Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.pdf
Tekst van het document
IHP Losser Duurzaam, pragmatisch en samen!
www.icsadviseurs.nl
Opdrachtgever Gemeente Losser
Datum 15 juli 2021
Referentienummer 2200247/20210416Lke02
Auteur(s) Erwin Veneklaas Slots Rowan van Houwelingen Timon Bulten 1/56
Inhoudsopgave 1.
2.
Inleiding
Verduurzaming
32
7.
Huisvestingsscenario’s
33
3
7.1
Financiële uitgangspunten
34
1.1
Aanleiding
3
7.2
Afweging scenario’s
35
1.2
Proces
3
7.3
Effecten van de voorzieningen
36
1.3
Leeswijzer
3
Scope
8.
Uitvoeringsagenda
37
4
8.1
Proces
37
2.1
Scope van het IHP
4
8.2
Uitvoering uitgangspunten visie
37
2.2
Status
4
8.3
Realisatie IHP-projecten
37
2.3
Wettelijke zorgplicht
4
Ruimtelijke ingrepen
38
2.4
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs
4
Verduurzaming
39
3.
Kernwaarden
7
4.
Visie
8
5.
6.
4.1
Duurzaamheid
8
4.2
Onderwijs
11
4.3
Onderwijshuisvesting
12
4.4
Samenwerken
13
Onderwijshuisvesting
Bijlagen
40
Bijlage 1 - Factsheets onderwijsgebouwen Gemeente Losser
40
Bijlage 2 – Vergelijk normbedragen versus werkelijke investeringskosten
41
15
De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICSadviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICSadviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICSadviseurs B.V., d.d. december 2008, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICSadviseurs B.V.
www.icsadviseurs.nl
2/56
1. Inleiding
▪
1.1 Aanleiding Gemeente Losser wil graag een actueel Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het primair en voortgezet onderwijs in de gemeente Losser. Dit IHP geeft een zo compleet mogelijk beeld van de stand van zaken en ontwikkelingen op het gebied van de onderwijshuisvesting in de gemeente. Het geeft meerjarig inzicht in de omvang, kwaliteit en kosten van schoolgebouwen. Op basis van het IHP kunnen gemeente en schoolbesturen proactief huisvestingsbeleid voeren, strategische keuzes maken en besluiten integraal afwegen. Tevens wordt met het IHP aangesloten op een aantal actuele landelijke ontwikkelingen, zoals het klimaatakkoord en het wetswijzigingsvoorstel van de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG). Dit wetsvoorstel verplicht gemeenten in samenspraak met de schoolbesturen een IHP voor ten minste 16 jaar op te stellen.
1.2 Proces Het IHP Losser is een gezamenlijk plan van de gemeente Losser en schoolbesturen KONOT, SKOLO, Consent, VCO en Twents Carmel College. Het plan is in een bijzondere tijd tot stand gekomen: schoolbesturen en gemeente werkten via digitale wegen samen aan de inhoud van het IHP. ICSadviseurs begeleidde het proces en bracht de informatie samen in een gefaseerde aanpak. De volgende processtappen zijn gemaakt: ▪
▪ ▪
Inventarisatie: voor alle schoollocaties zijn de basisgegevens geïnventariseerd middels een vragenlijst. Daarnaast geven schoolbesturen ook een eigen beoordeling per gebouw middels een score op kwaliteit. Deze informatie vormt de input voor de factsheets. Interview: de lokale context per schoollocatie is tezamen met het schoolbestuur verkend in een bilateraal gesprek. Visie op onderwijs(huisvesting): met alle schoolbesturen en de gemeente zijn thema’s verkend en besproken die actueel en relevant zijn voor de scholen in de gemeente Losser. De visie vormt de basis voor scenario’s en uitvoering.
www.icsadviseurs.nl
▪
▪
Analyse: in kansenkaarten zijn de basisinformatie (factsheets), lokale context (interviews) en visie samengekomen. Ook de beoordeling van de schoolbesturen komt terug in de kansenkaarten. De kansenkaarten zijn op kern- of wijkniveau gepresenteerd en geven de kansen en knelpunten weer. Per school zijn mogelijke scenario’s weergegeven en besproken. Scenario’s: op basis van de kansenkaarten werden scenario’s en een prioritering in één van de tijdvakken van het IHP gemaakt. Hierbij is tevens gezocht naar natuurlijke momenten voor mogelijke verduurzaming van schoolgebouwen. Financiën en uitvoeringsagenda: de scenario’s zijn vertaald naar indicatieve investeringskosten en in één van de tijdvakken gepland.
1.3 Leeswijzer Het IHP is als volgt opgezet. Hoofdstuk 2 bevat de kaders van dit IHP, waaronder de scope vanuit de opdracht, de status van het IHP en referenties naar de geldende wet- en regelgeving. Op basis van de werksessies met schoolbesturen en de gemeente zet hoofdstuk 3 de kernwaarden voor dit IHP uiteen, die vervolgens doorvloeien in de visie op diverse thema’s. Deze staan in hoofdstuk 4 beschreven. Hoofdstuk 5 brengt de huidige situatie van de onderwijshuisvesting per locatie in beeld. Hier wordt onderscheid gemaakt tussen het primair en voortgezet onderwijs. In enkele gevallen komt het voor dat twee scholen onder één dak huizen. Deze bijzondere situaties worden na de inventarisatie beschreven. Aanvullend op de inventarisatie, waarin zaken als ruimtetekorten en leerlingenontwikkelingen aan bod komen, brengt hoofdstuk 6 de aanknopingspunten voor verduurzaming in kaart. De combinatie van hoofdstukken 5 en 6 leiden tot de planvorming en implementatie in hoofdstuk 7. Het IHP sluit vervolgens af met het uitvoeringsplan in hoofdstuk 8 en de daarna volgende bijlagen.
3/56
2. Scope 2.1 Scope van het IHP De scope van dit Integraal Huisvestingsplan betreft alle schoolgebouwen voor scholen in het basis- en voortgezet onderwijs in de gemeente Losser. De verantwoordelijkheden zijn enkel doorgedecentraliseerd bij De Meander, een school voor speciaal onderwijs van Attendiz op het terrein van de Losserhof. De Meander valt daarmee buiten dit IHP. Ook de voorzieningen voor bewegingsonderwijs zijn niet meegenomen in dit IHP. Het IHP geeft een financieel meerjarenperspectief voor de periode van 2021 tot en met 2037. De planning is verdeeld in vier tijdvakken van 4 jaar. Voor het eerste tijdvak is de planning concreet, voor de perioden daarna worden een doorkijk en raming gegeven. Gezien de langere planhorizon is voor de tweede, derde en vierde periode niet in detail vast te stellen wat de aard en omvang van de voorzieningen zijn. Het IHP wordt met regelmaat geactualiseerd, waarbij de komende 4 jaar worden geconcretiseerd.
2.2 Status Dit IHP legt de basis voor het treffen van voorzieningen in de onderwijshuisvesting. Het IHP is in gezamenlijkheid tussen gemeente Losser en schoolbesturen tot stand gekomen. Aan de hand van in dit IHP – en in geactualiseerde versies – genoemde scenario’s kunnen schoolbesturen een voorziening aanvragen die vervolgens door de gemeente Losser worden getoetst. De uitvoeringsagenda in dit IHP is, in ieder geval voor het eerste tijdvak van 4 jaar, leidend voor de aanvragen en uitvoering. Voor alle projecten voortvloeiend uit dit IHP wordt een businesscase opgesteld die wordt behandeld in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) en in de Integrale Afweging van de gemeente Losser. Zodra het IHP is vastgesteld en het project akkoord is bevonden door de Integrale Afweging, kan het voorbereidingskrediet worden afgegeven.
www.icsadviseurs.nl
2.3 Wettelijke zorgplicht De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en kwalitatief goede huisvesting voor het onderwijs en bewegingsonderwijs. Daarnaast heeft de gemeente een rol in het in stand houden van het openbaar onderwijs. De zorgplicht is verankerd in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op de Expertise Centra (WEC). De gemeente heeft een zorg voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en onderwijsleerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld vandalisme of schade door weersomstandigheden). Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk financiële middelen om te kunnen voldoen aan deze zorgplicht. De gemeente is vrij om deze middelen naar eigen inzicht te besteden en weegt daarvoor de investeringen in onderwijshuisvesting af tegen haar andere taken en verantwoordelijkheden. De schoolbesturen gaan over de inhoud van het onderwijs en zijn verantwoordelijk voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen zij middelen van het Rijk, de zogenaamde materiële instandhoudingsvergoeding (ook wel de MI-vergoeding). In de huidige wetgeving is renovatie geen gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Momenteel wordt een wetsvoorstel opgesteld waarin renovatie, die de levensduur van een gebouw met 25 jaar verlengt, is opgenomen als voorziening in huisvesting.
