Jaarrekening 2023

Jaarrekening gemeente Losser

2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................2 Aanbiedingsbrief ....................................................................................................................3 Financiële toelichting ................................................................................................................5 Jaarverslag ..............................................................................................................................7 1. Programmaverantwoording ...............................................................................................8 1.1. Sociaal ...............................................................................................................................9 1.2. Fysiek ..............................................................................................................................32 1.3. Bestuur en Dienstverlening..............................................................................................61 2. Paragrafen .........................................................................................................................71 2.1. Paragraaf Lokale heffingen..............................................................................................72 2.2.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................76 2.3. Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................82 2.4. Financiering .....................................................................................................................88 2.5. Bedrijfsvoering .................................................................................................................92 2.6. Verbonden partijen ..........................................................................................................96 2.7. Grondbeleid ...................................................................................................................104 2.8. Openbaarheidsparagraaf Woo ......................................................................................109 Jaarrekening .......................................................................................................................111 3. Financiële Positie ...........................................................................................................112 3.1. Overzicht van baten en lasten .......................................................................................112 3.2.

Toelichting op het overzicht van baten en lasten ..........................................................113 Toelichting taakvelden programma Sociaal ..........................................................................117 Toelichting taakvelden programma Fysiek ...........................................................................126 Toelichting taakvelden programma Bestuur en Dienstverlening ..........................................134 3.3. Overzicht kredieten ........................................................................................................138 3.4. Overzicht taakvelden .....................................................................................................142 3.5. Begrotingsrechtmatigheid ..............................................................................................146 3.6. Incidentele baten en lasten ............................................................................................150 3.7. Informatie in het kader van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke- en semipublieke sector (WNT) ..............................................................................153 3.8. Verantwoordingsinformatie over specifieke Single Information, Single Audit ................157 4.

Balans ..............................................................................................................................169 4.1. Balans per 31-12-2023 ..................................................................................................170 4.2. Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .....................................172 Toelichting: ...........................................................................................................................175 Toelichting ............................................................................................................................185 4.3. Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ...............................................196 5. Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................198 6. Bijlagen ............................................................................................................................200 6.1. Beleidsindicatoren .........................................................................................................201 7. Overige gegevens ...........................................................................................................206 8.

Controleverklaring accountant......................................................................................207

2

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de gemeenteraad

Losser, 4 juni 2024 Onderwerp: jaarstukken 2023 Inleiding Op grond van artikel 197 van de Gemeentewet bieden wij de jaarrekening en het jaarverslag over 2023 aan. Met deze stukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde bestuur. Verantwoording afleggen De vastgestelde Programmabegroting 2023, inclusief negen begrotingswijzigingen nadien, is het uitgangspunt voor de beleidsmatige en financiële verantwoording. In 2023 zijn er meerdere maatschappelijke resultaten behaald, zoals:

3

•

De kinderraad en de kinderburgemeester zijn geïnstalleerd. Via de methodiek “Consulting Kids” zijn we met kinderen en jongeren in gesprek geweest om input op te halen voor de uitvoeringsnota sociaal domein. Binnen verschillende uitvoeringsprojecten hebben we onze inwoners op actieve wijze betrokken. De trainingen voor medewerkers op het terrein van inwonerparticipatie zijn gestart.

•

In 2023 is gestart met de isolatieaanpak; een eerste groep woningeigenaren met kans op energiearmoede is geholpen bij de uitvoering van een grote isolatiemaatregel. Ter stimulering van grote energiebesparende maatregelen is er voor alle inwoners met een eigen woning een subsidieregeling geopend waar veel gebruik van is gemaakt. Deze eerste ervaringen zijn meegenomen in de doorontwikkeling van het Losserse Isolatieprogramma.

•

In De Lutte is voortvarend gewerkt aan de uitvoering van de opgavegerichte aanpak van het centrumplein en deelprojecten die daar direct mee samenhangen. Met de realisatie wordt bijgedragen aan strategische doelen op gebied van vitale dorpskernen en leefbaarheid. In nauwe samenwerking met ‘het dorp’ is gewerkt aan projecten in de openbare ruimte, maar hebben ook vrijwilligers uit de Lutte de handen uit de mouwen gestoken bij diverse deelprojecten. Het geheel passend binnen de gezamenlijke visie Kwaliteitsimpuls De Lutte.

•

Op het gebied van circulaire economie en duurzaamheid is de bestuurlijke ambitie uitgesproken om in Beuningen de ‘meest circulaire en toekomstbestendige multifunctionele accommodatie van Oost-Nederland’ te willen bouwen. Vanuit die ambitie is het traditionele bouwproces ‘omgekeerd’ en heeft een innovatieve aanbesteding plaatsgevonden om de meest actuele kennis ‘uit de markt’ op dit gebied te kunnen benutten. Vanuit deze aanbesteding worden verdere stappen gezet in het bouwproces.

•

In 2023 hebben we onderzocht hoe de schuldhulpketen verbeterd kan worden: Er is behoefte aan budgetbegeleiding voor inwoners met geldzorgen. Een efficiënte schuldhulpverleningsketen speelt een belangrijke rol bij het waarborgen van bestaanszekerheid, met name voor inwoners met (dreigende) schulden. Door de schuldhulpketen aan te laten sluiten op de wettelijke taak voor vroegsignalering en budgetbegeleiding toe te voegen aan de basisdienstverlening, bevorderen we de

financiële draagkracht en zelfredzaamheid van onze inwoners op lange termijn. We voorkomen toename van schulden door voortijdig ondersteuning te bieden. Het voorkomen van problematische schulden voorkomt hoge zorgkosten en intensieve (dure) schuldhulpverlening op lange termijn. •

We werken steeds meer en beter samen met partners in het veld om o.a. dementitievriendelijk te worden en eenzaamheid bespreekbaar te maken en te voorkomen.

•

In 2023 hebben we werkzoekenden intensief begeleid naar werk of participatie. We hebben hiervoor regelmatig contact met onze inwoners. Er is veel aandacht besteed aan groepen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt: statushouders, kwetsbare jongeren, GGZ doelgroep, mensen met een arbeidshandicap en schoolverlaters van het speciaal- en praktijkonderwijs (doelgroepenregister).

•

Binnen het project Thuus hebben we jongeren een tijdig en passende woonplek geboden (18+).

Op financieel gebied zijn de ontwikkelingen in 2023: De kosten van de uitvoering van de jeugdzorg en Wmo zijn € 1.154.000 hoger dan begroot. Voor het grootste deel wordt dit veroorzaakt door de afwikkeling naar het onderzoek reële tarieven, die met terugwerkende kracht zijn door gevoerd. Ook vallen de tarieven hoger uit dan de indexatie waarmee we in de begroting rekening hadden gehouden. De derde reden voor het nadelig saldo is de verkleining van groepsgrootte in verblijf. Op deze ontwikkelingen is in de Begroting 2023 voor een groot deel geanticipeerd. Eind 2023 kregen we te maken met een aantal extra kostenposten zoals dure jeugdtrajecten en woonvoorzieningen. De kosten voor sportaccommodaties vallen hoger uit door hogere energiekosten van het zwembad. Het nadeel is € 233.000. Daarentegen is er een voordeel van € 492.000 op het beheer van gebouwen en gronden. Dit komt omdat in 2023 minder onderhoud was volgens planning. Dit verschilt per jaar. Het voordeel wordt aan de reserve MOP toegevoegd. De jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van afgerond € 0,9 mln. Vóór de verwerking van het jaarresultaat 2023 komt de ratio van het weerstandsvermogen uit op 10,7. Accountantscontrole De controleverklaring van de accountant maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2023.

