LOSSER Gemeenterekening 2024

Gemeenterekening

2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave.....................................................................................................................2 Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................3 Leeswijzer ..............................................................................................................................5 Financiële toelichting ..............................................................................................................7 Jaarverslag ...........................................................................................................................9 1. Programmaverantwoording ........................................................................................... 10 1.1. Programma Onmeunig mooi Losser .............................................................................. 11 1.2. Programma Wendbare organisatie en transparant bestuur ........................................... 40 2. Paragrafen ...................................................................................................................... 49 2.1. Lokale heffingen ............................................................................................................ 49 2.2.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 53 2.3. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 59 2.4. Financiering................................................................................................................... 64 2.5. Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 69 2.6. Verbonden partijen ........................................................................................................ 76 2.7. Grondbeleid................................................................................................................... 84 2.8. Openbaarheidsparagraaf Woo ...................................................................................... 90 Jaarrekening ....................................................................................................................... 92 3. Financiële Positie ........................................................................................................... 94 3.1. Overzicht van baten en lasten ....................................................................................... 94 3.2.

Toelichting op het overzicht van baten en lasten ........................................................... 95 3.3. Overzicht kredieten ..................................................................................................... 114 3.4. Overzicht taakvelden ................................................................................................... 121 3.5. Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................ 124 3.6. Incidentele baten en lasten .......................................................................................... 128 3.7. Informatie in het kader van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke- en semipublieke sector (WNT) ............................................................................ 131 3.8. Verantwoordingsinformatie over specifieke Single Information, Single Audit ............... 134 4. Balans ........................................................................................................................... 138 4.1. Balans per 31-12-2024 ................................................................................................ 138 4.2. Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling..................................... 140 4.3.

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen.............................................. 162 5. Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................ 164 6. Bijlagen ......................................................................................................................... 166 6.1. Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 166 7. Overige gegevens ........................................................................................................ 169 8. Controleverklaring accountant .................................................................................... 170

2

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de gemeenteraad

Losser, 3 juni 2025 Onderwerp: jaarstukken 2024 Inleiding Op grond van artikel 197 van de Gemeentewet bieden wij de jaarrekening en het jaarverslag over 2024 aan. Met deze stukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde bestuur. De vastgestelde gemeentebegroting 2024, inclusief vier begrotingswijzigingen nadien, is het uitgangspunt voor de beleidsmatige en financiële verantwoording. Financieel resultaat over het jaar 2024 We sluiten de gemeenterekening 2024 af met een tekort van ongeveer € 2,76 mln. De ratio van het weerstandsvermogen komt uit op 8,1, rekening houdend met het jaarresultaat van 2024. Bij de vaststelling van de begroting door de Raad in november 2023 was er een nadelig saldo voorzien van € 1,9 mln. voor 2024. In lijn met de wensen van de Raad hebben we de begroting voor 2024 zo realistisch mogelijk opgesteld en deze tussentijds bijgesteld. Dat heeft wel als gevolg dat we in de begroting geen grote buffer meer hebben om tegenvallers op te vangen. Tekorten op specifieke begrotingsposten zijn nu duidelijker zichtbaar in het totale jaarresultaat; nadelen worden niet langer gecompenseerd door voordelen. De kosten van de jeugdzorg en de Wmo vallen hoger dan begroot Ondanks een bijstelling van de uitgaven in de tussentijdse financiële rapportage, werden we eind 2024 geconfronteerd met extra kosten, vooral binnen het sociale domein.

Het grootste tekort zien we op het gebied van de Jeugdzorg, waar we een nadeel van meer dan € 1,2 mln. hebben. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hoge kosten van een beperkt aantal jongeren in een crisissituatie, ondanks dat we in de financiële rapportage al voor ruim € 600.000 hadden bijgeraamd. Op het gebied van de Wmo constateren we een tekort van meer dan € 500.000, voornamelijk door de hoge kosten van dure woningaanpassingen en het Wmo-vervoer. Zowel de Jeugdzorg als de Wmo zijn open eind regelingen. Dit betekent dat we moeten leveren als inwoners dit nodig hebben. We hebben als gemeente beperkt invloed hierop, maar moeten wel de rekening betalen. Een derde oorzaak voor het tekort is de lagere algemene uitkering die Losser heeft ontvangen uit het Gemeentefonds, dat levert een nadelig resultaat op van € 530.000. Als laatste oorzaak voor het tekort noemen we de noodzaak om geld bij te storten in de ‘voorziening pensioenen wethouders’. Door de rekenregels en de lage rente is deze voorziening op termijn niet voldoende van omvang. Dit levert ons in het jaar 2024 een nadeel van bijna € 600.000 op. Er zijn mooie resultaten geboekt en veel projecten uitgevoerd Met de gedane uitgaven zijn in de gemeente Losser in het afgelopen jaar mooie resultaten bereikt voor onze inwoners, ondernemers en organisaties. Zowel op sociaal gebied als in het fysieke domein.

Een kleine greep uit de vele onderwerpen: •

•

In verschillende dorpen zijn de kwaliteitsimpulsen uitgevoerd. In De Lutte is het centrum geheel vernieuwd en Glane heeft een prachtig nieuw kulturhus gekregen. In Losser is verder gewerkt aan diverse projecten zoals het Martinusplein, de Aloysiuslocatie en De Brink. De samenwerking met het onderwijs is verstevigd, door bijvoorbeeld de inzet van de brugfunctionaris en de schoolmaatschappelijk werkers. Ook is veel geïnvesteerd in kansengelijkheid, bijvoorbeeld via speciale taalklassen en de verlengde schooldag.

3

• • • • •

De inkomensgrens voor Bijzondere Bijstand, de Meedoenregeling en de collectieve zorgverzekering is verruimd van 110% naar 120% van het sociaal minimum. Voor vluchtelingen is er een noodopvang gerealiseerd in Hotel Dinkeloord Ervencoaches zijn ingezet om gesprekken met agrarisch ondernemers te voeren. Om hen zo goed mogelijk te adviseren over de ontwikkelingen in het landelijk gebied en de gevolgen voor hun bedrijfsvoering. Er is een groot aantal subsidies verstrekt ter ondersteuning van woningisolatie. En veel tegels zijn gewipt om de omgeving te vergroenen en klimaat robuust te maken. De gemeente heeft zich doorontwikkeld op het gebied van datagericht werken om zo nog beter en gerichter plannen te kunnen maken.

Een volledig overzicht van bereikte resultaten vindt u in de programmaverantwoording in hoofdstuk 1. Accountantscontrole De controleverklaring van de accountant maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2024. De controle is gebaseerd op het door de raad vastgestelde Controleprotocol en het normenkader 2024, dat in de raad van 12 november 2024 voor kennisgeving is aangenomen.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Losser Secretaris,

Burgemeester,

Drs. J. van Dam

J.B. Diepemaat

4

Leeswijzer Voor u ligt de gemeenterekening 2024. Hierin kijken we terug op het jaar 2024 en leggen verantwoording af over de behaalde resultaten en besteding van middelen. Voor de controlerende rol van de Raad is een goede vergelijkbaarheid tussen de rekening en de begroting van groot belang. De gemeenterekening 2024 is gebaseerd op de gemeentebegroting 2024. Opbouw gemeenterekening 2024 van de gemeente Losser Net als de gemeentebegroting bestaat de gemeenterekening uit een beleidsdeel (jaarverslag) en een financieel deel (jaarrekening). Programmaverantwoording De belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen van het afgelopen jaar zijn in de programmaverantwoording weergegeven. Deze programmaverantwoording vormt hiermee een samenvatting en een startpunt voor de lezer/gebruiker. In de financiële werkgroep is het afgelopen jaar aandacht gevraagd voor het beter inzichtelijk maken van beleidsrealisatie; in hoeverre is uitvoering gegeven aan het voorafgestelde resultaat. Om deze reden P&C documenten nog meer aan te laten sluiten en de leesbaarheid te vergroten, is gekozen om in de gemeenterekening te werken met kleurindicatoren. Op deze wijze wordt inzichtelijk gemaakt in hoeverre het resultaat is behaald. Hiermee komen we ook tegemoet aan de wens van de raad om de gemeenterekening wat compacter te krijgen.

