LOSSER Gemeentebegroting 2025-2028 - def
Tekst van het document
30
Prestatie-indicator In 2030 is het aantal kg fijn restafval per inwoner per jaar verminderd tot 50 kg.
Aan welke global goals draagt het bij?
Doel C. Losser energieneutraal in 2050 Wat willen we bereiken? Een energieneutraal Losser, hieronder verstaat de gemeente een maatschappij waarin het besparen van energie/warmte en het duurzaam opwekken van (lokaal opgewekte) energie de norm is. Wat gaan we ervoor doen? 1. We willen dat participatie en lokaal eigenschap gewaarborgd zijn bij grootschalige energie projecten. 2. We bieden ondersteuning aan eigenaar-bewoners die moeite hebben hun woning te verduurzamen. 3. Eigen vastgoed wordt verder verduurzaamd. 4. We werken toe naar een aardgasloos (ready) Losser. 5. Duurzaamheidsdoelstellingen worden integraal betrokken bij projecten. 6. Losser werkt samen met partners in de energie- en warmtetransitie.
Wat zijn de belangrijkste resultaten in 2025? a. Er zijn, binnen de tweede tranche van de Losserse Isolatie Aanpak, doelgroepgericht gemeentelijke subsidies verstrekt ter stimulering van het verduurzamen van bestaande woningen. b. Het eigen maatschappelijk vastgoed (12 gebouwen) van de gemeente is van een energielabel A verder verduurzaamd of energieneutraal gemaakt.
31
c. Het dak van het zwembad is gerenoveerd en voorzien van extra isolatie en zonnepanelen. d. In samenwerking met Energie van Noordoost Twente (EvNOT) is een partij geselecteerd die in Noordoost Twente een energiebronnenstudie uitvoert. e. In samenwerking met EvNOT is een nieuw warmteprogramma opgesteld. f. Wij faciliteren de 10 vergunninghouders die voornemens zijn biogas te produceren. g. In samenwerking met de RES Twente is er in het kader van biogas/groengas: 1. een verkenning uitgevoerd hoe de landelijke handreiking vergunningverlening voor biogasinstallaties kan worden verankerd in lokaal beleid. 2. er zijn minimaal 2 bijeenkomsten/werkbezoeken ‘Best Practices’ georganiseerd naar biogas/groengas installaties. h. Een Energieloket voor bedrijven is samen met EvNOT ingericht en operationeel. i. Om inwoners op individueel niveau te ontzorgen, is op gemeentelijk niveau het monitoringsonderzoek van het Soorten Management Plan (SMP) uitgevoerd. j. Ter voorkoming (of ten minste de beperking ) van netcongestie, werken wij samen met verschillende betrokken partijen aan een (bovenregionale) aanpak. k. De cöoperaties in de Lutte en in Overdinkel hebben een garantstelling van de gemeente Losser ontvangen voor de ontwikkelfinanciering van projecten opwek grootschalige duurzame energie. De ontwikkelfinanciering wordt gebruikt om invulling te geven aan 50% lokaal eigendom. l.
Duurzaamheidsmaatregelen vanuit de opgave klimaat zijn verwerkt in de scope van de projecten Vogelbuurt (bestaande wijk), Hannekerveld (nieuw op te zetten wijk) en Centrum ontwikkeling Losser. Deze drie projecten worden gezien als voorbeeldprojecten voor een toekomstige aanpak van nieuwe en bestaande wijken. m. In 2025 handhaaft de Omgevingsdienst Twente op de wettelijke verplichting Energielabel C bij kantoren. Prestatie-indicator In 2025 zijn in het kader van het Losserse Isolatieprogramma, 200 woningen bereikt, die minimaal 1 bouwdeel hebben geïsoleerd. Aan welke global goals draagt het bij?
32
We staan voor grote opgaven op het gebied van de leefomgeving in het algemeen en dat geldt ook specifiek voor het landelijk gebied. Er is ruimte nodig voor wind- en zonneparken, er zijn aanpassingen nodig om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, delen van de landbouw lopen tegen maatschappelijke en ecologische grenzen aan, de biodiversiteit staat onder druk en door vrijkomen van voormalige agrarische bedrijfslocaties ontstaat een ander gebruik en inrichting van bouwplekken. De ruimte is schaars is en daarom moeten keuzes moeten worden gemaakt: ‘niet alles kan en niet alles kan overal’. We maken beleid waarin wordt geanticipeerd op de ruimtelijke impact van verschillend sectoraal beleid en waarin keuzes worden gemaakt om de ruimtevraag zowel kwantitatief als kwalitatief in goede banen te leiden. We moeten dat zoveel mogelijk via een integrale benadering oppakken. Gedurende het proces is steeds meer informatie gekomen over de gestelde doelen. Echter, nog niet alle benodigde informatie is bekend. Zo is er nog onduidelijkheid over de groenblauwe doelen en is er ook geen landbouwakkoord dat een plek zou krijgen in het PPLG. De provincie Overijssel voert de regie en is in lead in voorgenoemd proces, waarin wij onze reactie kenbaar maken. Op het moment van het opstellen van de begroting is er sprake van een "stand still"situatie voor wat betreft het PPLG.
Sterker nog tijdens het huidige gemeentelijke proces is er sprake van turbulentie op rijksniveau met betrekking tot het schrappen van het Nationaal programma landelijk gebied. Ook is inmiddels duidelijk geworden dat het oorspronkelijke budget voor ontwikkeling van het landelijk gebied zoals dat door het vorige kabinet wat gereserveerd door de huidige coalitie zeer fors naar beneden is bijgesteld (van circa 23 miljard naar 5 miljard). Dat zal ook op gemeentelijk niveau doorwerken. "Geen knaken, geen taken". De impact en de integrale benadering van de vraagstukken in het landelijk gebied is in drie sporen vertaald: • • •
33
Een toekomstbestendige landbouw; Behoud en versterking van onze natuur en het landschap Klimaatadaptatie
Doel A. Toekomstbestendige landbouw en bedrijfsstrategieën worden gefaciliteerd. Wat willen we bereiken ? We willen onze agrarische bedrijven daar waar mogelijk ondersteunen daar waar het van belang is voor het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen op het terrein van o.a. klimaatadaptatie, biodiversiteit en recreatie & toerisme. Wat gaan we ervoor doen ? 1. We volgen de ontwikkelingen op rijks- en provinciaal niveau en zijn in gesprek met de ondernemers om de beleidsmatige en financiële mogelijkheden voor de toekomstbestendige landbouw te benutten. 2. We versterken het netwerk met de agrarische ondernemers om, waar mogelijk, adequaat op de wensen en behoeften vanuit de sector te kunnen inspelen. 3. We brengen de inbreng van de agrarische ondernemers voor het voetlicht in de overleggen die de gemeente met vertegenwoordigers van rijk en provincie voert. De belangrijkste resultaten in 2025: a. Fase 2 van de landbouwinventarisatie van de gemeente Losser is afgerond. Dit geeft mede sturing aan de beleidsontwikkeling en besluitvorming van Waterschap en provincie. De resultaten leveren wij aan als input voor onze samenwerkingspartners Waterschap en provincie om te verwerken c.q. te vertalen in het beleid ten aanzien van de Kaderrichtlijn water (KRW), de Landbouwvisie Overijssel en het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG).
Daarmee borgen wij zoveel mogelijk de gemeentelijke belangenbehartiging richting de bevoegde gezagen en beïnvloeden zo mede de ontwikkelingsrichting. Het is, gelet op de ontwikkelingen op rijksniveau, zeer onzeker of het PPLG, met het bijbehorende gebiedsprogramma, in 2025 door Provinciale Staten van Overijssel wordt vastgesteld. b. Met de eigenaren van bedrijven die gebruik maken van de landelijke stoppersregelingen (LBV en LBV+) overleggen wij over de ontwikkelingsrichting van hun bedrijfslocatie. Zo nodig worden ruimtelijke procedures in gang gezet om te komen tot de gewenste planologische invulling van die locaties. c. Gemeentelijk budget voor Groenblauwe diensten zetten we mede in voor alternatieve/aanvullende verdienmodellen voor de agrarische ondernemers. Daarvoor sluiten we langjarige contracten af. d. Ervencoaches voeren gesprekken met agrarische ondernemers om ze te adviseren omtrent de ontwikkelingen in het landelijk gebied en de gevolgen voor hun bedrijfsvoering. e. Er is een netwerk opgezet tussen de gemeente Losser en onze jonge boerinnen en boeren. Doel is om over en weer kennis- en informatiebehoeften uit wisselen. Daardoor bouwen we aan wederzijds vertrouwen en waardering. Ook levert dit netwerk input voor het doorontwikkelen van het beleid voor het landelijk gebied door de gemeente, de provincie en het waterschap. f.
Er worden vanuit Leader 2023-2027 nieuwe projecten geselecteerd die gemeentelijke cofinanciering ontvangen voor hun project. Deze projecten dragen bij aan de vitaliteit van het platteland. g. Er is een plan van aanpak opgesteld voor het traject Keurmerk Veilig Buitengebied Losser.
34
Aan welke global goals draagt het bij?
