BP Natuurbegraafplaats Op Aust
Tekst van het document
Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust Vastgesteld
Opdrachtgever: Rapportnummer: Datum vrijgave: Opsteller: Goedkeuring:
Natuurbegraafplaatsen van Waarde RB 20.144 Juli 2023 Dhr. M. Beek Dhr. H. de Roo
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 2 van 64 Juli 2023 Versie 01
Inhoudsopgave .......................................................................................................................................... 1 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
HOOFDSTUK 1 INLEIDEND HOOFDSTUK ......................................................... 4 Inleiding .................................................................................................................. 4 Aanleiding ............................................................................................................... 4 Planologisch kader ................................................................................................. 5 Doel ........................................................................................................................ 6 Verantwoording ...................................................................................................... 6 Leeswijzer ............................................................................................................... 6
2 2.1 2.2
HOOFDSTUK 2 NATUURBEGRAVEN ................................................................. 8 Omschrijving natuurbegraven................................................................................. 8 Waarom natuurbegraven ........................................................................................ 9
3 3.1 3.2 3.3 3.4
HOOFDSTUK 3 LOCATIE- EN PLANBESCHRIJVING ...................................... 11 Ligging plangebied ............................................................................................... 11 Planbeschrijving ................................................................................................... 13 Gedragscode inrichting en uitvoering ................................................................... 18 Gedragscode begravingen en verstoring ............................................................. 19
4 4.1
HOOFDSTUK 4 BELEIDSKADER ...................................................................... 21 Rijksbeleid ............................................................................................................ 21 4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ............................................................ 21 4.1.2 Wet op de lijkbezorging ............................................................................. 21 4.1.3 Besluit op de Lijkbezorging ....................................................................... 22 4.1.4 Inspectierichtlijn Lijkbezorging, 3e herziene druk ..................................... 22 4.1.5 Ladder voor duurzame verstedelijking ...................................................... 22 Provinciaal beleid ................................................................................................. 23 4.2.1 Omgevingsvisie Overijssel ........................................................................ 23 4.2.2 Gebiedskenmerken ................................................................................... 26 4.2.3 Omgevingsverordening Overijssel ............................................................ 31 Gemeentelijk beleid ..............................................................................................
40 4.3.1 Structuurvisie Losser ................................................................................. 40
4.2
4.3 5 5.1 5.2 5.3 5.4
HOOFDSTUK 5 OMGEVINGSFACTOREN ........................................................ 42 Archeologie ........................................................................................................... 42 Bodem .................................................................................................................. 45 Cultuurhistorie....................................................................................................... 46 Ecologie ................................................................................................................ 47 5.4.1 Algemeen .................................................................................................. 47 5.4.2 Stikstofdepositie ........................................................................................ 49 5.5 Externe en fysieke veiligheid ................................................................................ 50 5.6 Geluid (Wet geluidhinder) ..................................................................................... 51 5.7 Luchtkwaliteit ........................................................................................................ 52 5.8 Milieuhinder ..........................................................................................................
52 5.9 Watertoets ............................................................................................................ 55 5.10 Verkeer en vervoer ............................................................................................... 56 5.11 M.E.R.-beoordeling............................................................................................... 58 6 6.1
HOOFDSTUK 6 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................... 59 Grondexploitatie: ................................................................................................ 59
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 3 van 64 Juli 2023 Versie 01
7
HOOFDSTUK 7 OVERLEG EN INSPRAAK ....................................................... 60
8 8.1 8.2 8.3
HOOFDSTUK 8 JURIDISCHE TOELICHTING ................................................... 61 Algemeen.............................................................................................................. 61 Toelichting op de toelichting ................................................................................. 61 Toelichting op de planregels................................................................................. 62
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 4 van 64 Juli 2023 Versie 01
1
Hoofdstuk 1 Inleidend hoofdstuk
1.1
Inleiding Voorliggend bestemmingsplan is bedoeld om het juridisch kader te bieden voor het kunnen uitvoeren van een ruimtelijk initiatief. Tevens biedt voorliggend bestemmingsplan de onderbouwing van waarom het gewenste ruimtelijk initiatief inpasbaar is op de door initiatiefnemer gewenste locatie. In dit geval heeft het bestemmingsplan betrekking op de aanleg van een natuurbegraafplaats in een bosgebied nabij De Lutte (gelegen binnen het grondgebied van de gemeente Losser). De natuurbegraafplaats heeft de naam Op Aust gekregen.