De controle is gebaseerd op het door de raad vastgestelde Controleprotocol en het normenkader 2023, dat in de raad van 14 november 2023 voor kennisgeving is aangenomen.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Losser Secretaris,

Burgemeester,

Drs. J. van Dam

G.J. Kok MDR

4

Financiële toelichting De rekening 2023 sluit met een batig saldo van € 880.000. Zoals gebruikelijk zijn de risico’s geactualiseerd. De ratio van het weerstandsvermogen is in 2023 10,7 (vóór resultaatbestemming). Deze ratio ligt ruim boven de door de raad geformuleerde bandbreedte. Een nadere toelichting hierop is terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verklaring op hoofdlijnen van het rekeningresultaat 2023: Tabel 1, Analyse op hoofdlijnen van het rekeningresultaat Taakveld

Voordeel (bedragen x € 1.000)

Uitgangspunt: begrotingssaldo 2023

-/- 558

Netto effect bestuursrapportage 2023

-/- 1.031

Netto effect 'Tussentijdse rapportage 2023' Saldo na 'Tussentijdse rapportage'

2.144 555

Ontwikkelingen na Tussentijdse rapportage Reserves

-/- 282

Algemene uitkering

1.191

Beheer gebouwen en gronden

492

Overige baten en lasten

421

Verkeer en vervoer

167

Sportaccommodaties

-/- 233

Samenkracht en burgerparticipatie Jeugd en Wmo

148 -/- 1.154

Volksgezondheid

128

Grondexploitatie

-/- 232

Wonen en bouwen

178

Overige mutaties

-/- 499

Totaal ontwikkelingen na tussentijdse rapportage

325

Saldo Jaarrekening 2023

880

Bij het vaststellen van de begroting door de gemeenteraad (november 2022), was een nadelig saldo voorzien van € 558.000. Na de vaststelling van de Bestuursrapportage (juli 2023) en de Tussentijdse rapportage (december 2023) was het verwachte saldo verbeterd tot een positief saldo van € 554.000. Het uiteindelijke rekeningresultaat 2023 komt uit op € 880.000. In bovenstaande tabel hebben wij de grootste afwijkingen ten opzichte van de tussentijdse rapportage geschetst.

5

Via de algemene uitkering ontvangen wij bedragen voor onder andere specifieke doelstellingen (vooral taakmutaties). Door het late tijdstip van de in december toegezegde rijksmiddelen ad € 1,1 mln. is het nog niet mogelijk geweest deze middelen voor de genoemde taken in te zetten. Dit is mede een verklaring van het ontstane rekeningresultaat van € 0,9 mln. Hiervoor zijn beleidsmatige keuzes nodig. Dit leidt er mogelijk toe dat bij de resultaatbestemming een voorstel wordt gedaan om (een deel van) de niet benutte gelden beschikbaar te houden voor uitvoering in de komende jaren. Voor een meer gedetailleerde toelichting op dit overzicht verwijzen wij naar de programmaverantwoording in hoofdstuk 1 en de toelichting in hoofdstuk 3 van de jaarrekening 2023: ‘Financiële positie’. In het bij deze jaarstukken horende raadsvoorstel doen wij voorstellen voor bestemming van het rekeningresultaat 2023. Structureel rekeningresultaat Het is verplicht dat de jaarrekening inzicht geeft in de incidentele baten en lasten per programma. Dit overzicht is opgenomen in paragraaf 3.6. Het saldo van incidentele baten en lasten is van belang. Aan de hand hiervan is het structureel rekeningresultaat te bepalen. Uit het overzicht van paragraaf 3.6 blijkt dat het saldo van de incidentele baten in 2023 uitkomt op -/- € 658.000. Het structureel rekeningresultaat bedraagt € 1,5 mln. Zie de tabel hieronder.

Tabel 2, Berekening structureel rekeningresultaat 2023 A

Rekeningsaldo 2023

B

Totaal incidenteel deel rekeningsaldo € -658.000

C=A-B Structureel rekeningsaldo

6

€ 880.000

€ 1.538.000

Jaarverslag

7

1. Programmaverantwoording De gemeente Losser kende in 2023 volgens de Programmabegroting de volgende programma's: 1.1 Sociaal 1.2 Fysiek 1.3 Bestuur & Dienstverlening In de volgende paragrafen treft u per begrotingsprogramma de programmaverantwoording aan. Leeswijzer: Van iedere doelstelling treft u bij iedere programmaverantwoording de beschrijving aan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023. Vervolgens treft u in het gearceerde deel in iedere tabel de beschrijving van de uitvoering (op hoofdlijnen) aan.

8

1.1. Sociaal Programmadoel: "De gemeente Losser stimuleert en faciliteert maatschappelijke deelname en zelfredzaamheid." Doelstellingen: 1. De sociale cohesie in de dorpskernen van de gemeente Losser is gestimuleerd. 2. Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de gemeente Losser sluit aan bij de lokale behoefte. 3. De gemeente Losser zet in op vroegtijdige signalering om de zelfredzaamheid te bevorderen. 4. De gemeente Losser biedt tijdig, passende ondersteuning en zorg.

Doelenboom Sociaal

Sociale cohesie in de dorpskernen

Sociaal

-->

Aanbod voorzieningen sluit aan bij lokale behoefte Vroegtijdige signalering t.b.v. zelfredzaamheid Tijdig, passende ondersteuning en zorg

-->

Lasten

1.861

-->

Baten

40

-->

Lasten

7.403

-->

Baten

2.091

Lasten

1.840

-->

Lasten

32.927

-->

Baten

10.909

-->

Wat hebben we bereikt? Ook in 2023 is het principe 'één gezin, één plan, één regisseur' het uitgangspunt binnen het sociaal domein. We zetten hierbij in op 'zo licht en dichtbij als mogelijk is en zo zwaar als nodig'. Daarmee leveren we ondersteuning op maat. Het leveren van individueel maatwerk is een werkwijze die we in Losser al geruime tijd hanteren. Daarbij werken we integraal en team overstijgend. We werken vanuit de bedoeling en sluiten aan bij de behoefte van onze inwoners, organisaties en ondernemers. In 2023 hebben we de pilots uit het Innovatieplan 2021-2024 geëvalueerd en geactualiseerd. In het innovatieplan zitten naast pilots voor het preventief werken ook pilots die aanzetten tot het normaliseren. Samen met de inwoners hun leefomgeving versterken is het doel. We doen dit door ondersteuning zo vorm te geven dat deze (vroegtijdig) aansluit bij de hulpvraag/behoefte van de inwoner en een duurzame oplossing wordt gevonden. Deze pilots dragen bij aan een verdere innovatie van het sociale domein, waarbij we anticiperen op de toekomstige ontwikkelingen en trends. De pilots leiden tot minder (meer) kosten. Wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling (S1): De sociale cohesie in de dorpskernen van de gemeente Losser is gestimuleerd. Inwoners zijn betrokken bij het in stand houden van goede basisvoorzieningen

9

Inwonerparticipatie •

De gemeentelijke organisatie geeft actief en integraal uitvoering aan inwonerparticipatie. Hierin stelt de

•

• •

• •

organisatie zich op als een lerende organisatie. Inwoners worden, voor zover mogelijk, optimaal betrokken bij gemeentelijke ontwikkel- en besluitvormingsprocessen via de hiervoor beschikbare participatie-instrumenten. Initiatieven vanuit (groepen) inwoners worden positief benaderd en indien mogelijk gefaciliteerd. Binnen de brede kwaliteitsimpulsen in de verschillende kernen worden inwoners nauw betrokken bij de ontwikkeling van de gebiedsvisies en de uitvoeringsplannen. We geven samen met betrokken partijen uitvoering aan de in 2022 opgestelde gebiedsagenda Overdinkel. Het vormgeven van jongerenparticipatie wordt onderzocht als onderdeel van het Innovatieplan sociaal domein 20212024.