2.4 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs De lokale verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs legt de grondslag voor het aanvragen en toetsen van voorzieningen en processen. De totstandkoming van scenario’s in dit IHP zijn getoetst aan de regelgeving in de verordening.
4/56
Processtappen IHP
Beschrijving
1 Inventarisatie
Nul-meting van de bestaande schoolgebouwen.
▪ ▪
Ingrediënten
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Bouwkundige staat Onderwijskundige staat Kwaliteit van het binnenklimaat Energetische staat Milieu-impact Exploitatielasten MJOP
2 Visie
3 Planvorming
Gezamenlijk keuzekader met lokale thema’s en doelstellingen.
Lokale ambities worden op basis van de visie vertaald in plannen.
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Onderwijskwaliteit Gebouwkwaliteit Omvang Binnenklimaat Duurzaamheid Spreiding Flexibiliteit Multifunctionaliteit Relatie Sociaal Domein Buitenruimte Verkeersveiligheid Bewegingsonderwijs
▪
▪
▪
▪
www.icsadviseurs.nl
Prioritering op basis van: nulmeting, leeftijd van gebouwen, actuele leerlingenprognoses, levensduur of MJOP’s Bijdrage aan lokale beleidsdoelen of Klimaatakkoord Anticiperen op wetgeving over duurzaamheid (milieuprestatie gebouwen, circulariteit, BENG) Koppeling met aanvullende partners
4 Financiën
Financiële gevolgen van de plannen.
▪ ▪
▪ ▪
▪
Totale investeringsbehoefte Total Cost of Ownership kan zowel positief werken op de exploitatie- als kapitaalslasten Cofinanciering Financieel kader dat past bij de gezamenlijke ambitie in een meerjarige investeringsagenda Mogelijkheden van een eigen bijdrage van schoolbesturen
5 Implementatie
Vaststellen van de juridische kaders en de rolverdeling.
▪
▪ ▪
▪
▪
Gezamenlijke uitvoering van projecten Actualisatie IHP Proces voor aanvragen van voorzieningen Kader voor investering van gemeente dan wel schoolbestuur Invulling van bouwheerschap
6 Uitvoering
Per project volgt een businesscase.
▪ ▪
▪ ▪
Lokale context Afweging diverse huisvestingsscenario’s TCO Investering, dekking, exploitatie
5/56
Oet Twente Losser is onderdeel van een sterke regio, zowel economisch als maatschappelijk, maar vooral ook sociaal. Twente kenmerkt zich door een pragmatische blik op actuele ontwikkelingen. Het noaberschap is verweven in het DNA van gemeentes, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Daardoor komen sterke allianties tot stand waarmee in gezamenlijkheid doelen worden behaald. De gemeente Losser staat voor een grote opgave. Een transitie in duurzaamheid en leefbaarheid. Zij stelt zich als doel om in 2040 een vitale en groene gemeente te zijn waarin burgers, bedrijven en overheid ieder een eigen verantwoordelijkheid hebben om de gemeente te maken tot wat zij is. Zelfvoorzienend, sociaal ingebed en betaalbaar. Het onderwijs draagt daar in dit Integraal Huisvestingsplan aan bij.
Kernwaarden
www.icsadviseurs.nl
Visie
Inventarisatie
Planvorming
Projecten
6/56
3. Kernwaarden In dit IHP gelden de volgende kernwaarden: Duurzaamheid, een sterk pragmatische aanpak en bloeiende samenwerkingen staan centraal, zowel in de totstandkoming van dit IHP, in de visie voor de komende jaren, als in de uitvoering in de projecten die uit dit IHP voortvloeien. De kernwaarden leggen de basis voor de verschillende visie-onderdelen, waarbij duurzaamheid ook een thema op zich is. De rode lijn in de visie gaat echter uit van een duurzame aanpak, duurzame samenwerking, concretisering, maatwerk per thema en situatie en vooral samen het gesprek voeren over de uitvoering van het IHP.
Duurzaam
Binnen de gemeente Losser zijn de duurzaamheidsambities hoog. Gemeente, maatschappelijke partners en bedrijven slaan de handen ineen en geven samen vorm aan vijf thema’s1 voor verduurzaming. Daarmee is duurzaamheid niet alleen een simpele uitingsvorm, maar krijgt het begrip daadwerkelijk betekenis. Het IHP en de projecten die hieruit voortvloeien dragen bij aan de duurzaamheidsambities in de gemeente.
Pragmatisch
Problemen bestaan niet. Hooguit uitdagingen. Pragmatisch wordt uitgelegd als maatwerk; situaties kennen een eigen context. Pragmatisch krijgt daarmee ook de betekenis ‘integraal’; keuzes worden zo goed mogelijk en van meerdere perspectieven bekeken en onderbouwd. Bij specifieke situaties passen oplossingen op basis van maatwerk om doelen zo goed, snel en realistisch mogelijk te behalen.
Samen
De Losserse aanpak. Samen werken, maar ook samen eigenaarschap dragen en verantwoordelijkheid oppakken. Niet alleen op bestuurlijk niveau, maar samenwerken aan een duurzaam Losser werkt zelfs door tot de jongste Lossenaren.
1 Gemeente Losser, Toekomstvisie Duurzaam Losser 2040
www.icsadviseurs.nl
7/56
4. Visie 4.1 Duurzaamheid Duurzaamheid is een belangrijk thema in de gemeente Losser. Het streven is om in 2040 energieneutraal en aardgasloos te zijn. De visie op duurzaamheid uit zich in verschillende onderwerpen die relevant zijn voor de onderwijshuisvesting.
Energieneutraal Per 1 januari 2021 zijn de wettelijke eisen met betrekking tot energieprestaties van nieuwbouw verhoogd. Schoolgebouwen moeten dan voldoen aan de BENG-eisen (Bijna Energieneutraal Gebouw). Schoolbesturen en gemeenten streven samen naar aardgasloze en Energieneutrale Gebouwen (ENG)2. Deze ambitie geldt zowel voor nieuwbouw als bestaande bouw. Hiermee draagt de onderwijshuisvesting bij aan de gemeente-brede doelen om in 2040 100% energieneutraal te zijn en het gebruik van fossiele brandstoffen te minimaliseren.
Aardgasloos Voor het gebruik van aardgas geldt dezelfde ambitie: in 2040 is de gemeente ‘los van het aardgas’3. Bij nieuwbouw is aardgasloos bouwen inmiddels de norm; per 1 juli 2018 worden geen gasaansluitingen meer gerealiseerd voor kleinverbruikers. De transitieopgave in de gemeente Losser is opgeknipt in twee tranches: in 2030 zijn Beuningen en Losser West van het gas af, in 2040 zijn Losser Oost, De Lutte, Overdinkel en Glane van het gas af 4. De warmtevisie biedt aanknopingspunten waarop de onderwijshuisvesting kan aanhaken.
onderwijsconcept. Door renovatie wordt de gebruiksperiode met (minimaal) 25 jaar verlengd.
