulp voor jeugdigen Deze pilot heeft raakvlak met pilot 3 consulent 18- / 18+. Er zijn meerdere apps op de markt om jeugdigen te ondersteunen bij het vinden van informatie over (jeugd)hulp en of het maken van keuzes. Een mooi voorbeeld daarvan is de app/website Kwikstart, deze is ontwikkeld door Kinderperspectief. Op 17 augustus 2021 is tijdens een persmoment de lokale pagina op Kwikstart gelanceerd samen met een jeugdige uit de gemeente Losser. Op www.kwikstart.nl/losser is lokale informatie opgenomen over de onderwerpen wonen, geldzaken, werk, school, gezondheid en hulp, verzekeren, 18 en dan en rechten en plichten. Het doel is om jeugdigen beter inzicht te geven in de regelzaken en om vanuit de gemeente Losser de (lokale) informatievoorziening voor hen te verbeteren. Maandelijks wordt op de sociale media van de gemeente Losser een filmpje of informatie geplaatst over Kwikstart. Op diverse locaties zijn posters van Kwikstart opgehangen. Eind 2021 is een ansichtkaart ontworpen met een QR-code naar de Kwikstart pagina. Deze ansichtkaarten worden jaarlijks aan het begin van elk jaar verstuurd naar de jeugdigen die dat jaar 18 jaar worden.

Pilot 10: Vraagbaak voor ouders van pubers We constateerden een toename aan vragen ‘over jeugdigen in de puberteit’ en ontvingen signalen dat ouders te laat hulp gingen vragen (wanneer ze niet meer anders konden) en daardoor ‘achter de feiten aan liepen’. In 2021 hebben we samen met onze netwerkpartners (GGD, Fundament, Wijkracht, onderwijs) onderzocht of dit werd herkend bij de andere partijen. Deze toename aan (te late) hulpvragen leek voort te komen uit onvoldoende informatievoorziening. Waar kunnen ouders heen met hun vragen en bij wie moeten ze terecht met welke vraag? De onduidelijkheid blijkt ook bij mentoren in het onderwijs te spelen. Op basis van deze bevinding zijn we eind 2021 begonnen met het in kaart brengen van alle (lokale) activiteiten gericht op pubers en ouderondersteuning m.b.t. puberende jeugdigen. Er is namelijk meer dan genoeg (lokaal) georganiseerd. Deze informatie zijn we vervolgens gaan bundelen in folders; één folder voor de ouders en één folder voor de mentoren. In 2022 willen we de folders verder vorm gaan geven en verspreiden. Tevens willen we kijken naar andere plekken waar deze informatie logischerwijs hoort te staan. Hiermee hopen we in de behoefte te voorzien en een afname in vraag te zien dan wel dat ouders eerder om hulp gaan vragen.

Pilot 11: Het project Geboeid #Nofilter Binnen het voortgezet onderwijs merken wij in toenemende mate dat leerlingen negatieve gevoelens ervaren. Deze gevoelens nemen soms ernstige vormen aan en blijven vaak onbesproken. Er heerst veel onwetendheid bij leerlingen over dit thema en ze voelen zich alleen. Wij willen deze onderwerpen in de openbaarheid krijgen. Dit om openingen voor leerlingen te creëren om de zaken waar zij tegenaanlopen bespreekbaar te maken, te ervaren dat ze hier niet alleen in zijn, te weten dat ze uit deze gevoelens kunnen komen en dat hier hulp voor is. Onderwijsinstellingen en (jeugd)zorg- en welzijnswerk en gemeente zoeken daarom naar een passende wijze om het sociaal-emotioneel welbevinden onder de aandacht te brengen en ondersteuning te bieden aan leerlingen. ‘Geboeid’ is ontstaan vanuit deze zoektocht. Door het inzetten van bijzondere optredens en kunstzinnige workshops tijdens speciale projectdagen binnen het voortgezet onderwijs in Twente, vragen we op een spraakmakende wijze aandacht voor deze thema’s. We willen het taboe dat op het hebben van negatieve gevoelens ligt, doorbreken en deze gevoelens makkelijker bespreekbaar maken. De samenwerking tussen gemeenten, school, kunsteducatie en welzijnswerk binnen ‘Geboeid’ maakt dat de voorwaarden voor een duurzaam fundament worden gecreëerd.