Doel B. Behoud en de versterking van natuur en landschap in ons landelijk gebied wordt geïnitieerd en gefaciliteerd. Wat willen we bereiken? We verbeteren de landschappelijke waarden in onze gemeente in een duurzaam en klimaatadaptief landschap. We beschermen tenminste de belangrijke natuurlijke waarden in onze gemeente en zetten in op versterking en uitbouw van landschapselementen en verbetering van de biodiversiteit. Wat gaan we ervoor doen? 1. We zetten budgetten in om landschapsonderhoud en aanleg van nieuwe natuur te faciliteren en borgen dit door middel van langjarige contracten. 2. In overleg met de provincie zetten we in op versterking van areaal bos in het kader van de Bossenstrategie. 3. Bij transformatie van locaties in het landelijk gebied waar sprake is van voormalige agrarische bedrijfslocaties, passen wij de Kwaliteitsimpuls groene omgeving toe. Oftewel groen voor rood. De belangrijkste resultaten in 2025: a. Voor de realisatie van 17 hectare nieuw klimaatbestendig bos en de realisatie van het bijbehorende provinciale uitvoeringsplan worden de planologische procedure t.b.v. de omzetting naar de bestemming "Natuur" in gang gezet. b. Motie 23.000 bomen. Deze opgave wordt betrokken in de Klimaatadaptatiestrategie. Deze wordt onder de opgave 'Wonen en Leven' uitgevoerd. c.
Het civieltechnisch ontwerp voor de realisatie van de natuurlijke inrichting van een recent aangekocht perceel nabij de Ruhenbergerbeek is afgerond. Hier wordt, in het kader van klimaatadaptatie, een voorziening ten behoeve van de vermindering van wateroverlast in een deel van Overdinkel gerealiseerd. Deze opgave wordt uitgevoerd onder de opgave 'Wonen en Leven'. d. Met grondeigenaren zijn langjarige contracten afgesloten voor de uitvoering van groene en blauwe diensten (2e tranche). Het totaalbedrag betreft € 250.000. e. De planologische procedure ten behoeve van het aanleggen van nieuw klimaatbestendig bos is afgerond. Het betreft een aantal particuliere initiatieven. f. Het document Kwaliteitsimpuls groene omgeving (KGO) is, als onderdeel van het beleid 'Buitengebied met kwaliteit', vastgesteld. g Het gebiedsplan Lutterzand is opgesteld. Dit is het vervolg op de participatienota voor het Lutterzand uit 2024. Aan welke global goals draagt het bij?
35
Doel C. Klimaatadaptieve maatregelen voor duurzaam waterbeheer en waterveiligheid in een veerkrachtig watersysteem worden gefaciliteerd en geïnitieerd
Deze doelstelling wordt integraal opgepakt binnen de opgave Wonen en Leven.
De belangrijkste resultaten in 2025: a. Onder regie van de opgave ‘Toekomstbestendig Wonen & Leven’ is de Strategie Klimaatadaptatie Losser opgesteld en vastgesteld. In deze strategie zijn zowel de opgaven en ontwikkelingen in bebouwd gebied als in het landelijk gebied opgenomen (bijvoorbeeld de klimaatstresstesten, PPLG, Dinkelagenda, KRW, etc.).
Aan welke global goals draagt het bij?
36
Lasten en baten per taakveld, programma Onmeunig mooi Losser Programma Onmeunig mooi Losser
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
907
1.391
1.535
1.395
1.392
1.390
3.222
4.189
4.898
5.097
5.078
5.066
2.4 Economische Havens en waterwegen
50
72
117
83
83
83
2.5 Openbaar vervoer
24
16
22
37
37
37
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
249
232
337
407
429
429
3.4 Economische promotie
205
539
663
571
569
569
4.2 Onderwijshuisvesting
840
855
904
894
1.082
1.078
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.503
1.332
1.407
1.397
1.397
1.397
226
113
146
120
120
120
5.2 Sportaccommodaties
2.315
1.747
1.770
1.764
1.759
1.756
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip
353
314
389
339
339
339
5.4 Musea
33
28
32
31
30
30
5.5 Cultureel erfgoed
-1
151
26
26
26
26
497
495
495
495
495
495
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1.867
2.008
2.351
2.162
2.072
2.072
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.650
2.425
2.829
2.697
2.680
2.679
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.858
2.417
3.071
1.893
1.720
1.720
6.3 Inkomensregelingen
7.791
7.921
7.595
7.517
7.499
7.353
6.4 WSW en beschut werk
3.466
3.599
3.767
3.742
3.742
3.742
Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer
5.1 Sportbeleid en activering
5.6 Media
6.5 Arbeidsparticipatie
795
1.211
1.049
1.051
1.048
1.039
2.512
2.234
2.591
2.470
2.441
2.441
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
0
421
801
489
474
474
6.71a Huishuishoudelijke hulp (WMO)
3.133
2.751
2.808
2.807
2.807
2.807
6.71b Begeleiding (WMO)
1.364
1.317
1.338
1.338
1.338
1.338
6.71c Dagbesteding (WMO)
915
884
904
904
904
904
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
150
85
85
85
85
85
6.72a Jeugdzorg begeleiding
1.005
985
933
776
776
776
6.72b Jeugdzorg behandeling
1.804
1.357
1.383
1.383
1.383
1.383
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
743
304
293
293
293
293
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
37
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
317
540
550
550
550
550
6.73a Pleegzorg
250
186
190
190
190
190
6.73b Gezinsgericht
360
340
347
347
347
347
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
568
495
505
505
505
505
6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
1.376
1.400
1.428
1.427
1.427
1.427
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf
1.023
669
678
678
678
678
6.74c Gesloten plaatsing
148
49
50
50
50
50
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
75
119
119
119
119
119
6.82a Jeugdbescherming
439
401
409
409
409
409
6.82b Jeugdreclassering
28
30
31
31
31
31
7.1 Volksgezondheid
1.176
1.176
1.275
1.273
1.273
1.273
7.2 Riolering
2.634
3.148
3.667
3.748
3.727
3.728
7.3 Afval
2.111
2.375
2.457
2.544
2.531
2.531
7.4 Milieubeheer
1.490
2.157
2.233
2.232
1.458
1.858
10
19
19
19
19
19
8.1 Ruimte en leefomgeving
1.131
1.301
1.444
1.463
1.369
1.393
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
2.017
2.714
1.475
858
436
681
8.3 Wonen en bouwen
1.559
1.349
1.679
1.666
1.459
1.459
Totaal - Lasten
61.186
59.862
63.094
60.373
58.676
59.168
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
25
130
149
148
148
148
2.1 Verkeer en vervoer
166
224
273
270
270
270
2.4 Economische Havens en waterwegen
7
10
13
13
13
13
2.5 Openbaar vervoer
0
5
7
7
7
7
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
106
138
141
141
140
140
3.4 Economische promotie
275
344
370
370
370
370
4.2 Onderwijshuisvesting
22
30
29
29
29
29
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
620
487
487
487
487
487
5.1 Sportbeleid en activering
26
0
0
0
0
0
5.2 Sportaccommodaties
991
690
700
700
700
700
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip
14
1
1
1
1
1
5.4 Musea
3
1
1
1
1
1
5.5 Cultureel erfgoed
6
19
19
19
19
19
5.6 Media
22
0
0
0
0
0
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Baten
38
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
43
132
148
147
147
147
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
4.912
67
69
69
68
68
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
0
3
4
4
4
4
6.3 Inkomensregelingen
5.219
5.769
5.579
5.579
5.579
5.579
6.4 WSW en beschut werk
218
234
250
250
250
250
0
2
3
3
3
3
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
600
447
564
564
564
564
7.1 Volksgezondheid
360
14
14
14
14
14
7.2 Riolering
3.435
4.116
4.774
4.806
4.779
4.779
7.3 Afval
2.610
2.728
2.822
2.911
2.897
2.896
423
437
444
444
444
444
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
3
1
1
1
1
1
8.1 Ruimte en leefomgeving
62
99
111
110
110
110
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
2.477
4.045
2.021
1.021
527
772
8.3 Wonen en bouwen
586
519
538
537
537
537
23.232
20.692
19.531
18.644
18.108
18.352
0.10 Mutatie reserves
2.124
2.610
2.624
3.365
29
29
8.3 Wonen en bouwen
0
140
0
0
0
0
2.124
2.751
2.624
3.365
29
29
2.858
2.339
3.403
1.268
468
458
6.5 Arbeidsparticipatie
7.4 Milieubeheer
Totaal - Baten
Storting reserves
Totaal - Storting reserves
Onttrekking reserves 0.10 Mutatie reserves 8.3 Wonen en bouwen
0
75
0
0
0
0
Totaal - Onttrekking reserves
2.858
2.414
3.403
1.268
468
458
Onmeunig mooi Losser
37.220
39.506
42.784
43.825
40.128
40.387
Toelichting In de GB24 hebben we de financiële toelichting schematischer en meer op hoofdlijnen vormgegeven. De reacties daarop waren positief, dus die werkwijze hebben we ook nu gehanteerd. In onderstaande tabel (2.1.1) ziet u de herkomst van de bedragen (Gemeentebegroting 2024, Voorjaarsnota 2024 en Gemeentebegroting 2025), gevolgd door tabel 2.1.2 met een specificatie van de ontwikkelingen na de VJN2024. Een nadere toelichting op de werkwijze treft u in de Leeswijzer.