Circulaire economie Door circulair te bouwen wordt de uitputting van primaire grondstoffen beperkt. Aan het einde van de levensduur van een gebouw worden de gebruikte grondstoffen en afvalstoffen opnieuw gebruikt of omgezet tot grondstoffen voor andere producten. Zo worden schoolgebouwen grondstofbanken voor toekomstige projecten. Een materialenpaspoort verklaart hierbij de gebruikte materialen, de beoogde levensduur en de bruikbaarheid bij sloop van het gebouw. Financieel betekent dit dat materialen – en dus het gebouw – een bepaalde restwaarde hebben die ingezet kan worden als investeringsruimte (dekking).
Binnenklimaat Een goed binnenklimaat draagt bij aan leer- en werkprestaties van leerlingen en medewerkers. De nadruk ligt, gezien COVID-19, zeer sterk op een gezond binnenmilieu en, in het bijzonder, ventilatie van klaslokalen. In Losser is het streven om, zowel bij bestaande bouw als nieuwbouw, te voldoen aan Frisse Scholen Klasse A. De classificatie van Frisse Scholen voor het binnenklimaat houdt rekening met luchtkwaliteit, temperatuur, comfort, licht en geluid. De provincie heeft op de meeste scholen een energiescan laten uitvoeren. Per locatie zijn verbetermaatregelen benoemd. De energiescans bieden concrete handvatten om maatregelen te treffen die bijdragen aan (verdere) verduurzaming.
Buitenruimte
Duurzame huisvesting is huisvesting die zo lang mogelijk effectief ingezet kan worden. Een langere levensduur leidt tot lagere gemiddelde jaarlasten. De levensduur van een gebouw wordt, naast de technische kwaliteit, mede bepaald door de functionele kwaliteit. In Losser worden onderwijsgebouwen voor een periode van (minimaal) 40 jaar gebruikt. Tijdens deze periode moet het gebouw, bij nieuwbouw, dusdanig flexibel zijn om mee te groeien met het
Vergroenen van de leefomgeving is één van de doelen in de gemeente Losser5. Schoolbesturen en gemeente zien in dat schoolpleinen kunnen bijdragen aan deze vergroening. Niet alleen bieden groene schoolpleinen een natuurlijke en fijne omgeving voor kinderen, ook dragen groene schoolpleinen bij aan de infiltratie van hemelwater in de ondergrond en aan de vermindering van hittestress in de bebouwde omgeving. Bij vergroening van de omgeving ligt een deel van het initiatief bij buurtbewoners. De vergroening van schoolpleinen kan hierop aansluiten of zelfs katalysator zijn van een breder vergroeningsproces in de buurt.
2 Gemeente Losser, Toekomstvisie Duurzaam Losser 2040
4 Gemeenten Oldenzaal, Tubbergen, Dinkelland en Losser, Warmtevisie Noordoost Twente
3 Gemeente Losser, Toekomstvisie Duurzaam Losser 2040
5 Gemeente Losser, Dynamische Uitvoeringsagenda Duurzaam Losser 2018 - 2022
Gebruiksperiode
www.icsadviseurs.nl
8/56
Financiën De VNG-normbedragen voor investeringen liggen beneden de feitelijk benodigde investering. Daarnaast heeft verduurzaming van gebouw en installaties invloed op de exploitatie; afhankelijk van de maatregelen en gebouwelijke situatie kan de exploitatie voordeliger of juist duurder worden. Per situatie moet in een businesscase worden onderzocht wat verduurzaming betekent qua investering en exploitatiekosten en hoe deze kosten zich verhouden tot de materiële instandhoudingsvergoeding die de schoolbesturen van het Rijk ontvangen. Op deze onontgonnen gronden bieden pragmatisme en de Losserse aanpak een antwoord. In dit IHP worden natuurlijke momenten voor verduurzaming per situatie benoemd, op basis van het MJOP of de implementatie van de warmtevisie6. Hiertoe gelden twee inspanningsverplichtingen: ▪ ▪
Gemeente en schoolbesturen voeren per situatie een gesprek; en Gemeente en schoolbesturen zoeken samen naar de meest passende oplossing per situatie.
In financiële zin wordt naar cofinanciering gezocht. De gemeente investeert in verduurzaming tot BENG-niveau, het schoolbestuur draagt, mits de haalbaarheid is aangetoond door een sluitende businesscase, bij voor het gedeelte van BENG naar ENG-niveau. Voor investeringen in het kader van duurzaamheid kan gebruik worden gemaakt van een lening uit het Energiefonds van de gemeente Losser. De investeringsbijdrage van de schoolbesturen in renovatie of nieuwbouw gaat altijd gepaard met goedkeuring van de zijde van de accountant om daadwerkelijk de betreffende investering te mogen doen. Hiermee wordt voorkomen dat schoolbesturen in een later stadium problemen met de accountant krijgen over gedane investeringen in stenen. Bij het afkoppelen van aardgas, zowel bij nieuwbouw als renovatie, dient per situatie gekeken te worden naar de Total Costs of Ownership (TCO). De terugverdientijd van duurzaamheidsmaatregelen moet draagbaar zijn in de exploitatie.
Beschikbare regelingen en subsidies Energiefonds Het Energiefonds biedt financiële hulp aan verenigingen, stichtingen en bedrijven voor hun duurzame energieprojecten. Naast het energiedoel is er een streven om de exploitatielast van maatschappelijke organisaties te verlagen en het verwijderen van asbest te stimuleren. Het fonds verstrekt leningen onder gunstige voorwaarden. Stichtingen, verenigingen en bedrijven kunnen tot € 50.000 lenen uit het fonds voor een looptijd van 5, 10 of 15 jaar.
Greune deals Partijen die afspraken met elkaar maken voor verduurzaming, kunnen hulp krijgen van de gemeente Losser via een Greune deal. De gemeente Losser heeft een aantal voorwaarden gekoppeld aan het geven van deze steun. De belangrijkste voorwaarden zijn dat het technisch uitvoerbaar is, bestaat uit meerdere partijen, goede samenwerking tussen initiatiefnemers en van toegevoegde waarde is op duurzaamheid, sociaal en economisch vlak.
Ontzorgingsprogramma verduurzaming De provincie Overijssel heeft overheidssteun gekregen om een ontzorgingsprogramma op te zetten en inzicht te krijgen in wat de verduurzamingsopgave is. De programma’s (inclusief subsidie) zijn bedoeld voor zowel de eerste fase als de realisatie van vastgoed. Het ontzorgingsprogramma richt zich op het ondersteunen van kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren bij het verduurzamen van hun gebouwen. De subsidie kan worden gebruikt door schoolbesturen in het primair onderwijs met maximaal 10 gebouwen in eigendom en door schoolbesturen in het voortgezet onderwijs met maximaal 5 gebouwen in eigendom. https://www.nieuweenergieoverijssel.nl/ontzorgingsprogrammamaatschappelijk-vastgoed-van-start-in-overijssel/
De hoogte van een eventuele restwaarde in relatie tot circulariteit en hergebruik van materialen zal per businesscase moeten worden bepaald.