Pilot 12: Voorliggende voorziening voor jeugdigen als dagopvang In 2020 en de eerste helft van 2021 hebben we relatief veel dagopvangvoorzieningen afgegeven. Het gaat hierbij om jeugdigen - in de basisschoolleeftijd - die na school niet naar huis kunnen in verband met een onveilige of onstabiele thuissituatie. We hebben in 2021 onderzocht of we (na corona) een voorliggend alternatief kunnen opzetten. Daarbij wordt gedacht aan een voorziening waar zowel opvang, vermaak als (avond)eten wordt geboden, dichtbij en laagdrempelig, zonder een vooraf afgegeven indicatie. Een bureaustudie én een realitycheck laat zien dat er in onze gemeente voldoende unieke cliënten zijn om een dergelijke voorziening succesvol op te kunnen gaan zetten. Een projectgroep, waarin ook Fundament is betrokken, is van start gegaan om de implementatie (voorzien per april 2022) voor te bereiden.

Monitor Sociaal Domein 2021

36

Pilot 13: Opzetten van een platform voor eenzaamheid In september is bij stichting Fundament het platform voor eenzaamheid van start gegaan. Wanneer iemand signalen van eenzaamheid opmerkt is het belangrijk dat naar die signalen gehandeld wordt, zodat er indien nodig een juiste doorverwijzing kan plaatsvinden. Op de website is informatie beschikbaar die geraadpleegd kan worden. In 2021 zijn signalen van eenzaamheid gemeld bij het platform. Dit is met name gedaan door inwoners die zichzelf eenzaam voelen. Deze inwoners zijn verder geholpen door ze door te verwijzen naar passende activiteiten. Daarnaast is op de website informatie beschikbaar die inwoners kunnen raadplegen als ze gevoelens van eenzaamheid ervaren. Deze pilot zal in 2022 geevalueerd worden. Pilot 14: Algemene voorziening voor volwassenen als dagopvang In september is deze pilot gestart met een werkgroep. Er is een onderzoek uitgevoerd waaruit is gebleken dat er te weinig aanbod is voor ouderen die naar de dagbesteding willen. Het gaat hier om laagdrempelig ontmoeten. Door de toenemende vergrijzing neemt de vraag naar dit aanbod toe. In 2022 wordt er een implementatieplan geschreven voor de totstandkoming van deze algemene voorziening. Pilot 15: Een duurzaam alternatief voor jeugdigen met dyslexie In september is deze pilot gestart n.a.v.

het hoge aantal kinderen dat in de gemeente Losser vanuit de Jeugdwet dyslexiezorg ontvangt. Dit aantal ligt ruim boven de verwachte aantallen. Voor deze pilot is er een werkgroep samengesteld en is er een onderzoeksverslag geschreven. Uit dit onderzoek blijkt dat er diverse preventieve mogelijkheden zijn om het aantal jeugdigen met dyslexiezorg vanuit de Jeugdwet te verminderen. Wat voor de gemeente Losser de meest geschikte mogelijkheid is wordt in 2022 onderzocht en uitgewerkt in een implementatieplan. Pilot 16: Opzetten van een geriatrisch expertisecentrum Pilot 16 en pilot 17 zijn onderdeel van het initiatief “Goede Zorg Dichtbij”. Er is een initiatief ontwikkeld om goede en betaalbare zorg voor ouderen dichtbij te organiseren. De beoogde doelen van dit initiatief zijn: • Behandeling, zorg en welzijn dichtbij beschikbaar en bereikbaar houden voor inwoners. • Behandeling, zorg en expertise samen verder ontwikkelen. • Betere ketensamenwerking op ouderenzorg en -welzijn. Het geriatrisch expertisecentrum heeft als doel de kwetsbare oudere cliënt zo goed en zo snel als mogelijk op complexe gezondheidsvraagstukken te adviseren; een behandelplan te starten of te onderzoeken hoe een behandeling succesvol kan worden aangepast.