Er is gekozen om elk voorgesteld resultaat te kleuren in onderstaande kleuren. Alle resultaten met de kleur groen zijn gehaald. Voor alle resultaten met de kleur oranje geldt dat het resultaat bijna is gehaald. Dit betekent voor meer dan 80%. Voorbeelden hiervan zijn beleid is opgesteld maar besluit door de raad is in februari 2025. Omdat we merken dat soms factoren buiten de invloedssfeer van de gemeente liggen, door o.a. wetgeving is besloten deze resultaten ook zichtbaar te maken. voor de resultaten waar externe ontwikkelingen de oorzaak is wordt de kleurcodering blauw gebruikt. Voor resultaten die niet in bovenstaande categorieën valt is de kleurcodering rood. Deze resultaten zijn niet gehaald in 2024.

Jaarverslag De programmaverantwoording (hoofdstuk 2) is opgebouwd uit 2 programma’s; programma 'Onmeunig mooi Losser' en 'Wendbare organisatie en transparant bestuur'. Binnen deze inhoudelijke programma’s wordt gewerkt aan vijf strategische opgaven. 1. Toekomstbestendig sociaal domein 2. Toekomstbestendig wonen en leven 3. Toekomstbestendig buitengebied 4. Bijdragen aan een beter klimaat 5. Wendbare organisatie, transparant openbaar bestuur

5

Dit is dezelfde indeling als de gemeentebegroting, waarmee een goede vergelijking tussen beide documenten mogelijk is. In de gemeentebegroting is elk programma opgebouwd volgens de drie w-vragen (Wat gaan we bereiken?; Wat gaan we daarvoor doen?; Wat zijn de belangrijkste resultaten in 2025?). De verantwoording in de gemeenterekening hebben we volgens een zelfde systematiek opgebouwd: • • •

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daardoor doen? Wat zijn de belangrijkste resultaten?

In de gemeenterekening geven we ook de verwachte kleurcodering voorjaarsnota 2024 (peildatum 1 april) weer. Op deze wijze wordt een mooie verbinding gemaakt met het vorige P&C document in de P&C cyclus. Hiermee komt inzicht in hoeverre we in staat zijn het verwachte resultaat in te schatten. De paragrafen (hoofdstuk 2), bevatten de beleidslijnen met betrekking tot een aantal programma-overstijgende onderwerpen, zoals de lokale heffingen en het onderhoud kapitaalgoederen. Ze vormen een dwarsdoorsnede van de programma’s. Met de onderwerpen die in de verschillende paragrafen aan bod komen, zijn vaak aanzienlijke bedragen gemoeid. Hiermee geven ze extra inzicht in de financiële positie van de gemeente Enschede. Jaarrekening De jaarrekening (hoofdstuk 3 t/m 8) bevat de financiële verantwoording over 2024. Deze bestaat uit het overzicht van baten en lasten, de balans en de toelichtingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten hebben we de in het jaarverslag opgenomen cijfers verder in detail uitgewerkt en toegelicht. Per product geven we inzicht in de gerealiseerde baten en lasten. Afwijkingen ten opzichte van de begroting groter dan 15.000 euro zijn voorzien van een toelichting. De balans geeft inzicht in de bezittingen en vermogenspositie van de gemeente Losser en mutaties die zich hierin hebben voorgedaan.

Met ingang van het verslagjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Daarin legt het college verantwoording af over de rechtmatige totstandkoming van in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten en de balansmutaties. De accountantscontrole richt zich vooral op de jaarrekening. De controle-verklaring van de accountant is opgenomen onder de overige gegevens. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn opgesteld in duizendtallen. Als gevolg van afrondingen is het mogelijk dat er kleine verschillen voorkomen in de tellingen van baten, lasten en balansposten. Deze posten worden allemaal gepresenteerd als positieve bedragen. Bij de vergelijking van de realisatie van baten en lasten met de begroting (na wijziging) krijgt een nadeel een negatieve notatie met een min (minus) en een voordeel krijgt een positieve notatie. Een positief verschil (voordeel) betekent dat er minder lasten of meer baten zijn gerealiseerd dan verwacht. Bij een negatief verschil (nadeel) is het omgekeerde het geval (meer lasten of minder baten).

6

Financiële toelichting De gemeenterekening 2024 sluit met een nadelig saldo van € 2.757.000. In de financiële rapportage 2024 gingen we nog uit van een nadelig saldo van € 1.066.000. Hieronder lichten we het nadelig saldo van € 1.619.000 op hoofdlijnen toe. Zoals gebruikelijk zijn de risico’s geactualiseerd. De ratio van het weerstandsvermogen is in 2024 8,1. Deze ratio ligt ruim boven de door de raad geformuleerde bandbreedte. Een nadere toelichting hierop is terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verklaring op hoofdlijnen van het rekeningresultaat 2024: Tabel 1, Analyse op hoofdlijnen van het rekeningresultaat Taakveld Uitgangspunt: begrotingssaldo 2024

Saldo (bedragen x € 1.000) - 1.865

Netto effect VJN 2024 (onderdeel bestuursrapportage)

566

Netto effect Financiële rapportage 2024

233

Saldo na 'Tussentijdse rapportage'

- 1.066

Ontwikkelingen na Tussentijds rapportage Reserves

922

Voorzieningen pensioenen wethouders

- 606

Algemene uitkering

- 533

Wmo

- 520

Jeugd

- 1.239

Onderwijshuisvesting

- 157

Inkomensregelingen

233

Samenkracht en burgerparticipatie

237

Verkeer en vervoer

- 337

Sportaccommodaties

- 231

Milieubeheer

601

Overige mutaties

-60

Totaal ontwikkelingen na tussentijdse rapportage

- 1.691

Saldo Gemeenterekening 2024

- 2.757

7

Bij het vaststellen van de begroting door de gemeenteraad (november 2023), was een nadelig saldo voorzien van € 1.865.000. Na de vaststelling van de Voorjaarsnota 2024/Bestuursrapportage (juli 2023) en de Tussentijdse rapportage (december 2023) was het verwachte saldo verbeterd tot een nadelig saldo van € 1.066.000. Het uiteindelijke rekeningresultaat 2024 komt uit op € 2.757.000 negatief. In bovenstaande tabel hebben wij de grootste afwijkingen ten opzichte van de tussentijdse rapportage geschetst. Het grootste effect zien we terug op de Jeugdzorg, een nadeel van ruim € 1,2 mln. Vooral de kosten van een (beperkt) aantal crisisgevallen hebben geleid tot dit nadeel, ondanks dat we in de financiële rapportage al voor ruim € 600.000 hadden bijgeraamd. Door de rekenregels en de lage rente is op termijn de voorziening pensioenen wethouders niet meer voldoende om aan alle verplichtingen te voldoen. Daarom moeten we ook een flink bedrag bijstorten, dat leidt tot een nadeel van ruim € 600.000. Ook de Wmo schrijft rode cijfers, hier is het nadeel ruim € 500.000. Voor dure woonvoorzieningen en de kosten van het Wmo-vervoer zijn hieraan debet. Als laatste nadeel noemen we hier de algemene uitkering. De septembercirculaire 2024, waarover u met een raadsinformatiebrief bent geïnformeerd, liet een voordeel van ruim € 400.000 zien.