39
Tabel 2.1.1 (bedragen x € 1.000) 2024 Actuele Taalveld
Onderdeel
0.10 Mutatie reserves
Baten
Lasten
Onttrekking reserves
Storting reserves
1. Gemeentebegroting 2024
0
0
-1.792
1.880
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
-548
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0 1. Gemeentebegroting 2024
Onttrekking reserves
Storting reserves
88
0
0
-1.160
971
-189
730
183
0
0
-2.135
1.653
-482
0
0
0
0
0
-108
0
-108
0
-2.339
2.610
271
0
0
-3.403
2.624
-779
-132
1.484
0
0
1.353
-132
1.488
0
0
1.355
2. Voorjaarsnota 2024
2
-93
0
0
-91
2
-75
0
0
-73
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-18
123
0
0
104
-130
1.391
0
0
1.261
-149
1.535
0
0
1.386
1. Gemeentebegroting 2024
-225
4.174
0
0
3.949
-225
4.562
0
0
4.337
2. Voorjaarsnota 2024
1
15
0
0
16
1
-25
0
0
-24
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-48
361
0
0
313
-224
4.189
0
0
3.965
-273
4.898
0
0
4.625
-10
72
0
0
62
-10
71
0
0
61
Totaal 2.1 Verkeer en vervoer 2.4 Economische Havens en waterwegen
Totaal 2025 Lasten
Totaal 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer
2025 Baten
Totaal 0.10 Mutatie reserves 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Totaal 2024
1. Gemeentebegroting 2024
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
0
0
0
0
33
0
0
33
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-3
13
0
0
11
-10
72
0
0
62
-13
117
0
0
105
1. Gemeentebegroting 2024
-5
16
0
0
11
-5
16
0
0
11
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-2
5
0
0
4
-5
16
0
0
11
-7
22
0
0
15
1. Gemeentebegroting 2024
-138
233
0
0
95
-140
216
0
0
76
2. Voorjaarsnota 2024
0
-1
0
0
-1
0
99
0
0
99
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-1
22
0
0
22
-138
232
0
0
94
-141
337
0
0
197
1. Gemeentebegroting 2024
-344
511
0
0
167
-349
443
0
0
94
2. Voorjaarsnota 2024
0
28
0
0
28
-15
190
0
0
175
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-6
30
0
0
24
-344
539
0
0
196
-370
663
0
0
292
-30
861
0
0
831
-30
856
0
0
825
Totaal 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer
Totaal 2.5 Openbaar vervoer 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie
Totaal 3.4 Economische promotie 4.2 Onderwijshuisvesting
41
1. Gemeentebegroting 2024
2. Voorjaarsnota 2024
0
-6
0
0
-6
0
-6
0
0
-6
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
1
54
0
0
55
-30
855
0
0
825
-29
904
0
0
874
1. Gemeentebegroting 2024
-487
1.359
0
0
872
-487
1.371
0
0
884
2. Voorjaarsnota 2024
0
-27
0
0
-27
0
-27
0
0
-27
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
64
0
0
64
-487
1.332
0
0
845
-487
1.407
0
0
920
1. Gemeentebegroting 2024
0
115
0
0
115
0
117
0
0
117
2. Voorjaarsnota 2024
0
-2
0
0
-2
0
23
0
0
23
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
6
0
0
6
0
113
0
0
113
0
146
0
0
146
1. Gemeentebegroting 2024
-712
1.764
0
0
1.052
-722
1.725
0
0
1.003
2. Voorjaarsnota 2024
21
-17
0
0
4
22
-18
0
0
4
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
63
0
0
63
-690
1.747
0
0
1.056
-700
1.770
0
0
1.070
-1
309
0
0
308
-1
309
0
0
308
Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering
Totaal 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties
Totaal 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, 1. Gemeentebegroting cultuurproductie en cultuurparticip 2024
42
2. Voorjaarsnota 2024
0
5
0
0
5
0
60
0
0
60
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
19
0
0
19
-1
314
0
0
313
-1
389
0
0
387
1. Gemeentebegroting 2024
-1
29
0
0
27
-1
29
0
0
28
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
3
0
0
3
-1
28
0
0
27
-1
32
0
0
31
1. Gemeentebegroting 2024
-20
152
0
0
132
-20
27
0
0
7
2. Voorjaarsnota 2024
1
-1
0
0
0
1
-1
0
0
0
-19
151
0
0
132
-19
26
0
0
7
1. Gemeentebegroting 2024
0
475
0
0
475
0
475
0
0
475
2. Voorjaarsnota 2024
0
20
0
0
20
0
20
0
0
20
0
495
0
0
495
0
495
0
0
495
1. Gemeentebegroting 2024
-134
1.878
0
0
1.744
-136
1.926
0
0
1.791
2. Voorjaarsnota 2024
2
130
0
0
132
3
289
0
0
291
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-15
136
0
0
122
-132
2.008
0
0
1.876
-148
2.351
0
0
2.203
Totaal 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip 5.4 Musea
Totaal 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed
Totaal 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media
Totaal 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
43
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
1. Gemeentebegroting 2024
-67
1.923
0
0
1.856
-68
1.823
0
0
1.756
2. Voorjaarsnota 2024
2
62
0
0
64
2
515
0
0
517
3. Gemeentebegroting 2025
0
-7
0
0
-7
-1
64
0
0
63
-65
1.979
0
0
1.914
-67
2.402
0
0
2.335
1. Gemeentebegroting 2024
-3
2.448
0
0
2.445
-3
1.856
0
0
1.853
2. Voorjaarsnota 2024
0
6
0
0
6
0
100
0
0
100
3. Gemeentebegroting 2025
0
-37
0
0
-37
-1
1.115
0
0
1.114
-3
2.417
0
0
2.414
-4
3.071
0
0
3.067
1. Gemeentebegroting 2024
-5.528
7.816
0
0
2.287
-5.578
7.330
0
0
1.751
2. Voorjaarsnota 2024
-241
109
0
0
-132
0
3
0
0
3
3. Gemeentebegroting 2025
0
38
0
0
38
0
258
0
0
258
-5.769
7.962
0
0
2.193
-5.579
7.591
0
0
2.012
1. Gemeentebegroting 2024
-231
3.588
0
0
3.357
-246
3.491
0
0
3.245
2. Voorjaarsnota 2024
-3
12
0
0
8
-4
173
0
0
169
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
104
0
0
49
-234
3.599
0
0
3.365
-250
3.767
0
0
3.518
Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Totaal 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen
Totaal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk
Totaal 6.4 WSW en beschut werk
44
6.5 Arbeidsparticipatie
1. Gemeentebegroting 2024
-3
1.213
0
0
1.210
-3
1.163
0
0
1.160
2. Voorjaarsnota 2024
0
-8
0
0
-8
0
-7
0
0
-7
3. Gemeentebegroting 2025
0
335
0
0
335
-1
224
0
0
223
-3
1.539
0
0
1.536
-4
1.380
0
0
1.375
1. Gemeentebegroting 2024
-256
2.273
0
0
2.018
-375
2.306
0
0
1.930
2. Voorjaarsnota 2024
-192
-44
0
0
-236
-188
-45
0
0
-233
3. Gemeentebegroting 2025
0
5
0
0
5
-1
331
0
0
330
-447
2.234
0
0
1.787
-564
2.591
0
0
2.027
1. Gemeentebegroting 2024
-1
497
0
0
497
-1
739
0
0
738
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
0
0
0
0
-8
0
0
-8
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
171
0
0
170
-1
497
0
0
497
-1
901
0
0
900
1. Gemeentebegroting 2024
0
2.845
0
0
2.845
0
2.904
0
0
2.904
2. Voorjaarsnota 2024
0
-94
0
0
-94
0
-96
0
0
-96
0
2.751
0
0
2.751
0
2.808
0
0
2.808
0
1.362
0
0
1.362
0
1.384
0
0
1.384
Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
Totaal 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Huishuishoudelijke hulp (WMO)
Totaal 6.71a Huishuishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO)
45
1. Gemeentebegroting 2024
2. Voorjaarsnota 2024
0
-45
0
0
-45
0
-46
0
0
-46
0
1.317
0
0
1.317
0
1.338
0
0
1.338
1. Gemeentebegroting 2024
0
914
0
0
914
0
935
0
0
935
2. Voorjaarsnota 2024
0
-30
0
0
-30
0
-31
0
0
-31
Totaal 6.71c Dagbesteding (WMO)
0
884
0
0
884
0
904
0
0
904
6.72 Maatwerkdienstverlening 18- 1. Gemeentebegroting 2024
0
87
0
0
87
0
83
0
0
83
2. Voorjaarsnota 2024
0
-3
0
0
-3
0
2
0
0
2
0
85
0
0
85
0
85
0
0
85
1. Gemeentebegroting 2024
0
958
0
0
958
0
928
0
0
928
2. Voorjaarsnota 2024
0
25
0
0
25
0
3
0
0
3
3. Gemeentebegroting 2025
0
2
0
0
2
0
2
0
0
2
0
985
0
0
985
0
933
0
0
933
1. Gemeentebegroting 2024
0
1.403
0
0
1.403
0
1.430
0
0
1.430
2. Voorjaarsnota 2024
0
-46
0
0
-46
0
-47
0
0
-47
0
1.357
0
0
1.357
0
1.383
0
0
1.383
0
315
0
0
315
0
324
0
0
324
Totaal 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO)
Totaal 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdzorg begeleiding
Totaal 6.72a Jeugdzorg begeleiding 6.72b Jeugdzorg behandeling
Totaal 6.72b Jeugdzorg behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding
46
1. Gemeentebegroting 2024
2. Voorjaarsnota 2024
0
-10
0
0
-10
0
-31
0
0
-31
0
304
0
0
304
0
293
0
0
293
1. Gemeentebegroting 2024
0
559
0
0
559
0
569
0
0
569
2. Voorjaarsnota 2024
0
-18
0
0
-18
0
-19
0
0
-19
0
540
0
0
540
0
550
0
0
550
1. Gemeentebegroting 2024
0
192
0
0
192
0
196
0
0
196
2. Voorjaarsnota 2024
0
-6
0
0
-6
0
-6
0
0
-6
0
186
0
0
186
0
190
0
0
190
1. Gemeentebegroting 2024
0
352
0
0
352
0
359
0
0
359
2. Voorjaarsnota 2024
0
-12
0
0
-12
0
-12
0
0
-12
0
340
0
0
340
0
347
0
0
347
1. Gemeentebegroting 2024
0
512
0
0
512
0
522
0
0
522
2. Voorjaarsnota 2024
0
-17
0
0
-17
0
-17
0
0
-17
0
495
0
0
495