Welzijn •

•

•

•

Om participatie, welzijn en gezondheid van onze inwoners te bevorderen organiseert Stichting Fundament vraaggerichte activiteiten op het gebied van ontmoeten, bewegen, cultuur en deskundigheidsbevordering. Daarnaast verzorgt zij het muziekonderwijs en bibliotheekwerk. Er is sprake van een integraal aanbod op basis van een doorlopende ontwikkelen leerlijn. Fundament ontvangt een jaarlijkse budgetsubsidie op basis van een ingediend jaarplan en begroting. De activiteiten worden tussentijds geëvalueerd en zo nodig bijgesteld Voor wat betreft de (welzijns-)activiteiten geldt dat deze zijn afgestemd op de gesignaleerde behoefte vanuit de lokale samenleving, de gemeente en overige maatschappelijke partners. Voor jongeren wordt gewerkt met een jongerenpanel. Het jongerenpanel levert input voor het organiseren van vraaggerichte activiteiten en helpt bij het signaleren van trends en ontwikkelingen.

Statushouders We zetten in op het behalen van de jaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Om de taakstelling te behalen werken we nauw samen met het COA, woningcorporatie Domijn en Impuls/Palet. •

•

10

Activiteiten van maatschappelijke partners die gericht zijn op de bevordering van integratie en participatie worden gestimuleerd en ondersteund. Statushouders krijgen de begeleiding zoals deze voortvloeit uit de Wet Inburgering 2021. Het betreft ondersteuning op het gebied van maatschappelijke

begeleiding, financieel ontzorgen, aanbod van inburgeringslessen en de toeleiding naar (vrijwilligers)werk. Mantelzorg De mantelzorgconsulent biedt ondersteuning aan mantelzorgers. De ondersteuning kan bestaan uit het geven van advies, informatie, bespreken en inzetten van respijtmogelijkheden. •

Voor 2023 levert Fundament een nieuw uitvoeringsplan aan waarin de behoeften van mantelzorgers worden meegenomen.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Participatie In december 2023 is het uitvoeringsplan doorontwikkeling inwonerparticipatie vastgesteld. Het plan bevat acties en ontwikkelingen gericht op versterking van inwonerparticipatie in onze gemeente. Resultaten die in 2023 behaald zijn: •

•

•

Meer inwoners hebben de gemeente uitgenodigd, in het kader van 'Pak an Pak over' voor het faciliteren van inwonerinitiatieven. Door middel van zowel fysieke als digitale participatieinstrumenten krijgt inwonerparticipatie een steeds grotere rol binnen onze projecten en beleids- en uitvoeringsprocessen. We hebben gesprekken gevoerd met de dorpsraden over de samenwerking met de gemeente en het actualiseren van het samenwerkingsconvenant. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de dorpsraden gezamenlijke overleggen zijn gestart, waarin gemeenschappelijke onderwerpen worden besproken. De dorpsraden hebben aangegeven elkaar verder te willen ondersteunen. Er wordt samen gewerkt aan de inhoud van een geactualiseerd samenwerkingsconvenant.

Met ingang van het schooljaar 2023/2024 zijn de kinderraad en de kinderburgemeester gestart. De kinderraad komt eens in de zes weken bij elkaar om actuele onderwerpen te bespreken. Binnen de uitwerking van de visie sociaal domein hebben we via het jongerenparticipatie-instrument Consulting Kids kinderen en jongeren gevraagd input te leveren op verschillende thema's. Deze thema's worden verwerkt in het nader vast te stellen uitvoeringsplan sociaal domein. Welzijn We hebben de jaarlijkse opdracht en subsidie aan Fundament verleend voor het uitvoeren van activiteiten op het terrein van welzijn, bibliotheekwerk en muziekonderwijs. De basis hiervoor ligt

11

in het jaarplan en begroting van Fundament. Per kwartaal vonden evaluatiegesprekken plaats, waarin gezamenlijk de voortgang en (door-)ontwikkeling van activiteiten en inzet door Fundament werden besproken. Op deze manier kon zo goed mogelijk op actuele ontwikkelingen worden ingespeeld. Fundament is nauw betrokken bij de ontwikkeling van activiteiten binnen het te realiseren Kulturhus in Glane. Enerzijds vanuit haar ondersteunende en adviserende rol , anderzijds om te onderzoeken of zij een mogelijke rol kan vervullen in het te realiseren activiteiten-aanbod. In september is het jongerenactiviteitencentrum van Fundament in gebruik genomen. Van maandag tot en met donderdag kunnen jongeren in de middag binnenlopen. De jongeren hebben geholpen bij het ontwerpen van de ruimte en de klusactiviteiten. Statushouders In 2023 hadden we een taakstelling van 52 te huisvesten statushouders. We hebben 54 statushouders gehuisvest en daarmee de taakstelling behaald. De extra personen worden in 2024 in mindering gebracht op de dan geldende taakstelling. In 2023 is er gebruik gemaakt van de Hotel- en accommodatieregeling (HAR). De HAR is op 31 december geëindigd. We staan op de '0-trede' van de interventieladder (geen actie vanuit toezicht) van het Interbestuurlijk toezicht van de provincie.

Maatschappelijke begeleiding statushouders In 2023 zijn de voorbereidingen gestart van de overheveling van de maatschappelijke begeleiding van statushouders van Impuls naar Fundament. Fundament heeft haar organisatie zo in kunnen richten dat vanaf 2024 de taak volledig uitgevoerd wordt. De maatschappelijke begeleiding hebben we dan lokaal en dichtbij ingericht. Door het bieden van maatschappelijke begeleiding vergroten we het sociaal netwerk en de zelfredzaamheid van de nieuwkomers. Opvang van ontheemden uit Oekraïne en asielzoekers In 2023 hebben we ontheemden uit Oekraïne opgevangen in Hotel Marktzicht en Hotel de Grote Zwaan. In december 2023 zijn er twee kleinschalige locaties toegevoegd aan het aanbod, het betreft de parochiehuizen in de Lutte en Beuningen. Daarmee hebben we uiteindelijk voldaan aan de indicatieve taakstelling van 147 personen. De crisisnoodopvang voor asielzoekers is in april 2023 geëindigd. Daarna is geen nieuwe noodopvanglocatie ingericht. Mantelzorg In 2023 heeft Fundament uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan mantelzorgondersteuning waarin de behoeften

12

van mantelzorgers zijn meegenomen. Zo is de positie van de respijtzorg met logeer mogelijkheid verstevigd. Daarnaast is in 2023 de ondersteuning van jonge mantelzorgers ondergebracht bij Fundament na het faillissement van SIZ Twente. Er is een nieuwe mantelzorgconsulent jonge mantelzorgers aangesteld. Zij is gestart met het (opnieuw) leggen van contacten met de jonge mantelzorgers, netwerkpartners en het kenbaar maken van activiteiten en het ondersteuningsaanbod. Ook is de samenwerking gestart met de consulent jonge mantelzorgers van de Stichting Welzijn Tubbergen Dinkelland (SWTD). In samenwerking met de collega’s van de SWTD is een behoefte onderzoek uitgezet onder de jonge mantelzorgers door studenten van Hogeschool Saxion. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek en de individuele gesprekken door de consulent met de doelgroep wordt bekeken welk ondersteuningsaanbod gewenst is. De ouders van zorg intensieve kinderen konden deelnemen aan ondersteuningsbijeenkomsten. Succesvolle inwonerinitiatieven zijn ondersteund en hebben een structureel karakter

In het kader van bevordering van inwonerparticipatie worden inwonersinitiatieven, waaronder "Right to challenge", voor zover zij passen binnen vastgesteld gemeentelijk beleid en niet in strijd zijn met wet- en regelgeving, ondersteund en gestimuleerd. De dorpsraden hebben hierin een activerende en coördinerende rol via het lokaal platform "Pak an, pak over". Opgedane ervaringen binnen inwonerinitiatieven worden breed gedeeld en dienen als voorbeeld voor nieuwe initiatieven. Wat hebben we in 2023 gedaan Participatie In het kader van 'Pak an, pak over' werd in De Lutte samen met inwoners gezocht naar een geschikte locatie voor een hondenrenveld. In Overdinkel heeft een aantal inwoners het initiatief genomen voor de herinrichting van een deel van het terrein van de voormalige locatie basisschool Het Kompas. Samen met de initiatiefnemers kijken we hoe de inwoners hier zelf invulling aan kunnen geven. In Losser is door een aantal inwoners het initiatief genomen voor de aanleg van een jeu de boulesbaan nabij Het Zijland. De eerste verkennende gesprekken met hen hebben inmiddels plaatsgevonden. Subsidies Net als in voorgaande jaren zijn structurele en incidentele subsidies (in twee rondes) verstrekt. Hiermee zijn verschillende activiteiten en evenementen gericht gestimuleerd en ondersteund.

