Jaarrekening Gemeente Losser 2022.pdf
Tekst van het document
Jaarrekening gemeente Losser
2022
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Inhoudsopgave Inhoudsopgave.....................................................................................................................2 Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................4 Financiële toelichting ..............................................................................................................5 Jaarverslag ...........................................................................................................................7 1. Programmaverantwoording .............................................................................................8 1.1. Sociaal ............................................................................................................................9 1.2. Fysiek............................................................................................................................ 30 1.3. Bestuur en Dienstverlening ........................................................................................... 53 2. Paragrafen ...................................................................................................................... 62 2.1. Paragraaf Lokale heffingen ........................................................................................... 63 2.2.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 67 2.3. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 73 2.4. Financiering................................................................................................................... 80 2.5. Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 84 2.6. Verbonden partijen ........................................................................................................ 86 2.7. Grondbeleid................................................................................................................... 95 2.8. Openbaarheidsparagraaf Woo .................................................................................... 101 Jaarrekening ..................................................................................................................... 103 3. Financiële positie ......................................................................................................... 104 3.1. Overzicht van baten en lasten ..................................................................................... 105 3.2. Toelichting op het overzicht van baten en lasten .........................................................
106 Toelichting taakvelden programma Sociaal ........................................................................ 108 Toelichting taakvelden programma Fysiek ......................................................................... 116 Toelichting taakvelden programma Bestuur en Dienstverlening ......................................... 123 3.3. Overzicht kredieten ..................................................................................................... 127 3.5. Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................ 142 3.6. Incidentele baten en lasten .......................................................................................... 145 3.7. Informatie in het kader van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke- en semipublieke sector (WNT) ............................................................................ 148 3.8. Verantwoordingsinformatie over specifieke Single Information, Single Audit ............... 150 4. Balans ........................................................................................................................... 156 4.1. Balans per 31-12-2022 ................................................................................................ 157 4.2. Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.....................................
159 4.3. Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen.............................................. 182 5. Bijlagen ......................................................................................................................... 184 5.1. Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen Investeren Met Gemeenten (IMG) .............................................................................................................. 185 5.2. Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 186 6. Overige gegevens ........................................................................................................ 190 7. Controleverklaring accountant .................................................................................... 191
2
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Aanbiedingsbrief Aan de leden van de gemeenteraad
Losser, 30 mei 2023 Onderwerp: jaarstukken 2022 Inleiding Op grond van artikel 197 van de Gemeentewet bieden wij de jaarrekening en het jaarverslag over 2022 aan. Met deze stukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde bestuur. Verantwoording afleggen De Programmabegroting, inclusief vier wijzigingen, is het uitgangspunt voor de beleidsmatige en financiële verantwoording. De jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat van afgerond € 6,5 miljoen. Vóór de verwerking van het jaarresultaat 2022 komt de ratio van het weerstandsvermogen uit op 8,8. Accountantscontrole De controleverklaring van de accountant maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2022. De controle is gebaseerd op het door de Raad vastgestelde Controleprotocol en het normenkader 2022, dat in de Raad van 20 december 2022 voor kennisgeving is aangenomen.
Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Losser Secretaris,
Burgemeester,
Drs. J. van Dam
ir. C.A.M. Kroon
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Financiële toelichting De rekening 2022 sluit met een batig saldo van afgerond € 6,5 miljoen. Zoals gebruikelijk zijn de risico’s geactualiseerd. De ratio van het weerstandsvermogen is in 2022 8,8 (vóór resultaatbestemming). Deze ratio ligt boven de door de raad geformuleerde bandbreedte. Een nadere toelichting hierop is terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verklaring op hoofdlijnen van het rekeningresultaat 2022: Tabel 1, Analyse op hoofdlijnen van het rekeningresultaat
Bij het vaststellen van de begroting door de gemeenteraad (november 2021), was een batig saldo voorzien van € 2.017.000. Na de vaststelling van de bestuursrapportage (juli 2022) en de Tussentijdse rapportage (december 2022) was het verwachte saldo toegenomen tot € 4.302.000. Voor een meer gedetailleerde toelichting op dit overzicht verwijzen wij naar de programmaverantwoording in hoofdstuk 1 en de toelichting in hoofdstuk 3 van de jaarrekening 2022: ‘Financiële positie’. In het bij deze jaarstukken horende raadsvoorstel doen wij voorstellen voor bestemming van het rekeningresultaat 2022. Structureel rekeningresultaat Het is verplicht dat de jaarrekening inzicht geeft in de incidentele baten en lasten per programma. Dit overzicht is opgenomen in hoofdstuk 3.6. Het saldo van incidentele baten en lasten is van belang. Aan de hand hiervan is het structureel rekeningresultaat te bepalen. Uit het overzicht van paragraaf 3.6 blijkt dat het saldo van de incidentele baten in 2022 uitkomt op € 2.394.000. Het structureel rekeningresultaat bedraagt € 4.150.000. Zie de tabel hieronder.
5
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Tabel 2, Berekening structureel rekeningresultaat
6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Jaarverslag
7
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
1. Programmaverantwoording De gemeente Losser kende in 2022 volgens de Programmabegroting de volgende programma's: 1.1 Sociaal 1.2 Fysiek 1.3 Bestuur & Dienstverlening In de volgende paragrafen treft u per begrotingsprogramma de programmaverantwoording aan. Leeswijzer: Van iedere doelstelling treft u bij iedere programmaverantwoording de beschrijving aan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2022. Vervolgens treft u in het gearceerde deel in iedere tabel de beschrijving van de uitvoering (op hoofdlijnen) aan.
8
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
1.1. Sociaal Programmadoel: "De gemeente Losser stimuleert en faciliteert maatschappelijke deelname en zelfredzaamheid." Doelstellingen: 1. De sociale cohesie in de dorpskernen van de gemeente Losser is gestimuleerd 2. Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de gemeente Losser sluit aan bij de lokale behoefte 3. De gemeente Losser zet in op vroegtijdige signalering om de zelfredzaamheid te bevorderen 4. De gemeente Losser biedt tijdig, passende ondersteuning en zorg
Doelenboom Sociaal -->
Lasten
1.484
-->
Baten
39
Aanbod voorzieningen sluit aan bij lokale behoefte
-->
Lasten
6.432
-->
Baten
1.631
Vroegtijdige signalering t.b.v. zelfredzaamheid
-->
Lasten
1.260
-->
Baten
0
Tijdig, passende ondersteuning en zorg
-->
Lasten
27.377
-->
Baten
8.075
Sociale cohesie in de dorpskernen
Sociaal
-->
Wat hebben we bereikt? Ook in 2022 is het principe één gezin, één plan, één regisseur het uitgangspunt binnen het sociaal domein . We zetten hierbij in op 'zo licht en dichtbij als mogelijk is en zo zwaar als nodig'. Daarmee leveren we ondersteuning op maat. Het leveren van individueel maatwerk is een werkwijze die we in Losser al geruime tijd hanteren. Daarbij werken we integraal en team overstijgend. We werken vanuit de bedoeling en sluiten aan bij de behoefte van onze inwoners, organisaties en ondernemers. In 2022 hebben we de pilots uit het Innovatieplan 2021-2024 geëvalueerd en geactualiseerd. Hierin zitten voorstellen om met preventieve inzet (op langere termijn) een kwaliteitsslag te kunnen maken, meer in te zetten op normaliseren en kosten te kunnen beperken. Het uiteindelijke doel is om zoveel mogelijk samen met de inwoners hun leefomgeving te versterken door de ondersteuning zo vorm te geven dat het (vroegtijdig) aansluit bij de hulpvraag/behoefte van de inwoner, waarbij een duurzame oplossing geboden kan worden. Deze pilots dragen bij aan een verdere innovatie van het sociale domein, waarbij we anticiperen op de toekomstige ontwikkelingen en trends. Wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling (S1): De sociale cohesie in de dorpskernen van de gemeente Losser is gestimuleerd.