0
505
0
0
505
1. Gemeentebegroting 2024
0
1.447
0
0
1.447
0
1.476
0
0
1.476
2. Voorjaarsnota 2024
0
-48
0
0
-48
0
-49
0
0
-49
0
1.400
0
0
1.400
0
1.428
0
0
1.428
Totaal 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
Totaal 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg
Totaal 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht
Totaal 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
Totaal 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
Totaal 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
47
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf
1. Gemeentebegroting 2024
0
692
0
0
692
0
701
0
0
701
2. Voorjaarsnota 2024
0
-23
0
0
-23
0
-23
0
0
-23
0
669
0
0
669
0
678
0
0
678
1. Gemeentebegroting 2024
0
51
0
0
51
0
52
0
0
52
2. Voorjaarsnota 2024
0
-2
0
0
-2
0
-2
0
0
-2
0
49
0
0
49
0
50
0
0
50
1. Gemeentebegroting 2024
0
123
0
0
123
0
123
0
0
123
2. Voorjaarsnota 2024
0
-4
0
0
-4
0
-4
0
0
-4
0
119
0
0
119
0
119
0
0
119
1. Gemeentebegroting 2024
0
375
0
0
375
0
383
0
0
383
2. Voorjaarsnota 2024
0
-12
0
0
-12
0
-13
0
0
-13
3. Gemeentebegroting 2025
0
39
0
0
39
0
39
0
0
39
0
401
0
0
401
0
409
0
0
409
1. Gemeentebegroting 2024
0
31
0
0
31
0
32
0
0
32
2. Voorjaarsnota 2024
0
-1
0
0
-1
0
-1
0
0
-1
0
30
0
0
30
0
31
0
0
31
0
1.127
0
0
1.127
0
1.127
0
0
1.127
Totaal 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing
Totaal 6.74c Gesloten plaatsing 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
Totaal 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming
Totaal 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering
Totaal 6.82b Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid
48
1. Gemeentebegroting 2024
2. Voorjaarsnota 2024
-14
49
0
0
35
-14
139
0
0
126
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
9
0
0
9
-14
1.176
0
0
1.162
-14
1.275
0
0
1.261
1. Gemeentebegroting 2024
-4.116
3.146
0
0
-970
-4.432
3.379
0
0
-1.053
2. Voorjaarsnota 2024
0
2
0
0
2
0
37
0
0
37
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-342
250
0
0
-91
-4.116
3.148
0
0
-968
-4.774
3.667
0
0
-1.107
1. Gemeentebegroting 2024
-2.739
2.386
0
0
-353
-2.753
2.422
0
0
-331
2. Voorjaarsnota 2024
11
-11
0
0
0
9
23
0
0
32
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-78
12
0
0
-66
-2.728
2.375
0
0
-353
-2.822
2.457
0
0
-365
1. Gemeentebegroting 2024
-12
1.737
0
0
1.726
-12
1.751
0
0
1.739
2. Voorjaarsnota 2024
-426
420
0
0
-6
-429
467
0
0
37
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-3
16
0
0
13
-437
2.157
0
0
1.720
-444
2.233
0
0
1.789
1. Gemeentebegroting 2024
-1
19
0
0
18
-1
19
0
0
18
2. Voorjaarsnota 2024
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-1
19
0
0
18
-1
19
0
0
18
Totaal 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering
Totaal 7.2 Riolering 7.3 Afval
Totaal 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer
Totaal 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Totaal 7.5 Begraafplaatsen en
49
crematoria 8.1 Ruimte en leefomgeving
1. Gemeentebegroting 2024
-101
1.307
0
0
1.206
-101
1.066
0
0
966
2. Voorjaarsnota 2024
2
-6
0
0
-4
2
116
0
0
118
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-12
262
0
0
250
-99
1.301
0
0
1.202
-111
1.444
0
0
1.333
1. Gemeentebegroting 2024
-2.527
1.709
0
0
-818
-1.221
846
0
0
-375
2. Voorjaarsnota 2024
-1.518
1.005
0
0
-513
-800
629
0
0
-171
-4.045
2.714
0
0
-1.331
-2.021
1.475
0
0
-546
1. Gemeentebegroting 2024
-520
1.352
-75
0
757
-529
1.199
0
0
670
2. Voorjaarsnota 2024
1
-3
0
0
-3
1
249
0
0
250
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
140
140
-10
231
0
0
221
-519
1.349
-75
140
895
-538
1.679
0
0
1.141
-20.692
59.862
-2.414
2.751
39.506
-19.531
63.094
-3.403
2.624
42.784
Totaal 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
Totaal 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Totaal 8.3 Wonen en bouwen Eindtotaal
50
Tabel 2.1.2 (bedragen x € 1.000) 2025 Actuele Taalveld
Soort
0.10 Mutatie reserves
Onttrekking reserves
Totaal 2025
Meicirculaire 2024
Kostenverdeling
0
-108
-108
0
-108
-108
Baten
0
-18
-18
Lasten
0
123
123
0
104
104
Baten
0
-48
-48
Lasten
0
361
361
0
313
313
Baten
0
-3
-3
Lasten
0
13
13
0
11
11
Baten
0
-2
-2
Lasten
0
5
5
Totaal 2.5 Openbaar vervoer
0
4
4
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Baten
0
-1
-1
Lasten
0
22
22
0
22
22
Baten
0
-6
-6
Lasten
0
30
30
0
24
24
Baten
0
1
1
Lasten
0
54
54
0
55
55
Baten
0
0
0
Lasten
0
64
64
0
64
64
0
6
6
0
6
6
Totaal 0.10 Mutatie reserves 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Totaal 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer
Totaal 2.1 Verkeer en vervoer 2.4 Economische Havens en waterwegen
Totaal 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer
Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie
Totaal 3.4 Economische promotie 4.2 Onderwijshuisvesting
Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering Totaal 5.1 Sportbeleid en activering
Lasten
5.2 Sportaccommodaties
Baten
0
0
0
Lasten
0
63
63
Totaal 5.2 Sportaccommodaties
0
63
63
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie Baten en cultuurparticip
0
0
0
Lasten
0
19
19
0
19
19
Baten
0
0
0
Lasten
0
3
3
0
3
3
Baten
0
-15
-15
Lasten
0
136
136
0
122
122
Baten
0
-1
-1
Lasten
0
64
64
0
63
63
Baten
0
-1
-1
Lasten
640
475
1.115
640
474
1.114
Baten
0
0
0
Lasten
28
230
258
28
230
258
Baten
0
0
0
Lasten
0
104
104
0
104
104
Baten
0
-1
-1
Lasten
0
224
224
0
223
223
Baten
0
-1
-1
Lasten
8
323
331
8
322
330
Baten
0
0
0
Lasten
0
171
171
0
170
170
2
0
2
Totaal 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip 5.4 Musea
Totaal 5.4 Musea 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Totaal 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen
Totaal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk
Totaal 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie
Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
Totaal 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72a Jeugdzorg begeleiding
52
Lasten
Totaal 6.72a Jeugdzorg begeleiding 6.82a Jeugdbescherming
2
0
2
39
0
39
39
0
39
Baten
0
0
0
Lasten
0
9
9
0
9
9
Baten
0
-342
-342
Lasten
0
250
250
0
-91
-91
Baten
0
-78
-78
Lasten
0
12
12
0
-66
-66
Baten
0
-3
-3
Lasten
0
16
16
0
13
13
Baten
0
-12
-12
Lasten
0
262
262
0
250
250
Baten
0
-10
-10
Lasten
0
231
231
0
221
221
717
2.620
3.337
Lasten
Totaal 6.82a Jeugdbescherming 7.1 Volksgezondheid
Totaal 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering
Totaal 7.2 Riolering 7.3 Afval
Totaal 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer
Totaal 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimte en leefomgeving
Totaal 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.3 Wonen en bouwen
Totaal 8.3 Wonen en bouwen Eindtotaal
53
2.2. Programma Wendbare organisatie en transparant bestuur
We hebben te maken met een complexe externe omgeving waarbij ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen. Tegen de achtergrond van deze dynamische omgeving spelen wij in op ontwikkelingen in de maatschappij. Dit doen we voor en met de samenleving. Door de snel veranderende wereld kijken we vooruit. Wij ontwikkelen continu door om onze doelen te bereiken. Hiervoor moeten we als gemeente wendbaar zijn. Kortom: ‘We spelen in op ontwikkelingen in de samenleving, waarbij wettelijke taken worden uitgevoerd en doelen met en voor inwoners, bedrijven en organisaties worden gerealiseerd; wendbaar, betrouwbaar en transparant’. De opgave ‘Wendbare organisatie en transparant openbaar bestuur’ ondersteunt de inhoudelijke opgaven en verbindt de binnenwereld met de buitenwereld. Dat wil zeggen, de gemeentelijke organisatie doorontwikkelen om voor de samenleving de juiste dingen te kunnen doen. De inzet van inwonerparticipatie is daarbij van eminent belang. De doorontwikkeling hiervan is een continue proces dat ook in 2025 in verschillende facetten zijn beslag krijgt. De gemeentelijke organisatie (medewerkers en bestuur) is in staat om inwonerparticipatie op een doeltreffende manier in te zetten. We werken met verschillende participatie- en communicatie-instrumenten en dragen hiermee bij aan verkleining van de afstand tussen inwoners en gemeente en benutten het potentieel van de samenleving.