Daarnaast hadden de dorpsraden de beschikking over een eigen dorpsbudget, waarmee nieuwe initiatieven zijn ondersteund.

13

Vrijwilligers zijn ondersteund

In samenwerking met de welzijnsorganisatie ondersteunen we vrijwilligers met cursussen en ondersteuning door professionals. •

• •

Samen met stichting Fundament onderzoeken we nut en noodzaak van een informatiemarkt om vrijwilligerswerk onder de aandacht te brengen. We organiseren bijeenkomsten waarin vrijwilligersorganisaties en gemeente elkaar informeren. We hebben regulier overleg met de ouderenbonden.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Vrijwilligersprijs De vrijwilligersprijs gemeente Losser is uitgereikt aan een vrijwilliger uit Overdinkel tijdens een goed bezochte bijeenkomst/ feest in Erve Kraesgenberg. Tijdens de evaluatie van het feest bleek dat de vrijwilligers meer behoefte hebben aan een feest en een ontmoeting dan een prijs voor een individu. Het moet een moment worden waar alle vrijwilligers in het zonnetje gezet worden. Cultuur Er zijn twee cultuur cafés georganiseerd vanuit Fundament om het vrijwilligerswerk, met als thema "Hoe werf je een bestuurslid" onder de aandacht te brengen. De Cultuurcoaches van Fundament krijgen namelijk regelmatig het verzoek vanuit de stichtingen en verenigingen om hen te helpen bij het vinden van geschikte bestuursleden. We hebben met meerdere culturele vrijwilligersorganisaties contact gehad. Bijvoorbeeld bij vragen over: subsidies, vrijwilligers, financiële problematiek en huisvesting. Zo hebben wij het Lossers Kunst Collectief en de Rommelpot geholpen bij het vinden van een geschikt, tijdelijk onderkomen. Doelstelling (S2): Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de gemeente Losser sluit aan bij de lokale behoefte. Het aanbod aan cultuur, recreatie en sport is gevarieerd

•

•

14

Culturele instellingen en verenigingen hebben door de coronasituatie een moeilijke periode achter de rug. De verwachting is dat de culturele sector de effecten hiervan ook in 2023 nog zal merken. In samenspraak met de cultuurcoaches blijven we werken we aan manieren (bijvoorbeeld: helpen met het vinden en behouden van vrijwilligers) en activiteiten (bijvoorbeeld: opening cultureel jaar) om het lokale culturele leven een impuls te geven. Via het regionale programma Twentse Maakplaatsen worden in Losser succesvolle activiteiten op het snijvlak van techniek/media/kunst georganiseerd in samenwerking met Bibliotheek Losser. We zoeken naar manieren om ook op andere locaties en in andere dorpen dan Losser

•

•

•

•

•

activiteiten te kunnen aanbieden. Er is geprobeerd om een bijeenkomst te organiseren om de lokale behoefte naar een lokaal cultureel platform te peilen. In verband met de coronasituatie was hier weinig animo voor. In samenspraak met de cultuurcoaches onderzoeken we of er nu wel behoefte naar is en in welke vorm. De Schatkamerpluym stimuleert initiatieven die de schatten van Losser onder de aandacht brengen. Dit kunnen culturele schatten zijn, maar ook schatten op het snijvlak van cultuur en toerisme. De uitreiking vindt plaats tijdens de Week van de Amateurkunst. De procedure wordt geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Lokale initiatiefnemers hebben plannen voor historische informatieborden. We onderzoeken of het mogelijk is dit initiatief te koppelen (QR-codes) aan een podcast met ‘verhalen uit de Schatkamer’. De programmering van de Week van de Amateurkunst biedt een breed scala aan culturele activiteiten voor alle leeftijden in alle dorpen. Specifiek aandacht voor participatie van kwetsbare groepen. We besteden aandacht aan actuele huisvestingsproblemen van lokale culturele voorzieningen.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Cultuur

15

•

Culturele instellingen en verenigingen hebben moeite om voldoende en gekwalificeerde bestuursleden te vinden. In samenspraak met de cultuurcoaches blijven we werken aan manieren (bijvoorbeeld: helpen met het vinden en behouden van vrijwilligers,) en activiteiten (bijvoorbeeld: opening cultureel jaar, Cultuur Café) om het lokale culturele leven een impuls te geven.

•

Via het regionale programma Twentse Maakplaatsen van Cultuurregio worden in Losser succesvolle activiteiten op het snijvlak van techniek/media/kunst georganiseerd in samenwerking met Bibliotheek Losser. In de Lutte wordt deze samenwerking door DorpsLab uitgevoerd in samenwerking met de carnavalsloodsen.

•

De programmering van de Week van de Amateurkunst (WAK) biedt een breed scala aan culturele activiteiten voor alle leeftijden in alle dorpen. Specifieke aandacht was er voor participatie van kwetsbare groepen. De thema van WAK in 2023 was 'Mooj daj der bint'.

•

We brengen de specifieke culturele doelstellingen en opgaven van een kleinere gemeente met meerdere dorpskernen op die manier regionaal en provinciaal onder

de aandacht. Daarnaast wijzen we lokale partijen op (financiële) regelingen vanuit de Cultuurregio. •

Vanuit de Erfgoeddeal Beken en Bleken zijn de historische informatieborden gekoppeld aan de podcast die ontwikkeld is. Zie programma Fysiek.

Sport •

•

•

•

De gezondheid en de actieve levensstijl van inwoners is gestimuleerd

Er is een incidentele bijdrage verleend aan de gemeente Enschede ten behoeve van de continuering van de ijsbaan Twente gedurende een jaar. Er is een specifieke uitkering aangevraagd en ontvangen in het kader van de Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (Brede SPUK). Hiermee wordt de sportcoach (deels) gefinancierd. Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een nieuwe binnensportaccommodatie in de Lutte. Er is onderzoek verricht naar de benodigde zaalcapaciteit en op grond hiervan mogelijke sporthalvarianten. Om te bepalen welke sporthalvariant het meest geschikt is, is nader onderzoek gestart en is onderzoek gedaan naar mogelijke locaties. Eind 2023 is het eerste deelonderzoek voor de 'Samenwerking binnensport NOT-gemeenten’afgerond. Hierin is de realisatie van een sportbedrijf NOT onderzocht. Drie van de vier NOT-gemeenten (waaronder Losser) hebben op basis van de eerste resultaten aangegeven geen vervolg te geven aan het onderzoek.