Inwoners zijn betrokken Inwonerparticipatie bij het in stand houden • Binnen de gemeentelijke organisatie wordt integraal van goede uitvoering gegeven aan inwonerparticipatie. Inwoners basisvoorzieningen
9
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
worden optimaal betrokken bij gemeentelijke ontwikkel- en besluitvormingsprocessen via de hiervoor beschikbare participatie-instrumenten. Welzijn •
•
• •
•
Om participatie, welzijn en gezondheid van onze inwoners te bevorderen organiseert Stichting Fundament activiteiten op het gebied van ontmoeten, bewegen, cultuur en deskundigheidsbevordering. Daarnaast verzorgt zij het muziekonderwijs en bibliotheekwerk. De extra inzet ten behoeve van jongeren wordt geëvalueerd. Op basis hiervan volgt beoordeling of en op welke wijze de extra inzet kan worden gecontinueerd. Fundament ontvangt een jaarlijkse budgetsubsidie op basis van een ingediend jaarplan en begroting. Voor wat betreft de (welzijns) activiteiten geldt dat deze zijn afgestemd op de gesignaleerde behoefte vanuit de lokale samenleving, de gemeente en overige maatschappelijke partners. Voor jongeren wordt gewerkt met een jongerenpanel. Het jongerenpanel levert input voor het organiseren van vraaggerichte activiteiten en helpt bij het signaleren van trends en ontwikkelingen.
Statushouders •
We zetten ons in om de jaarlijkse taakstelling huisvesting van statushouders te behalen. Hierin wordt samengewerkt met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, Impuls/ Palet en woningcorporatie Domijn. Activiteiten van maatschappelijke partners die gericht zijn op de bevordering van integratie en participatie worden gestimuleerd en ondersteund.
Mantelzorg •
.
Mantelzorgers krijgen ondersteuning op het gebied van advies, informatie, respijtzorg en praktische hulp. De aanbevelingen uit het onafhankelijk mantelzorgonderzoek zijn meegenomen in het uitvoeringsplan mantelzorg 20212022.
Wat hebben we in 2022 gedaan? Participatie Ook in 2022 zijn enkele inwonerinitiatieven gestart in het kader van "Pak an Pak over". Enkele initiatieven bleken niet haalbaar, terwijl binnen een ander initiatief door initiatiefnemers stappen werden gezet om te komen tot uitwerking van het plan. De rol van de gemeente hierin is faciliterend en ondersteunend aan zowel proces als resultaat.
10
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Na een periode van Corona konden weer fysieke participatiebijeenkomsten met inwoners worden georganiseerd rondom verschillende thema's (o.a. op gebied van duurzaamheid, sociaal domein, herinrichting dorpskernen en realisatie Kulturhussen Beuningen en Glane). Via het online participatieplatform "Meedoen.Losser.nl" is o.a. een participatietraject uitgezet onder onze inwoners t.a.v. het groenbeleidsplan. De opgedane ervaringen met inwonerparticipatie worden gebruikt als input voor volgende participatie-trajecten en de doorontwikkeling hiervan in 2023. Ook hebben voor het op te stellen plan van aanpak doorontwikkeling inwonerparticipatie gesprekken plaatsgevonden met fractievoorzitters, dorpsraden en participatieraad. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de ambities binnen het coalitieakkoord. Er is gestart met de inventarisatie en voorbereiding om te komen tot het installeren van een kinderburgemeester en kinderraad. In samenwerking met St. Fundament zijn jongeren betrokken bij de realisatie van een jongeren-ontmoetingsplein (Kolkersveld). Welzijn We hebben de jaarlijkse opdracht en subsidie aan Fundament verleend voor het uitvoeren van activiteiten op het terrein van welzijn, bibliotheekwerk en muziekonderwijs. De basis hiervoor ligt in het jaarplan en begroting van Fundament.
Per kwartaal vonden evaluatiegesprekken plaats, waarin gezamenlijk de voortgang en (door)ontwikkeling van activiteiten en inzet door Fundament werden besproken. Fundament is betrokken bij de ontwikkeling van activiteiten binnen het te realiseren Kulturhus in Glane. Enerzijds vanuit haar ondersteunende en adviserende rol , anderzijds om te onderzoeken of zij een mogelijke rol kan vervullen in het te realiseren activiteitenaanbod. Statushouders We hadden in 2022 een taakstelling van 45 te huisvesten statushouders. Dit is inclusief de achterstand van 14 uit 2021. We hebben de taakstelling inclusief achterstand in zijn geheel behaald in 2022. Daarnaast was de bestuurlijke wens vanuit het Rijk om vooruitlopend op de taakstelling uit 2023 acht personen versneld te huisvesten. Ook hier hebben we aan voldaan. Het behalen van de taakstelling is mede geslaagd dankzij het inzetten van de Hotel en accommodatieregeling voor tijdelijke huisvesting van statushouders in de hotel de Grote Zwaan. We staan op de '0-trede' van de interventieladder (geen actie vanuit toezicht) van het Interbestuurlijk
11
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
toezicht van de provincie. Invoering Wet inburgering 2021 Op 1 januari 2022 is de Wet inburgering van kracht geworden. We hebben hiervoor beleidsregels opgesteld en regionaal leerroutes ingekocht. Daarnaast zijn we een pilot gestart met betrekking tot voorlichtingsbijeenkomsten om de financiële zelfredzaamheid van statushouders te stimuleren. De eerste statushouders die onder de nieuwe wet vallen zijn in vierde kwartaal 2022 gestart. Opvang van ontheemden uit de Oekraïne en asielzoekers In 2022 hebben we vanuit het Rijk twee opgaves gekregen: • •
de opvang van ontheemden uit de Oekraïne; het organiseren van crisisnoodopvang voor asielzoekers
Sinds april 2022 vangen we ontheemden uit de Oekraïne op in voormalig Hotel Marktzicht. In december 2022 zijn we een tweede locatie gestart in Hotel de Grote Zwaan. In totaal hebben we in 2022 ongeveer 90 ontheemden uit Oekraïne opgevangen. In samenwerking met de Noordoost Twentse gemeenten is in juli 2022 een crisisnoodopvang voor asielzoekers opgericht. We bieden opvang voor maximaal 40 personen. Mantelzorg In 2022 is door Fundament uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan, waarin de aanbevelingen vanuit de zorgschouw en mantelzorgonderzoek in zijn meegenomen. Momenteel zijn 422 mantelzorgers bij ons bekend. dit is een toename van 53 personen ten opzichte van 2021. Succesvolle inwonerinitiatieven zijn ondersteund en hebben een structureel karakter
In het kader van bevordering van inwonerparticipatie worden inwonersinitiatieven, waaronder Right to challenge, voor zover zij passen binnen vastgesteld gemeentelijk beleid en niet in strijd zijn met wet- en regelgeving, ondersteund en gestimuleerd. De dorpsraden hebben hierin een activerende en coördinerende rol via het lokaal platform "Pak an, pak over". Opgedane ervaringen binnen inwonerinitiatieven worden breed gedeeld en dienen als voorbeeld voor nieuwe initiatieven. Wat hebben we in 2022 gedaan Participatie In het kader van "Pak an, Pak over" werd in De Lutte gestart met een initiatief om te komen tot de aanleg van een hondenrenveld. De gemeente heeft zich hierin faciliterend en ondersteunend opgesteld. Samen met de initiatiefnemers zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een gewenste oplossing. Subsidies
12
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Net als in voorgaande jaren zijn structurele en incidentele subsidies (in twee rondes) verstrekt. Hiermee zijn verschillende activiteiten en evenementen gericht gestimuleerd en ondersteund. Daarnaast hadden de dorpsraden de beschikking over een eigen dorpsbudget, waarmee nieuwe initiatieven zijn ondersteund. Begin 2022 is een incidentele subsidie coronacompensatie verstrekt aan diverse vrijwilligersorganisaties. Vrijwilligers zijn ondersteund
•
•
• •
In samenwerking met de welzijnsorganisatie worden vrijwilligers via activiteiten ondersteund, bijvoorbeeld door cursussen en ondersteuning door professionals. De vrijwilligersprijs (voor de individuele vrijwilliger en vrijwilligersorganisaties) wordt uitgereikt (en georganiseerd). We organiseren elk halfjaar een bijeenkomst waarin vrijwilligersorganisaties en gemeente elkaar informeren. We hebben regulier overleg met de ouderenbonden.