Ambities Het zijn van “Een lerende organisatie”. Het concept van “Een lerende organisatie” kenmerkt zich door het vermogen om zich voortdurend aan te passen en te verbeteren door kennisverwerving en -overdracht. Flexibiliteit, een cultuur van continue verbetering, innovatie, en creativiteit zijn essentieel.
54
Leiderschap speelt een cruciale rol in het faciliteren en stimuleren van leren, waarbij technologie vaak wordt ingezet als hulpmiddel voor ontwikkeling. Personeelsontwikkeling en betrokkenheid zijn ook belangrijk, met een nadruk op feedback en reflectie. Planning en een duidelijke toekomstvisie helpen de organisatie om doelgericht te blijven leren en groeien. Doorontwikkelen Opgavegericht werken Er is gestructureerde en structurele aandacht voor het beter worden in opgavegericht werken en de doorwerking daarvan in de hele organisatie. Er moet aandacht komen voor procesregie en het handelingsrepertoire. Waarden gedreven informatievoorziening Binnen de waarden gedreven informatievoorziening stellen we de inwoners centraal en stemmen de automatiseringsstrategieën hierop af. Een waarden gedreven informatievoorziening helpt bij het optimaliseren van de dienstverlening, het verhogen van de productiviteit en kwaliteit en het verbeteren van de inwonerstevredenheid en werkplezier. Doel A. Medewerkers die vanuit de kernwaarden toegevoegde waarde leveren aan te realiseren doelen Wat willen we bereiken? •
We willen voldoende gekwalificeerde en competente medewerkers die vanuit onze kernwaarden toegevoegde waarde leveren aan te realiseren doelen
Het is een flinke uitdaging om de kwaliteit en kwantiteit van onze bezetting op niveau te brengen en te houden. Dat komt niet alleen door maatschappelijke ontwikkelingen (zoals krapte op de arbeidsmarkt), maar ook door ontwikkelingen binnen onze ambtelijke organisatie. Hoe zorgen we ervoor dat we onze wettelijke taken en bestuurlijke opgaven kunnen blijven uitvoeren en klaar zijn voor de toekomst? Wat gaan we ervoor doen? 1. Afronden van de uitvoering van het projectplan Werving en selectie 2. Doorontwikkeling van leiderschap en sturing 3. We willen ervoor zorgen dat onze medewerkers gezond en gemotiveerd blijven door uitvoering van het projectplan Duurzame inzetbaarheid en vitaliteit 4. De strategische personeelsplanning waarmee we ervoor zorgen dat de juiste persoon op de juiste plek terecht komt; Wat zijn de belangrijkste resultaten in 2025 Om competente medewerkers te vinden, binden en behouden wordt het programma Opgavegerichte personeelsstrategie dat in 2023 is gestart gecontinueerd. Binnen dit programma vallen 4 projecten die lopen t/m 2026: a. Project Werving & selectie (waaronder ontwikkeling eigen werkgeversmerk en lanceren ‘Werken bij Losser’ website) is grotendeels uitgevoerd. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt de inzet van instrumenten zoals inzet trainees en stagiaires en ambassadeurschap voor het werken in Losser om de vacatures in 2025 adequaat in te vullen.
b. Een Wendbare organisatie vraagt om doorontwikkeling van leiderschap en sturing. Op basis van onze HR-visie is een ontwikkelplan voor coachend en dienend leiderschap geformuleerd. We geven verder uitvoering aan dit proces van leiderschapsontwikkeling en sturing. c. We ronden het Projectplan Duurzame inzetbaarheid en vitaliteit af en maken een start met de uitvoering daarvan. Dit project loopt door tot en met 2026.
55
d. We geven uitvoering aan het projectplan Strategische personeelsplanning (strategisch personeelsmanagement) waarbij de uitkomsten van de Benchmark naar de omvang en samenstelling van gemeentelijke organisatie en de resultaten van de evaluatie van de organisatie- inrichting worden meegenomen. Aan welke global goals draagt het bij?
Doel B. De gemeentelijke organisatie stuurt, werkt en verantwoordt vanuit de maatschappelijke opgave Wat willen we bereiken? Opgavegericht werken is niet alleen een ordening van vraagstukken en doelen, maar vraagt ook om andere samenwerkingsverbanden, integraal werken, meer in contact met de buitenwereld en een gedegen, soepel ambtelijk en bestuurlijk samenspel. Het is bovenal een cultuurontwikkeling, waarbij kennis, competenties en houding en gedrag van medewerkers extra aandacht verdienen. Wat gaan we er voor doen? 1. Opgavegericht werken: Om opgavegericht te besturen, sturen, werken en leren, geven we het proces opgavegericht werken verder vorm. We hebben gestructureerde en structurele aandacht voor het beter worden in opgavegericht werken en de doorwerking daarvan in de hele organisatie. We verbeteren de implementatie van procesregie en het handelingsrepertoire. Daarbij creëren we een leeromgeving en groeien verder als lerende organisatie. Vanuit dat concept bevorderen we een continu proces en cultuur van leren, kennisverwerving, verbeteren en ontwikkelen. Leiderschap en sturing spelen een cruciale rol in het stimuleren en faciliteren van die leeromgeving, daarom is het essentieel om in te zetten op lerend leiderschap. 2.
Inwonersparticipatie: We geven ons beleid en de uitvoering daarvan vorm in overleg met inwoners, ervaringsdeskundigen, bedrijven en maatschappelijke partners. Zo neemt de kwaliteit van college- en raadsbesluiten toe en zijn inwoners en ondernemers mede-eigenaren van hun leefomgeving. We stimuleren en ondersteunen initiatieven vanuit de samenleving als deze aansluiten bij de doelen en opgaven van onze gemeente. Hierbij gaan we zo veel mogelijk uit van het principe “het is mogelijk, tenzij..”. We vinden het belangrijk dat alle betrokkenen meepraten, meedenken en meedoen. Wat zijn de belangrijkste resultaten in 2025 a. Werkprocessen rondom opgavegericht werken richten we verder in en werken we uit in concrete afspraken, waarbij we medewerkers in stelling brengen. b. Doorontwikkeling van portfolio management voor de dynamische werkprocessen c. Opstellen van een programma voor een lerende organisatie en gestructureerde leeromgeving d. Cultuur bevorderen van bespreken, afspreken en aanspreken / feedback geven en ontvangen; daarbij zijn de kernwaarden van Losser uitgangspunten (verantwoordelijk, verbonden, flexibel en vertrouwen) e. Inbedden van continue evaluatie van projecten en processen, daarbij inzetten van PDCA
56
cyclus; f. Doorontwikkelen van sturing en leiderschap in de organisatie, met de focus op het sturen op resultaten en vanuit de HR visie dat de medewerker centraal staat g. Borgen van een evenwichtige span of attention is belangrijk voor medewerkers en hun ontwikkeling h. Opgaveregisseurs zijn in positie, processen en procedures zijn helder en de P&C cyclus is verder opgavegericht ingericht. i. In 2025 heeft de gemeente Losser een nieuwe gemeente-brede Toekomstvisie. Deze toekomstvisie komt tot stand door participatie vanuit onze samenleving en de gemeenteraad. j. Met betrekking tot inwonersparticipatie voeren we het uitvoeringsplan uit: •
• • • • •
Evaluatie: In het voorjaar van 2025 wordt het uitvoeringsprogramma voor de doorontwikkeling van inwonerparticipatie 2023/2024 geëvalueerd. En waar nodig wordt beleid aangepast. Training: Medewerkers en bestuurders worden getraind in het toepassen van inwonerparticipatie, met vooraf vastgestelde kaders voor elk proces. Middelen: Er wordt gebruik gemaakt van de meest passende participatie- en communicatiemiddelen, afhankelijk van het onderwerp, de situatie en de locatie. Samenwerking: Samenwerking met dorpsraden, lokale adviesraden en netwerkpartners is essentieel voor het vormgeven van inwonerparticipatie. Bereikbaarheid: Inwoners kunnen gemakkelijk contact opnemen voor lokale initiatieven en ervaren een transparante en positieve houding. Jeugdparticipatie: Jeugdparticipatie is een vast onderdeel van het inwonerparticipatieproces.
Aan welke global goals draagt het bij?