Er is uitvoering gegeven aan diverse projecten gericht op een gezonde leefstijl: o o o o o o o o

Lekker Fit! Actieve Ontmoeting Kuier Deur Gezonde School/Gezonde Sportvereniging Gecombineerde Leefstijl Interventie/SLIMMER Vitality Club Losser Talentontwikkeling Valpreventie

Wat hebben we in 2023 gedaan? In de Zorgkrant die, vanuit het Innovatieplan 2021-2024, wederom is uitgebracht zijn de verschillende thema's uitgelicht. Inwoners zijn via deze weg geïnformeerd over het zorgaanbod in Losser. Via subsidieregelingen hebben we inwoners via verschillende sport- en beweegprojecten (Lekker Fit, Schoolschaatsen, De Actieve Ontmoeting, FC Noaber, Jeugdfonds Sport & Cultuur,

16

Kuier Deur, Vitality Club) gestimuleerd meer te gaan sporten en bewegen. Dit heeft een positief effect gehad op de gezonde leefstijl van de deelnemers. In het kader van het Lokaal Sportakkoord hebben we de Stichting Sport Beweeg en Ontmoetingspark Losser ondersteund bij de planontwikkeling van het Omnipark Losser. Hierbij slaan diverse partners de handen ineen om het Omnipark in de komende jaren te realiseren. Het gaat daarbij om voorzieningen, activiteiten en verbindingen. Actieve deelname in de maatschappij is gestimuleerd

•

• • •

•

•

•

•

•

•

•

17

We zetten in op het toegankelijk maken van openbare ruimtes zodat mensen met een beperking vrijelijk toegang hebben tot gebouwen en openbare ruimten. We stimuleren ondernemers zich in te zetten voor een toegankelijke gemeente. We maken eenzaamheid bespreekbaar onder inwoners en partners via het Signaalpunt Eenzaamheid. We continueren het cultuurproject voor ouderen om de eenzaamheid te verminderen en contacten met anderen te stimuleren. Binnen culturele activiteiten en projecten wordt waar mogelijk specifiek aandacht besteed aan de participatie van kwetsbare groepen (cultuur als bindmiddel). We continueren de inzet om een dementievriendelijke gemeente te worden. We streven er naar om het certificaat dementievriendelijke gemeente in 2023 te behalen. In 2022 hebben interculturele trainingen voor statushouders plaats gevonden. De mogelijkheid van de inzet 'taal op de werkvloer' moet nog verder worden onderzocht. We zetten in op het uitvoeren van de Wet Inburgering met als doel dat statushouders zo snel mogelijk worden begeleid naar (vrijwilligers)werk en participatie in de Losserse samenleving. We werken onder andere vanuit de 'Twentse Belofte'. Dat houdt in dat we aandacht hebben voor jongeren in een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt.

De regionale samenwerking tussen Leerplicht en het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC) wordt versterkt, waardoor sneller ingespeeld kan worden op schooluitval bij bovenlokale scholen, zoals het MBO. In 2023 is de personele inzet uitgebreid, zodat groei van het aantal mensen dat met loonkostensubsidie aan het werk is, opgevangen wordt. Daar staat een besparing op de uitkeringen tegenover, omdat potentieel langdurige bijstandsafhankelijkheid wordt voorkomen. In 2023 is nader onderzocht hoe het kostenpatroon zich (verder) ontwikkelt. De autonome groei is een gevolg van een nieuwe taak voor gemeenten vanaf de invoering van de Participatiewet in 2015.

•

Gemeenten krijgen sinds 2022 het budget voor de inzet van loonkostensubsidie op basis van de realisatie van het jaar ervoor. Dat stimuleert de inzet van loonkostensubsidie.

Onderwijs •

•

•

• •

•

•

•

We hebben een traject uitgezet om te komen tot een nieuwe Losserse samenwerkingsagenda in samenwerking met de schoolbesturen,kinderopvang, Fundament en collega's van het team zorg. Het uitvoeringplan Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) is uitgevoerd op de onderdelen deskundigheidsbevordering van de PM-ers in het kinderopvang en het verbeteren van de overdracht van kinderopvang naar primair onderwijs. We hebben in het kader van een doorgaande zorglijn van kinderopvang naar basisonderwijs de inzet van de voorschoolse IB-er in 2023 geëvalueerd. De uitkomsten zijn zeer positief . Een vervolg wordt onderzocht. We zijn begonnen met de aanschaf van de VVE monitor van Dimensional Insight. Implementatie in mei 2024. We hebben aan 46 kinderen een gesubsidieerde VVE plek aangeboden en 35 kinderen hebben gebruik gemaakt van een gesubsidieerd peuterarrangement. We hebben met Fundament de intentie uitgesproken om in te zetten voor 100% DBOS (Op elke school een bibliotheek). We nemen deel aan het project 'Basisvaardigheden' van de provincie Overijssel. Hiermee willen we kansenongelijkheid door het ontbreken van basisvaardigheden bestrijden. We zijn samen met een drietal scholen en Fundament gestart met het onderzoek naar de mogelijkheden van een Rijke (school) dag.

Cultuur Culturele participatie wordt gestimuleerd. We besteden specifiek aandacht aan het betrekken van kwetsbare groepen. •

•

18

We zetten cultuur en erfgoed waar mogelijk in ten behoeve van sociaal-maatschappelijke opgaven als eenzaamheid, vitale dorpen en gebiedsontwikkeling Overdinkel. Via het kunst- en cultuurmenu van de stichting Culturele Basisvorming Losser maken alle Losserse leerlingen uit het primair onderwijs kennis met kunst, cultuur en erfgoed. Wanneer de gemeente de jaarlijkse bijdrage aan

•

•

•

•

•

•

•

•

19

cultuureducatie kan verhogen, bestaat de mogelijkheid om vanuit de provincie een hogere subsidie te ontvangen. Extra financiële middelen kunnen onder meer worden ingezet voor media-onderwijs, een leerlijn erfgoed en de inzet van vakdocenten. Het lokale convenant ‘Losser met muziek’ heeft als doel zoveel mogelijk kinderen structureel met muziek en andere cultuur in aanraking te brengen. De leerorkesten zijn (met vertraging in verband met de coronasituatie) intussen opgestart. We onderzoeken of het mogelijk is het convenant uit te breiden naar andere kunstdisciplines. Het project Carnavalsloodsen de Lutte heeft subsidie ontvangen vanuit Cultuurregio Twente (Creatieve Broedplaatsen). Hier komen generaties, kennis, techniek en ambachtelijkheid samen, in verbinding met erfgoed. We willen dit project verbinden met andere projecten en educatie in Noordoost-Twente. Onder meer vanuit ‘carnaval in Noordoost-Twente als immaterieel erfgoed’ en de Twentse Maakplaatsen. Talent House Losser van de stichting Fundament heeft eveneens vanuit Cultuurregio Twente subsidie ontvangen als Creatieve Broedplaats. Het project is gericht op de inzet van onder meer cultuur en techniek ten behoeve van talentontwikkeling en participatie van jongeren. Activiteiten zijn opgestart, de initiatiefnemers zijn nog op zoek naar een geschikte locatie (en hopen op de Aloysiuslocatie).

De initiatiefnemers gaan verder met de realisatie van het Grensmuseum in Overdinkel. Er is een stichting met een bestuur gevormd en er wordt gezocht naar financieringsmogelijkheden en een geschikte locatie. Bij voorkeur in de nabijheid van ’t Trefhuus. Festival Lutterzand Literair heeft een vaste plek gekregen in het culturele aanbod van Losser. Het vond in 2022 in verband met de coronasituatie plaats in mei (in plaats van januari). De ervaring die hiermee is opgedaan leidt tot een heroverweging van de periode waarin het festival wordt georganiseerd. De organisatie zoekt structurele subsidie. In september 2022 is voor het eerst theaterfestival Groond op camping ’t Meuleman. Bij succes wordt het festival geprolongeerd in 2023. Het Erfgoed Deal-project Beken & Bleken van Losser betrekt het publiek bij het project via informatievoorziening en het organiseren van een publieksdag met informatie en excursies in het voorjaar van 2023. De provincie Overijssel heeft een nieuwe regeling voor bibliotheken. Voor elke Overijsselse bibliotheek is een bedrag gereserveerd voor innovatie. Specifiek aandacht voor digitale vaardigheden, taalachterstand en een leven lang leren. Dit biedt mogelijkheden voor Losser. Voorwaarde is wel dat de gemeente in cofinanciering voorziet.