Wat hebben we in 2022 gedaan? Vrijwilligersprijs Naar aanleiding van feedback van vrijwilligers hebben we ervoor gekozen om de vrijwilligersprijs anders vorm te geven. We hebben nu een middag georganiseerd voor alle vrijwilligers als blijk van waardering voor hun vrijblijvende inzet. Tijdens deze middag werd de vrijwilligersprijs uitgereikt. Cultuur: Vanuit het Rijk zijn via het Gemeentefonds middelen toegewezen voor Corona- noodsteun. In Losser konden vrijwilligersorganisaties hierop een beroep doen. In 2022 hebben we deze Coronacompensatie voor de tweede keer uitgekeerd. We hebben met verschillende individuele culturele vrijwilligersorganisaties contact gehad. Bijvoorbeeld bij vragen over: subsidies, vrijwilligers, financiële problematiek en huisvesting. Doelstelling (S2): Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de gemeente Losser sluit aan bij de lokale behoefte. Het aanbod aan cultuur, recreatie en sport is gevarieerd
•
•
13
De lockdowns als gevolg van corona en de anderhalvemeter-maatschappij hebben een grote impact op cultuur. De verwachting is dat dit ook in 2022 nog aan de orde zal zijn. In samenspraak met de cultuurcoach wordt gewerkt aan manieren om het lokale culturele leven een impuls te geven. Een deel van de toegekende Rijkssteun voor corona kan hiervoor worden ingezet. Het streven is de culturele infrastructuur zo goed mogelijk in stand te houden. Waar nodig en mogelijk ontvangen verenigingen en instellingen, die in nood komen door de coronasituatie, ondersteuning.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
•
•
•
•
•
•
De vanuit Cultuurregio Twente ingestelde proeftuin ‘Maakplaatsen & Generators’ heeft in Losser succesvolle activiteiten op het snijvlak van techniek/technologie en creativiteit georganiseerd in samenwerking met Bibliotheek Losser. In samenspraak met Cultuurregio Twente en de 14 aangesloten Twentse gemeenten wordt onderzocht hoe de proeftuin een (structureel) vervolg kan krijgen. Afhankelijk van de uitkomst van het behoefte-onderzoek naar een lokaal cultureel platform wordt in 2022 hier een vervolg aan gegeven. De vroegere cultuurprijs gaat in een aangepaste vorm verder als Schatkamerpluym. De uitreiking van deze Schatkamerpluym stimuleert initiatieven die de schatten van Losser onder de aandacht brengen. Dit kunnen culturele schatten zijn, maar ook schatten op het snijvlak van cultuur en toerisme. De uitreiking wordt geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. In het kader van Textiel Festival Twente zijn routes uitgewerkt die langs plekken komen die het ‘verhaal van onze Twentse textiel’ vertellen. Ook markante punten in de gemeente Losser zijn hierin opgenomen. Lokale partijen worden gestimuleerd om in aansluiting hierop activiteiten te organiseren. Lokale initiatiefnemers hebben plannen voor historische informatieborden. Dit vraagt om afstemming tussen de verschillende projecten op dit gebied en aandacht voor eenduidigheid. Er wordt een Kerkenvisie ontwikkeld.
Een strategische visie op de toekomst van onze kerkgebouwen. Voor deze ontwikkeling is een subsidie ontvangen. Het opstellen van deze kerkenvisie gebeurt in dialoog tussen gemeente, kerkeigenaren/ besturen, inwoners en erfgoedorganisaties. (Zie ook programma Fysiek).
Wat hebben we in 2022 gedaan? Cultuur •
•
•
•
14
Begin 2022 hebben we een tweede ronde noodsteun verleend aan verenigingen vanuit de coronamiddelen die door het Rijk beschikbaar waren gesteld. Vanuit deze middelen hebben we eveneens geld ter beschikking gesteld voor de jaarlijkse Week van de Amateurkunst (WAK), die als thema ‘Weerzien’ had. Ook hadden we hiervoor subsidie ontvangen bij de provincie Overijssel, waardoor extra activiteiten georganiseerd konden worden. Vanuit de coronamiddelen hebben we subsidie gegeven voor het nieuwe theaterfestival Groond. Dit is in september voor het eerst georganiseerd op landgoedcamping het Meulenman in de Lutte. We hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
• •
•
BOEi, in verband met de voorgenomen ontwikkeling van de steenfabriek in 2023. We hebben culturele verenigingen benaderd in verband met de herontwikkeling van de Aloysiuslocatie. We hebben een kerkenvisie opgesteld en gepresenteerd. Deze heeft als doel om samen met de betrokken kerkbesturen richting te geven aan de toekomst van de kerkgebouwen inclusief de bijbehorende parken en begraafplaatsen. We participeren ambtelijk en bestuurlijk in Cultuurregio Twente. We brengen de specifieke culturele doelstellingen en opgaven van een kleinere gemeente met meerdere dorpskernen op die manier regionaal en provinciaal onder de aandacht. Daarnaast wijzen we lokale partijen op (financiële) regelingen vanuit de Cultuurregio.
Sport In 2022 is veld twee van Sportclub Overdinkel gerenoveerd. We hebben een beroep gedaan op de regeling Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden. In het kader hiervan heeft de gemeente compensatie ontvangen voor de inkomstenderving van de sluiting van het zwembad in de periode november 2022 tot en met januari 2023. De gemeente Losser neemt deel aan de regeling lokale sportakkoorden. Op basis hiervan heeft het rijk uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld en is gestart met de uitvoering van het sportakkoord, waaronder het project Sport Beweeg Ontmoetingspark Losser. De gezondheid en de actieve levensstijl van inwoners is gestimuleerd
•
•
•
Er wordt uitvoering gegeven aan de Kadernota Gezondheid 2019-2022. Er is onder meer aandacht voor de preventie van roken, alcohol- en middelengebruik en voor het stimuleren van een gezonde leefstijl. Middels de volgende projecten wordt concreet uitvoering gegeven aan de Kadernota: o Cool2bfit o Actieve Ontmoeting o Preventie en handhavingsplan alcohol/NIX18 o Gezonde School/Gezonde Sportvereniging o Gecombineerde Leefstijl Interventie/SLIMMER o Lokaal Preventie Akkoord Samen met omliggende gemeenten wordt gewerkt aan de lobby tot het behoud van gezondheidszorgvoorzieningen in de nabijheid van inwoners. Het Lossers Sportakkoord wordt uitgevoerd met als hoofddoel zoveel mogelijk inwoners met plezier te laten sporten en bewegen.