In de brief is ook aangegeven dat dit voordeel mede veroorzaakt werd door uitkering van de ruimte onder het BCF-plafond. Hier houden we in de Gemeentebegroting al rekening mee, maar we hebben in de Financiële Rapportage het voordelig saldo van de septembercirculaire volledig meegenomen, en niet gecorrigeerd voor het bedrag dat we al in onze begroting hadden zitten. Dat leidt nu tot een nadeel. Voordelen zijn er ook, vooral op de mutaties reserves. Het voordeel komt vooral door het dekken van nadelen op een aantal taakvelden. Voor een meer gedetailleerde toelichting op dit overzicht verwijzen wij naar de programmaverantwoording in hoofdstuk 1 en de toelichting in hoofdstuk 3 van de jaarrekening 2024: ‘Financiële positie’. In het bij deze jaarstukken horende raadsvoorstel doen wij voorstellen voor bestemming van het rekeningresultaat 2024. Structureel rekeningresultaat Het is verplicht dat de jaarrekening inzicht geeft in de incidentele baten en lasten per programma. Dit overzicht is opgenomen in paragraaf 3.6. Het saldo van incidentele baten en lasten is van belang. Aan de hand hiervan is het structureel rekeningresultaat te bepalen. Uit het overzicht van paragraaf 3.6 blijkt dat het saldo van de incidentele baten in 2024 uitkomt op -/- € 1.180.000. Het structureel rekeningresultaat bedraagt -/- € 1,5 mln. Zie de tabel hieronder.

Tabel 2, Berekening structureel rekeningresultaat 2024 A

Rekeningsaldo 2024

€ - 2.757.000

B

Totaal incidenteel deel rekeningsaldo

€ - 1.180.000

Structureel rekeningsaldo

€ - 1.577.000

C=A-B

8

Jaarverslag

9

1. Programmaverantwoording De gemeente Losser kende in 2024 volgens de gemeentebegroting de volgende programma's: 1.1 Onmeunig mooi Losser 1.2 Wendbare organisatie en transparant bestuur In de volgende paragrafen treft u per begrotingsprogramma de programmaverantwoording aan.

10

1.1. Programma Onmeunig mooi Losser Toekomstbestendig ontwikkelen in het brede sociaal domein

Het aantal taakvelden binnen deze opgave is groot. Ze zijn complex: variërend van werk en opvoeding tot schulden en zorg. Door die grote verscheidenheid is sturing op de samenhang en de doelstellingen wenselijk, daarom zijn deze samengebracht binnen deze opgave. In deze gemeenterekening schetsen we het totaalbeeld, voor samenhang en helderheid: jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) zijn wellicht het meest bekend, maar ook de Participatiewet, het minimabeleid, schuldhulpverlening, inburgering, cultuur, onderwijs en gezondheidsbeleid zijn onderdeel van het sociaal domein. Daarnaast zijn er diverse raakvlakken met bijvoorbeeld sport, veiligheid, economie, ruimte en realisatie, en migratie. In het afgelopen jaar is 85% van de gestelde doelen in het sociaal domein behaald. Dat betekent dat de gestelde ambities goed zijn vertaald naar lokaal beleid en de uitvoering in staat is gesteld hier op een passende wijze uitvoering aan te geven. Dit heeft een positief effect op het versterken van de sociale basis van de gemeente Losser. In deze paragraaf schetsen we de behaalde resultaten. Highlights 2024 • De woonzorgvisie is vastgesteld door de gemeenteraad.

Hierbij brengen we het fysieke domein en sociaal domein dichter bij elkaar en sluit aan bij de voortgang van projecten en uiteindelijk het realiseren van de woningbouwopgaven, groeiambitie en vergroten van de zelf en samenredzaamheid van onze inwoners. • We blijven continue aandacht houden voor het creëren en stimuleren van algemene voorzieningen. We bieden ondersteuning zo licht en dichtbij als mogelijk en zo zwaar als nodig. Hiermee sluiten we aan bij de ambitie om de sociale basis te versterken. Het innovatieplan 2021-2024 is geëvalueerd, afgerond en er is een nieuw innovatieplan ontwikkeld voor 2025 en verder. • De nieuwe inkoop jeugdhulp en Wmo, in combinatie met de Hervormingsagenda jeugd, zijn geïmplementeerd en voortgezet. Dit draagt bij aan de landelijke taakstelling en lokale opgave waarbij alle inwoners kansrijk en veilig kunnen opgroeien en ontwikkelen.

11

• De samenwerking met het onderwijs is verstevigd, door bijvoorbeeld de inzet van de brugfunctionaris en het voortzetten van de schoolmaatschappelijk werkers. Hierdoor is en blijft de ondersteuning voor onze jonge inwoners zo laagdrempelig en lokaal mogelijk beschikbaar. Daarnaast draagt dit bij aan de kansengelijkheid in het onderwijs. • We hebben de inkomensgrens om in aanmerking te komen voor Bijzondere Bijstand, de Meedoenregeling en de collectieve zorgverzekering Menzis verruimd van 110 naar 120% van het sociaal minimum. • Inwoners zijn via diverse kanalen actief geïnformeerd over het aanbod minimaregelingen. • We hebben een noodopvang voor asielzoekers in Beuningen gerealiseerd om de druk op de migratie te verminderen. • In 2024 zijn we gestart met het project ‘Samen voor een Sterker Overdinkel’ en zijn de eerste resultaten in het najaar opgeleverd.

Doel A: De bestaanszekerheid voor alle inwoners is gewaarborgd. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a1. Het aanbod aan minimaregelingen is toegankelijker gemaakt en verbreed daar waar wenselijk/ noodzakelijk. a2.De motie "Losserpas voor minima” wordt hierin verwerkt.

Door verloop van personeel is de motie Losserpas niet uitgevoerd. Hier gaan we in 2025 mee aan de slag.

b. De lokale woonzorgvisie is vastgesteld en de (woon)behoefte is bepaald.

12

c. We gaan actief ondernemers benaderen, zodat er voldoende werkplekken beschikbaar zijn voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. #structureel

Doel B: (Jonge) inwoners ervaren gelijke kansen in opgroeien en ontwikkelen Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. Een (uitvoerings-)programma onderwijs & educatie en een evaluatieschema is opgesteld.

b. We creëren en stimuleren, met de focus op de jeugd, algemene voorzieningen c. In aansluiting op de regiovisie gaan we normaliseren door te demedicaliseren, de leefwereld te versterken en aanspraak te maken op eigenkracht. d. Uitvoeringsplan Onderwijs, met daarin opgenomen onderwijs-zorg arrangementen, op basis van integraal beleidsplan Sociaal Domein is opgesteld.

Doel C: Inwoners ervaren een inclusieve, betrokken en veilige samenleving. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. Het toegangsteam is versterkt met externe expertise (onder andere Gecertificeerde instellingen (GI's), Veilig Thuis Twente (VTT), et cetera) b. Voor veiligheid leefomgeving worden de volgende onderwerpen opgepakt: 1. Integrale aanpak van (jeugd)problematiek is opgesteld. 2. Buurtbemiddeling is voortgezet naar aanleiding van evaluatie 2023. 3. Op basis van het criminaliteitsbeeld (gebieden en branches) wordt gerichter ingezet

13

op ondermijning.

4. Samenwerking met Duitsland is versterkt en geïntensiveerd in verband met aanpak grensoverschrijdende criminaliteit; 5. Organisatie gemeente Losser weerbaar tegen ondermijning door vergroten bewustwording; 6. Inwoners gemeente Losser weerbaar tegen ondermijning door vergroten bewustwording. 7. Bibob beleid breed geïmplementeerd binnen de gemeentelijke organisatie 8. Sturingsmogelijkheden en het bijbehorende instrumentarium voor de veilige leefomgeving zijn verkend c. De inclusie agenda, inclusief uitvoeringsplannen, is opgeleverd vóór de Voorjaarsnota 2024.

d. Een integraal plan voorkomen en verminderen middelen is opgeleverd voor de Voorjaarsnota 2024. De landelijke campagne NIX18 maakt hier deel vanuit.