•

In samenspraak met Stichting Fundament is een tweetal aanvragen ingediend voor de Regeling eenmalige specifieke uitkeringen en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen. Beide aanvragen zijn afgewezen vanwege een overschrijding van het budget. De 2 aanvragen zijn bij een 2e ronde opnieuw ingediend. Besluitvorming hierover vindt in 2024 plaats.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Toegankelijkheid In 2023 zijn we gestart met het opstellen van de inclusie-agenda. Binnen dit traject hebben we een aantal acties opgepakt waaronder toegankelijkheid. Zo is 'Ongehinderd' gestart met het toetsen van de openbare ruimte (de winkelgebieden in Losser en de Lutte). "Ongehinderd" is een maatschappelijk gedreven onderneming die zich inzet voor een toegankelijker Nederland. We hebben ondernemers gestimuleerd om de toegankelijkheidstoets van Ongehinderd te doen. Eenzaamheid Eenzaamheid is een thema dat als rode draad wordt meegenomen in de werkzaamheden. In 2023 is vooral gekeken naar waar de behoefte ligt in de gemeente op eenzaamheid en is een eenzaamheidsplan opgesteld. We zetten in op algemene voorzieningen om eenzaamheid te voorkomen. Daarnaast is er in 2023 ingezet op de week tegen eenzaamheid. Vanuit Fundament zijn er diverse activiteiten opgezet om eenzaamheid bespreekbaar te maken. Activiteiten die structureel lopen zijn de culturele ontmoeting voor ouderen, het taalpunt en bijeenkomsten van join us voor jongeren. Vanuit Fundament is capaciteit vrijgemaakt om aan de slag te gaan met het Signaalpunt Eenzaamheid. Dementievriendelijke gemeente In 2023 is de samenwerking versterkt tussen gemeente en partijen eromheen om de behoefte van de samenleving op te halen.

Zo is er een werkgroep dementie gestart waar deelnemers van verschillende zorginstellingen en de gemeente in zitten. Deze werkgroep komt iedere zes weken bij elkaar om te bespreken hoe deze doelgroep bereikt kan worden en hierin zijn de activiteiten om een dementievriendelijke gemeente te worden opgepakt. In oktober en november 2023 vond de cursus Omgaan met dementie plaats waarbij personeel is geschoold hoe om te gaan met dementie en hoe dit te herkennen. Regionale samenwerking jeugd In samenwerking met de 14 Twentse gemeenten is in 2021 een Regiovisie Jeugdhulp Twente ontwikkeld. De Meerjarige Samenwerkingsagenda komt voort uit de Regiovisie en is in

20

december 2023 vastgesteld en draagt bij aan gezonde leefstijl en preventie. In de samenwerkingsagenda staan de projecten die gezamenlijk worden opgepakt. Deze projecten hebben betrekking op de afbouw van residentiële plaatsen en het organiseren van ambulante teams, de basis en samenwerking versterken op schoollocaties, samenwerken met de sociale basis, geïntegreerde ambulante zorg en het gedwongen kader/toekomstscenario. Deze projecten sluiten aan bij de visie van Losser, zo licht en dichtbij als mogelijk en zo zwaar als nodig. Er wordt in NOT-verband gewerkt aan onderwijs-zorgarrangementen vanuit het versterken van de sociale basis. Er blijft ruimte bestaan voor eigen lokale inkleuring. Dit is van belang zodat het aanbod goed blijft passen bij de samenleving in Losser. Samen met de Technologie & Zorg Academie (TZA) werken we aan de bewustwording, acceptatie, adoptie en implementatie van zorgtechnologie in Losser. In deze samenwerking kijken we samen hoe technologie helpt om prettiger, veiliger en zelfstandiger te leven. Denk aan e-health, domotica en zorg op afstand. Daarnaast is de hernieuwde regiovisie Huiselijk geweld en Kindermishandeling 2023-2026 in februari 2023 vastgesteld. We bouwen hierin voort op de stevige integrale basis die eerder is gelegd in Twente. In deze regiovisie is een uitvoeringsplan opgenomen.

Activering (arbeids)participatie In 2023 hebben we werkzoekenden intensief begeleid naar werk of participatie. We hebben hiervoor regelmatig contact met onze inwoners. Er is aandacht besteed aan groepen die meer aandacht vragen ivm hun grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast hebben we in 2023 ondersteuning geboden aan werkzoekenden zonder uitkering, de zogenaamde nietuitkeringsgerechtigden (nuggers). Deze groep wordt in Losser steeds beter zichtbaar als gevolg van het integraal werken. Consulenten met accent Wmo en/of Jeugd of externe partners verwijzen nuggers door naar onze accountmanager werk voor ondersteuning bij bemiddeling richting werk. We voorkomen dat jongen mensen in de uitkering komen. Er is blijvend aandacht voor het voorkomen van instroom in de bijstandsuitkering (poortwachtersfunctie), doordat de accountmanager werk in een vroeg stadium op zoek gaat naar mogelijkheden op de arbeidsmarkt. We zijn aangehaakt bij de Twentse Belofte, waarmee kwetsbare jongeren (zonder startkwalificatie en/of weinig inkomsten) in kaart worden gebracht. We hebben geïnvesteerd in een regionale samenwerking tussen gemeenten, scholen (VSO Pro) en het Doorstroompunt (sinds mei 2023 de naam voor RMC). Deze intensieve samenwerking heeft geresulteerd in een goed lopend

21

netwerk om jongeren duurzaam deel te laten nemen aan het arbeidsproces. In een structureel overleg van het Doorstroompunt/Leerplicht en twee trajectbegeleiders worden, indien nodig, vervolgacties uitgezet. Regelmatig is hiervoor een huisbezoek ingezet, met als doel jongeren te mobiliseren richting school/werk. Losser neemt deel aan het regionaal overleg over 'thuiszitters' om verzuim te beperken. We hebben de inzet van loonkostensubsidie (LKS) actief gestimuleerd. We stimuleren onze inwoners om te werken naar vermogen, om bijstandsafhankelijkheid te voorkomen. Het aantal mensen dat met een loonkostensubsidie werkt is daardoor in 2023 gestegen. Het begeleiden van werkzoekenden vraagt een steeds intensievere aanpak. Dat geldt ook voor begeleiding na plaatsing, met name voor inwoners die lange tijd van een uitkering afhankelijk zijn geweest. We leveren nazorg op de werkplek om een duurzame plaatsing te stimuleren. De accountmanager Werk ondersteunt werkgevers bij de inzet van functiecreatie en jobcarving: hierdoor zijn functies beter bereikbaar geworden voor mensen met een arbeidshandicap. We leveren maatwerk om inwoners te begeleiden naar een passende arbeidsplek. We hebben deze functie nog niet optimaal in kunnen vullen. De functie van accountmanager wordt in maart 2024 uitgebreid. Cultuur Er zijn diverse activiteiten ten behoeve van cultuur uitgevoerd, zoals: •