Een breed spectrum aan disciplines gaat samenwerken op één plek, van Wmo consulent tot specialist ouderengeneeskunde en van casemanager dementie tot revalidatiearts. 2021 stond in het teken van het voorbereiden en het creëren van de randvoorwaarden voor de start van het Geriatrisch expertisecentrum. De stuurgroep is voornemens om in het tweede kwartaal van 2022 met een klein aantal cliënten van start te gaan om ervaring op te doen met het concept. Pilot 17: Opzetten van een innovatiegarage De doelen van de innovatiegarage zijn: • Ketenprocessen rondom oudere thuiswonende inwoners en hun mantelzorgers op inhoud verbeteren en slimmer organiseren • Het huidige (preventieve) educatieaanbod voor oudere inwoners en hun mantelzorgers om vitaal oud te worden in Noordoost Twente is zichtbaar en toegankelijk voor de oudere inwoner, de mantelzorger en de professional. • Er is onderzocht welk (preventief ) educatieaanbod nog ontwikkeld moet worden. In 2021 is de start van de innovatiegarage voorbereid. Er heeft een startbijeenkomst plaatsgevonden en er is een onafhankelijk ketenverbinder aangesteld. In 2022 zal hier verder uitwerking aan worden gegeven.

Monitor Sociaal Domein 2021

37

Pilot 18: Weerbaarheidstrainingen voor jeugdigen Weerbaarheid van de jeugdige is de basis voor een goede psychische gezondheid en het maken van gezonde leefstijlkeuzes. Tot op heden wordt er voor deze jeugdigen veelal jeugd GGZ of een andere individuele voorziening ingezet om de weerbaarheid en daaruit voortkomende gedrags- en psychosociale problemen het hoofd te bieden. De gemeente Losser streeft er echter naar om te normaliseren, door in eigen leefomgeving preventief in te zetten kunnen we voorkomen dat jeugdigen een individuele voorziening nodig hebben. Daarvoor is in 2019 gestart met het opstellen van een plan rondom weerbaarheidstrainingen. Er waren omstandigheden waardoor dit plan toen geen doorgang kon hebben. Inmiddels is de situatie en de maatschappij dermate veranderd dat het plan is aangepast op de actualiteit. Er zijn in 2021 gesprekken gevoerd met onder andere de Sport Fabrik en het NIVM over de uitvoering van dit plan. Begin 2022 worden de laatste afspraken gemaakt, waarna de pilot in 2022 kan gaan draaien. In het laatste kwartaal van 2022 zal de pilot geëvalueerd worden en het vervolg worden bepaald. Pilot 19: Digitaliseren voor en vroegschoolse educatie thuis In de gemeente Losser is vanuit het onderwijsachterstandenbeleid het 0uderbetrokkenheidsprogramma VVE thuis inmiddels in alle kinderdagverblijven geïmplementeerd.

Er is voor ouders en begeleiders een digitale omgeving beschikbaar: Spelend Leren Thuis Online. Voor ouders zijn daar Bereslimme boeken, de educatieve games Samenslim en Letters in Beweging, digitale praatplaten (Jiffy’s avonturen) en liedjes/versjes/filmpjes te vinden. Uit gesprekken met de kinderopvang blijkt dat ouders hier tot nu toe geen of weinig gebruik van maken. Dit om verschillende redenen. Ouders vergeten in te loggen waardoor de code vervalt, ouders hebben de devices niet beschikbaar of zijn niet digitaal vaardig genoeg om de programma’s op de computer/ het internet te vinden en te openen. Vanuit de NPO middelen willen we ouders die deelnemen aan het VVE thuis project leen-iPad ter beschikking stellen. Op deze iPad worden door de bibliotheek in samenwerking met de kinderopvang aanvullende programma’s en materialen klaargezet waar ouders samen met hun kind(eren) gebruik van kunnen maken. Ook kan hiermee de actieve deelname en de voortgang van de kinderen beter worden gemonitord. Een aantal keer per jaar worden er nieuwe materialen en programma’s op deze iPad geïnstalleerd. Hiervoor krijgen ouders een uitnodiging waarmee er automatisch een contact moment is tussen ouders en VVE coördinator/pedagogisch medeweker. De iPad zijn beveiligd waardoor er geen privé gebruik mogelijk is, maar slechts de voor VVE thuis activiteiten noodzakelijke materialen op staan.