De inzet op burgerparticipatie vergt meer tijd. Het Preventie en handhavingsplan middelengebruik plan wordt opgeleverd in maart 2025.

e. Het label dementievriendelijke gemeente is behaald

In 2024 is er een dementiescan uitgevoerd door Alzheimer Nederland. Op alle acht thema’s scoren we boven het landelijke gemiddelde. Eén van deze acht thema’s behoeft nog wel wat extra aandacht. Vanwege capaciteit is hier nog geen aandacht aan gegeven. In 2025 wordt hier extra op ingezet zodat het label dementievriendelijke gemeente behaald wordt.

De landelijke campagne NIX18 wordt opgenomen in het uitvoeringsplan.

f. Passend binnen de wettelijke taak geven we aandacht aan de migratie vraag.

14

Doel D: Een samenleving waarin inwoners vitaal kunnen opgroeien en ouder worden. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) maken gemeenten en verschillende zorgpartijen afspraken over te bereiken gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Beide akkoorden hangen nauw met elkaar samen. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De Brede SPUK-regeling is voor dit doel beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. b. Diverse pilots worden uitgevoerd vanuit het innovatieplan Sociaal Domein c. Bewustzijnscampagne “Start met de toekomst” (werktitel) is gestart, waarin eigenregie op passende ondersteuning, reablement, wonen, vitaliteit en een sterk sociaal netwerk worden bevorderd.

We hebben de keuze gemaakt om niet in 2024 te investeren, met het oog op regionale aanpak. Dit traject start in het 2e kwartaal van 2025 onder de titel 'Praat samen over later, morgen begint vandaag'.

d. Er volgt eind 2023/ begin 2024 een Koersdocument Overdinkel. Daarna zal gewerkt worden aan een Uitvoeringsprogramma SES Overdinkel, dat meegenomen wordt in de VJN 2024, zodat passende middelen worden gevraagd voor de ambitie om Overdinkel te versterken.

15

Toekomstbestendig wonen, leven en werken

De kwaliteit van de woon- en leefomgeving is van wezenlijk belang voor de leefbaarheid en gezondheid. De uitdagingen in bebouwd gebied bestaan, naast de ‘traditionele’ onderwerpen wonen, woon- en leefomgeving & maatschappelijke voorzieningen, economie & werkgelegenheid en bereikbaarheid, ook uit de 'nieuwe uitdagingen' zoals energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulaire economie, gezonde leefomgeving én de sociale vraagstukken voor vitale gemeenschappen. De woon- en leefomgeving moet inclusief zijn, sociaal veilig, bruikbaar voor iedereen en uitnodigen voor ontmoeten, verblijven en bewegen. Al deze uitdagingen komen samen in een beperkte ruimte. Vanwege de onderlinge interactie is het aanpakken ervan een ingewikkelde puzzel. Voor de realisatie van de vier onder de opgave geformuleerde doelen zijn in 2024 diverse acties uitgevoerd. Highlights 2024 Binnen de doelstelling “Passende en betaalbare huisvesting voor iedereen, in elke levensfase’ hebben we in 2024 onder meer het volgende uitgevoerd: • Wonen was (ook) in 2024 topprioriteit voor het college. We hebben een woningbehoefteonderzoek uitgevoerd waarbij de gewenste groeiambitie in beeld is gebracht. Met de ‘Actualisatie woningopgave 2024-2034’ is ruimte gecreëerd in het woonbeleid voor de onderbouwing van woningbouwprojecten die in voorbereiding zijn, waaronder de sleutelprojecten uit de regionale Woondeal.

Dat draagt bij voortgang van projecten en het uiteindelijk realiseren van de woningbouwopgaven en groeiambitie. • Samen met de vastgestelde woonzorgvisie in juni 2024 is de woningbouwopgave in aantallen in beeld gebracht. Ten opzichte van de reeds eerder vastgestelde ambitie is een aantal van 560 te realiseren woningen toegevoegd. Dat moet op termijn leiden tot een groei naar 25.000 inwoners in de gemeente Losser. • We hebben voortvarend gewerkt aan de realisatie van uitbreidingsmogelijkheden en stimulering van initiatieven. De acties gericht op de toekomstige realisatie van de nieuwbouwwijk Hannekerveld zijn daarvan een voorbeeld.

16

• Bij zowel de gemeentelijke als particuliere initiatieven hebben we steeds aandacht gehad voor betaalbaarheid van woningen, zowel in de koop- als in de (sociale) huursector. • In 2024 hebben we zowel via herijking van beleid, afspraken, inventariseren van instrumentarium als het verder brengen van woningbouwprojecten stappen gezet voor de uitvoering van de opgaven, zowel lokaal als regionaal. Daartoe hebben we de personele capaciteit (tijdelijk) uitgebreid ten laste van de door de raad ingestelde reserve “Versnelling woningbouwopgave” • Voor de Vogelbuurt in Losser waren we gestart met planning van ons reguliere onderhoudsprogramma en de uitwerking van de ontwikkeling van de Martinuslocatie. In 2024 is de focus verschoven naar een gebiedsgerichte en integrale aanpak die moet resulteren in een toekomstbestendige, gezonde en duurzame leefomgeving. Daarbij ligt de focus op het verder bouwen aan een buurt waarin men met elkaar in verbinding staat en samen wordt gebouwd aan een fijne leefomgeving. Zo zijn we gestart met het participatieonderzoek (ZonMW), zijn we de buurt ingegaan en hebben we belangrijke partners als Fundament en Domijn betrokken. De opgehaalde informatie is vertaald naar ambities en doelstellingen welke landen in het Wij(k)plan Vogelbuurt.

In relatie tot de doelstelling ‘Kwalitatief hoogwaardige, aantrekkelijke, gezonde, veilige en klimaatrobuuste woon- en leefomgeving met voldoende bereikbare voorzieningen’ zijn onder meer de volgende activiteiten ondernomen. • Er is onderzoek gestart naar de benodigde capaciteit van het Servicebedrijf om het onderhoudsniveau op peil te kunnen houden. Aanleiding vormden de groei van het areaal en afnemende personele capaciteit. • In Losser is voortgang gegeven aan diverse projecten zoals het Martinusplein en de Aloysiuslocatie. Zo is de planvorming voor de Aloysiuslocatie gedetailleerd uitgewerkt. • In de Lutte is de kwaliteitsimpuls van het centrum uitgevoerd. • In Glane is het nieuwe kulturhus De Glaan gerealiseerd. • Het op opstellen van het klimaatadaptatieplan is ter hand genomen. Voor wat betreft het doel ‘Bijdragen aan zelfredzaamheid door lokale en regionale werkgelegenheid en economie te bevorderen’ is aan het volgende gewerkt. • Prioritaire thema's en bijbehorende acties zijn in nauwe samenwerking met Stichting Parkmanagement Losser uitgewerkt ten behoeve van de 'Visie en investeringsagenda toekomstbestendige bedrijventerreinen'. De brede bijeenkomsten voor de verschillende bedrijventerreinen zijn voorbereid. • Het accounthouderschap is versterkt. Hiermee wordt onder andere een 'ondernemersloket' geboden, maar wordt ook de verbinding in de regio versterkt.

• Mede in het kader van de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen is het onderzoek gestart naar de toekomstbestendigheid van onze bedrijventerreinen. Er is in beeld gebracht waar ruimte voor intensivering nog niet is benut. Dit onderzoek moet leiden tot een visie met een actieagenda om onze bedrijventerreinen de komende jaren toekomstbestendig te maken. Inzetten op herstructurering en intensivering van bestaande bedrijventerreinen is hierbij een belangrijk aandachtspunt dat samenhangt met onderzoek naar een bredere vraag om bedrijventerreinen. • Met de realisatie van de pleinontwikkeling in de Lutte en fase I van het masterplan ‘Parapluplan centrum Losser’ zijn ontwikkelingen in gang gezet voor aantrekkelijke, economisch goed functionerende dorpscentra. Net als in de andere kernen, is hierin

17

ook voorzien in het verbinden van dorpscentra met recreatieve routenetwerken. Het project ‘Beken & Bleken van Losser' (Erfgoeddeal) is hiervan een voorbeeld. • In 2024 is de Ambitie recreatie & toerisme Noordoost Twente met programmalijnen opgesteld, vertaald in een uitvoeringsprogramma met acties op (sub)regionale en lokale schaal. En binnen de doelstelling ‘Voorzieningen en bestemmingen zijn op een duurzame wijze structureel, vlot en verkeersveilig bereikbaar voor iedereen’ is het volgende gerealiseerd. • Er is een start gemaakt met het opstellen van het mobiliteitsplan. • Verkeersonveilige situaties zijn aangepakt.