6 Gemeenten Oldenzaal, Tubbergen, Dinkelland en Losser, Warmtevisie Noordoost Twente
www.icsadviseurs.nl
9/56
Het BNG duurzaamheidsfonds Het BNG duurzaamheidsfonds biedt de mogelijkheid voor een zakelijke lening voor duurzaamheid. Dit fonds is een opvolging van de energielening van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting. Energiebesparende maatregelen als zonnepanelen, LED-verlichting en isoleren maar ook duurzame warmtecentrales en herbruikbare batterijsysteem kunnen worden gefinancierd met deze maatregelen. Aanvragen kunnen gedaan worden van € 50.000 tot € 2.500.000 met een rentepercentage tussen de 3 en 5%. https://www.bngduurzaamheidsfonds.nl/themas/energie/
Duurzame Monumenten-Lening Een Duurzame Monumenten-Lening is een lening die wordt verstrekt aan een eigenaar van een rijksmonument die het pand wil verduurzamen. Het restauratiefonds eist wel hierbij het recht van hypotheek op het monument. De hoogte van de lening is afhankelijk van de investeringen in energiebesparende maatregelen. Een betrokken aannemer en/of installateur kruist deze aan op basis van de maatregelenlijst op de Verklaring Energiebesparing Rijksmonument. Deze bepaalt de grondslag (maximale hoogte) van de lening. Het rentetarief ligt 3% onder de markt met een minimum van 1%. https://www.restauratiefonds.nl/monumenteigenaren/financieringen/duurzam e-monumenten-lening
Het Nationaal Warmtefonds Het Nationaal Warmtefonds, ook wel het voormalige Nationaal Energiebespaarfonds, biedt leningen aan voor onder andere VvE’s en scholen voor het verduurzamen van hun gebouwen. De leningen hebben aantrekkelijke voorwaarden om duurzaamheidsmaatregelen aan de vastgoedportefeuille mogelijk te maken. De rente is maximaal 2,1% waarbij een leenbedrag tot € 65.000 mogelijk is. https://www.energiebespaarlening.nl/
De Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) De SUVIS is een uitkering voor scholen die gemeenten kunnen aanvragen om het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen te verbeteren. Het gaat vooral om de financiering van bouw- en installatiekosten. Aanvragen kunnen worden ingediend van 4 januari 2021 tot en met 30 juni 2021. Per aanvraag kan maximaal 30% van de totale project kosten worden vergoed met een totaal
www.icsadviseurs.nl
van maximaal € 1.000.000. De SUVIS kan alleen worden gebruikt voor het deel van het gebouw waar de school zit en niet voor de sporthal of kinderopvang ergens anders in het gebouw. https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/suvis
Warmtevisie Noordoost Twente De gemeenten Tubbergen, Dinkelland, Losser en Oldenzaal werken samen aan de duurzaamheidsopgave die op nationaal en internationaal niveau zijn vastgesteld. De warmtevisie geeft richting aan en handvatten voor de verduurzaming in de regio. Per deelgebied (kern of wijk) wordt een maatwerkoplossing weergegeven in Wijkuitvoeringsplannen (WUP’s). Kortweg geldt: ▪
▪ ▪ ▪ ▪
Beuningen: WUP in 2021 gereed, gericht op all-electric warmtepomp. Mogelijk aansluiten bij energiecoöperatie Greuner of bij initiatief Yskoud (biogas). De Lutte: WUP in 2030 gereed, gericht op all-electric warmtepomp dan wel geothermie. Losser West: WUP in 2021 gereed, gericht op all-electric warmtepomp met mogelijk Warmte Koude Opslag. Losser Oost; WUP in 2030 gereed, gericht op lage temperatuur warmtenet dan wel hybride varianten. Overdinkel: WUP in 2030 gereed, gericht op hybride varianten en deels allelectric warmtepomp.
Energiebesparingsplicht De energiebesparingsplicht is een landelijke plicht, gebaseerd op het Activiteitenbesluit milieubeheer. Het verplicht bedrijven en instellingen om energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. De plicht geldt voor bedrijven en instellingen die per jaar 50.000 kWh of 25.000 m3 aardgas verbruiken. De energiebesparingsplicht is relevant voor Twents Carmel College Losser en de Plechelmusschool. https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/energiebesparen/informatieplicht-energiebesparing/energiebesparingsplicht
10/56
4.2 Onderwijs
schoolbesturen en gemeente Losser, al dan niet met externe zorgaanbieders en begeleiders, tot passende onderwijsplekken.
Scholen en schoolbesturen formuleren een eigen visie op onderwijs. Voor het IHP zijn echter de volgende elementen betreffende het onderwijs relevant:
Meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen
Doorlopende leerlijn In Losser wordt vormgegeven aan een doorlopende leerlijn7. De doorlopende leerlijn tussen primair en voortgezet onderwijs zorgt voor een ononderbroken ontwikkeling op cognitief en sociaal gebied. Wanneer leerlingen de overstap van primair naar voortgezet onderwijs maken, zorgen de scholen voor een warme overdracht. De doorlopende leerlijn maakt het mogelijk om leerlingen hun eigen, passende plek te geven in het onderwijs, waarbij er aandacht is voor een goede doorverwijzing. Het doel is af- en opstroom zoveel mogelijk te voorkomen, maar kinderen van meet af aan, zo goed mogelijk te adviseren. Daarnaast heeft de doorlopende leerlijn een zorgfunctie; het stelt leerkrachten in staat om gezamenlijk en vroegtijdig verzuim of leer- en gedragsproblemen te signaleren en daarbij passende hulp te bieden. Hiermee wordt de continuïteit van zorg van primair naar voortgezet onderwijs bevorderd. Ook zijn er actieve contacten tussen de voorschoolse voorzieningen en de scholen. Hierdoor starten peuters en kinderen die een kinderdagverblijf hebben bezocht via een ‘warme overdracht’ op de basisschool.
Passend en inclusief onderwijs Per 1 augustus 2013 hebben scholen de zorgplicht om een passende onderwijsplek voor ieder kind aan te bieden. Zodra een school niet tegemoet kan komen aan de zorgbehoefte van een kind, is zij verantwoordelijk om met ouders en schoolbesturen in de regio een passend onderwijsaanbod te realiseren. De samenwerking tussen schoolbesturen en partners vindt plaats in Samenwerkingsverbanden. Daarnaast is in juli 2016 het VN-verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap in werking getreden; landen moeten zorgdragen voor een inclusieve samenleving, waartoe ook inclusief onderwijs behoort. Schoolbesturen en de gemeente Losser onderschrijven het belang van het aanbieden van passend en inclusief onderwijs. Kansengelijkheid voor alle leerlingen is belangrijk. In samenwerking komen
Met name in het voortgezet onderwijs worden maatwerk en maatschappelijk medegebruik belangrijke thema’s. Binnen het onderwijs wordt zo goed mogelijk aansluiting gevonden bij de individuele leerling, zowel onderwijsinhoudelijk als in leerstijlen. Dat vraagt om een diversiteit aan rustige of juist dynamische leerplekken, minder klassikaal en misschien wel meer groepswerkplekken. Ook de aansluiting van het onderwijs bij (maatschappelijke) partners wordt steeds belangrijker, zodat leerlingen in de praktijkcontext leren. Aansluiten bij deze ontwikkelingen heeft effect op het type ruimten en voorzieningen in een school.
De beroepspraktijk als onderwijsomgeving Hybride leervormen zijn, zowel binnen het primair als voortgezet onderwijs, steeds vaker zichtbaar. Leren door te ervaren, in de vorm van excursies, gastlessen, stages, et cetera. Schoolbesturen hechten er waarde aan hun leerlingen vroegtijdig met de beroepspraktijk kennis te laten maken. Dat vraagt om samenwerkingsverbanden met bedrijven, instellingen en andere organisaties. Hier zijn verschillende modellen mogelijk, variërend van incidentele ontmoetingen met de beroepspraktijk (hiervoor is geen structurele onderwijsruimte nodig) tot een structurele integratie van onderwijs en beroepspraktijk, dan wel op de school of bij een externe partner. Onderwijsruimte wordt in dat laatste geval gedeeld met de partner.
Ruimte om binnen en buiten te leren In het kader van een duurzame en gezonde leeromgeving is ook de buitenruimte als onderwijsruimte te zien. Zowel voor het bewegingsonderwijs als voor andere vakken is de buitenruimte in te zetten. Een natuurlijke, groene omgeving stimuleert een gevarieerd, fantasierijk en creatief speel- en leergedrag. De inzet van de buitenruimte voor lessen dient nader te worden verkend.
7 Gemeente Losser, Lokale Samenwerkingsagenda
www.icsadviseurs.nl
11/56
4.3 Onderwijshuisvesting De behoefte voor onderwijshuisvesting komt deels voort uit de visie op onderwijs, maar is ook gebaseerd op de huidige situatie, de context per schoollocatie en de kwaliteit van gebouwen.