Doel C. Informatievoorziening is zodanig ingericht dat de organisatie in staat is om wendbaar, betrouwbaar en transparant te opereren Wat willen we bereiken? Een informatievoorziening die zich richt op het leveren van informatie die niet alleen accuraat en betrouwbaar is, maar ook relevant en waardevol voor inwoners en de gebruikers. Zo werken we aan een betere besluitvorming, verhogen we de efficiëntie en werken we aan transparantie en vertrouwen. In de komende jaren zullen verdere stappen worden genomen in de ontsluiting en koppeling van gegevens, waarbij continu de vraag is op welke wijze de overheid deze mogelijkheden kan, mag en wil gebruiken voor het realiseren van maatschappelijke vraagstukken in relatie tot de scheiding tussen de publieke en de private sfeer. De gemeente Losser zal ook de komende jaren gebruik maken van nieuwe technologische ontwikkelingen om stappen te zetten op het gebied van beschikbaarheid, toegankelijkheid en transparantie van overheidsinformatie.
57
Wat gaan we er voor doen? 1. Binnen de waarde gedreven informatievoorziening stellen we meer dan voorheen de inwoners centraal en stemmen de automatiseringsstrategieën hierop af. Een waarden gedreven informatievoorziening helpt bij het optimaliseren van de dienstverlening, het verhogen van de productiviteit en kwaliteit, en het verbeteren van de inwonerstevredenheid en werkplezier. Wat zijn de resultaten in 2025? a. In 2025 ligt er een geactualiseerd "uitvoeringsplan datagedreven werken" waarin aandacht voor borging van de rollen en training aan medewerkers. b. De rol van opdrachtgever wettelijke bedrijfsvoering- en ICT-processen is vormgegeven. Prestatie-indicatoren kleurcodering Interbestuurlijk toezicht op domein archief- en informatiebeheer
Bron: Provincie Overijssel Aan welke global goals draagt het bij?
58
Lasten en baten per taakveld, programma Wendbare organisatie Programma Wendbare organisatie
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
2.076
1.498
1.632
1.641
1.553
1.553
697
750
738
756
765
764
8.776
11.227
11.247
11.071
11.005
11.003
0.5 Treasury
408
509
640
737
791
791
0.61 OZB woningen
444
461
465
464
464
464
0.64 Belastingen Overig
19
39
66
41
41
41
0.8 Overige baten en lasten
1.502
2.777
521
1.039
1.705
1.923
0.9 Vennootschapsbelasting [VpB]
-117
-25
-28
-40
-2
-1
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
1.734
2.003
2.041
2.040
2.039
2.039
641
687
698
680
680
680
16.181
19.925
18.021
18.429
19.041
19.256
0.1 Bestuur
190
0
2
2
2
2
0.2 Burgerzaken
316
330
340
367
380
380
0.4 Ondersteuning organisatie
199
261
331
330
329
329
0.5 Treasury
1.131
943
1.361
1.323
1.285
1.248
0.61 OZB woningen
4.937
4.308
4.390
4.390
4.390
4.390
0.62 OZB- niet woningen
549
1.796
1.830
1.830
1.830
1.830
0.64 Belastingen Overig
0
3
3
3
3
3
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
46.207
48.869
50.143
48.570
50.143
51.744
0.8 Overige baten en lasten
329
77
0
0
0
0
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
0
2
3
3
3
3
1.2 Openbare orde en Veiligheid
10
15
16
16
16
16
53.866
56.603
58.420
56.835
58.383
59.946
1.126
1.423
1.199
0
0
0
880
-141
2.826
732
4.713
6.115
2.006
1.281
4.025
732
4.713
6.115
1.541
2.271
393
393
393
305
0
1.838
6.018
5.758
5.106
5.506
Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.4 Ondersteuning organisatie
1.2 Openbare orde en Veiligheid Totaal - Lasten
Baten
Totaal - Baten
Storting reserves 0.10 Mutatie reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal - Storting reserves
Onttrekking reserves 0.10 Mutatie reserves 0.11 Resultaat van de rekening
59
van baten en lasten Totaal - Onttrekking reserves Wendbare organisatie
1.541
4.109
6.411
6.151
5.499
5.812
-37.220
-39.506
-42.784
-43.825
-40.128
-40.387
Toelichting In de GB2024 hebben we de financiële toelichting schematischer en meer op hoofdlijnen vormgegeven. De reacties daarop waren positief, dus die werkwijze hebben we ook nu gehanteerd. In onderstaande tabel (2.2.1) ziet u de herkomst van de bedragen (Gemeentebegroting 2024, Voorjaarsnota 2024 en Gemeentebegroting 2025), gevolgd door tabel 2.2.2 met een specificatie van de ontwikkelingen na de VJN2024. Een nadere toelichting op de werkwijze treft u in de Leeswijzer.
60
Tabel 2.2.1 (bedragen x € 1.000) 2024 Actuele Taalveld
Onderdeel
0.1 Bestuur
Baten
Lasten
Onttrekking reserves
Storting reserves
1. Gemeentebegroting 2024
0
1.429
0
0
2. Voorjaarsnota 2024
0
69
0
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
Onttrekking reserves
Storting reserves
1.429
0
1.418
0
0
1.418
0
69
0
108
0
0
108
0
0
0
-2
107
0
0
105
1.498
0
0
1.498
-2
1.632
0
0
1.631
0
0
-2.271
1.423
-849
0
0
-393
1.199
806
0
0
-2.271
1.423
-849
0
0
-393
1.199
806
1. Gemeentebegroting 2024
-339
754
0
0
415
-345
699
0
0
354
2. Voorjaarsnota 2024
8
-4
0
0
4
9
-4
0
0
4
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-4
43
0
0
40
-330
750
0
0
419
-340
738
0
0
398
1. Gemeentebegroting 2024
-261
11.124
0
0
10.864
-263
10.180
0
0
9.917
2. Voorjaarsnota 2024
0
102
0
0
102
0
9
0
0
9
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-68
1.059
0
0
990
-261
11.227
0
0
10.966
-331
11.247
0
0
10.916
1. Gemeentebegroting 2024
Totaal 0.2 Burgerzaken 0.4 Ondersteuning organisatie
Totaal 0.4 Ondersteuning
Totaal 2025 Lasten
Totaal 0.10 Mutatie reserves 0.2 Burgerzaken
2025 Baten
Totaal 0.1 Bestuur 0.10 Mutatie reserves
Totaal 2024
organisatie 0.5 Treasury
1. Gemeentebegroting 2024
-946
429
0
0
-516
-939
525
0
0
-414
2. Voorjaarsnota 2024
2
80
0
0
82
2
115
0
0
117
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-425
0
0
0
-424
-943
509
0
0
-434
-1.361
640
0
0
-721
1. Gemeentebegroting 2024
-4.308
475
0
0
-3.833
-4.390
475
0
0
-3.915
2. Voorjaarsnota 2024
0
-14
0
0
-14
0
-14
0
0
-14
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
0
4
0
0
4
-4.308
461
0
0
-3.847
-4.390
465
0
0
-3.926
-1.796
0
0
0
-1.796
-1.830
0
0
0
-1.830
-1.796
0
0
0
-1.796
-1.830
0
0
0
-1.830
1. Gemeentebegroting 2024
-3
39
0
0
37
-3
39
0
0
36
2. Voorjaarsnota 2024
0
-1
0
0
-1
0
24
0
0
24
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-1
3
0
0
2
-3
39
0
0
36
-3
66
0
0
63
1. Gemeentebegroting 2024
-47.124
0
0
0
-47.124
-48.952
0
0
0
-48.952
2. Voorjaarsnota 2024
-938
0
0
0
-938
581
0
0
0
581
Totaal 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen
Totaal 0.61 OZB woningen 0.62 OZB- niet woningen
1. Gemeentebegroting 2024
Totaal 0.62 OZB- niet woningen 0.64 Belastingen Overig
Totaal 0.64 Belastingen Overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
62
3. Gemeentebegroting 2025
-806
0
0
0
-806
-1.771
0
0
0
-1.771
-48.869
0
0
0
-48.869
-50.143
0
0
0
-50.143
1. Gemeentebegroting 2024
-69
914
0
0
845
-69
922
0
0
853
2. Voorjaarsnota 2024
-8
895
0
0
887
11
2.215
0
0
2.227
3. Gemeentebegroting 2025
0
967
0
0
967
58
-2.616
0
0
-2.558
-77
2.777
0
0
2.700
0
521
0
0
521
1. Gemeentebegroting 2024
0
-11
0
0
-11
0
62
0
0
62
2. Voorjaarsnota 2024
0
-14
0
0
-14
0
-89
0
0
-89
0
-25
0
0
-25
0
-28
0
0
-28
1. Gemeentebegroting 2024
-2
1.926
0
0
1.924
-2
1.919
0
0
1.918
2. Voorjaarsnota 2024
0
77
0
0
77
0
115
0
0
115
3. Gemeentebegroting 2025
0
0
0
0
0
-1
7
0
0
6
-2
2.003
0
0
2.001
-3
2.041
0
0
2.038
1. Gemeentebegroting 2024
-15
634
0
0
619
-15
599
0
0
584
2. Voorjaarsnota 2024
0
50
0
0
50
0
30
0
0
30
Totaal 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
Totaal 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting [VpB]
Totaal 0.9 Vennootschapsbelasting [VpB] 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en Veiligheid
63
3. Gemeentebegroting 2025 Totaal 1.2 Openbare orde en Veiligheid Eindtotaal
64
0
3
0
0
3
-1
69
0
0
69
-15
687
0
0
672
-16
698
0
0
682
-56.603
19.925
-2.271
1.423
-37.527
-58.420
18.021
-393
1.199
-39.593
Tabel 2.2.2 (bedragen x € 1.000) 2025
Totaal 2025
Actuele Taalveld
Soort
Kostenverdeling
Meicirculaire 2024
Personeel en formatie
0.1 Bestuur
Baten
-2
0
0
-2
Lasten
26
0
81
107
24
0
81
105
Baten
-4
0
0
-4
Lasten
43
0
0
43
40
0
0
40
Baten
-68
0
0
-68
Lasten
1.009
0
50
1.059
940
0
50
990
Baten
-425
0
0
-425
Lasten
0
0
0
0
-424
0
0
-424
Baten
0
0
0
0
Lasten
4
0
0
4
4
0
0
4
Baten
-1
0
0
-1
Lasten
3
0
0
3
2
0
0
2
0
-1.771
0
-1.771
0
-1.771
0
-1.771
Baten
58
0
0
58
Lasten
-3.244
628
0
-2.616
-3.186
628
0
-2.558
Baten
-1
0
0
-1
Lasten
7
0
0
7
6
0
0
6
-1
0
0
-1
Totaal 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken
Totaal 0.2 Burgerzaken 0.4 Ondersteuning organisatie
Totaal 0.4 Ondersteuning organisatie 0.5 Treasury
Totaal 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen
Totaal 0.61 OZB woningen 0.64 Belastingen Overig
Totaal 0.64 Belastingen Overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
Baten
Totaal 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
Totaal 0.8 Overige baten en lasten 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en Veiligheid
Baten
Lasten
69
0
0
69
69
0
0
69
-2.525
-1.143
131
-3.537
2024
2025
Totaal 1.2 Openbare orde en Veiligheid Eindtotaal
Toelichting baten en lasten taakveld treasury Tabel 2.2.3 (bedragen x € 1.000) Onderdeel
Verschil 20252024
Baten Beleggingen
519
520
1
Rente & Treasury overige
424
841
417
Totaal Baten
943
1.361
418
Deelnemingen nutsbedrijven
0
0
0
Geldleningen uitzettingen 1jr.