Toekomstbestendig wonen en leven (integrale aanpak) Resultaat 2024 a. De Omgevingswet is geïmplementeerd in de gemeentelijke organisatie. Als onderdeel hiervan is de Omgevingstafel ook voor initiatieven van derden ingericht.

VJN JR Toelichting De Omgevingswet en daarmee samenhangend het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) blijkt complexer en onduidelijker voor de aanvrager dan "beloofd". Dit maakt dat de aanvrager aanklopt bij de gemeente. Als gemeente vangen wij deze complexiteit en onduidelijkheid op door de aanvrager aan “de voorkant” te helpen (extra dienstverlening). Dit maakt dat de implementatie van de Omgevingswet nog loopt. En dat onze processen e.d. in doorontwikkeling zijn.

18

b. Als uitwerking van de Omgevingsvisie is een richtinggevend integraal plan op tactisch niveau opgesteld voor ingrepen en investeringen die de komende jaren in de fysieke ruimte worden gedaan om te borgen dat iedere gepleegde ingreep bijdraagt aan toekomstbestendig wonen en leven.

Deze ambitie is, in relatie tot de actuele personele bezetting, niet uitvoerbaar gebleken.

Doel A: Wonen; passende en betaalbare huisvesting voor iedereen, in elke levensfase. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De Woonvisie 2021-2031 (inclusief uitvoeringsprogramma) is geactualiseerd, waarmee tevens invulling is gegeven aan de ambities uit het coalitieakkoord. b. In vervolg op de regionaal afgestemde woonzorgvisie is de lokale woonzorgvisie opgesteld en vastgesteld (uitvoering onder regie van de opgave ‘toekomstbestendig sociaal Domein’). c. Op basis van de Woonvisie (2021) bestaat de woonopgave uit 665 woningen. Hiervan is t/m 2023 ruim 40% gerealiseerd. In 2024 is de plancapaciteit vergroot met ongeveer 200 woningen en zijn er 100 tot 170 nieuwe woningen toegevoegd (opgeleverd).

In 2023, bij de opstelling van de begroting voor 2024, werd verwacht dat de harde plancapaciteit (vastgesteld plan en/of verleende omgevingsvergunning) en het aantal gerealiseerde woningen flink zou groeien. Dat was te ruim gerekend en meerdere grotere (sleutel)projecten zijn nog niet in procedure gebracht. De harde plancapaciteit is in 2024 aangevuld met 102 woningen en was begin 2025 314 woningen. Datzelfde geldt ook voor het aantal gerealiseerde woningen. De bouw van meerdere projecten is al gestart, maar deze woningen tellen pas mee als ze opgeleverd zijn. Daarvoor is een gemeente ook afhankelijk van wanneer gestart wordt of kan worden met bouw (bijv. door nuts). In 2024 zijn er 57 woningen opgeleverd.

d. Er heeft besluitvorming plaatsgevonden over de regeling ‘Startersleningen’.

De gemeente heeft in 2024 een evaluatie opgesteld. Besluitvorming moet nog plaatsvinden.

e. De meerjarige prestatieafspraken met Domijn, SHBL en Woonzorg Nederland zijn geactualiseerd.

Meestal vindt het opstellen van de prestatieafspraken in het najaar plaats voor het nieuwe jaar. In het najaar van 2024 is de evaluatie van de prestatieafspraken met Domijn en SHBL opgesteld. Vanwege de tijd die hiervoor nodig was en het gesprek hierover met de gemeenteraad schuift het opstellen van de prestatieafspraken op.

f. Er is een actief meldpunt ingericht voor ‘goed verhuurderschap’.

19

g. Er heeft een verkenning (inclusief de inzet van instrumentarium) plaatsgevonden naar strategieën voor bevordering van doorstroming en toegankelijkheid van de bestaande woningvoorraad, waarbij tevens wordt gekeken naar het bevorderen van een goede balans ten behoeve van draagkracht en leefbaarheid in de wijk.

Er is in 2024 gestart met het verkennen van mogelijkheden voor het inzetten van instrumentarium. O.a. doorstroming, verzilverlening, beleidskader voor woning- en kavelsplitsing, urgentie, uitvoeringsplan woonzorgvisie en de evaluatie van de starterslening. In bepaalde gevallen werken we daarvoor ook regionaal samen. Dit gebeurt via verschillende processen en de resultaten hiervan zijn daarom niet gelijktijdig beschikbaar.

h. De Nota Grondbeleid is herzien en vastgesteld.

De Nota Grondbeleid is ter vaststelling aan de raad aangeboden. De raad heeft de Nota niet geagendeerd voor besluitvorming.

i. Het instrument ‘kostenverhaal’ (anterieure overeenkomsten) is geïmplementeerd.

Doel B1: Omgevingskwaliteit; een kwalitatief hoogwaardige, aantrekkelijke, gezonde, veilige en klimaat- robuuste woon- en leefomgeving met voldoende en bereikbare voorzieningen. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De ontwerpfase voor het ‘Dorpshuis/Mariaschool Beuningen’ is afgerond, eventuele (aanvullende) investeringsbeslissingen hebben plaatsgevonden en het bouwproces is gestart (onder voorbehoud van voortgang van het proces van vergunningverlening).

De ontwerpfase is afgerond. Gedurende het ontwerpproces is de mogelijkheid van algehele vernieuwing en van grondige renovatie van de gymzaal toegevoegd. Besluitvorming kon niet worden afgerond in 2024 en zal plaatsvinden in 2e kwartaal 2025.

b. Voor de basisscholen Pax Christi en Veldzijde zijn businesscases opgesteld.

Het opstellen van een businesscase voor Pax Christi is uitgesteld in verband met de verwachte verhuizing van de Brede School Overdinkel naar Pax Christi. SKOLO is in 2024 gestart met het opstellen van een businesscase voor basisschool Veldzijde. Deze is nog niet afgerond.

c. Het Kulturhus Glane is gerealiseerd. d. De functie van Erve Boerrigter als ontvangstruimte voor bezoekers en toeristen, is versterkt. e. Er heeft besluitvorming plaatsgevonden over de definitieve uitwerking van het voorkeurs-scenario voor de nieuwe invulling van de Aloysiuslocatie. f. Het nader onderzoek naar de benodigde zaalcapaciteit en het

In 2024 is onderzoek verricht naar de benodigde zaalcapaciteit en mogelijke sporthalvarianten. Daarna is

20

onderzoek naar mogelijke locaties voor een nieuwe sporthal in De Lutte, is afgerond.

een onderzoek gestart naar de haalbaarheid van een geïntegreerde voorziening waarin een sporthal met 3 zaaldelen wordt uitgebreid met een nieuw clubgebouw van SV De Lutte. Hierbij is ook gekeken naar een mogelijke ontsluiting van het sportpark vanuit de Bentheimerstraat. Het onderzoek wordt in 2025 afgerond.

g. Er heeft besluitvorming plaatsgevonden over de doorontwikkeling van het huidige afvalbrengpunt tot een ‘totaalconcept voor circulaire economie’.

Er lopen twee trajecten; een traject rondom planvorming grondstoffenvisie en een traject voor het Afvalbrengpunt. Deze trajecten kennen doorloop in 2025.

h. Het plan van aanpak om te komen tot het ‘Keurmerk Veilig Ondernemen voor bedrijventerrein De Pol en De Zoeker Esch’ is gereed en afgestemd op de visie ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen.'