Wat hebben we in 2022 gedaan?
15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
In de Lomanskamp in Beuningen en de Marcellinuslaan in Losser is het speelterrein heringericht. Een nieuw speelterrein is gerealiseerd in de Eversbergh/Dingshof te Losser. We hebben in samenwerking met Menzis en diverse zorgaanbieders de gecombineerde leefstijlinterventie SLIMMER uitgevoerd in Losser, Overdinkel en De Lutte. In 2022 is Losser als een van de vijf pilotgemeenten het regionale project Talentherkenning en Ontwikkeling uitgevoerd op vijf basisscholen. Via verschillende subsidieregelingen hebben we inwoners via verschillende sport- en beweegprojecten (Lekker Fit, Schoolschaatsen, De Actieve Ontmoeting, FC Noaber, Jeugdfonds Sport & Cultuur, Kuier Deur, Vitality Club) gestimuleerd meer te gaan sporten en bewegen. Dit heeft een positief effect gehad op de gezonde leefstijl van de deelnemers. In 2022 is met betrokken partijen overleg gevoerd over de toekomstige huisartsenzorg in Losser en Overdinkel. In het kader van het Lokaal Sportakkoord hebben we de Stichting Sport Beweeg en Ontmoetingspark Losser ondersteund bij de planontwikkeling van het Omnipark Losser. Hierbij slaan diverse partners de handen ineen om het Omnipark in de komende jaren te realiseren. Het gaat daarbij om voorzieningen, activiteiten en verbindingen. Eind 2022 is hiervoor aan de stichting een Leadersubsidie toegekend. Actieve deelname in de maatschappij is gestimuleerd
• • • •
•
• • •
•
16
Uitvoering van de beleidsnota eenzaamheid Kinderen met een lichte beperking integreren we in reguliere (sport)activiteiten. Uitvoering aan het plan van aanpak mantelzorg. De sociale kaart wordt verder aangepast waarbij de informatievoorziening richting inwoners wordt verbeterd (plan van aanpak Zorgschouw II). Binnen culturele activiteiten en projecten wordt waar mogelijk specifiek aandacht besteed aan de participatie van kwetsbare groepen (cultuur als bindmiddel). Uitvoering van het plan van aanpak dementie vriendelijke gemeente wordt gecontinueerd. In 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Hiervoor wordt een nieuw uitvoeringplan ontwikkeld. We houden aandacht voor jongeren in een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt in het kader van de "Twentse Belofte". De regionale samenwerking tussen Leerplicht en het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC) wordt versterkt, waardoor sneller ingespeeld kan worden op schooluitval bij bovenlokale scholen, zoals het MBO. Om de groei van het aantal mensen, dat met loonkostensubsidie aan het werk is, op te vangen wordt in 2022 en 2023 de personele inzet uitgebreid. Daar staat een
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
•
besparing op de uitkeringen tegenover, omdat potentieel langdurige bijstandsafhankelijkheid wordt voorkomen. In 2022 starten we met een business case om nader te onderzoeken hoe het kostenpatroon zich (verder) ontwikkelt. Divosa en de VNG voeren momenteel een lobby richting het rijk om extra middelen te verwerven voor de begeleiding van deze groep. De autonome groei is een gevolg van een nieuwe taak voor gemeenten vanaf de invoering van de Participatiewet in 2015. Gemeenten krijgen vanaf 2022 het budget voor de inzet van loonkostensubsidie op basis van de realisatie van het jaar ervoor. Dat stimuleert de inzet van loonkostensubsidie. Nu wordt de inzet van loonkostensubsidie nog bekostigd uit het landelijk macrobudget voor de uitkeringen volgens een verdeelmodel, waarbij de mate van realisatie geen rol speelt.
Onderwijs •
• •
•
• •
In 2022 geven we verder uitvoering aan de Losserse samenwerkingsagenda en het uitvoeringsplan Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) om de doorgaande (zorg)lijn van voorschool naar primair onderwijs en die van primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs te verbeteren en ouderbetrokkenheid te versterken. Er wordt gestart met de voorbereidingen voor het vervolg op de huidige samenwerkingsagenda en uitvoeringsplan. De taalklassen in Overdinkel en Losser worden gecontinueerd en worden in het kader van het nationaal plan onderwijs verder uitgebreid. We versterken de kwaliteit van de kinderopvang door invoering van een HBO medewerker (coach en ondersteuner) voor Voor en Vroegschoolse Educatie (VVE). Er wordt een VVE monitor uitgevoerd om deelname en bereik van de VVE beter in beeld te krijgen. We starten met het project Geboeid #No Filter op het voortgezet onderwijs met als doel het welbevinden onder de jongeren te verbeteren en thema's als eenzaamheid, onzekerheid en ongelukkig zijn bespreekbaar te maken.
Cultuur • •
• •
17
Culturele participatie wordt gestimuleerd. We zetten hierbij in op het betrekken van kwetsbare groepen. Cultuur en erfgoed worden waar mogelijk ingezet ten behoeve van sociaal-maatschappelijke opgaven als eenzaamheid en vitale dorpen (cultuur als bindmiddel). In samenspraak met het culturele veld geven we deelname aan culturele activiteiten ‘na corona’ een impuls. Via het kunst- en cultuurmenu van de stichting Culturele Basisvorming Losser maken alle Losserse leerlingen uit het
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
•
•
•
•
primair onderwijs kennis met kunst, cultuur en erfgoed. Het programma wordt doorontwikkeld onder de naam ‘Samen maken we kunst- en cultuureducatie!’. Het lokale convenant ‘Losser met muziek’ heeft als doel zoveel mogelijk kinderen structureel met muziek en andere cultuur in aanraking te brengen. Dit betreft onder meer leerorkesten, als onderdeel van het muziekonderwijs. Als gevolg van de coronamaatregelen kon dit nog niet worden opgestart, maar dat gaat nu gebeuren. Hierbij zijn lokale muziekverenigingen betrokken. Het project Carnavalsloodsen De Lutte heeft subsidie ontvangen vanuit Cultuurregio Twente (Creatieve Broedplaatsen). Hier komen generaties, kennis, techniek en ambachtelijkheid samen, in verbinding met erfgoed. Talent House Losser van de stichting Fundament heeft eveneens vanuit Cultuurregio Twente subsidie ontvangen voor een Creatieve Broedplaats. Het project is gericht op de inzet van onder meer cultuur en techniek ten behoeve van talentontwikkeling en participatie van jongeren. Lokale initiatiefnemers in Overdinkel (onder meer: Bruisend Overdinkel en Dorpsraad) gaan verder met de realisatie van een Grensmuseum. Dit biedt sociaal-maatschappelijke en economische mogelijkheden. Het initiatief kan lokaal een vliegwielfunctie hebben.