1.2
Aanleiding Langs de Zandhuizerweg bevindt zich binnen het bosgebied ’t Lutterzand een bosgebied van circa 18,25 hectare dat in eigendom is van de eigenaren van het perceel Austweg 11 in De Lutte. De eigenaren hebben op dit adres een melkveehouderij, waarbij ondergeschikt recreatieve activiteiten plaatsvinden. Het erf betreft een historisch erf. De eerste aanduiding die gevonden is over het erf, is een vermelding in het schattingsregister van het jaar 1475. In 1787 vestigde de eerste Zanderink zich op Erve Aust. De huidige eigenaren zijn de achtste generatie op deze plek. Naast het erf en agrarische gronden hebben de eigenaren ook een bosperceel in ’t Lutterzand in eigendom. Het betreft een bosgebied met unieke elementen, zoals de steilrand aan de buitenbocht van de Dinkel, veel hoogteverschillen en volwasssen en markante bomen. Het bosgebied is circa 18,25 hectare groot en er wordt veel gewandeld. Op onderstaande weergave is bij benadering de contour van het plangebied zichtbaar gemaakt.
Figuur 1.1 weergave globale ligging op ondergrond van topografische kaart
Wens voor een natuurbegraafplaats Het bosgebied van circa 18,25 hectare dient onderhouden te worden, wat veel geld kost. Onderhoud is ook noodzakelijk doordat het gebied openbaar toegankelijk is en veel gebruikt wordt door wandelaars. Deze wandelaars laten hun sporen na. Daarnaast
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 5 van 64 Juli 2023 Versie 01
willen de initiatiefnemers het familiebedrijf graag toekomstbestendig houden voor volgende generaties. Ze hebben zich daartoe bezonnen op de vraag wat ze kunnen en moeten doen om het bos in goede staat te kunnen blijven behouden, zodat het deel kan blijven uitmaken van het familiebedrijf. Ook willen ze het bos openbaar toegankelijk kunnen houden. Door onderzoek naar de geschiedenis van het familiebedrijf kwam naar voren dat het omliggende gebied een historie van begraven heeft (urnenveld, grafheuvel, echte graven). Daarnaast hebben de initiatiefnemers een documentaire gezien over natuurbegraven, wat ze een prachtige, eervolle en duurzame manier vinden om als mens uiteindelijk toch helemaal ‘terug te gaan’ naar de natuur. Hiermee ontstond de wens om het bosgebied van circa 18,25 hectare in te richten als natuurbegraafplaats en zijn ze in contact getreden met Natuurbegraafplaatsen van Waarde. Door het planologisch regelen van het medegebruik van het bos als natuurbegraafplaats is er sprake van een economische drager, waarmee een positieve bijdrage wordt geleverd aan de instandhouding en verdere versterking van het natuurgebied. Het medegebruik als natuurbegraafplaats levert inkomsten op, waarmee het natuurgebied blijvend kan worden versterkt en onderhouden.
De verantwoordelijkheid voor het lange termijn beheer van een natuurbegraafplaats wordt ondergebracht in een aparte stichting. Deze stichting beheert een fonds dat wordt gevormd door bijdragen uit de verkoop van grafrechten. Hiermee wordt de natuur op de natuurbegraafplaats verder ondersteund en ontwikkeld. De verwachting is dat er voldoende belangstelling is voor de realisatie van een natuurbegraafplaats op deze locatie. Binnen een straal van circa 30 minuten rijden rondom de natuurbegraafplaats sterven er per jaar circa 2550 mensen. Anno 2022 kiest ongeveer 1 % voor het natuurbegraven. Door de groeiende belangstelling naar deze manier van begraven is de verwachting dat dit percentage gat groeien naar ongeveer 5% van het totaal (dat is in Engeland nu al het geval). Voor deze begraafplaats wordt verwacht dat 2,5 % van de overledenen zal gaan kiezen voor natuurbegraven. Uitgaande van circa 2550 overlijdens per jaar zou dat uitkomen op 62 uitvaarten in 2027. 1.3
Planologisch kader Op het plangebied is het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ van de gemeente Losser van toepassing. Het plangebied voor de natuurbegraafplaats heeft de enkelbestemming ‘Natuur – Natuur en Bos’ en voor een deel de bestemming Verkeer - Fietspad. Daarnaast geldt deels de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 2’ en deels de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 3’. Tot slot geldt de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – extensiveringsgebied’ en voor het uiterste noordelijke deel geldt de gebiedsaanduiding ‘speciale beschermingszone 1’ (aangewezen voor de bescherming van de instandhoudingsdoelstelling van het Natura 2000-gebied Dinkelland).