Het opstellen en uitwerken van het plan van aanpak ‘veilig ondernemen’ is een proces dat een doorlooptijd heeft van meerdere jaren. Als onderdeel van de uitwerking van het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is dit proces is geïnitieerd door de beleidsadviseur veiligheid van de gemeente Losser, in samenspraak met het parkmanagement. Het proces wordt gefaciliteerd vanuit het Platform Veilig Ondernemen. De uitvoering van het plan van aanpak ‘veilig ondernemen’ is inderdaad opgenomen in de investeringsagenda in het kader van toekomstbestendige bedrijventerreinen en de nadere uitwerking van het PVA vindt in afstemming met betrokkenen plaats.

i. Buurtbemiddeling is voortgezet naar aanleiding van evaluatie 2023 (uitvoering onder de opgave ‘Sociaal domein’).

Doel B2: Een kwalitatief hoogwaardig ingerichte, aantrekkelijke, gezonde en groene klimaat adaptieve woon- en leefomgeving Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De ‘Strategie Klimaatadaptatie Losser’ is opgesteld. Hierin zijn zowel de opgaven en ontwikkelingen in bebouwd gebied, als in het landelijk gebied opgenomen (bijvoorbeeld de klimaatstresstesten, PPLG, Dinkelagenda, KRW, etc.).

Het proces om te komen tot de 'Strategie Klimaatadaptatie' is in 2024 opgestart maar nog niet vastgesteld. Besluitvorming vindt plaats in 2e kwartaal 2025.

b. Er is een plan van aanpak opgesteld voor het opzetten van ‘Strategisch assetmanagement’ (waaronder het kwaliteitsplan openbare ruimte), om daarmee invulling te geven aan bestuurlijke ambities en meerwaarde te genereren ten behoeve de brede maatschappelijke opgaven vanuit gemeentelijke bezittingen.

Het proces voor het opzetten van 'Strategisch assetmanagement' waaronder het 'Kwaliteitsplan Openbare Ruimte' is eind 2024 opgestart. Besluitvorming vindt plaats in 3e kwartaal 2025.

21

c. Bouwstenen vanuit de opgave ‘toekomstbestendig Wonen en Leven’ zijn verwerkt in de Bodemvisie (uitvoering onder de opgave ‘buitengebied’).

In verband met het ontbreken van personele capaciteit is dit niet uitgevoerd.

d. Binnen het programma ‘Kwaliteitsimpuls De Lutte’ zijn de volgende projecten gerealiseerd: het nieuwe dorpsplein (inclusief het ‘terrassenproject’), de herinrichting van de Plechelmusstraat en de Postweg, realisatie waterberging Kerkebos en is samen met vrijwilligers uitvoering gegeven aan ‘gastvrij De Lutte’ en de bouw van de veldschuur. e. De ontwerpvisie Boeiend Beuningen met uitvoeringsprogramma (integrale, gebiedsgerichte aanpak) is opgesteld en investeringsbeslissingen hebben plaatsgevonden.

De ontwerpvisie is opgesteld. Investeringsbeslissingen hebben nog niet plaats gevonden.

f. Het ontwerp voor de Gronausestraat in Glane, als onderdeel van de bestaande visie Kwaliteitsimpuls Glane, is vastgesteld en investeringsbeslissingen hebben plaatsgevonden.

Het ontwerp is opgesteld maar moet nog vastgesteld worden. We verwachten de uitvoering in 2025 te starten.

g. Het ontwerp voor de ‘blauwe ader structuur’ in Overdinkel is vastgesteld. Betreft klimaat adaptieve maatregelen in zowel de kern als in het buitengebied in nauwe samenhang met de provinciale bossenstrategie en de opgave ‘toekomstbestendig buitengebied’.

Vanwege het ontbreken van personele capaciteit is het ontwerp niet gemaakt. De benodigde grond is door de gemeente wel van de provincie Overijssel aangekocht.

h. De herijking van het masterplan ‘Parapluplan centrum Losser’, gebaseerd op de ‘vier-pijler’ aanpak (vastgoedontwikkeling, integrale ontwikkeling openbare ruimte, het concept voor breed centrummanagement en stimuleren investeringen door centrumondernemers) is afgerond.

In nauwe samenwerking met CML en Dorpsraad Losser is via verschillende ambitiewebsessies het ambitieniveau bepaald. De opbrengsten zijn vertaald naar een eerste aanzet voor een geactualiseerd parapluplan centrum Losser. Afronding vindt eind 2025 plaats.

22

i. Binnen het programma ‘Beken & Bleken van Losser’ (Erfgoeddeal) zijn de deelprojecten ‘Parochietuin’ en ‘klimaat adaptieve restauratie rijksmonument De Bleek’ uitgevoerd. Het onderdeel ‘dorpsbeek’ is geheel geïntegreerd in de herijking van het masterplan ‘Parapluplan centrum Losser’. Van het onderdeel aquathermie (verduurzaming van het zwembad met effluent uit de RWZI) zijn de technische voorzieningen om water aan te voeren gerealiseerd.

Op het onderdeel aquathermie voor het Zwembad Brilmansdennen na zijn de deelprojecten uitgevoerd. Voordat het effluent water van de rioolwaterzuivering (RWZI) naar zwembad en vervolgens De Bleek kan stromen moet de pompkelderinstallatie en het laatste gedeelte leidingen in de Ravenhorsterweg worden aangelegd. Dit zal naar verwachting juni 2025 worden opgeleverd. Daarna is het wachten op de aansluiting van Enexis die ook in juni 2025 wordt verwacht

j. Het project Dinkeldal-Zuid, inclusief realisatie van het laatste deel van de ‘ontbrekende schakel’ in het Laga-fietspad, is volledig gerealiseerd en afgewikkeld. k. De uitvoering van de gebiedsgerichte aanpak van het project ‘De Muchte’ (nieuwbouw en integrale herinrichting van de omliggende woonomgeving) is gestart. l. Het onderzoek-, ontwerp- en participatieproces ten behoeve van de opgavegerichte aanpak van de Vogelbuurt in de kern Losser is opgestart. m. Het ontwerp-, participatie- en aanbestedingsproces van de herinrichting Enschedesestraat fase II is doorlopen.

De aanbesteding van de herinrichting Enschedesestraat fase II zal in 2025 plaats vinden.

Doel C: Economie en werkgelegenheid; bijdragen aan zelfredzaamheid, door lokale en regionale werkgelegenheid en economie te bevorderen. C1: Aantrekkelijke levendige, economisch goed functionerende dorpscentra Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De pleinontwikkeling in het centrum van De Lutte, inclusief het realiseren van extra ruimte voor (zomer)terrassen, is uitgevoerd.

23

b. In de herijking van het masterplan ‘Parapluplan centrum Losser’ zijn de ervaringen uit het pilotproject Brinkstraat (onder andere profileringsscan, participatietraject, gezamenlijke inspiratiegids voor gevels en vrije ruimte vóór de gevels, in combinatie met ontwerp van de winkelstraat) verwerkt en is aangegeven op welke nog in te richten gebiedsdelen van het centrum dit concept wordt toegepast.

c. Binnen de ontwerpvisie Boeiend Beuningen wordt het ‘centrumgebied’ (gebied tussen Sterrebos, Dorpshuis/Mariaschool, Beuningerstraat’) als één samenhangend geheel ontworpen.

Doel C: Economie en werkgelegenheid; bijdragen aan zelfredzaamheid, door lokale en regionale werkgelegenheid en economie te bevorderen. C2: Bevorderen Recreatie & Toerisme en erfgoed & cultuur Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De transformatie van de Tourist Info De Lutte: “Van informatie naar inspiratie” is afgerond. b. De 'visie Recreatie & Toerisme Noordoost Twente’, bestaande uit een strategisch ontwikkelkader met programmalijnen en uitvoeringsprogramma’s, is afgerond. Het betreft de "Uitvoeringsagenda Recreatie & Toerisme Gemeente Losser". c. De Nota verblijfsrecreatie is vastgesteld.