•

•

Er is adequate onderwijshuisvesting voor zowel basis- als voorgezet onderwijs

22

•

Tijdens de WAK is de Schatkamerpluijm, onze lokale prijs voor ‘verborgen schatten’ van Losser, uitgereikt aan de stichting De Werklust Steenfabriek. Het festival Lutterzand Literair en Groond theater festival zijn niet doorgegaan doordat organisator de exploitatie niet rond kreeg. Tijdens een Erfgoeddag in maart 2023 heeft de Losserse erfgoedsector de kans gekregen zich te presenteren aan het publiek. Naast kraampjes bij Erve Kraesgenberg werden hier ook wandelingen, fietstochten en andere activiteiten aangeboden. Dit was een samenwerking met Tourist Info, Historische Kring en andere erfgoedpartners. We geven verder uitvoering aan het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Schoolbesturen stellen in samenspraak met de gemeente een businesscase op voor schoolgebouwen waarvoor een voorziening staat gepland. In 2023 wordt verder gewerkt aan de planontwikkeling van de volgende schoolgebouwen: Mariaschool Beuningen (in combinatie met dorpshuis), Pax Christi Overdinkel (renovatie) en

Veldzijde Losser (renovatie). Wat hebben we in 2023 gedaan? In samenspraak met KONOT en Stichting Dorpshuis Beuningen is de aanbesteding gestart voor een multifunctionele accommodatie voor de gemeenschap van Beuningen. In 2023 heeft SKOLO verder gewerkt aan het opstellen van een businesscase voor Pax Christi Overdinkel (renovatie) en Veldzijde Losser (renovatie). Mantelzorgers zijn ondersteund op het gebied van advies, informatie, respijtzorg en praktische hulp

•

• • •

•

Voor 2023 wordt een nieuw uitvoeringsplan ingediend, waarbij de behoeften van mantelzorgers worden verwerkt. De behoeften van jonge mantelzorgers wordt gepeild. Deze behoeften worden in 2023 uitgezet in acties. Het Alzheimer café wordt gecontinueerd. We onderzoeken de behoeften van werkende mantelzorgers. Waar nodig zetten we deze behoeften om in acties. Mantelzorgers krijgen de jaarlijkse mantelzorgwaardering.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Mantelzorg In 2023 heeft Fundament uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan mantelzorgondersteuning. Samen met de Familie Ervaringsdeskundige van Fundament zijn de mantelzorgers die ouder zijn van een zorgintensief kind benaderd om te vragen naar hun behoefte. Op basis hiervan worden bijeenkomsten voor deze ouders georganiseerd. Na faillissement van SIZ Twente (JMZ Go!) is de ondersteuning van jonge mantelzorgers ondergebracht bij Fundament. Er is inmiddels een consulent Jonge Mantelzorgers aangesteld die zich in de afgelopen tijd heeft gericht op het (opnieuw) contact leggen met de jonge mantelzorgers en netwerkpartners en het kenbaar maken van activiteiten en het ondersteuningsaanbod. Ook is de samenwerking gezocht met de consulent jonge mantelzorgers van de Stichting Welzijn Tubbergen Dinkelland (SWTD). Fundament heeft in samenwerking met de collega’s van de SWTD een behoeftenonderzoek uitgezet onder jonge mantelzorgers door studenten van Hogeschool Saxion. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek en de individuele gesprekken door de consulent met de doelgroep wordt bekeken hoe hier invulling aan wordt gegeven. Het bestand, inclusief jonge mantelzorgers, is geïnformeerd over de herziene structuur.

Specifiek zijn jongeren op de hoogte gehouden van de beschikbare ondersteuning van het jongerenwerk, waardoor ze de kans hadden om deel te nemen aan diverse ontspanningsactiviteiten. In het komende jaar zullen

23

er ook weer activiteiten worden georganiseerd die specifiek zijn gericht op jonge mantelzorgers. Alzheimer café Het Alzheimer café is gecontinueerd en behoort tot het reguliere aanbod van Fundament. Doelstelling (S3): De gemeente Losser zet in op vroegtijdige signalering om de zelfredzaamheid te bevorderen. Bestaande initiatieven voor kwetsbare inwoners zijn gestimuleerd.

•

• •

De integrale aanpak van armoedebestrijding wordt gestimuleerd en de toegang tot schuldhulpverlening wordt meer onder de aandacht gebracht. De coördinator Armoedebeleid stimuleert en verbindt de lokale en regionale initiatieven. We verruimen de inkomensgrens naar 130% van het sociaal minimum, daar waar sprake is van armoede met directe gevolgen voor kinderen.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Armoedebeleid In 2023 is onderzoek gedaan naar de bestaanszekerheid van de inwoners van Losser en het gebruik van de minimaregelingen. Naar aanleiding van de resultaten zijn de inkomensgrenzen van de bijzondere bijstand, de Meedoenregeling en de collectieve zorgverzekering verruimd naar 120% van het sociaal minimum. De inkomensgrens van de kindregelingen (onder andere Stichting Leergeld) zijn verruimd naar 130% van het sociaal minimum. Er is geïnvesteerd in het onder de aandacht brengen van de minimaregelingen. In mei 2023 zijn we gestart met de pilot herziening schuldhulpketen voor de duur van een jaar, om ervoor te zorgen dat we inwoners met schulden en geldzorgen sneller en vroegtijdig kunnen ondersteunen. Deze pilot is onderdeel van het innovatieplan sociaal domein. Er zijn twee budgetcoaches ingezet in team Werk en Inkomen, die naast de wettelijke taak voor Vroegsignalering ook budgetcoachinh bieden aan inwoners met geldzorgen. We zien dat de inzet van een budgetcoach bijdraagt aan het beperken van financiele problemen en dat er, indien nodig, tijdig wordt verwezen naar passende ondersteuning. Door de budgetcoaching aan te laten sluiten op de wettelijke taak voor Vroegsignalering voldoen we tevens aan de verplichting zoals die sinds 2021 in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is opgenomen.

Tot slot bieden we nazorg aan inwoners die een schuldhulptraject hebben doorlopen, om de kans op recidive te beperken. Stadsbank Oost Nederland voert een groot deel van de schuldhulpverlening voor Losser uit. De intake vindt plaats in Losser, tenzij een inwoner liever in Enschede wil afspreken. Door de aanwezigheid van de consulent van de Stadsbank in 't Lossers Hoes is de samenwerking met gemeentelijke consulenten

24

versterkt, ook hier wordt er integraal en domein overstijgend gewerkt. De dienstverlening van de Stadsbank bevat geen budgetcoaching die kans op terugval voorkomt. De coördinator armoedebeleid informeert de integraal consulenten regelmatig over welke mogelijkheden er zijn om inwoner met geldzorgen te ondersteunen en geeft tips voor het herkennen van situaties van armoede en schulden. Daarnaast is zij de verbindende schakel tussen lokale en regionale partijen die graag een steentje bijdragen aan het versterken van bestaanszekerheid in Losser. In 2023 heeft daardoor een aantal gerichte interventies plaatsgevonden, die meteen ten goede komen van de inwoners van de gemeente Losser. Jouw Ingebrachte Mentor-aanpak (JIM) De JIM-aanpak houd in dat wordt samengewerkt met informele mentoren uit het netwerk van de jongeren. De JIM is een steunfiguur voor de jongere en een adviseur voor ouders en professionals. De JIM-aanpak is geïntegreerd in de standaard werkwijze van de integraal consulenten. Er heeft een informatiebijeenkomst plaatsgevonden in het najaar, op locatie, om de kennis up-to-date te houden en nieuwe medewerkers mee te nemen in de JIM-aanpak. Nieuwe initiatieven rondom normaliseren, signalering en preventie zijn opgezet.

•

•

De nieuwe initiatieven zijn terug te vinden in het Innovatieplan sociaal domein 2021-2024. Voorbeelden hiervan zijn het ontwikkelen van voorliggende/algemene voorzieningen voor jeugdigen en volwassenen als dagopvang, weerbaarheidstrainingen en het project Geboeid #Nofilter. In 2023 zijn we gestart met pilots voor het team Werk en Inkomen. Deze zijn toegevoegd aan het Innovatieplan Sociaal Domein. Voorbeelden hiervan zijn de pilot herziening schuldhulpketen en een pilot gericht op het verbeteren van de vitaliteit van inwoners met een loonkostensubsidie.