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 6 van 64 Juli 2023 Versie 01
Figuur 1.2 weergave globale ligging op ondergrond van het geldende bestemmingsplan
Het realiseren van een natuurbegraafplaats op deze gronden past niet binnen deze geldende bestemmingen. Om planologisch toch medewerking te kunnen verlenen aan het voorliggende plan, is een herziening van dit bestemmingsplan noodzakelijk. De reeds van toepassing zijnde enkelbestemming ‘Natuur – Natuur en Bos’ dient te worden aangevuld met de functieaanduiding 'specifieke vorm van Natuur - natuurbegraafplaats' om dit medegebruik planologisch mogelijk te maken. 1.4
Doel Doel van dit bestemmingsplan is het mogelijk maken van de gewenste natuurbegraafplaats nabij De Lutte. Er zal worden aangetoond dat dit doel bereikt kan worden waarbij het plan aantoonbaar niet in strijd is met een zogeheten goede ruimtelijke ordening.
1.5
Verantwoording Bij het opstellen van voorliggend bestemmingsplan is gebruik gemaakt van diverse (beleids)documenten en websites. Sommige (beleids)documenten en beeldbeschrijvende documenten zijn in voorkomende gevallen integraal overgenomen om de inhoud zoveel mogelijk te waarborgen. Daar waar bronnen zijn gebruikt is dat in de tekst weergegeven.
1.6
Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een weergave gegeven van het fenomeen natuurbegraven. In hoofdstuk 3 komen de historie en ligging van het plangebied + een uitgebreide weergave van het plan terug. In Hoofdstuk 4 komen de verschillende relevante beleidsstukken voorbij die van toepassing zijn op het plan en uitgewerkt van provinciaal niveau tot gemeentelijk niveau. Hoofdstuk 5 geeft de invloed weer van het plan tot de verschillende omgevingsaspecten. In hoofdstuk 6 staat de economische uitvoerbaarheid centraal. Hoofdstuk 7 doet verslag van de inspraak- en overlegreacties, waarna hoofdstuk 8 ingaat op de juridische vertaling van het plan.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 7 van 64 Juli 2023 Versie 01
Daarna volgen nog de regels, de verbeelding en de bijbehorende bijlagen die tezamen het bestemmingsplan vormen.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 8 van 64 Juli 2023 Versie 01
2
Hoofdstuk 2 Natuurbegraven In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op het fenomeen van natuurbegraven in algemene zin en wat de realisatie van een natuurbegraafplaats kan betekenen voor het plangebied.
2.1
Omschrijving natuurbegraven Op een natuurbegraafplaats worden mensen begraven in harmonie met de natuur. Dat betekent dat de begraafplaats het milieu zo min mogelijk belast en past binnen het bestaande bosbeheer. Natuurbegraven is geen beschermde titel in Nederland en iedere begraafplaats kan zichzelf in principe oormerken als natuurbegraafplaats. Sinds 2013 bestaat er echter een branche vereniging (BRANA) om de formule van natuurbegraven zuiver te houden. Een paar cruciale elementen van natuurbegraven zijn: 1. Natuurbegraven houdt in dat het lichaam op een organische manier wordt teruggegeven aan de aarde, in een daarvoor bestemd stuk natuur. Respect voor de overledene gaat hand in hand met respect voor natuur en milieu; 2. Een natuurgraf wordt niet geruimd. Daarom betekent natuurbegraven eeuwigdurende rust in de schoonheid van de natuur. De grafrust beschermt daarmee ook de natuur. 3. Alleen duurzame materialen die zonder problemen weer opgenomen worden door de natuur, vergezellen het lichaam. Dan zijn er geen zorgen meer over onderhoud en verdere verplichtingen. Want de natuur verzorgt het graf en de natuurbegraafplaats beheert de natuur. 4. De natuurbegraafplaats wordt gecertificeerd als begraafplaats die voldoet aan de criteria van de Brana. 5.