De concept Nota verblijfsrecreatie is in december 2024 door het college vastgesteld en is daarna ter inzage gelegd.

d. Het ‘Verhaal van Losser’ (positionering en profilering van de gemeente Losser) is verder ontwikkeld en verrijkt met verhalen uit de kernen en gesprekken met inwoners met als doel de schatten

24

van de Schatkamer van Twente zichtbaar en bekend te maken.

e. Er is een start gemaakt met het opstellen van de cultuurhistorische waardenkaarten en de Landschapsbiografie van de Dinkel.

Er is een offerte opgevraagd bij een externe organisatie voor het laten opstellen van een cultuurhistorische waardenkaart. De beoordeling hiervan moet nog plaatsvinden.

f. De mogelijkheden voor het realiseren van struinpaden die de Losserse stuwwal verbinden met het Dinkeldal zijn nader verkend.

De verkenning is door gebrek aan capaciteit bij de projecteider nog niet afgerond.

g. De formatie op het taakveld Cultuur is uitgebreid naar één volledige fte.

Doel C: Economie en werkgelegenheid; bijdragen aan zelfredzaamheid, door lokale en regionale werkgelegenheid en economie te bevorderen. C3: Bevorderen ondernemersen vestigingsklimaat. Resultaat 2024 a. De visie voor het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen (inclusief uitvoeringsprogramma’s) is afgerond.

VJN JR Toelichting Een conceptvisie en bijbehorende acties zijn in nauwe samenwerking met onder andere SPL uitgewerkt. Het participatietraject is opgestart.

b. Er heeft besluitvorming plaatsgevonden over de in te zetten capaciteit voor de rol van ‘Bedrijfscontactfunctionaris’ c. De 'Subsidieverordening Stimulering Detailhandel gemeente Losser 2020 – 2023', met als doelstelling om de winkelstructuur van de gemeente Losser te versterken door concentratie van detailhandel in de kernwinkelgebieden (De Lutte, Overdinkel en Losser), het winkelvastgoed te verbeteren en het vrijkomende vastgoed buiten de kernwinkelgebieden te verbeteren en het vrijkomende vastgoed buiten de kernwinkelgebieden te transformeren, is verlengd.

25

Doel D: Bereikbaarheid; voorzieningen en bestemmingen zijn op een duurzame wijze, structureel vlot en verkeersveilig, bereikbaar voor iedereen. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. Het onderzoek naar de N731 ter hoogte van de kern Losser, is afgerond.

Provincie (in de rol van verantwoordelijk 'wegbeheerder') is 'in de lead' en besluit in 2025 of en zo ja welke maatregelen worden uitgevoerd. Gemeente en provincie trekken samen op in dit onderzoek, maar qua planning volgt de gemeente de provincie.

b. Het Mobiliteitsplan is opgesteld en gereed voor besluitvorming.

Door de bestuurlijke wens tot het 'inbouwen' van een extra processtap in de vorm van de (door de gemeenteraad ter kennisgeving aangenomen) kadernotitie is het proces vertraagd en is besluitvorming voorzien in Q3/Q4 2025.

c. Vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV 2030) wordt de inrichting van 30 km/uur zones één van de scopebepalende factoren binnen de integrale gebiedsgerichte aanpak

Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) biedt net als andere (data)bronnen input voor het Mobiliteitsplan en zal worden vertaald naar concrete (verkeersveiligheids)projecten in het bijbehorende Uitvoeringsprogramma. Daarnaast zullen de locaties die zijn aangewezen in de (SPV-subsidie)aanvraag ‘2e Tranche’ voor 2027 worden gerealiseerd en is er een (SPV-subsidie)aanvraag gedaan in de ‘3e tranche’ bij het Ministerie van I&W.

26

Toekomstbestendig buitengebied

We staan voor grote opgaven op het gebied van de leefomgeving in het algemeen. Dat geldt ook specifiek voor het landelijk gebied. Er is ruimte nodig voor wind- en zonneparken, er zijn aanpassingen nodig om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, delen van de landbouw lopen tegen maatschappelijke en ecologische grenzen aan, de biodiversiteit staat onder druk en door vrijkomen van voormalige agrarische bedrijfslocaties ontstaat een ander gebruik en inrichting van bouwplekken. De ruimte is schaars en daarom moeten keuzes worden gemaakt: ‘niet alles kan en niet alles kan overal’. We maken beleid waarin wordt geanticipeerd op de ruimtelijke impact van verschillend sectoraal beleid. En waarin keuzes worden gemaakt om de ruimtevraag, zowel kwantitatief als kwalitatief, in goede banen te leiden. We moeten dat zoveel mogelijk via een integrale benadering oppakken. De opgaven voor landbouw, klimaat en natuur worden, met het oog op zuinig gebruik van de schaarse ruimte en hun onderlinge interactie, zoveel mogelijk in samenhang aangepakt. We streven naar functiemenging en -koppeling in plaats van functiescheiding. We passen deze principes zoveel mogelijk daadwerkelijk toe in de verdere uitwerkingen van nationaal naar regionaal/lokaal op de drie benoemde doelen. We hebben wederom gemerkt dat we als lokale overheid sterk afhankelijk zijn van met name rijks- en provinciaal beleid.

Vooral ook wat betreft de beschikbare budgetten. Vooral op rijksniveau zijn budgetten ingetrokken of gewijzigd. Waar mogelijk en nodig willen we als lokaal bestuur sturend zijn in de keuzes, maar het is van belang dat mogelijke nieuwe taken in dit verband wel gepaard gaan met de bijbehorende middelen. Highlights 2024 • De Landbouwinventarisatie is afgerond, besproken met de gemeenteraad en afgestemd binnen het gebiedsproces Noordoost Twente. Met deze landbouwinventarisatie hebben we een groot aantal feitelijke gegevens in handen waarop we kunnen we teruggrijpen bij (nieuwe) uitdagingen en beleidsvorming. Mede op basis van de data uit deze inventarisatie kunnen wij onze contacten met andere

27

overheden inzetten om zaken op de agenda te krijgen en in gesprek te komen en te blijven met de sector. • Ervencoaches zijn ingezet om gesprekken met agrarische ondernemers te voeren en zo mogelijk te adviseren omtrent de ontwikkelingen in het landelijk gebied en de gevolgen voor hun bedrijfsvoering. Hiermee is ook een impuls gegeven aan het versterken netwerk landelijk gebied. • Er zijn verschillende klimaatadaptieve maatregelen gerealiseerd en strategie ontwikkeld. Zo is er benodigde grond verworven, zodat in het kader van klimaatadaptatie een voorziening ten behoeve van mitigatie van wateroverlast in een deel van Overdinkel wordt gerealiseerd. Planologische procedures tot het aanleggen van nieuw klimaatbestendig bos zijn afgerond. Tot slot is de ‘Strategie Klimaatadaptatie Losser’ opgesteld. Hierin zijn zowel de opgaven en ontwikkelingen in bebouwd gebied, als in het landelijk gebied opgenomen.

Doel A: Toekomstbestendige landbouw en bedrijfsstrategieën worden gefaciliteerd. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De landbouw inventarisatie is afgerond en afgestemd binnen het gebiedsproces Noordoost Twente.

b. Er is overzicht welke bedrijven gebruik maken van de landelijke stoppersregeling.

28

c. Wij hebben input geleverd in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied dat met het bijbehorende gebiedsprogramma naar verwachting in 2024 door Provinciale Staten van Overijssel is vastgesteld.

De gemeente Losser heeft in NOT verband de input voor het PPLG geleverd. Vooralsnog krijgt het PPLG geen vervolg, omdat op rijksniveau ook het NPLG 'on hold' is gezet.

d. Landelijke en provinciale budgetten en strategie voor alternatieve verdienmodellen voor de agrarische ondernemers zijn inzichtelijk gemaakt.