Wat hebben we in 2023 gedaan? Net zoals voorgaande jaren kunnen alle inwoners op verschillende locaties bij onze integraal consulenten terecht met vragen. Bijvoorbeeld bij onze centrale toegang in 't Lossers Hoes, basisscholen en huisartsen in onze gemeente. De pilot 'Tijdig een passende woonplek voor jongeren 18+' is eind van het jaar start gegaan. Dit initiatief is tot stand gekomen door een samenwerking tussen de gemeente Losser, Domijn en ZaZ Welzijn (een zorgaanbieder voor de Wmo). Het richt zich op jongeren die bij het bereiken van de leeftijd van 18 tussen de mazen van het net dreigen te vallen. Met als doel om deze jongeren een woonplek, met lichte ondersteuning, dicht bij huis te bieden is dit project gelanceerd.

25

Powerful Ageing is een functioneel trainingsprogramma bij een lokale fysiotherapiepraktijk, voor inwoners die zich voor het eerst melden bij het toegangsteam WIJZ voor huishoudelijke ondersteuning. De training draagt bij aan de lichamelijke gezondheid en wendbaarheid van de inwoner, waardoor inzet van huishoudelijk ondersteuning voorkomen kan worden. De #Huiskamer Jeugd, voorliggende voorziening voor jeugdigen als dagopvang, is een pilot die succesvol is gebleken. Uit een afstudeeronderzoek van studenten van Saxion is een positief advies gekomen over de structurele voortzetting van #Huiskamer Jeugd. Dit geldt ook voor de pilot de Culturele Ontmoeting, algemene voorziening voor volwassenen als dagopvang. De kennis en kunde van interne en externe verwijzers en andere betrokken partijen is optimaal benut

•

De samenwerking met huisartsen, scholen, jeugdreclassering, jeugdbescherming en andere ketenpartners is gecontinueerd.

Wat hebben we in 2023 gedaan? De samenwerking met onze zorgpartners is gecontinueerd, met één contactpersoon per organisatie en verfijnd waar mogelijk. Zo is bijvoorbeeld de samenwerking met Veilig Thuis Twente door de aanwezigheid van de gedragswetenschapper in de toegang vormgegeven. Daarnaast zijn door de evaluatie van werkafspraken met Jeugdbescherming Overijssel nieuwe ideeën ontstaan over het naar de voorkant brengen van die expertise. Met het Zorg- en veiligheidshuis (code rood, top X en het JOR) zijn korte lijnen als het gaat om de complexe problematiek (loverboy. mensenhandel, etc.). Daarnaast is samenwerking met politie en team Veiligheid geïntensiveerd. Er is sprake van kennisoverdracht en er wordt gebruik gemaakt van elkaars expertise. In het najaar is een start gemaakt met jeugd- en veiligheidsoverleg dat maandelijks plaatsvindt. Partners die deelnemen zijn politie, jongerenwerk Fundament, buitengewoon opsporingsambtenaar, team Zorg, Woningbouw Domijn en beleidsadviseurs veiligheid en jeugd. Doelstelling (S4): De gemeente Losser biedt tijdig, passende ondersteuning en zorg. De ondersteuning aan de inwoner is passend, toegankelijk en (kosten)adequaat, vanuit de visie "zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig".

26

•

•

We borgen de inzet van de 18-/18+ consulent om de overgang tussen de verschillende wetgevingen (18-/ 18+) vloeiend te laten verlopen, zodat inwoners hier zo min mogelijk hinder van ondervinden. We zetten in op het organiseren van (meer) lokale activiteiten om jeugdigen, die kwetsbaar dreigen te worden, vroegtijdig, laagdrempelig en nabij te kunnen ondersteunen. Hierbij is normaliseren ons uitgangspunt. Voorbeelden hiervan zijn SOVA en KIES trainingen, maar

•

•

•

•

ook een aantal pilots uit het Innovatieplan sociaal domein 2021-2024. We intensiveren de samenwerking met werkgevers die specifiek gericht zijn op het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder het Servicebedrijf. Binnen het Servicebedrijf werken mensen vanuit verschillende regelingen, waarvoor een eenduidige manier van begeleiding wenselijk is. De begeleidingsbehoefte is breder dan alleen gericht op het werk. Derhalve is het voorstel om in 2023 een integrale jobcoach ook begeleiding te laten bieden op de verschillende leefgebieden van de werknemer bijvoorbeeld financiën. Hierdoor proberen wij uitval op het werk te voorkomen. Voor de groeiende doelgroep die loonkostensubsidie ontvangt, bieden we onder andere job-coaching, trajectbegeleiding en nazorg op maat om daarmee duurzame oplossingen te bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De inkrimping van de Wswpopulatie gaat gestaag verder. Dat zal in 2023 een gering effect hebben op de realiseerbare (detacherings)omzet en anderzijds op de uitvoeringskosten Wsw. In 2023 zullen de uitvoeringskosten meer in lijn worden gebracht met de populatieomvang. Alle Wsw-werknemers nemen actief deel in/aan de maatschappij. Bijna 70% is werkzaam bij een reguliere werkgever.

We realiseren dat door: in te zetten op persoonlijke ontwikkeling van de werknemers, het opbouwen en beheren van een netwerk van contacten en het leveren van maatwerk bij plaatsingen (jobcarving, jobcoaching, loonkostensubsidie, begeleidingsafspraken, passende tariefafspraken en de no-riskpolis).

Wat hebben we in 2023 gedaan? Voor een vloeiende overgang tussen de verschillende wetgevingen (van 18- naar 18+) hebben we ervoor gekozen om de rol van de 18-/18+ consulent te behouden en te versterken. Er is extra aandacht geweest voor het huisvestingsvraagstuk door de pilot 'Tijdig een passende woonplek voor jongeren 18+'. We hebben de KIES en SOVA training in de basisschool leeftijd gecontinueerd. Vanuit het innovatieplan zijn er pilots gestart die bijdragen aan het vroegtijdig en nabij ondersteunen. Er is een doorstart gemaakt met de pilot sportcoach bij verenigingen. Dit draagt bij aan een positief sportklimaat en ondersteunt sportverenigingen en/of ouders bij pedagogische vraagstukken. De weerbaarheidstraining is een pilot die hierbij aansluit. Weerbaarheid van de jeugdige is de basis voor een goede psychische gezondheid en het maken van gezonde

27

leefstijlkeuzes. Medio 2022 zijn de bestaande raamovereenkomsten Twents Model Jeugd en Wmo 2015 (begeleiding), die afliepen per 1 januari 2023, met twee jaren eenzijdig verlengd tot en met 31 december 2024. Na juridische toetsing is gebleken dat gemeenten een wettelijke plicht hebben om bij het verlengen opnieuw te beoordelen of er sprake is van een reëel tarief. Hiertoe is in februari 2023 besloten tot het uitvoeren van een onafhankelijk onderzoek door KPMG. De uitkomsten van dit onderzoek wijzen uit dat een gedeelte van de tarieven als niet reëel beschouwd kon worden. In de Gemeentebegroting 2024 en in de Financiële rapportage 2023 hebben we hier op geanticipeerd. Jobcoach en maatwerk voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden we intensief om een duurzame resultaat te bevorderen. Het betreft hieronder andere statushouders, Inwoners met een arbeidshandicap, of met een GGZ-achtergrond, begeleiden we intensief om een duurzaam resultaat te bevorderen. We leveren maatwerk om zo veel mogelijk inwoners aan het werk te krijgen en houden. In 2023 hebben we een vaste trajectbegeleider aan het Servicebedrijf gekoppeld die op de werkvloer aanwezig is als jobcoach en daarmee de bedrijfsleider ondersteunt in de dagelijkse begeleiding.