Een natuurgraf kan worden gemarkeerd door een schijf van onbewerkt hout van geringe afmetingen dat van nature in onze omgeving groeit. Ook een boom kan dienen als grafmarkering. Het natuurgraf is integraal onderdeel van de natuur. De branchevereniging BRANA bewaakt de kwaliteit, continuïteit en profilering van deze specifieke maatschappelijke voorziening. Consumenten moeten kunnen vertrouwen op een betrouwbare dienstverlening en het nakomen van de verplichting van eeuwige grafrust in goed beheerde natuur. De natuurbegraafplaats bij De Lutte zal ook lid zijn van de BRANA. Een natuurbegraafplaats die de Brana gedragscode onderschrijft, garandeert daarmee: de integriteit, de continuïteit en kwaliteit van het door haar gevoerde beleid en de door haar geboden diensten met betrekking tot natuurbeheer en natuurbegraven; een correcte naleving van de gedragsregels zoals in deze gedragscode vastgelegd; dat zij vrijwillig meewerkt aan een periodieke toetsing van de naleving van de gedragsregels door het onafhankelijke keuringsinstituut Instituut Nederlandse Kwaliteit en dat zij de conclusies daarvan accepteert. Zolang het onafhankelijk en gekwalificeerde Instituut Nederlandse Kwaliteit vaststelt dat de gedragsregels correct worden nageleefd, kan de betreffende natuurbegraafplaats lid zijn van Brana en is zij gerechtigd tot het voeren van het Brana keurmerk.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 9 van 64 Juli 2023 Versie 01
Een gebruiker van de natuurbegraafplaats regelt een grafrecht voor onbepaalde tijd, door deze met een kwalitatieve verbinding op de grond te leggen, samen met een kettingbeding en een boetebeding. 2.2
Waarom natuurbegraven Er ontstaat meer en meer een maatschappelijke behoefte aan natuurbegraven omdat het zich onderscheidt van bestaande begraafplaatsen. Natuurbegraven is niet voor iedereen en het zal altijd een kleiner deel uitmaken van het totale geheel aan begraven en/of cremeren. De realisatie van een natuurbegraafplaats in de gemeente Losser is interessant om een aantal redenen: • Het geeft mensen uit de regio de kans om in de natuur te worden begraven (maatschappelijke behoefte); • Het zorgt voor de instandhouding en verbetering van landschappelijke en natuurlijke waarden van het plangebied; • Het zorgt er voor dat het gebied ook in de toekomst openbaar toegankelijk kan blijven voor recreanten; • Het is een economische drager, waarmee het beheer naar de toekomst toe ook kan worden betaald (hoogwaardigheid kan in stand worden gehouden); • Het verbindt de mens met cultuur en natuur. De natuurbegraafplaats zal bijdragen aan de beleefbaarheid en toegankelijk houden van het gebied. Tegelijkertijd draagt het op een natuurlijke en duurzame wijze bij aan de werkgelegenheid in schone bedrijvigheid en dienstverlening rondom De Lutte. De natuurbegraafplaats zal werk gaan bieden voor circa 3 fte.
De natuurbegraafplaats is zo te zien als een instrument en een economische drager waarmee de kwaliteit en continuïteit van bos en natuurgebieden onderhouden en verbeterd kan worden, immers het natuurgebied wordt aanzienlijk opgewaardeerd ten opzichte van de huidige situatie. Op de volgende bladzijde is een 3-tal foto’s opgenomen van hoe een natuurbegraafgraf er in de praktijk uit kan zien naar voorbeeld van de bestaande natuurbegraafplaats van de initiatiefnemer in Drenthe met een weergave van het ‘natuurlijke gedenkteken’.