•
Festival Lutterzand Literair is een initiatief waarin bewoners en bezoekers op een laagdrempelige manier kennismaken met zowel (het erfgoed van) het Lutterzand als literatuur. Het festival is uniek in Twente en trekt ook bezoekers van buiten de regio. Op die manier biedt het kansen voor lokale ondernemers, in een periode waarin het toeristisch rustig is. Het festival krijgt een doorstart in 2022 en ontwikkelt zich elk jaar; specifieke programmaonderdelen zijn gericht op kinderen, senioren en taalvaardigheid. Hiervoor wordt samenwerking gezocht met lokale partners.
•
Met het project Beken & Bleken van Losser heeft Losser een landelijke Erfgoeddeal verworven. Onderdeel daarvan is dat een bijdrage wordt geleverd aan een leeromgeving waarin duidelijk wordt gemaakt hoe erfgoed kan bijdragen aan de huidige grote maatschappelijke opgaven. In ons geval met name klimaatadaptatie en energietransitie.
Wat hebben we in 2022 gedaan? Eenzaamheid • •
18
In 2022 hebben we verder uitvoering gegeven aan de nota en actieplan eenzaamheid uit 2021. De bijeenkomsten van join us voor jongeren zijn georganiseerd. In de week tegen eenzaamheid zijn er zowel voor professionals als inwoners werkateliers georganiseerd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
• • •
We zijn gestart met de culturele ontmoeting voor ouderen. Het taalpunt heeft een activiteit georganiseerd "neem je buur mee." een voorleeslunch voor ouderen heeft plaatsgevonden.
Mantelzorg In 2022 hebben we uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan mantelzorg. Hiervoor is onder andere het volgende gedaan: •
•
• •
Voor jonge mantelzorgers zijn er verschillende activiteiten georganiseerd, zoals snorkelen en duiken en het bijwonen van een voetbalwedstrijd Heracles, Almelo. het netwerk is actief benaderd waardoor we nieuwe aanmelding van jonge mantelzorgers hebben binnen gekregen. De dag van de mantelzorg is georganiseerd waarbij mantelzorgers een buffet aangeboden hebben gekregen. de mantelzorgwaardering is uitgereikt, dit heeft wederom geresulteerd in nieuwe mantelzorgers die nu in beeld zijn.
Inloop GGZ De inloop GGZ richt zich op inwoners die te maken hebben een GGZ verleden of problematiek die een laagdrempelige benadering behoeven. Het aantal deelnemers is weer op het niveau van voor de corona. Dementievriendelijke gemeente De activiteiten om een dementievriendelijke gemeente te worden zijn in 2022 opgepakt. Het plan is herijkt en er is een start gemaakt om het plan tot uitvoering te brengen. In samenwerking met de 14 Twentse gemeenten is in 2021 een Regiovisie Jeugdhulp Twente ontwikkeld. In 2022 is gestart met uitvoering geven aan de acties onderliggend aan de leidende principes uit deze visie, waaronder de aanpak van wachtlijsten en het aanbestedingstraject van de jeugdhulp (en maatschappelijke ondersteuning) per 1 januari 2025. Daarnaast is er ook vaart gezet achter de (hernieuwde) Regiovisie Huiselijk Geweld en kindermishandeling en de aanpak Mensenhandel Twente. Deze initiatieven uit het nieuwe Innovatieplan Sociaal Domein 20212024 zijn veelal van de onderzoeksfase naar de implementatiefase overgegaan. Dit geldt ook voor de genoemde weerbaarheidstrainingen (zie ook de Lokale monitor sociaal domein 2022). Activering (arbeids)participatie In 2022 hebben we werkzoekenden intensief begeleid naar werk of participatie. Dit doen we door regelmatig contact te hebben met onze inwoners. Er is veel aandacht besteed aan groepen met een
19
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
grotere afstand tot de arbeidsmarkt: statushouders, kwetsbare jongeren, GGZ doelgroep, mensen met een arbeidshandicap en schoolverlaters van het speciaal- en praktijkonderwijs (doelgroepenregister). Daarnaast hebben we in 2022 ondersteuning geboden aan werkzoekenden zonder uitkering, de zogenaamde nietuitkeringsgerechtigden (nuggers). Deze groep wordt in Losser steeds beter zichtbaar als gevolg van het integraal werken. Consulenten met accent Wmo en/of Jeugd of externe partners verwijzen nuggers door naar onze accountmanager werk voor ondersteuning bij bemiddeling richting werk. Er is blijvend aandacht voor het voorkomen van instroom in de bijstandsuitkering (poortwachtersfunctie). We hebben de inzet van loonkostensubsidie (LKS) actief gestimuleerd. We stimuleren onze inwoners om te werken naar vermogen, om bijstandsafhankelijkheid te voorkomen. Het aantal mensen dat met een loonkostensubsidie werkt is daardoor in 2022, zoals verwacht, gestegen. Dat heeft ertoe geleid dat er minder uitkeringen zijn verstrekt in 2022. Het BUIG-budget is daardoor naar beneden bijgesteld. De kosten voor LKS worden op basis van realisatie vergoed door het Rijk. We zien echter dat het begeleiden van werkzoekenden een steeds intensievere aanpak vraagt dan voorheen. Dat geldt ook voor begeleiding na plaatsing, met name voor inwoners die lange tijd van een uitkering afhankelijk zijn geweest.
We leveren nazorg op de werkplek om een duurzame plaatsing te stimuleren. In 2022 zijn we er niet aan toe gekomen om een businesscase op te stellen waarin we specificeren wat de maatschappelijk kosten en baten zijn van de Participatiewet voor de gemeente Losser. De analyse van de businesscase kost meer tijd dan voorzien, waardoor we een extern bureau in zullen schakelen om deze taak uit te voeren. Dit onderzoek is daarom uitgesteld naar 2023. De accountmanager Werk ondersteunt werkgevers bij de inzet van functiecreatie en jobcarving: hierdoor zijn functies beter bereikbaar geworden voor mensen met een arbeidshandicap. We leveren maatwerk om inwoners te begeleiden naar een passende arbeidsplek. De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) was een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers, waaronder zzp’ers, tijdens de Corona-crisis te ondersteunen. Deze Tozo-regeling is gestopt per 1 oktober 2021. Vanaf 1 juli 2022 moesten ondernemers beginnen met het terugbetalen van verstrekte Tozo-kredieten. Cultuur Er zijn diverse activiteiten ten behoeve van cultuur uitgevoerd,
20
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
zoals: •
• •
•
Tijdens de WAK is de Schatkamerpluijm, onze lokale prijs voor ‘verborgen schatten’ van Losser, uitgereikt aan de stichting Staringmonument in verband met het geologiemuseum. Het festival Lutterzand Literair is in verband met de coronasituatie verplaatst van januari naar mei. Vanuit de Erfgoed Deal hebben we in september voor vakgenoten een regionaal symposium met sprekers en excursies over het project Beken & Bleken van Losser georganiseerd. De te organiseren publieksdag over het project en de betreffende thema's is verplaatst naar maart 2023. We hebben historische vereniging de Dree Marken ondersteund bij het plaatsen van een aantal markstenen in de omgeving van Beuningen.