Landelijk zijn de budgetten ingetrokken. Het is niet duidelijk of en hoe het rijk het vervolgproces inzet.

e. Ervencoaches zijn ingezet om gesprekken met agrarische ondernemers te voeren en zo mogelijk te adviseren omtrent de ontwikkelingen in het landelijk gebied en de gevolgen voor hun bedrijfsvoering.

f. De moties “opwekking Biogas in Noordoost Twente” en “warmtetransitie door biogas” zijn verwerkt en het resultaat is opgenomen in opgave “Bijdragen aan een beter klimaat”.

g. De gevolgen van het landelijk beleid inzake Stikstof zijn bekend en ons gemeentelijk instrumentarium is hierop ingericht.

Vanuit het rijk is (nog) geen concrete koers uitgezet over het toekomstperspectief in relatie tot het Stikstofbeleid. Het is dan ook niet mogelijk hierop het instrumentarium in te richten op gemeentelijk niveau

29

h. In 2024 zijn in het kader van de nieuwe Leader periode voor de haalbare projecten nieuwe besluiten genomen op de aanvragen voor cofinanciering in de projectkosten.

i. Voor het traject Keurmerk Veilig Buitengebied Losser is een plan van aanpak in 2024 opgesteld.

Doel B: Behoud en de versterking van natuur en landschap in ons landelijk gebied wordt geïnitieerd en gefaciliteerd. Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. In samenspraak met de provincie Overijssel en andere partners is overeenstemming bereikt in het kader van de bossenstrategie voor de realisatie van 17 hectare nieuw klimaatbestendig bos en hiervoor is het uitvoeringsplan vastgesteld. In de omgeving van de Duitse grens op de Grenssteenlocatie is doorontwikkeling ten behoeve van toeristisch recreatieve doeleinden in gang gezet.

De gesprekken hierover, tussen inwoners en de provincie, leiden tot een gewijzigd plan waarover alsnog in 2025 een resultaat moet worden bereikt.

b. Plan van aanpak is opgesteld voor de realisatie van 23.000 nieuwe bomen in de gemeente Losser.

Dit onderdeel wordt verwerkt binnen de opgave "Wonen en leven".

Er is wel overeenstemming tussen gemeente en provincie bereikt om 2 percelen over de aankoop door de gemeente. De eigendomsoverdracht vindt in het eerste halfjaar 2025 plaats.

c. Eigendom is verworven van benodigde voor de realisatie van natuurlijke inrichting van een perceel nabij de Ruenbergerbeek zodat in het kader van klimaatadaptatie een voorziening ten behoeve van mitigatie van wateroverlast in een deel van Overdinkel wordt gerealiseerd; d. De langjarige contracten voor de uitvoering van de groenblauwe diensten ter hoogte van gezamenlijk € 250.000 zijn afgesloten met de eigenaren. e. De benodigde planologische procedure ten behoeve van aan een aantal particuliere initiatieven tot het aanleggen van nieuw klimaatbestendig bos is afgerond.

30

f. De Beleidsnotitie Kwaliteitsimpuls groene omgeving (KGO) is vastgesteld.

Deze opgave wordt door team PVH uitgevoerd, maar is door de beperkte personele capaciteit niet afgerond.

g. Het Participatietraject voor het opstellen van uitvoeringsplannen Lutterzand en Zandbergen is afgerond.

Gesprek met stakeholders Lutterzand heeft plaatsgevonden en is verwoord in een participatienotitie. Het participatietraject Zandbergen moet nog gestart worden.

Doel C: Klimaat adaptieve maatregelen voor duurzaam waterbeheer en waterveiligheid in een veerkrachtig watersysteem worden gefaciliteerd en geïnitieerd Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. De ‘Strategie Klimaatadaptatie Losser’ is opgesteld. Hierin zijn zowel de opgaven en ontwikkelingen in bebouwd gebied, als in het landelijk gebied opgenomen (bijvoorbeeld de klimaatstresstesten, PPLG, Dinkelagenda, KRW, etc.).

31

Bijdragen aan een beter klimaat

Losser heeft in het kader van het klimaatakkoord wettelijke taken opgedragen gekregen. Naast deze wettelijke taken heeft Losser ambities. Deze zijn vastgelegd in de Toekomstvisie Losser Duurzaam 2040 en het coalitieakkoord. Het betreft hier uitdagende transities die hun doel in 2050 moeten hebben bereikt. Daarvoor is veel focus, tijd en capaciteit nodig. Zowel de Raad (tot 2027) als het Rijk (tot 2030) hebben middelen beschikbaar gesteld. De focus op deze transities wordt alleen maar intenser. Losser is voortvarend aan de slag gegaan en is in dit kader personele verplichtingen aangegaan. Uitgangspunten hierbij zijn: ‘kennis en kunde’ in eigen organisatie en ‘slim samenwerken’. Highlights 2024: • In 2024 zijn in zowel Overdinkel, als de Lutte energiecoöperaties opgericht. Deze energiecoöperaties zijn zodanig in positie gebracht dat voor de grootschalige duurzame energieprojecten in onze gemeente, lokaal eigendom kan worden gewaarborgd. In De Lutte hebben we hiervoor gezamenlijk (gemeente met inwoners, provincie en initiatiefnemer) een huis aan huis magazine uitgebracht om het belang van lokaal eigendom en ook participatie van inwoners in het project breed onder de aandacht te brengen. • Dankzij intensieve lobby bij provincie is de locatie in Overdinkel voor de uitbreiding van het bestaande zonnepark opgenomen in de overgangsregeling van het provinciale zonneveldenbeleid.

• Er zijn in 2024 71 isolatiesubsidies verstrekt ter ondersteuning van woningisolatie. Ook zijn er 58 huishoudens volledig ontzorgd bij de isolatie van een bouwdeel van hun woning, wat bijdraagt aan de verduurzaming en het verlagen van energiekosten voor de bewoners. 151 adressen hebben een adviesgesprek aan huis gehad via het energieloket of de isolatie actie. • Verder is een bewonersgroep/initiatief aan de Pastoor Blokhofpad collectief ondersteund bij het vervangen van asbestdaken door duurzame daken. Van 13 woningen die voor deze collectieve aanpak in aanmerking kwamen hebben 8 woningeigenaren opdracht verstrekt tot realisatie.

32

Doel A: Losser klimaat robuust in 2050 Resultaat 2024

VJN JR Toelichting

a. Er is verkenning uitgevoerd voor de kaders voor het oprichten van een coöperatie Streekproducten.

Is niet uitgevoerd. Uitvoering was mede afhankelijk van beschikbaarheid van beleidsmedewerker economie. Wordt in 2025 niet opnieuw opgepakt.

b. Bouwstenen vanuit de opgave klimaat zijn verwerkt in het concept mobiliteitsvisie. Deze visie wordt onder regie van opgave ‘wonen & leven’ uitgevoerd.

Bijdragen vanuit de opgave klimaat zijn verwerkt in de concept mobiliteitsvisie die in 2025 wordt vastgesteld.

c. De eerste hybride vrachtauto is aangeschaft en in gebruik bij het servicebedrijf (inclusief gerealiseerde laadinfrastructuur). d. Er zijn 10 nieuwe laadpalen in de gemeente en 1 nieuwe snellader in De Lutte geplaatst. e. De Laadvisie is geactualiseerd.

Laadvisie is geactualiseerd echter niet door de raad vastgesteld. Raad heeft een motie ingediend. Bijgestelde Laadvisie wordt in 2025 opnieuw ter vaststelling aangeboden

33

f. Bouwstenen vanuit de opgave Klimaat zijn verwerkt in de Bodemvisie. De Bodemvisie wordt onder regie van de opgave ‘Buitengebied’ uitgevoerd.

Door capaciteitsgebrek is de Bodemvisie niet opgepakt.