Figuur 2.1 weergave natuurlijk gedenkteken
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 10 van 64 Juli 2023 Versie 01
Figuur 2.2 weergave natuurlijk gedenkteken
Figuur 2.3 weergave natuurlijk gedenkteken
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser
Blad 11 van 64
Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Juli 2023 Versie 01
3
Hoofdstuk 3 Locatie- en planbeschrijving
3.1
Ligging plangebied Het plangebied van circa 18,25 hectare ligt aan de Zandhuizerweg 19 (ong.) te De Lutte, circa 2,5 kilometer ten noordoosten van de kern van De Lutte. Het plangebied bevindt zich binnen de gemeente Losser. In onderstaande figuur is de globale ligging van het plangebied vanuit een hoger gebiedsperspectief weergegeven.
Figuur 3.1 weergave globale ligging plangebied binnen provincie Overijssel en gemeente Losser
Vervolgens volgt hierna een topografische kaart waarbij het plangebied in zijn directe omgeving zichtbaar is, waarbij het plangebied zo nauwkeurig mogelijk zichtbaar is gemaakt binnen het zwarte kader.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 12 van 64 Juli 2023 Versie 01
Figuur 3.2 weergave globale ligging plangebied op topografische kaart
Het betreft een bosgebied met unieke elementen, zoals de steilrand aan de buitenbocht van de Dinkel, veel hoogteverschillen en volwasssen en markante bomen. Het plangebied is momenteel toegankelijk voor recreanten. Ten noordwesten van het plangebied is de Dinkel en diens oevers gelegen. In het plan wordt rekening gehouden met de Dinkel door een afstand van 50 meter aan te houden tot aan de Dinkel waar het natuurbegraven niet is toegestaan. Ten noordoosten en westen van het plangebied is ander bosgebied aanwezig met daarin een kampeerterrein. Het overige gedeelte van de omgeving bestaat voornamelijk uit agrarische percelen. Op de hierna weergegeven luchtfoto is de projectie van het plangebied weergegeven.
Figuur 3.3 weergave ligging plangebied op luchtfoto
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 13 van 64 Juli 2023 Versie 01
Het bosgebied van de familie Zanderink heeft een aantal belangrijke positieve elementen waarvoor juist dit bosgebied zo geschikt is om te worden medegebruikt als natuurbegraafplaats, te weten: 1. het gebied is nu voornamelijk als productiebos aangewend, wat inhoudt dat door middel van natuurbegraven de natuurwaarden versterkt kunnen worden, en meer als belevingsbos ingericht kan worden; 2. het gebied ligt hoog qua grondwaterstand, wat een voorwaarde is voor de wet op de lijkbezorging. Gemiddeld genomen ligt de GHG op rond de 200 cm-mv; 3. het terrein is toegankelijk voor recreanten; 4. de noordkant van de Dinkel heeft een meer recreatief karakter. Het perceel van de familie Zanderink aan de zuidkant is goed bereikbaar, maar ligt niet op een hoofdwandelader door het gebied; 5. voldoende parkeerfaciliteiten zullen langs de Zandhuizerweg worden gerealiseerd. Over dit punt kan worden vermeld dat in het bos al wordt geparkeerd, er komen extra parkeerplaatsen bij om aan de gestelde parkeernorm te kunnen voldoen. Dit betekent dat er nieuwe parkeerplaatsen gerealiseerd moeten worden in het NNN en dit dan ook gecompenseerd moet worden (m.u.v. het verharde dat nu overwoekerd is). Hier wordt rekening mee gehouden doordat er ook 680 m2 kruidenrijk grasland wordt ingericht. Hiermee wordt er voldaan aan de compensatieplicht. 3.2
Planbeschrijving De initiatiefnemer is voornemens een natuurbegraafplaats te realiseren. Hiervoor zal een ontvangstgebouw worden gerealiseerd. Parkeergelenheid is reeds aanwezig langs de Zandhuizerweg. In de weergave op de volgende bladzijde wordt de toekomstige situatie weergegeven. Het ontvangstgebouw en de parkeerplaatsen zullen aan de zuidzijde van de locatie worden gerealiseerd. Ten behoeve van de gewenste planvorming is een inrichtings- en beheersplan opgesteld. Deze is door middel van een voorwaardelijke verplichting gekoppeld aan het bestemmingsplan, zodat de uitvoering ervan ook geborgd is. Het inrichtings- en beheerplan is erop gericht om het natuurbegraven op het terrein mogelijk te maken en het terrein zo in te richten dat de landschapskwaliteiten en ecologische potentie benut worden. Hierbij is het doel om het terrein zo te ontwikkelen dat er een duurzaam natuurlijk landschap gaat ontstaan, waarbij het natuurbegraven, de natuurontwikkeling en het recreatieve medegebruik in de vorm van wandelen mogelijk wordt. Onderstaand zal de planbeschrijving op hoofdlijnen worden verwoord, waarbij voor de gehele uiteenzetting wordt verwezen naar de genoemde bijlage. Samengevat kan het volgende worden genoemd over de planontwikkeling: 1. De natuurbegraafplaats zal (in een gefaseerde uitvoering) circa 11,2 hectare groot worden; 2.