Onderwijs •
•
•
•
•
Er is adequate onderwijshuisvesting voor zowel basis- als voorgezet onderwijs
De activiteiten uit de lokale samenwerkingsagenda van 2018-2022 zijn grotendeel uitgevoerd en geëvalueerd. De doorgaande lijn van kinderopvang naar primair onderwijs en het voortgezet onderwijs is verder geoptimaliseerd. De uitkomsten van de evaluatie worden betrokken in de nieuwe LSA 2023 waarvoor de voorbereidingen in 2022 zijn gestart. De taalklassen zijn in 2022 uitgebreid naar twee scholen in Losser. zes scholen in de gemeente Losser nemen nu deel aan de taalklassen (drie Overdinkel/ drie Losser). Ieder kinderdagverblijf heeft een HBO-coach in dienst genomen. Drie keer per jaar komen de coaches van de verschillende organisaties onder regie van de gemeente bij elkaar om ervaringen uit te wisselen en de werkzaamheden te evalueren en waar nodig aan te passen. Er is een keuze gemaakt voor een VVE-monitor. We werken hierin samen met de gemeente Enschede. Invoering/implementatie in 2023. In 2022 zijn een tweetal theatervoorstellingen en workshops ten behoeve van het interprofessioneel werken uitgevoerd.
Het in september 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) wordt uitgevoerd. Op basis hiervan kunnen gemeente en schoolbesturen proactief huisvestingsbeleid voeren. Schoolbesturen stellen in samenspraak met de gemeente een businesscase op voor schoolgebouwen waarvoor een voorziening staat gepland. Wat hebben we in 2022 gedaan? In 2022 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een gezamenlijke, toekomstbestendige en multifunctionele accommodatie voor de gemeenschap van Beuningen. Op basis hiervan is besloten tot een nieuwbouwscenario en zijn hiervoor een
21
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
voorbereidings- en een bouwkrediet opgenomen in de begroting 2023. Mantelzorgers zijn ondersteund op het gebied van advies, informatie, respijtzorg en praktische hulp
•
•
•
De uitkomsten van het mantelzorgonderzoek zijn meegenomen als verbeterpunten in het uitvoeringplan mantelzorg. In 2022 wordt het uitvoeringsplan mantelzorg gerealiseerd. In de werkgroep jonge mantelzorgers worden de behoeften van de jonge mantelzorgers gepeild. De behoeften worden in 2022 omgezet in concrete acties. Er is een start gemaakt met het Alzheimer café, dit wordt gecontinueerd.
Wat hebben we in 2022 gedaan? Mantelzorg • • •
het uitvoeringsplan mantelzorg is gerealiseerd en hieraan is ook uitvoering gegeven. De behoeften van jonge mantelzorgers zijn omgezet naar activiteiten. Het Alzheimer café is van start gegaan en behoort tot het reguliere aanbod van Fundament.
Doelstelling (S3): De gemeente Losser zet in op vroegtijdige signalering om de zelfredzaamheid te bevorderen. (Bestaande) initiatieven gericht op kwetsbare inwoners (bijvoorbeeld door armoede) zijn op elkaar afgestemd en gestimuleerd
•
•
Om de integrale aanpak van armoede te stimuleren en de toegang tot schuldhulpverlening beter onder de aandacht te brengen heeft de coördinator Armoedebeleid een rol in het stimuleren en verbinden van lokale en regionale (vrijwilligers) initiatieven. We zetten in op het verbinden van professionele en nietprofessionele hulp middels de JIM-aanpak. Kwetsbare jeugdigen en hun systeem worden ondersteund met een duurzame en passende oplossing.
Wat hebben we in 2022 gedaan? Armoedebeleid Er is geïnvesteerd in de bekendheid van minimaregelingen om het bereik te vergroten en de doelgroep beter te kunnen bereiken. Eind 2022 zijn Fashioncheques uitgereikt voor kinderen in armoedesituaties, die bij lokale ondernemers ingeleverd kunnen worden. Daaraan zijn eenmalig extra middelen besteed in verband met de gevolgen van de energiecrisis. Er zijn diverse ondersteunende instrumenten ingezet voor mensen in schuldensituaties. De ondersteuning varieert van lichte tot zware ondersteuning. Het leveren van maatwerk staat in alle gevallen centraal. Stadsbank Oost Nederland voert een groot deel van de
22
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
schuldhulpverlening voor Losser uit. De intake vindt plaats in Losser, tenzij een inwoners liever in Enschede wil afspreken. Door de aanwezigheid van de consulent van de Stadsbank in 't Lossers Hoes is de samenwerking met gemeentelijke consulenten versterkt, ook hier wordt er integraal en domein overstijgend gewerkt. Het project ‘Vroegsignalering schulden’ is voortgezet en daarmee wordt voldaan aan de verplichting zoals die sinds 2021 in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is opgenomen. We zijn aangehaakt bij de Twentse Belofte, waarmee kwetsbare jongeren (zonder startkwalificatie en/of weinig inkomsten) in kaart worden gebracht. We hebben geïnvesteerd in een regionale samenwerking tussen gemeenten, scholen (VSO Pro) en RMC. Deze intensieve samenwerking heeft geresulteerd in een goed lopend netwerk om jongeren duurzaam deel te laten nemen aan het arbeidsproces. In een structureel overleg van RMC/Leerplicht en twee trajectbegeleiders worden, indien nodig, vervolgacties uitgezet. Regelmatig is hiervoor een huisbezoek ingezet, met als doel jongeren te mobiliseren richting school/werk. Losser neemt deel aan het regionaal overleg over "thuiszitters" om verzuim te beperken. Onafhankelijke cliëntondersteuning De gemeente Losser werkt op subsidiebasis samen met Zorgbelang Overijssel ten behoeve van de onafhankelijke cliëntondersteuning voor onze inwoners.