Huisvesting afgestemd op behoefte Gemeente en schoolbesturen streven naar efficiënte inzet van onderwijshuisvesting en financiële middelen hiervoor. De omvang van permanente huisvesting wordt afgestemd op de ruimtebehoefte op lange termijn, volgens de verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs. Voor piekperiodes wordt gezocht naar tijdelijke oplossingen door middel van gebruik van bestaande leegstand binnen het voedingsgebied of, wanneer medegebruik niet mogelijk is, de inzet van tijdelijke huisvesting. Wanneer de huisvestingscapaciteit van een school niet toereikend is, kunnen scholen binnen het voedingsgebied onderling afspraken maken hoe zij de beschikbare capaciteit binnen het gebied gezamenlijk zo goed mogelijk inzetten, door elkaars ruimte te benutten of met elkaar in overleg naar mogelijkheden/kansen te zoeken. Doelstelling is om in goed overleg tussen gemeente en schoolbesturen onderling tot passende huisvestingsoplossingen te komen. Wanneer het overleg niet leidt tot passende oplossingen kan de gemeente de in de verordening opgenomen sturingselementen inzetten of, indien geen passende oplossingen voorhanden zijn, besluiten capaciteit uit te breiden.
Opheffingsnorm De opheffingsnorm voor Losser ligt op 59 leerlingen. Deze norm wordt niet strak gehanteerd; bij handhaving van de opheffingsnorm wordt met pragmatische en integrale blik gekeken naar de context van de school. Daar kunnen voor samenleving, gemeente en schoolbestuur zwaarwegende redenen zijn om een school met minder dan 59 leerlingen alsnog in stand te houden.
Optimale schoolgrootte en geografische spreiding In de gemeente Losser wordt een balans gezocht naar thuisnabij onderwijs en een optimale schoolgrootte. Idealiter biedt een basisschool plaats aan 150 tot 250 leerlingen, waarmee een gezonde basis ligt voor kwalitatief goed onderwijs en een gezonde exploitatie. In de gemeente zijn slechts drie scholen met deze omvang te vinden; de scholen in Losser zijn relatief klein. Schoolbesturen zijn tevreden met de huidige spreiding en streven er naar om
www.icsadviseurs.nl
de scholen in stand te houden, mits het aanbod van kwalitatief onderwijs kan worden gegarandeerd. Voor het voortgezet onderwijs geldt dat leerlingen uit Beuningen en De Lutte voornamelijk naar Oldenzaal en leerlingen uit Losser en Overdinkel, naast Losser, naar Enschede en Oldenzaal trekken. Stichting Carmel College biedt ook in Oldenzaal en Enschede onderwijs aan, echter kan deze ontwikkeling er voor zorgen dat er minder draagkracht voor de locatie in Losser is. Twents Carmel College Losser ziet graag dat leerlingen uit de gemeente Losser daadwerkelijk in Losser naar het VO gaan.
Renovatie versus nieuwbouw Renovatie is tot op heden geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. In het in 2017 door de PO-raad, VO-raad en VNG opgestelde voorstel voor wetswijziging is voorgesteld om levensduur verlengende renovatie, waarmee de levensduur van een gebouw met 25 jaar wordt verlengd, als voorziening voor onderwijshuisvesting te beschouwen. Ook is voorgesteld om het investeringsverbod voor schoolbesturen in het primair onderwijs te laten vervallen. In Losser is renovatie, vooruitlopend op de wetswijziging, een voorziening in het IHP. Voorwaarde voor renovatie als voorziening is dat het schoolbestuur goed onderhoud heeft gepleegd, volgens de geldende afspraken. Ook hier geldt de inspanningsverplichting voor schoolbesturen en gemeente om per situatie een gesprek te voeren over de best passende oplossing, waarbij financiële gevolgen (investering en exploitatie) onderwerp van het gesprek zijn. Nieuwbouw wordt als voorziening ingezet na overleg tussen gemeente en schoolbesturen, bijvoorbeeld voor gebouwen waarvan de technische en functionele levensduur is verstreken. In het IHP krijgen scholen met de voorziening nieuwbouw een hoge prioriteit, gezien de duurzaamheidsopgave. Bij scholen waar renovatie wordt voorzien of waar instandhouding aan de orde is, kan alsnog een aanvullende duurzaamheidsopgave spelen.
In dat geval wordt eerst onderzoek gedaan naar de mogelijke ingrepen, investering en TCO, mede op basis van de energiescans die beschikbaar zijn.
Leegstand Het oplossen van leegstand is in de gemeente Losser geen doel op zich. In het kader van passend en inclusief onderwijs hechten scholen waarde aan een 12/56
gebouw dat ruimer is dan de normatieve ruimtebehoefte. Het exploitatierisico komt ten laste van het schoolbestuur. Bij leegstand treden gemeente en schoolbestuur in gesprek over andersoortig gebruik van de overmaat, dan wel teruggave van ruimte aan de gemeente. Schoolbesturen zijn voor dit gesprek initiatiefnemer indien leegstand en exploitatie conflicteren.
Flexibele gebouwen Nieuwe schoolgebouwen zijn flexibel ontworpen. Gebouwen zijn ondersteunend aan de onderwijskundige visie en veranderingen in het onderwijs. In het ontwerp moet het eenvoudig zijn ruimtes op te vullen met nieuwe functies om zodoende meer functies in één gebouw te centraliseren dan wel eventuele leegstand op te lossen.
Buitenruimte In 2021 actualiseert gemeente Losser het beleid voor speelpleinen. Schoolbesturen geven aan dat de schoolpleinen niet alleen tijdens schooltijd, maar ook na schooltijd een belangrijke functie hebben voor ontmoeting tussen kinderen. Mits de (sociale) veiligheid niet in het geding komt is er de intentie om schoolpleinen zoveel mogelijk open te stellen na schooltijd.
4.4 Samenwerken De Losserse aanpak gaat uit van samenwerken. Samenwerken tussen scholen en schoolbesturen, tussen school en kinderopvang, tussen schoolbestuur en gemeente. Samenwerken in gebouwen, samenwerken in processen.
Kinderopvang en KC-vorming Schoolbesturen en gemeente willen aan kinderen uit de gemeente een integraal aanbod van opvang, onderwijs en zorg bieden. Het doel is om een zo goed mogelijke doorlopende leerlijn te realiseren. Daarbij is de ambitie om nabij, bij voorkeur in elke school, samen te werken met een kinderopvangorganisatie en daadwerkelijk een kindcentrum te worden; het aanbod moet het kind ondersteunen in zijn of haar ontwikkeling. Daarmee wordt een kinderopvangorganisatie een volwaardige partner in het gebouw. Bij ruimtetekort wordt niet de kinderopvangorganisatie uitgezet, maar wordt per situatie gekeken naar een pragmatische en passende oplossing binnen de financieringsvormen en wettelijke kaders.
Op Overeenstemming Gericht Overleg De samenwerking tussen gemeente en schoolbesturen is goed. Het blijvende gesprek over onderwijs en onderwijshuisvesting wordt door alle partijen gewaardeerd. Een Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) biedt een formeel platform om in gezamenlijkheid te besluiten en spreken over dit IHP en de thema’s die aanpalend zijn.