Er komt een entreegebouw (grootte maximaal 250 m2) naast de huidige parkeerlocatie van het gebied. Deze is geschikt voor 35 auto's. 3. Er kunnen circa 250 graven per hectare worden gegraven; 4. Er komen open plekken in het bosgebied om de gelaagdheid van het bos te versterken; 5. Exoten worden verwijderd en daar worden gemengde bossen aangeplant;
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 14 van 64 Juli 2023 Versie 01
6. Er wordt heide teruggebracht in het bosgebied op een reeds aanwezige open plek; 7. Er wordt ingezet op het verhogen van de structuurvariatie (individueel dunnen en vrijzetten van jeneverbessen en beuken); 8. Open zandgebieden terug laten keren door bomen te verwijderen (hierdoor krijgen insecten, mossen en hagedisssen meer ruimte); 9. Benadrukken vierpadenpunt. Voor de realisatie van het gebouw is het zaak dat deze zich op een gedegen wijze voegt in het bestaande landschap. Om te komen tot een gedegen wijze van inpassing is voor de inpassing ervan een aantal eigen randvoorwaarden opgesteld waar het gebouw aan dient te voldoen. Deze zijn: • Geen verdieping met verblijfsruimte. Dit houdt het pand laag tussen de bomen en onder de boomkronen. • Zadeldak met flauwe dakhelling - Een zadeldak met flauwe helling oogt bescheiden door de gesloten sfeer. • Hout als basis - Door het gehele pand op te trekken uit hout wordt de relatie met natuur tastbaar. Door de houten afwerkingen toe te passen in horizontaal verband oogt het gebouw bescheiden en ondergeschikt aan de verticale statige bomen. De gevelbekleding is thermisch verduurzaamd en is daarmee vrij van chemische processen. De gevel oogt onbehandeld. • Donkere dakbedekking - Dit komt in twee vormen, afhankelijk van de te gebruiken constructie wordt een sedum- of pannendak toegepast.