Jaarlijks wordt er minimaal 2 keer een overleg gepland met Zorgbelang Overijssel (evaluaties en subsidiebeschikking opvolgend jaar). Tijdens de evaluatie is gebleken dat Losser naar verhouding met andere Twentse gemeenten een relatief laag aantal kwesties kent. Om deze reden zijn er samen met Zorgbelang Overijssel in kwartaal 4 acties uitgezet om de bekendheid omtrent onafhankelijke cliëntondersteuning naar inwoners te vergroten. JIM- aanpak In 2022 hebben we alle integraal consulenten de basisprincipes van de JIM-aanpak meegegeven. De getrainde consulenten waren hiervoor aanjager. In oktober 2022 heeft er tevens een inspiratie- en vraagsessie plaatsgevonden, gegeven door de moederorganisatie JIMwerkt. Bij een passende casus kan de consulent deze methodiek inzetten (voor meer informatie, zie de bijgevoegde lokale monitor sociaal domein 2022). De vraag van de inwoners is integraal geanalyseerd en opgepakt
We continueren de uitvoering van het integraal beleidsplan en de visie integraal werken. Dit wordt onder andere gedaan door de cliënt centraal te stellen, de hulpvraag breed uit te vragen en ondersteuning op maat in te zetten (dit kan ook inzet van het netwerk zijn). Wat hebben we in 2022 gedaan? Alle inwoners konden op verschillende locaties bij onze integraal consulenten terecht met vragen. In 2022 kon dit naast onze centrale
23
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
toegang in het gemeentehuis ook bij alle basisscholen en huisartsen in onze gemeente. Daarnaast hebben we ook LOES (bestaand regionaal concept) toegevoegd aan het toegangsteam. Middels communicatie-uitingen hebben we afgelopen jaar meer aandacht besteed aan thema's uit het sociaal domein. De kennis en kunde van interne en externe verwijzers en andere betrokken partijen is optimaal benut
De samenwerking met huisartsen, scholen, jeugdreclassering, jeugdbescherming en andere ketenpartners wordt onderhouden en verfijnd
Wat hebben we in 2022 gedaan? De samenwerking met onze zorgpartners is gecontinueerd en de werkwijze met één contactpersoon per organisatie is (positief) geëvalueerd. De samenwerking met het jongerenwerk van Stichting Fundament is verbeterd. De coördinator armoedebeleid informeert de integraal consulenten regelmatig over welke mogelijkheden er zijn en geeft tips voor het herkennen van situaties van armoede en schulden. Doelstelling (S4): De gemeente Losser biedt tijdig, passende ondersteuning en zorg. Ondersteuning en zorg is bereikbaar en toegankelijk voor de inwoners en is integraal, passend en kosten adequaat aangeboden
•
•
•
•
•
•
24
Overgang tussen de verschillende wetgevingen (18-/ 18+) vloeiend laten verlopen, zodat inwoners hier zo min mogelijk hinder van ondervinden. We onderzoeken wat de gevolgen zijn van de wetswijziging in 2022 rondom het woonplaatsbeginsel. Zover bekend zullen er meer jeugdigen door de gemeente Losser bekostigd moeten worden na de wijziging. Hiervoor krijgen we vanuit het Rijk compensatie. Op dit moment is nog niet alle informatie bekend. Tot die tijd gaan we uit van budgetneutraliteit. We zetten een sportcoach in bij verenigingen om te signaleren, vroegtijdig lichte ondersteuning te kunnen bieden en op te schalen indien nodig. In 2022 blijven we extra aandacht besteden aan groepen die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Als de reguliere werkwijze niet toereikend is, zetten we in op samenwerking met werkgevers die specifiek gericht zijn op het begeleiden van deze groep werkzoekenden. Op verzoek van het Rijk/Belastingdienst ondersteunen wij de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag-affaire vanaf februari 2021. Wij verwachten hiervoor ook in 2022 nog inspanningen te moeten leveren. De kosten voor de hiermee gepaard gaande inzet worden vergoed door het Rijk. De inkrimping van de Wsw-populatie gaat gestaag verder. Dat heeft enerzijds een effect op de realiseerbare
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
•
(detacherings)omzet en anderzijds op de uitvoeringskosten Wsw. In 2022 worden uitvoeringskosten meer in lijn gebracht met de populatieomvang. Alle Wsw-werknemers nemen actief deel in/aan de maatschappij. Bijna 70% is werkzaam bij een reguliere werkgever. We realiseren dat door: in te zetten op persoonlijke ontwikkeling van de werknemers, het opbouwen en beheren van een netwerk van contacten en het leveren van maatwerk bij plaatsingen (jobcarving, jobcoaching, loonkostensubsidie, begeleidingsafspraken, passende tariefafspraken en de no-riskpolis).
Wat hebben we in 2022 gedaan? Om de overgang tussen de verschillende wetgevingen (18-/ 18+) vloeiend te laten verlopen hebben we de 18-/18+ consulent gecontinueerd en bestendigd. Naast begeleiding bij de overgang tussen de wetgevingen, speelt huisvesting bij deze doelgroep ook een belangrijke rol. Hier was aandacht voor, door de 18-/18+ consulent. De prognose vanuit de cijfers simulatie CBS 2020 omtrent het woonplaatsbeginsel was dat vanuit de gemeente Losser 15 jeugdigen financieel administratief zouden verhuizen naar een andere gemeente en dat 30 jeugdigen (wederom) administratief verhuisden naar onze gemeente, waarvoor wij financieel verantwoordelijk zouden worden per 1 januari 2022. Dit betekende dat vanuit de CBS prognose het in totaal om ongeveer 45 jeugdigen zou gaan. Uiteindelijk is dit cijfer lager uitgevallen. Er zijn 14 jeugdigen administratief verhuisd naar een andere gemeente (13 daarvan hadden een verblijfsindicatie) en er zijn 15 jeugdigen overgedragen naar de gemeente Losser per 1 januari 2022 (allen met verblijfsindicatie). In totaal ging het dus uiteindelijk om 29 jeugdigen. Echter hebben de overgedragen jeugdigen naar onze gemeente zwaardere indicaties (waarmee hogere kosten gepaard gaan) dan de jeugdigen die vanuit onze gemeente verhuisd zijn naar de andere gemeenten. In de begroting van 2023 houden we hier rekening mee.
In 2022 zijn we opnieuw op zoek gegaan naar een sportcoach, waarbij nu naast de vaardigheden ook het belang van continuïteit meewoog. Uiteindelijk heeft de gemeente Losser de opdracht bij Stichting Fundament belegd. Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, zoals statushouders, mensen met een arbeidshandicap, met een GGZ achtergrond, of voor het overige zonder uitkering zijn, begeleiden we intensief om een duurzame resultaat te bevorderen. We leveren maatwerk om zo veel mogelijk inwoners aan het werk te krijgen en houden. Als compensatie van de hogere energierekening is een energietoeslag verstrekt aan huishoudens met een inkomen tot
25
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
120% van het minimum. Bij de bepaling van de voorwaarden zijn de landelijke richtlijnen gevolgd. De toeslag was eerst € 800,- maar is in de loop van het jaar met € 500,- verhoogd naar € 1.300,-. Totaal hebben ongeveer 900 huishoudens deze energietoeslag ontvangen. Het budget dat wij van het Rijk voor de energietoeslag 2022 hebben ontvangen, was hiervoor (net) niet toereikend. Mogelijk volgt in 2023 een compensatie vanuit het Rijk voor deze overschrijding. Er hebben zich in Losser in 2022 géén nieuwe gedupeerden van de Toeslagenaffaire gemeld. Aan de gedupeerden die al bij de gemeente in beeld waren (vóór 2022), is ondersteuning geboden. Voor deze individuele ondersteuning zijn dit jaar ook daadwerkelijke kosten gemaakt, waarvoor het Rijk ons compenseert. In paragraaf 3.8 is de SiSa-bijlage opgenomen. De regelingen waar het om gaat zijn C62 ‘Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire’ en B2 ‘Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek’. Werknemers met Wsw-dienstverband bij de gemeente Losser zijn zoveel als mogelijk en passend, via detachering of begeleid werken in een reguliere werkomgeving geplaatst. Het personele verloop is een jaarlijks terugkerend thema, omdat het aantal werknemers met een Wsw-dienstverband steeds verder daalt.
De inkrimping van de Wsw-populatie heeft een effect op de uitvoeringskosten Wsw. In 2022 hebben we de uitvoeringskosten meer in lijn gebracht door de inzet van de bedrijfsleider teug te brengen naar 0,4 fte. Ingekochte ondersteuning en zorg is voldoende en van goede kwaliteit
Controle op de ingekochte ondersteuning en zorg vindt regionaal plaats aan de hand van het 'barrièremodel' en het kwaliteitskader Wmo en Jeugdhulp. Wat hebben we in 2022 gedaan? Regelmatig evalueren integraal consulenten de doelmatigheid en daarmee onder andere ook de kwaliteit van zorg die geleverd wordt. Zowel regionaal als lokaal vonden onderzoeken plaats naar de kwaliteit en rechtmatigheid van de zorg voor inwoners. Door de het nieuwe aanbestedingstraject van de Twentse inkoop van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning is er kritisch gekeken naar het 'barrieremodel'. Alle opgedane ervaringen worden in het nieuwe aanbestedingstraject meegenomen.