2
2
0
Rente & Treasury overige
507
637
130
Totaal Lasten
509
640
130
Eindtotaal
434
721
287
Lasten
Toelichting baten De baten uit de rente en treasury vallen in 2025 € 418.000 hoger uit dan in 2024. Dit komt doordat de omslagrente in de Gemeentebegroting 2025 is verhoogd ten opzichte van de begroting 2024 van 0,4% naar 0,7%. De stijging op het onderdeel beleggingen is nihil. Toelichting lasten Voor de extra investeringen die we de komende jaren doen hebben we, in tegenstelling tot de verwachting, inmiddels ook in 2024 een nieuwe lening afgesloten. Hierdoor stijgen de rentelasten in 2025 met € 130.000 ten opzichte van 2024. Doorbelasting rente aan de programma's en taakvelden Net als de kosten van de bedrijfsvoering (zie de uitgebreide toelichting onder taakveld 0.8 in dit programma) worden de totale kosten van de treasury (lees: betaalde rente) op basis van de boekwaarde van de investeringen en grondexploitaties toegerekend aan de programma's en taakvelden. In de onderstaande tabel is dit per programma en taakveld in beeld gebracht. Het betreft een technische verdeling, die geen effect op het resultaat heeft en niet inhoudelijk wordt toegelicht.
66
Tabel 2.2.4 (bedragen x € 1.000) Programma/taakveld
2024
2025
Baten
-351
-806
Wendbare organisatie
-351
-806
0.5 Treasury
-351
-806
Lasten
348
817
Kostenplaatsen
22
39
Kostenplaatsen
22
39
Onmeunig mooi Losser
324
775
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
21
55
2.1 Verkeer en vervoer
77
206
3.4 Economische promotie
0
1
4.2 Onderwijshuisvesting
57
104
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1
1
5.1 Sportbeleid en activering
0
0
5.2 Sportaccommodaties
30
54
5.4 Musea
0
0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1
2
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
2
3
134
309
7.3 Afval
1
2
7.4 Milieubeheer
0
0
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
-3
12
8.3 Wonen en bouwen
2
5
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip
0
0
8.1 Ruimte en leefomgeving
0
21
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
0
0
Wendbare organisatie
2
4
0.1 Bestuur
0
0
0.2 Burgerzaken
2
3
0.4 Ondersteuning organisatie
0
0
0.8 Overige baten en lasten
0
0
Eindtotaal
-3
12
7.2 Riolering
Naast de toerekening van rente aan de taakvelden brengen we in de programma's en taakvelden ook de afschrijvingen tot uitdrukking. Op basis van de bijlage in de Financiële verordening worden investeringen gedurende een door de raad vastgestelde termijn afgeschreven. De lasten worden verwerkt in de programma's en taakvelden. Op de balans vindt jaarlijks voor eenzelfde bedrag een verlaging van de boekwaarde van de investeringen plaats. Dit is terug te vinden in het verloop van de post 'Materiële vaste activa' op de balans.
67
In onderstaande tabel zijn de afschrijvingslasten per programma en taakveld weergegeven. Deze afschrijvingslasten vloeien voort uit de investeringen die in het verleden zijn gedaan. Het verschil tussen 2025 en 2024 wordt veroorzaakt door de investeringen, waarvan we verwachten dat die in 2024 in gebruik worden genomen en waarvan de afschrijving start in 2025. Een tweede factor zijn de investeringen die in 2024 volledig zijn afgeschreven. De totale afschrijvingslasten stijgen in 2025 mede door de ambities uit het coalitieakkoord met bijna € 1 mln. ten opzichte van 2024 door de voorgenomen extra investeringen, om vervolgens in de jaren er na weer te stijgen. Tabel 2.2.5 (bedragen x € 1.000) Programma/taakveld
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
4.137
5.117
5.672
5.898
5.923
Kostenplaatsen
610
638
697
625
625
Kostenplaatsen
610
638
697
625
625
3.433
4.384
4.880
5.178
5.203
137
159
322
322
322
1.109
1.565
1.790
1.876
1.876
3.4 Economische promotie
16
21
21
21
21
4.2 Onderwijshuisvesting
510
503
499
690
690
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
26
26
26
26
26
5.1 Sportbeleid en activering
2
2
2
2
2
342
342
339
339
339
5.4 Musea
1
1
1
1
1
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
20
27
33
33
33
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
23
23
22
22
22
1.212
1.668
1.683
1.679
1.679
7.3 Afval
18
18
60
60
60
7.4 Milieubeheer
1
1
1
1
1
8.3 Wonen en bouwen
6
6
6
6
6
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
0
0
10
10
10
8.1 Ruimte en leefomgeving
0
12
55
80
105
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
10
10
10
10
10
Wendbare organisatie
95
95
95
95
95
0.1 Bestuur
4
4
4
4
4
0.2 Burgerzaken
91
91
91
91
91
0.4 Ondersteuning organisatie
0
0
0
0
0
4.137
5.117
5.672
5.898
5.923
Onmeunig mooi Losser 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer
5.2 Sportaccommodaties
7.2 Riolering
Eindtotaal
68
Doorbelasting kosten bedrijfsvoering per programma en taakveld In onderstaande tabel (2.2.6) hebben we de effecten van de interne verrekening (de mutatie) van de kosten van de bedrijfsvoering per programma en taakveld voor de jaren 2024 en 2025 in beeld gebracht. Zoals we in de leeswijzer hebben aangegeven richten we ons in de toelichting op taakvelden op de overige afwijkingen ten opzichte van de Gemeentebegroting 2024. Omdat de onderstaande verdeeleffecten een technische achtergrond hebben worden de mutaties ten opzichte van 2024 inhoudelijk niet verder toegelicht. Tabel 2.2.6 (bedragen x € 1.000) Programma/taakveld Baten
2024
2025 0
0
Kostenplaatsen
871
1.048
Kostenplaatsen
871
1.048
Onmeunig mooi Losser
-548
-704
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-57
-75
2.1 Verkeer en vervoer
-159
-207
2.4 Economische Havens en waterwegen
-8
-10
2.5 Openbaar vervoer
-5
-7
3.4 Economische promotie
-18
-24
4.2 Onderwijshuisvesting
-23
-23
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
0
-1
5.2 Sportaccommodaties
-1
-1
5.4 Musea
-1
-1
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-58
-72
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-8
-9
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-3
-4
6.3 Inkomensregelingen
-1
-2
6.4 WSW en beschut werk
0
0
6.5 Arbeidsparticipatie
-3
-4
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-2
-3
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
-1
-1
7.1 Volksgezondheid
0
0
7.2 Riolering
-64
-83
7.3 Afval
-58
-76
7.4 Milieubeheer
-8
-10
8.3 Wonen en bouwen
-30
-39
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip
-1
-1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-36
-47
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-2
-2
-323
-344
0.1 Bestuur
0
-2
0.2 Burgerzaken
0
-4
Wendbare organisatie
69
0.4 Ondersteuning organisatie
-261
-331
0.5 Treasury
0
0
0.61 OZB woningen
0
0
0.64 Belastingen Overig
-3
-3
0.8 Overige baten en lasten
-58
0
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
-2
-3
1.2 Openbare orde en Veiligheid
0
-1
Lasten
0
0
Kostenplaatsen
-26.434 -27.015
Kostenplaatsen
-26.434 -27.015
Onmeunig mooi Losser
12.340
14.983
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
243
308
2.1 Verkeer en vervoer
997
1.186
2.4 Economische Havens en waterwegen
64
75
2.5 Openbaar vervoer
16
21
3.4 Economische promotie
93
119
4.2 Onderwijshuisvesting
48
53
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
215
277
5.1 Sportbeleid en activering
17
22
5.2 Sportaccommodaties
626
665
5.4 Musea
17
20
1.378
1.532
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
224
278
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.388
1.853
6.3 Inkomensregelingen
862
1.089
6.4 WSW en beschut werk
-106
-37
6.5 Arbeidsparticipatie
940
1.155
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
946
1.261
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
497
665
7.1 Volksgezondheid
26
34
7.2 Riolering
871
983
7.3 Afval
638
719
7.4 Milieubeheer
122
133
0
0
1.129
1.280
6.71a Huishuishoudelijke hulp (WMO)
0
0
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticip
57
76
8.1 Ruimte en leefomgeving
957
1.127
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
74
89
14.094
12.032
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Wendbare organisatie
70
0.1 Bestuur
385
384
0.2 Burgerzaken
477
464
10.454
10.541
0.5 Treasury
2
2
0.61 OZB woningen
47
46
0.64 Belastingen Overig
16
19
2.179
10
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
71
72
1.2 Openbare orde en Veiligheid
462
494
0
0
0.4 Ondersteuning organisatie
0.8 Overige baten en lasten
Eindtotaal
71
3. Paragrafen Dit hoofdstuk bevat de verplichte paragrafen volgens de richtlijnen van het BBV. Ze geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. De hierin behandelde onderwerpen zijn programma-overstijgend. De paragrafen zijn: • • • • • • • •
72
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Openbaarheidsparagraaf Woo.