Bij een pannendak zal altijd gebruik gemaakt worden van een gebakken matte donkere pan. Deze is duurzaam en voorkomt schitteringen en/of opvallende kleuren in de natuur. • Donkere kozijnen - Door donkere kozijnen toe te passen worden de vensters minimaal aangezet, dit draagt bij aan de ondergeschiktheid van het pand ten opzichte van de natuur. De vensters vormen op hun plaats een spiegeling van de natuur. • Verlichting - Verlichting wordt in sobere mate toegepast. De entree wordt minimaal aangelicht om deze te duiden in de donkere winterdagen. Van gevelverlichting is verder geen sprake. Verlichting is enkel ingeschakeld tijdens kantooruren. Gemiddeld genomen zullen er over een jaar verspreid circa 70 begravingen plaatsvinden. Het terrein blijft toegankelijk voor recreanten net zoals in de huidige situatie. Hierna volgt een weergave van het ontwerp van het plangebied met de daarbij behorende legenda. Omwille van de leesbaarheid wordt tevens verwezen naar de eerder genoemde bijlage.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 15 van 64 Juli 2023 Versie 01
Figuur 3.4 weergave gewenste inrichting plangebied
Het ontwerp van natuurbegraafplaats Op Aust maakt optimaal gebruik van de natuurlijk potentie om de plek zowel voor mens als plant en dier optimaal in te richten. Ingrepen zijn subtiel, maar effectief en bedoeld om eeuwig durende waardevolle natuur te realiseren. Het ontwerp voor natuurbegraafplaats Op Aust is gebaseerd op de natuurlijke variatie die in de bodem aanwezig is. De bodemopbouw bepaalt de beplantingskeuze en het bosbeheer. Hierdoor worden laagtes en bodemtype benadrukt en ontstaat er variatie in de beleving van het bos. Hierdoor wordt het oriënteren van de recreant ook gemakkelijker. Fasering in gebruik name De zonering die aangebracht is in het ontwerp, betreft de afstand tot de Dinkel (50 meter) en de buitengrens van het plangebied (25 meter) tot aan de zone waar begraven gaat worden. Hierdoor kan de Dinkel een dynamische rivier blijven en is de impact op de omgeving beperkt. De natuurbegraafplaats wordt in fases in gebruik genomen. Het terrein van de familie Zanderink is ca 18,25 hectare groot. Daarvan blijft er ca 11,2 ha over voor het natuurbegraven. Dit na aftrek van randen langs buren en de Dinkel. Afgesproken is om de volledige 11,2 ha te bestemmen als natuurbegraafplaats, maar het gebruik in fases vrij te geven. Tegelijk met het vaststellen van het bestemmingsplan gaat fase A + B (4,5ha) in werking.
Als KGO-investering voor fase A + B worden twee wegen bewandeld: 1. Voor fase A (1,5 ha) zal op het terrein(18,25ha) van de familie Zanderink zelf (zie de hierna weergegeven figuur 3.5) verder geïnvesteerd worden door naast ecologische basisinspanningen extra ecologisch maatregelen te nemen. Deze staan beschreven in het inrichtings- en heersplan zoals die als bijlage bij dit bestemmingsplan is gevoegd; 2. Voor fase B (3 ha) hebben de gemeente en provincie een voorkeur voor herstel van bestaande biotopen in bos en landschapselementen van grondeigenaren in het Dinkeldal in de buurt als KGO-investering voor het natuurbegraven. Dit in de plaats
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 16 van 64 Juli 2023 Versie 01
van aanleg van nieuwe natuur op landbouwgronden. Afgesproken is daarvoor een verhouding te hanteren van per 250 graven het ‘opwaarderen’ van 5 ha bestaande natuur. (Dit in de plaats van aanleg van 0,5 ha tot 1 ha nieuwe natuur.) Voor fase B is met grondeigenaren van aangrenzende percelen een traject uitgewerkt waarbij bestaande droog bos met productie wordt omgezet naar en gemengd bos van loofhout en naaldhout. In dit bos is ook ruimte voor de ontwikkeling van een sterke kruid- en heesterlaag. Op de volgende pagina een arcering van dit gebied.