Eigendom en bouwheerschap Doorgaans is een schoolbestuur juridisch eigenaar van een schoolgebouw voor de gebruiksperiode; nadien valt het gebouw terug aan de gemeente, die economisch eigenaar is. Dit onderscheid geeft aanleiding voor een verdeling in verantwoordelijkheden, ook ten aanzien van investeringen en exploitatie bij verduurzamingsopgaven, zie ook tabel 1. In het geval waarbij twee scholen van verschillende besturen in één gebouw zitten is een VVE (Brede School Losser) dan wel de gemeente (De Saller/Martinus) of een woningcorporatie (’t Trefhuus, Overdinkel) eigenaar van het gebouw. De wens is om in onderlinge afstemming (gebruikers en eigenaar) tot afspraken over investering, onderhoud en exploitatie te komen.
www.icsadviseurs.nl
13/56
Indicatieve bekostigingssystematiek IHP Scenario
Voorziening
Verantwoordelijkheid
Leeftijd gebouw
Onderhoud/exploitatie
Schoolbestuur
-
Verduurzaming
Schoolbestuur en gemeente
Ambitie
Budget
Afschrijving
Exploitatie
In stand houden
Varieert
Renovatie
-
Demarcatie n.a.v. gesprek
>40 jaar
70% richtbedrag + BENG
20 – 40 jaar
50 – 70% richtbedrag + BENG
Gemeente
Renovatie
10 – 20 jaar
ENG Aardgasloos Frisse Scholen Kl. A
30 – 50% richtbedrag + BENG
<10 jaar
10 – 30% richtbedrag + BENG
25 jaar
Verduurzaming
Schoolbestuur en gemeente
-
Van BENG naar ENG
Nieuwbouw BENG
Gemeente
-
Richtbedrag
40 jaar
Nieuwbouw ENG
Schoolbestuur
-
Van BENG naar ENG
40 jaar
Gebouw teruggeven
Schoolbestuur
-
-
-
Nieuwbouw
Gebouw teruggeven
-
www.icsadviseurs.nl
14/56
De restwaarde van bestaande gebouwen in relatie tot circulariteit moet in een businesscase worden aangetoond.
5. Onderwijshuisvesting De gemeente Losser telt in totaal veertien schoollocaties in de kernen Beuningen (1), De Lutte (1), Losser (7) en Overdinkel (3). Eén van de scholen betreft een school voor speciaal onderwijs, waarbij de verantwoordelijkheden zijn door gedecentraliseerd naar Attendiz. Dit IHP richt zich op dertien scholen verdeeld over vijf schoolbesturen, waarvan één school voor het voortgezet onderwijs. Op (teldatum) 1 oktober 2020 gaan in de gemeente Losser 1.680 leerlingen naar het primair onderwijs en 528 naar het voortgezet onderwijs. De voorbije jaren is over het algemeen een lichte daling in leerlingenaantallen te zien. Vanaf 2021 is de algehele ledenontwikkeling voor het primair onderwijs echter relatief stabiel. Voor het voortgezet onderwijs is een iets grotere schommeling te zien. Ook hier blijft het aantal leerlingen tussen 450 en 550 schommelen.
Leerlingenontwikkeling per schoolbestuur 1.000 900 800 700 600 500 400 300
200 100
VCO
SKOLO
Consent
Twents Carmel College
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
0
KONOT
www.icsadviseurs.nl
15/56
Ruimtesaldo 1.000
160
900
140
800
m2 bvo
600
100
500
80
400
60
300
40
200
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
0
2020
0
2019
20
2018
100
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Leeswijzer Op de volgende pagina’s geeft dit IHP een samenvatting per schoollocatie. De pagina’s bevatten een aantal elementen. ▪ ▪ ▪
▪
Een kaart waarop de ligging van de school te zien is; Een beschrijving van de school, de leerlingenontwikkeling, de ruimtebehoefte, de kwaliteit en relevante ontwikkelingen; Een grafiek waarin de leerlingenontwikkeling, de ruimtebehoefte en het normatieve ruimtetekort – of overschot worden weergegeven; Een weergave van het energielabel, een subjectieve beoordeling (door het schoolbestuur) op technische en functionele kwaliteit en een beoordeling op financiën. Hierbij zijn de beoordelingen op kwaliteit gebaseerd op een beoordeling per bouwdeel (en naar rato op basis van oppervlakte). Verder worden zowel het MJOP als de verbruikslasten afgezet tegen benchmark exploitatielasten van ICSadviseurs, waaruit vervolgens een beoordeling komt.
www.icsadviseurs.nl
Deze weergave is gebaseerd op de factsheets in bijlage 1.
Energielabel
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor elke schoollocatie wordt het huisvestingsscenario in dit blok weergegeven en toegelicht.
16/56
Leerlingen
120
700
Primair onderwijs
www.icsadviseurs.nl
17/56
700
60
600
50
m2 bvo
500
40
400
30
300
20
200
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
0
2020
0
2019
10
2018
100
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Beuningen • KONOT
Mariaschool De Mariaschool is een katholieke basisschool in Beuningen en tevens de enige school in het dorp. Na een krimp van het leerlingenaantal in de afgelopen jaren accommodeert de school circa 40 leerlingen. De komende jaren blijft dit aantal stabiel tussen de 40 en 50 leerlingen. De school zit daarmee onder de opheffingsnorm. Het schoolbestuur is echter voornemens de school in stand te houden. Er is een ruimteoverschot zichtbaar van ongeveer 30%. Dit gaf de mogelijkheid om Kinderfysio DINK ook in het gebouw te huisvesten. Het gebouw stamt uit 1923. Er is geen tussentijdse renovatie bekend. Het bouwjaar geeft aanleiding voor een huisvestingsscenario (renovatie of nieuwbouw). De Mariaschool ervaart dat de ventilatie op dit moment niet naar wens is; een installatie voor ventilatie ontbreekt. De gemeente is voornemens de naastgelegen gymzaal te www.icsadviseurs.nl renoveren.
Energielabel E
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario In Beuningen wordt onderzocht of een dorpshuis te ontwikkelen is. Voor de Mariaschool wordt in eerste instantie onderzocht of combinatie met een dorpshuis mogelijk is. Vervolgens wordt de afweging – al dan niet tezamen met het dorpshuis – voor renovatie of nieuwbouw gemaakt in een businesscase. Hierbij wordt ook de naast de school gelegen gymzaal betrokken, waarvoor de gemeente renovatieplannen heeft. 18/56 Het onderzoek vindt plaats in 2021.
Leerlingen
Ruimtesaldo
Ruimtesaldo 320
3.000
310
2.500
m2 bvo
2.000
290 280
1.500
270 260
1.000
250
500
240 230
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
De Lutte • KONOT
Plechelmusschool De Plechelmusschool is een katholieke basisschool in De Lutte. Vanaf 2017 zet het leerlingenaantal een lichte krimp in, daalt tot 257 leerlingen in 2024 en stijgt licht tot 275 leerlingen in 2035. Het gebouw van de Plechelmusschool is relatief nieuw, uit 2011, en heeft een ruimteoverschot van circa 35%. Kinderopvang Supertof is ook gehuisvest in hetzelfde gebouw. De school beoordeelt het gebouw overwegend positief.
Energielabel A
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
www.icsadviseurs.nl
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor de Plechelmusschool is instandhouding het scenario. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut.
19/56
Leerlingen
300
Ruimtesaldo Keizerskroon 2.500
m2 bvo
2.000 1.500 1.000 500
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Capaciteit onderwijs
Losser • SKOLO en Consent
Keizerskroon In gebouw Keizerskroon huizen De Martinus (SKOLO) en De Saller (Consent). Het gebouw stamt uit 2004. Naast het hoofdgebouw worden de voormalige wijkruimte en het Dreumeshoes gebruikt voor onderwijscapaciteit. De Martinus ervaart ruimtetekort, waar De Saller een groot overschot heeft. Het tekort is binnen de beschikbare onderwijsruimte op te vangen.
─── Huisvestingsscenario Energielabel C
De indicatoren Kwaliteit en Financiën zijn niet voor het totaalgebouw te beoordelen, waar de input voor kwaliteit een beoordeling van de directeur dan wel het schoolbestuur is en de financiën per school verschillen. Gezien het feit dat dit gebouw geen wijkvoorziening en peuterspeelzaal heeft, is overeengekomen dat de gemeente het eigendom overdraagt aan de schoolbesturen. www.icsadviseurs.nl
Goed Gemiddeld Slecht
Voor De Martinus en De Saller is instandhouding het scenario. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut. Hierbij wordt aangesloten bij het Wijkuitvoeringsplan (all-electric warmtepomp met eventueel WKOtoepassing). Daarnaast wordt de overdracht van 20/56 de eigendomssituatie geregeld.