3.1. Lokale heffingen Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt van haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad is gepland in december 2024. De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen, rechten en retributies. Deze vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. Bij lokale belastingen onderscheiden we heffingen waarvan de besteding gebonden dan wel ongebonden is. Ongebonden lokale heffingen (als de Onroerende zaakbelastingen) rekenen we tot de algemene dekkingsmiddelen. De besteding is niet gebonden aan een bepaalde taak. Gebonden heffingen, zoals de afvalstoffen- en rioolheffing, verantwoorden we op het betreffende programma en rekenen we niet tot de algemene dekkingsmiddelen. Voor het betalen van rechten en retributies verricht de gemeente diensten. Denk aan publieksdienstverlening en bouwvergunningen. De kosten van de gemeentelijke dienstverlening berekenen we door in de tarieven. De paragraaf Lokale Heffingen geeft inzicht in de diverse gemeentelijke belastingen en de consequenties daarvan voor de inwoners van Losser. a. De geraamde inkomsten Overzicht inkomsten gemeentelijke heffingen (bedragen x € 1.000) Omschrijving lokale last Afvalstoffenheffing
realisatie 2023
begroting 2023
begroting 2024
begroting 2025
2.300
2.277
2.282
2.336
Begraafplaatsrechten
3
1
1
1
BIZ
94
111
121
123
Forensenbelasting
33
24
26
27
Hondenbelasting
0
0
0
0
Leges burgerzaken
316
274
330
336
Leges omgevingsvergunning
536
528
466
475
Leges overig
185
45
45
45
Marktgelden
10
15
15
15
4.901
4.930
4.308
4.390
OZB eigenaren niet-woning
0
-15
1.162
1.184
OZB gebruikers niet-woning
549
578
634
646
3.420
3.391
3.802
3.991
242
245
299
319
12.588
12.405
13.490
13.888
OZB eigenaren woning
Rioolheffing Toeristenbelasting Totaal
Van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland aan belastingen en sociale premies betalen gaat in 2024 3,3% naar de gemeenten. De decentrale overheden nemen samen 4,7% voor hun rekening, de rijksoverheid 95,3%.
73
b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Landelijk Hervorming lokaal belastinggebied In het hoofdlijnenakkoord, zoals deze door de verschillende formerende partijen is gepresenteerd in mei 2024, zijn ook een aantal maatregelen opgenomen die zien op lokale belastingen. Hieronder hebben we enkele maatregelen uitgelicht. Planbatenheffing of vergelijkbaar systeem Hoewel de exacte kaders voor deze heffing nog niet bekend zijn, is een aandachtspunt dat gemeenten die een dergelijke planbatenheffing gaan invoeren moeten bezien hoe de baten en toerekening van lasten van de grondexploitatie verloopt. Hierdoor kunnen mogelijk optimalisaties worden gerealiseerd voor de Vennootschapsbelasting. Waterzorgheffing Wateroverlast en verdroging vragen steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. Meer percelen kunnen in de heffing worden betrokken, want van de maatregelen in de publieke ruimte heeft iedereen profijt. De huidige verordening Rioolheffing (model VNG) dekt dan niet meer de lading. Het schept een beeld van een belasting voor een buizenstelsel. Bij belastingplichtigen die daar niet op zijn aangesloten roept dat weerstand op. De gemeentelijke watertaken omvatten een breed palet. Zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater hebben een centrale plaats in de ordening van de publieke ruimte. Gemeenten moeten maatregelen nemen om wateroverlast en -schade te voorkomen.
Denk aan het onderhoud van bermen en slootkanten om overtollig water af te voeren, zodat er over een droge weg kan worden gereden. Iedereen heeft daar profijt van. De VNG heeft hiervoor een nieuw modelverordening Riool- en Waterzorgheffing opgesteld. Bij invoering is een zorgvuldige communicatie en belangenafweging naar nieuwe belastingplichtigen van belang. Bijvoorbeeld cultuurgronden en natuurterreinen dragen nu veelal nog niet bij in de kosten van de gemeentelijke watertaken.
74
Gemeentelijk Ontwikkeling tarieven De tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffingen worden geraamd op basis van het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt gestreefd naar 100% kostendekking. De voor 2025 geldende tarieven voor de overige belastingen en rechten stijgen met een inflatiecorrectie, uiteraard met uitzondering van die tarieven, die het rijk heeft vastgesteld, dan wel gemaximeerd. Voor 2025 wordt uitgegaan van 1,035%. c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen In de Gemeentewet zijn de belastingen die door gemeenten mogen worden geheven, limitatief opgesomd. Voor rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar inwoners, geldt dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De gemeentelijke belastingen en retributies die in 2025 in Losser worden geheven zijn: Ongebonden belastingen Forensenbelasting Op grond van artikel 223 van de Gemeentewet kunnen gemeenten forensenbelasting heffen. De forensenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. Met de forensenbelasting kunnen gemeenten de kosten van bepaalde voorzieningen ook verhalen op mensen die niet in de gemeente wonen, maar wel gebruik maken van de voorziening. De forensenbelasting wordt door Nederlandse gemeenten alleen geheven van mensen die meer dan 90 dagen een gemeubileerde woning ter beschikking houden.
Onroerende-zaakbelastingen Op basis van artikel 220 van de Gemeentewet kunnen gemeenten onroerendezaakbelastingen (OZB) heffen. De OZB is een algemene belasting, er is geen relatie tussen de heffing en bepaalde taken van de gemeente. De opbrengst is onderdeel van de algemene middelen. De OZB is een tijdstipbelasting. Dit betekent dat voor het bepalen van de belastingplicht de situatie per 1 januari van het belastingjaar geldt. Veranderingen in de loop van het jaar, bijvoorbeeld de verkoop van een huis, worden meegenomen in het volgende belastingjaar. Belastingplichtigen zijn: • • •
eigenaren van woningen; eigenaren van niet-woningen; gebruikers van niet-woningen.
Indien iemand zowel eigenaar als gebruiker is van een niet-woning, dan betaalt hij of zij beide belastingen. De grondslag voor de berekening van de OZB is de WOZ-waarde van de onroerende zaak. Deze wordt jaarlijks opnieuw bepaald. Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 van de Gemeentewet kunnen gemeenten Toeristenbelasting heffen voor overnachtingen van personen binnen de gemeente die niet als ingezetene in de
75
gemeente zijn ingeschreven. Voor zover de belasting wordt geheven van degene die gelegenheid tot verblijf biedt, is deze bevoegd de belasting als zodanig te verhalen op degene ter zake van wiens verblijf de belasting verschuldigd wordt. De doelstelling is hetzelfde als bij forensenbelasting, namelijk dat de kosten van bepaalde voorzieningen worden omgeslagen naar personen die er wel gebruik van maken, maar niet in de gemeente wonen. Gebonden belastingen Afvalstoffenheffing De wettelijke basis voor het heffen van afvalstoffenheffing is geregeld in artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer. Op basis van de Wet Milieubeheer heeft de gemeente de wettelijke taak om zorg te dragen voor de inzameling van afvalstoffen die afkomstig zijn van particuliere huishoudens. De inwoners van Losser zijn de belastingplichtigen. Zij zijn verplicht afvalstoffenheffing te betalen, ook als zij geen afval voor inzameling aanbieden. De heffing wordt geheven van de gebruiker van een perceel waarvoor de gemeente een wettelijke plicht tot inzameling heeft en de inzamelverplichting ook nakomt. Rioolheffing De wettelijke basis voor het heffen van rioolheffing ligt in artikel 228a van de Gemeentewet. In de rioolheffing worden kosten doorgerekend die verbonden zijn aan het in stand houden van het gemeentelijk rioleringsstelsel.