Wat heeft het gekost?
Bedragen x 1.000 Euros
26
Realisatie
Begroting
Realisatie
Saldo
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
2021
(na wijziging)
2022
Sociaal
32.889
34.327
36.553
-2.226
Totaal Lasten
32.889
34.327
36.553
-2.226
Sociaal
8.609
6.805
9.744
2.939
Totaal Baten
8.609
6.805
9.744
2.939
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
24.280
27.522
26.809
713
Sociaal
714
0
72
-72
Totaal Storting reserves
714
0
72
-72
Sociaal
585
637
460
-177
Totaal Onttrekking reserves
585
637
460
-177
Gerealiseerde saldo van mutaties reserves
129
-637
-387
-249
24.410
26.885
26.422
464
Gerealiseerd resultaat
Toelichting Een uitgebreide toelichting per product is te vinden in Hoofdstuk 3 "Financiële positie". Per saldo wijkt het Programma Sociaal afgerond € 464.000 positief af ten opzichte van de gewijzigde begroting. Dit saldo bestaat uit de volgende onderdelen:
Hieronder worden deze onderdelen afzonderlijk toegelicht. Toelichting nadelig saldo lasten € 2.226.000: Vooral het nadeel op het taakveld 6.3 Inkomensregelingen draagt met een overschrijding van de geraamde lasten van € 1.850.000 bij aan het nadelig resultaat op het programma Sociaal. Deze overschrijding wordt vrijwel geheel veroorzaakt door de kosten van de opvang van Oekraïners en Noodopvang. Deze (extra) kosten, die niet geraamd zijn, worden volledig gecompenseerd door het rijk (zie toelichting baten). Een ander groot nadeel op de lasten zien we terug op het taakveld Sportaccommodaties (Taakveld 5.2). Het nadelig effect is € 291.000. Een deel van de overschrijding op de kosten vloeit voort uit de niet-compensabele BTW. Via de Specifieke uitkering Sportstimulering ontvangen we hiervoor compensatie van het rijk (zie hiervoor toelichting baten). Op het taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken zien we een overschrijding van de lasten met € 127.000. De extra kosten van de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) worden volledig gecompenseerd door een specifieke uitkering van het rijk. De kosten van het leerlingenvervoer vallen hoger uit dan verwacht. Het beroep op leerlingenvervoer is vooral de laatste maanden hoger geweest terwijl we in de begroting (nog) geen rekening hebben gehouden met de niet-compensabele btw.
27
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Op het taakveld Samenkracht en Burgerparticipatie is de overschrijding van de lasten € 158.000. De oorzaken zijn divers, maar in het oog springen onder meer de indexering van de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. De kosten worden gemaakt door de gemeente Enschede, die hiervoor ook rijksmiddelen ontvangt. Enschede ontving tot op heden echter geen compensatie voor loon- en prijsstijgingen. Ondanks het feit dat de deelnemende gemeenten hier via het gemeentefonds wel voor worden gecompenseerd. Met ingang van 2022 betalen de gemeenten wel de prijs- en loonstijgingen aan Enschede. Een ander nadeel zien we op de kosten van de Kinderopvang op basis van Sociaal Medische Indicatie. Er is steeds meer een beroep op deze plekken gedaan en we moeten deze plekken tijdig reserveren. Dit maakt dat de kosten al jaren sterk oplopen, ook in 2022. Het landelijk beeld, dat de kosten van de jeugdzorg in 2022 flink gestegen zijn, zien we ook terug in Losser op de taakvelden 6.72 (Maatschappelijke Dienstverlening 18-) en 6.82 (Geëscaleerde Zorg 18-). Het totale nadeel komt uit op iets meer dan € 300.000, vooral door de gestegen kosten van Geëscaleerde zorg. In de najaarsnota voorzagen we hier nog een voordeel van bijna € 100.000. Maar in het najaar zijn we geconfronteerd met een aantal complexe situaties waardoor het budget in 2022 toch overschreden is.
Voordelen zijn er ook: de taakvelden 6.2 (Toegang en eerstelijnsvoorzieningen), 6.5 (Arbeidsparticipatie) en 6.6 (Maatwerkvoorzieningen Wmo) laten een voordeel zien. Het totale voordeel is € 312.000. Het voordeel op de Toegang en eerstelijnsvoorzieningen komt doordat het budget voor pilots en de stelpost van compensatie van inflatie voor de zorgaanbieders niet is aangewend. Bij de arbeidsparticipatie komt dat vooral doordat de eerste statushouders pas aan het einde jaar onder de nieuwe Wet Inburgering zijn binnengekomen, en de kosten van de reïntegratietrajecten meevielen. Het voordelig resultaat op de maatwerkvoorzieningen Wmo vooral veroorzaakt wordt doordat de vervoersvoorzieningen bijna € 100.000 lager uitvallen. En door de niet uitgegeven coronamiddelen zien we op het taakveld 5.3 (Cultuurpresentatie, productie en participatie) een voordeel van € 76.000. Deze worden begin 2023 uitgekeerd. Toelichting voordelig saldo baten € 2.939.000: Zoals onder de toelichting op het saldo van de lasten al is aangegeven ontvangen we ter compensatie van de gemaakte kosten van de opvang van Oekraïners en de Noodopvang een bijdrage van het rijk. Deze is net als de lasten niet geraamd en daardoor bedraagt het nadeel op het taakveld 6.3 Inkomensregelingen € 2.190.000. De uitkering van het rijk voor Onderwijsachterstandenbeleid valt hoger uit dan verwacht.
Datzelfde beeld zien we bij sportbeleid: door de vergoeding van de niet-compensabele btw zien we hier eveneens een voordeel. Gezamenlijk ontvangen we ruim € 400.000 meer. Daarnaast zien we een voordeel van € 317.000 op het onderdeel maatwerkvoorzieningen Wmo. Net als in voorgaande jaren ontvangen we ook in 2022 een uitkering vanuit de reserve Beschermend Wonen. Verder hebben we specifieke uitkeringen (SPUK) voor de uitvoering van het lokaal preventieakkoord ontvangen (€ 20.000) en voor de aanpak van de problematiek die is ontstaan door de kinderopvangtoeslagenaffaire (€ 57.000).
28
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023
Toelichting nadelig saldo stortingen reserves € 72.000: Er is in totaal een bedrag van € 72.000 meer in de reserves gestort dan geraamd. De extra stortingen vloeien voort uit het feit dat van geoormerkte budgetten minder is uitgegeven dan geraamd. Het gaat om geld voor Gezond in de Stad (GIDS), het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen (NASB) en de reserve MOP Onderwijs. Dit heeft verschillende redenen. Door corona zijn er minder activiteiten opgestart en zijn activiteiten uitgesteld. De planontwikkeling van het Omnipark Losser vergt meer tijd. Er zijn extra middelen uitgekeerd door het Rijk. Voor onderwijs bleken grote investeringen (nog) niet nodig. Toelichting nadelig saldo onttrekkingen reserves € 177.000: Er is bijna € 180.000 minder uitgegeven aan de pilots binnen het Sociaal Domein. Dit komt omdat de pilots die lopen en/of opgestart zijn minder kosten als eerder was geraamd.
29
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 8 juni 2023