VVE thuis sluit hiermee aan op het programma digitaal thuis, dat door enkele basisscholen wordt uitgevoerd. Ook hier werken ouders met een leen-iPad waar programma’s en activiteiten op staan waarmee de taalontwikkeling van taalzwakkere kinderen wordt gestimuleerd. Pilot 20: Inzet voorschoolse IB-er kinderopvang Overdinkel Met de inzet van een voorschoolse IB-er gaan we de voorschoolse zorgstructuur versterken, en zodoende meer nadruk leggen op preventie. De voorschools IB-er begeleidt en coördineert alles wat met zorg rondom jonge kinderen te maken heeft. Ieder kind ontwikkelt zich anders, het ene kind ontwikkelt zich snel, het andere iets langzamer. Soms ontstaan er zorgen rondom een kind. Dit kan zijn bij ouders, maar ook bij de pedagogisch medewerker(s) van de voorschoolse voorziening. Deze zorgen worden altijd eerst met ouders besproken en zo nodig wordt de IB-er betrokken. Samen wordt vervolgens besproken welke begeleiding en ondersteuning nodig en gewenst is, om deze zorgen aan te pakken. Wanneer het nodig is dat een kind in de groep geobserveerd wordt dan kan een orthopedagoog worden ingeschakeld. Ook is het belangrijk om, in het kader van passend onderwijs, de overdracht met de basisschool zo goed mogelijk vorm te geven, zodat een kind een goede start heeft op de basisschool.

Pilot 21: Het Project Talentherkenning & ontwikkeling Na de eerste lockdown vanwege corona in het voorjaar van 2020 was een groter deel van de basisschoolkinderen (4-12 jaar) in Nederland motorisch minder vaardig dan kinderen van die leeftijd vóór de lockdown. Dat blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. Deze achteruitgang in motorische vaardigheden is mogelijk te wijten aan het wegvallen van het georganiseerde beweeg- en sportaanbod voor basisschoolkinderen: zij konden niet meer bij hun sportvereniging sporten en hadden geen lessen bewegingsonderwijs meer op school. Om de motorische vaardigheden van kinderen in kaart te krijgen, is een beweegtest ontwikkeld door Hogeschool Arnhem Nijmegen en Universiteit Gent. De gemeente Losser is één van de vijf Twentse gemeenten die deelneemt aan de provinciale pilot Talentontwikkeling en Talentherkenning, waarin deze vaardigheden centraal staan. In de pilot werken de regionale coaches Talentontwikkeling en Talentherkenning van de provincie Overijssel, vijf basisscholen en de buurtsportcoaches van de gemeente Losser nauw samen.

Monitor Sociaal Domein 2021

38

Pilot 22: Vitaal, Veilig Vallen – Stichting Vitaliteit en Veiligheid voor senioren Mensen willen het liefst zolang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Daarom is het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk fit & vitaal blijven, zowel op het fysieke, psychische als sociaal vlak. Veel senioren hebben vaak ‘kleine’ beperkingen, fysieke, cognitieve en emotionele vaardigheden zijn achteruit gegaan. Door deze ‘kleine’ beperking neemt het risico op een valincident toe. Men is zich thuis vaak niet bewust van het risico om te vallen. De Stichting Vitaliteit en Veiligheid voor Senioren heeft de interventie “Vitale Samenleving, Vitaal, Veilig vallen ontwikkeld. Doel van de interventie is te komen tot een integrale aanpak om de vitaliteit van senioren te versterken in de gemeente Losser met een specifieke focus op valpreventie en het bevorderen van sport en beweegdeelname. In 2021 hebben we onze partners geïnformeerd over de pilot en input gevraagd hoe we dit vorm kunnen geven. De stakeholders is gevraagd om in de vorm van vrijwilligers een bijdrage te leveren. De fysiotherapeuten is gevraagd om na te denken welke methode het best past bij de doelgroep. Hieruit is de cursus “Vallen verleden tijd” uitgekomen die we in 2022 gaan uitrollen.

Monitor Sociaal Domein 2021

39

Slotwoord De kwantitatieve data uit dit document zijn met alle zorgvuldigheid tot stand gekomen, desondanks blijven cijfers en getallen aan verandering onderhevig. Wees u zich daarvan bewust. https://www.twentsemonitorsociaaldomein.nl/ https://www.waarstaatjegemeente.nl/ https://www.twentsearbeidsmarktmonitor.nl/ https://www.regiotwente.nl/in-twente/in-twente/werkgelegenheid/312-arbeidsmarktmonitor

Monitor Sociaal Domein 2021

40