Losser • Consent
Losser • SKOLO
De Martinus
De Saller
Katholieke basisschool De Martinus is samen met basisschool De Saller en Kinderopvang Losser gevestigd in de Keizerskroon. Naast het hoofdgebouw, waarin De Martinus een oppervlakte van 1.213 m2 bvo tot haar beschikking heeft, maakt de school structureel gebruik van het Dreumeshoes à 216 m 2 bvo. Het leerlingenaantal van De Martinus stijgt en stabiliseert vanaf 2030 op circa 260 leerlingen. Vanaf 2021 is een groeiend ruimtetekort te zien. Waar dat in 2021 nog 50 m2 bvo bedraagt, groeit het tekort naar circa 84 m2 bvo in 2035. Het ruimtetekort is voor langere periode groter dan 55 m2 bvo.
De Saller is de openbare basisschool in gebouw Keizerskroon. Naast de capaciteit in het hoofdgebouw à 718 m2 bvo, maakt De Saller gebruik van het voormalige wijkcentrum à 91 m2 bvo. Het leerlingenaantal van De Saller zet een sterke daling in van 100 leerlingen naar circa 70 leerlingen in 2025. Daarna stabiliseert het leerlingenaantal. Het overschot bij De Saller is groot, vanaf 2025 is dit circa 263 m2 bvo. De Saller kan het ruimtetekort bij De Martinus gedurende de looptijd van dit IHP opvangen.
De technische staat van het gebouw valt tegen. De temperatuur is moeilijk te regelen.
Ruimtesaldo
230 220 210 200
m2 bvo
240
Leerlingen
250
100 80 60 40 20 0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Technische kwaliteit
www.icsadviseurs.nl
Goed
Functionele kwaliteit
Gemiddeld
Financiën
Slecht
Leerlingen
260
120
900 800 700 600 500 400 300 200 100 0
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036
270
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036
m2 bvo
Ruimtesaldo 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0
Technische kwaliteit
Goed
Functionele kwaliteit
Gemiddeld
Financiën
Slecht
21/56
Ruimtesaldo 165
1.600 1.400
m2 bvo
1.000
155
800 150
600 400
145
200
140
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Losser • SKOLO
Veldzijde Veldzijde is een katholieke basisschool in Losser. De school huisvest ongeveer 150 tot 155 leerlingen gedurende de looptijd van dit IHP. Het gebouw kent een flink ruimteoverschot, wat het schoolbestuur oplost door naast de buitenschoolse opvang ook de peuteropvang te huisvesten. De school is in 1976 gebouwd en onderging twee uitbreidingen. Er zijn geen renovaties bekend, wat aanleiding geeft voor een huisvestingsscenario. Het gebouw is goed onderhouden en voldoet in de basis aan de behoefte van de school. Het gebouw is echter oud; de leeftijd geeft aanleiding voor een renovatie. Naar de inzet van deze renovatie is nader onderzoek nodig; financieel scoort het gebouw goed en ook het energielabel is goed. De temperatuur is moeilijk te regelen. Het beton aan de buitenzijde vraagt om www.icsadviseurs.nl onderhoud. De vergroening van het schoolplein is inmiddels gerealiseerd.
Energielabel C
Technische kwaliteit
─── Huisvestingsscenario
Functionele kwaliteit
Het gebouw van Veldzijde is oud; voor Veldzijde is (onderzoek naar) renovatie in het eerste tijdvak het scenario. Renovatie gaat gepaard met verduurzaming.
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
22/56
Leerlingen
160
1.200
2036
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Losser • VCO
Kindcentrum Meester Snel Kindcentrum Meester Snel is een christelijke school in Losser. Vanaf 2017 is een stijging in het leerlingenaantal zichtbaar naar circa 115 leerlingen in 2020. Gedurende de looptijd van het IHP lijkt het leerlingenaantal stabiel te blijven tussen 110 en 120 leerlingen. Vanaf 2019 treedt een zeer licht ruimtetekort op. Gedurende de looptijd blijft dit relatief stabiel en binnen de normatieve 55 m2 bvo ruimtetekort. De school ervaart krapte, echter geen prangend tekort. Het gebouw is in 1957 gebouwd en in 2014 gerevitaliseerd en uitgebreid. De school ervaart dat de isolatie van het gebouw ondermaats is.
www.icsadviseurs.nl
Energielabel C
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor Kindcentrum Meester Snel is instandhouding het scenario. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut.
23/56
Leerlingen
102
2035
104
0
2034
100
2033
106
2032
200
2031
108
2030
300
2029
110
2028
400
2027
112
2026
500
2025
114
2024
600
2023
116
2022
700
2021
118
2020
120
800
2019
900
2018
m2 bvo
Ruimtesaldo
Ruimtesaldo Brede School Losser 2.500
m2 bvo
2.000 1.500 1.000 500
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Capaciteit onderwijs
Losser • SKOLO en Consent
Brede school Losser In de Brede school Losser huizen De Verrekijker (SKOLO) en De Imenhof (Consent). Het gebouw is jong en behaalt daarmee ook een positief energielabel. Ruimtelijk gezien is er bij De Imenhof een beperkt tekort, waar De Verrekijker voldoende ruimte heeft om dit op te lossen. De indicatoren Kwaliteit en Financiën zijn niet voor het totaalgebouw te beoordelen, waar de input voor kwaliteit een beoordeling van de directeur dan wel het schoolbestuur is en de financiën per school verschillen.
Energielabel A
Het gebouw beschikt over Warmte Koude Opslag (WKO).
www.icsadviseurs.nl
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor De Verrekijker en De Imenhof is instandhouding het scenario. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut. Hierbij wordt aangesloten bij het Wijkuitvoeringsplan (all-electric warmtepomp). 24/56
Losser • Consent
Losser • SKOLO
De Verrekijker
De Imenhof
Katholieke basisschool De Verrekijker is samen met De Imenhof gevestigd in de Brede school Losser. Het gebouw is in 2015 gebouwd. Het leerlingenaantal daalt naar circa 180 leerlingen in 2027. Daarna stijgt het leerlingenaantal naar circa 190 leerlingen en stabiliseert het. De Verrekijker heeft een ruimteoverschot van bijna 400 m2 bvo. De school ervaart het gebouw als gehorig. Er is hoge slijtage op het hang- en sluitwerk. De Verrekijker ziet graag verbetering in vervanging van de verlichting door LED-verlichting.
Openbare basisschool De Imenhof is samen met De Verrekijker gevestigd in de Brede school Losser. Na een stijging stabiliseert het leerlingenaantal van De Imenhof op circa 135 leerlingen. Voor De Imenhof geldt vanaf 2024 een tekort ten opzichte van de voor haar beschikbare capaciteit in het gebouw, op termijn is dit een tekort van 41 m2 bvo. De totale capaciteit van het gebouw biedt echter de benodigde ruimte. De school ervaart dat het gebouw zeer gehorig is tussen de ruimten en de verdiepingen.
Ruimtesaldo
185 180 175 170
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Technische kwaliteit
www.icsadviseurs.nl
Goed
Functionele kwaliteit
Gemiddeld
Financiën
Slecht
m2 bvo
190
Leerlingen
195
160 140 120 100 80 60 40
Leerlingen
200
1.000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0
20 0
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036
205
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036
m2 bvo
Ruimtesaldo 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Technische kwaliteit
Goed
Functionele kwaliteit
Gemiddeld
Financiën
Slecht
25/56
Ruimtesaldo 160
1.200
140
1.000
m2 bvo
100 80
600
60
400
40
200
20 0
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Losser • SKOLO
De Wegwijzer Daltonschool De Wegwijzer is een katholieke basisschool in Losser. In 2020 wordt een daling in het leerlingenaantal ingezet naar circa 120 leerlingen in 2024. Daarna stabiliseert het leerlingenaantal. Het gebouw stamt uit 1967 en is gerenoveerd in 2006; het gebouw kent een levensduur tot 2031. De Wegwijzer heeft een overschot aan ruimte. Naast de school maken ook een logopedie-praktijk en kinderopvang gebruik van de onderwijscapaciteit. De kinderopvang is gevestigd in het semi-permanente gebouw op het schoolplein.
Energielabel C
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
www.icsadviseurs.nl
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor De Wegwijzer is een afweging tussen nieuwbouw of renovatie per 2031 het scenario.
26/56
Leerlingen
120
800
Ruimtesaldo 1.400
180
1.200
160
m2 bvo
120
800
100
600
80 60
400
Leerlingen
140
1.000
40
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
0
2019
20
0
2018
200
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Overdinkel • SKOLO
Pax Christi Pax Christi is een katholieke basisschool in Overdinkel. Het leerlingenaantal laat een daling zien van circa 170 leerlingen in 2016 naar circa 110 leerlingen in 2035. In het gebouw is een ruimte-overschot zichtbaar van 529 m2 bvo. De buitenschoolse opvang en kinderopvang zitten in een aanbouw en hebben hier hun eigen ruimte. Het gebouw is in 1980 gebouwd. In 2012 vond een uitbreiding plaats. Het schoolbestuur plant een renovatie van dak, ventilatie en kozijnen in 2021, waarvoor tevens de SUVIS-subsidie is aangevraagd.
www.icsadviseurs.nl
Energielabel D
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor Pax Christi is renovatie en het eventueel afstoten van niet benodigde ruimte het scenario. Bij de uitvoering worden met het schoolbestuur afspraken gemaakt over verrekening van de renovatiewerkzaamheden die in 2021 worden verricht. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut. 27/56
Ruimtesaldo 't Trefhuus 1.600
120
1.400
100
80
1.000 800
60
600
40
400
20
200
Overdinkel • Consent
Het Kompas
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
0
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Ruimtebehoefte Brede School Overdinkel
Capaciteit onderwijs
Totaal beschikbare onderwijscapaciteit
Leerlingenontwikkeling
Het Kompas is een openbare basisschool voor daltononderwijs. De school huist in ’t Trefhuus (kulturhus) in Overdinkel, dat in eigendom is van woningcorporatie Domijn. Het leerlingenaantal daalt van 110 leerlingen in 2018 naar circa 80 leerlingen in 2025. Daarna daalt het aantal gestaag naar 73 leerlingen in 2036. In het Trefhuus is in 2016 onderwijscapaciteit gerealiseerd. In eerste instantie was deze capaciteit voor zowel Het Kompas als de Brede School Overdinkel. Het destijds geplande samengaan van de scholen is op het laatste moment helaas niet doorgegaan. Beide schoolbesturen stonden wel garant voor de toegezegde (onderhouds)vergoedingen aan de eigenaar (Domein). Het Kompas is wel ingehuisd in het Trefhuus. De genormeerde leegstand is deels in gebruik genomen door een kinderopvang organisatie. Het Kompas heeft een aantal ruimtes in exclusief gebruik. Overige ruimtes (zoals verkeersruimtes en speellokaal) worden gedeeld met de overige gebruikers in ‘t Trefhuus. Hierdoor is geen exact aantal m² aan het Kompas toe te schrijven. Beter is om uit te gaan van het aantal benodigde lesruimtes. Het totaal aan aanwezige lesruimtes (8) is voldoende om zowel de leerlingen van het Kompas als de Brede www.icsadviseurs.nl School Overdinkel te huisvesten. Er is dan geen ruimte meer voor kinderopvang. Een onderzoek naar een mogelijke samenwerking vindt momenteel plaats.
Energielabel A
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor Het Kompas is instandhouding het scenario. Daarnaast wordt ingebruikname van de voor de Brede School gereserveerde capaciteit voorgesteld. Een mogelijke uitbreiding wordt als PM post opgenomen. Voor verduurzaming van het gebouw is woningcorporatie Domijn de verantwoordelijke partij. 28/56
Leerlingen
m2 bvo
1.200
Ruimtesaldo 100
800 700
m2 bvo
500
90
400 85
300 200
80
100
75
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Overdinkel • VCO
Brede School Overdinkel Brede School Overdinkel is een christelijke basisschool in Overdinkel. De school kent een relatief stabiel leerlingenaantal van circa 85 tot 95 leerlingen. Het gebouw stamt uit 1930. In 2007 vond een kleine interne verbouwing plaats. De school ervaart dat het gebouw niet meer aan de onderwijseisen voldoet. Enkel klassikaal onderwijs is mogelijk, er is sprake van slechte ventilatie en temperatuur beheersing en zowel het onderhoud als de uitstraling van het gebouw zijn verouderd. Een mogelijke samenwerking met Het Kompas in ’t Trefhuus wordt momenteel onderzocht.
www.icsadviseurs.nl
Energielabel G
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor de Brede School Overdinkel wordt een mogelijke verhuizing naar ‘t Trefhuus onderzocht. Idealiter wordt het huidige gebouw afgestoten. De ruimtelijke gevolgen voor inhuizing dienen onderzocht te worden in een businesscase, een mogelijke uitbreiding van ’t Trefhuus wordt als PM post opgenomen. Het onderzoek wordt in 2021 gevoerd. 29/56
Leerlingen
95
600
Voortgezet onderwijs
www.icsadviseurs.nl
30/42
www.icsadviseurs.nl
30/56
Ruimtesaldo 700
5.000 4.500
m2 bvo
3.500
500
3.000
400
2.500 2.000
300
1.500
200
1.000
100
500
0
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
0
Ruimtebehoefte
Medegebruik onderwijsruimte
Capaciteit onderwijs
Leerlingenontwikkeling
Losser • Twents Carmel College
Twents Carmel College Losser Het Twents Carmel College is de middelbare school in Losser. Het Carmel College heeft meerdere scholen in omliggende gemeenten en plaatsen en ziet daardoor dat leerlingen Losser mogelijk voorbij fietsen om onderwijs op één van de andere locaties te volgen. Het leerlingenaantal is dan ook dalende van bijna 600 leerlingen in 2018 naar 450 leerlingen in 2028. Tot aan 2033 stijgt het leerlingenaantal richting de 500 leerlingen. Er is een groot ruimteoverschot zichtbaar van circa 900m2 bvo. De muziekschool maakt gebruik van 126 m2 bvo (overige capaciteit). Het gebouw stamt uit 1962 waarbij in 2019 een renovatie en uitbreiding heeft plaatsgevonden. Voor de jongste bouwdelen (uit 1990 en 2002) wordt een renovatie voorzien. www.icsadviseurs.nl
Energielabel A
Technische kwaliteit
Functionele kwaliteit
Financiën
Goed Gemiddeld Slecht
─── Huisvestingsscenario Voor TCC Losser is instandhouding van het grootste deel van het gebouw het scenario. De bouwdelen uit 1990 en 2002 worden gerenoveerd. Voor verduurzaming van het gebouw worden natuurlijke momenten benut. 31/56
Leerlingen
600
4.000
6. Verduurzaming
MJOP In de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) van de scholen worden op gezette momenten de installaties vervangen, dan wel worden op gezette momenten de grootste investeringen in het MJOP gedaan. Dit biedt aanleiding om, respectievelijk, rekening te houden met aansluiting op een warmtenet of andere techniek (zie warmtevisie), dan wel bij het investeren rekening te houden met andere vormen van energieopwekking.
Om te voldoen aan de duurzaamheidsambities worden alle scholen verduurzaamd. Natuurlijke momenten bieden aanleiding voor deze verduurzaming of een andere voorziening uit dit IHP. In onderstaand overzicht wordt, met arcering, gevisualiseerd wat de natuurlijke momenten zijn om verduurzaming te koppelen aan (grote) vervangingsopgaven of onderhoudsinvesteringen.
Leeftijd gebouw In enkele gevallen lijkt het gebouw, gebaseerd op het bouwjaar en eventuele renovaties, aan het einde van haar levensduur te zijn. Dit biedt eveneens aanleiding voor een investering.
Warmtevisie De implementatie van de warmtevisie gebeurt per deelgebied. De warmtevisie koppelt deelgebieden aan technieken voor verduurzaming. Losser West en Beuningen zijn in de periode 2021 tot 2030 aan de beurt, Losser Oost, Overdinkel en De Lutte volgen in de periode 2030 tot 2040. Zie de warmtevisie voor een specificatie van de voorgenomen technieken.