Figuur 3.5 weergave fasering inrichting natuurbegraafpaats
De paarse arcering in de hierna weergegeven figuur bevat het een deel van de gronden van andere grondeigenaren. In dit zoekgebied van ca. 41 ha zal een combinatie van ecologische basisinspanning en extra ecologische kwaliteitsimpuls maatregelen uitgevoerd worden. In het inrichtings- en beheersplan zijn deze maatregelen uitvoerig beschreven. Voor fase B (3 ha) zal 15 ha bos- en natuur opgewaardeerd worden. In totaal zal er 33,25 ha opgewaardeerd en geïnvesteerd worden voor de eerste 4,5 ha natuurbegraafplaats. Voor de uiteenzetting van alle maatregelen wordt verwezen naar de bijlage ‘Ontwerp- en beheerplan natuurbegraafplaats’.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser
Blad 17 van 64
Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Juli 2023 Versie 01
Figuur 3.6 weergave zoekgebied voor KGO-investering
Compensatie van natuur voor het ontvangstgebouw Het ontvangstgebouw en de parkeerplaats dienen te worden gerealiseerd omdat deze binnen het natuur netwerk Nederland vallen. De compensatie van het ontvangstgebouw en de huidige parkeerplaats vindt plaats door het afwaarderen van landbouwgrond naar natuur (zie zoneringskaart en inrichtingskaart). Op de landbouwgrond (Gelegen aan de oostkant van Lutterzandweg) worden 250m² inheemse heesters ingeplant ter compensatie van het ontvangstgebouw. Daarbij wordt 680m² kruidenrijk grasland gerealiseerd voor het compenseren van de gedeeltelijk te realiseren parkeerplaats. Op de navolgende figuur is dit compensatiegebied weergegeven. Dit gedeelte is ook bij de bestemmingsplanverbeelding gevoegd en voorzien van een bestemming Natuur – Natuur en bos.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 18 van 64 Juli 2023 Versie 01
Figuur 3.7 weergave compensatienatuur agv bouw ontvangstgebouw
Voor fase B (3 ha) zal 15 ha bos- en natuur opgewaardeerd worden. In totaal zal er 33,25 ha opgewaardeerd worden om de eerste 4,5 ha natuurbegraafplaats te compenseren. In de bijlage KGO op Aust is daar verder op ingegaan. 3.3
Gedragscode inrichting en uitvoering Om verstoring van de natuur door inrichting van de natuurbegraafplaats tegen te gaan zijn een aantal basisprincipes opgesteld. Er worden geen werkzaamheden aan het bos uitgevoerd tijdens het broedseizoen tenzij er sprake is van directe gevaarzetting. Voor het broedseizoen wordt de periode vanaf maart tot en met augustus aangehouden; Bomen met boomholtes worden uitsluitend gekapt als deze een gevaar vormen voor de veiligheid. Voorafgaand aan de kap is een inventarisatie naar mogelijk beschermde soorten in de boomholtes noodzakelijk. Bij het aantreffen van een verblijfplaats beschermde soorten en-of verblijfplaatsen wordt ontheffing aangevraagd; Bomen worden ten alle tijde gecontroleerd door een ter zake kundig persoon op gebruikte nesten of holtes voordat deze gekapt worden. Zo ja, dan wordt de kap tijdelijk uitgesteld. Een ter zake kundig ecoloog zal bepalen wanneer de kap wel doorgang kan vinden of dat ontheffing in het kader van de wet op natuurbescherming nodig is; Bij graaf- en/of beheerwerkzaamheden dienen de op de bodem aanwezige takkenhopen(ouder dan een jaar) en rillen gecontroleerd te worden op verblijvende soorten.
Mochten deze aanwezig zijn dan bepaald een ecoloog of werkzaamheden met verplaatsing van soorten door kan gaan of dat werkzaamheden uitgesteld worden; Bij vestiging van een das op of direct nabij(<50m) de natuurbegraafplaats zullen werkzaamheden niet op en/of nabij eventuele dassenburchten plaatsvinden. Tenzij dit om veiligheidsredenen nodig is of gaat om het afzetten van exoten. Daarvoor
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 19 van 64 Juli 2023 Versie 01
-
-
-
-
-
-
-
3.4
wordt bij werkzaamheden gebruik gemaakt conform het meest recente kennisdocument Das (Bij12); Te kappen bomen blijven waar mogelijk liggen in het kader van de biodiversiteit. Dood hout is voor veel planten en dieren aantrekkelijk en zorgt voor een toekomstbestendige opbouw van de bosbodem; Bij werkzaamheden worden ten alle tijde de meest recente én goedgekeurde gedragscodes natuur- en bosbeheer gevolgd; Niet toegestane materialen en planten(afval, gedenktekens, e.d.) worden doorlopend uit het gebied verwijderd door de natuurbeheerder om vervuiling te voorkomen; Bij afwijking van dit werkplan bestaat de kans op het overtreden van de wet Natuurbescherming. Bij afwijking van dit werkprotocol dient altijd overlegd te worden met een ter zake kundige(natuurbeheerder of ecoloog); Natuurbegraafplaats op Aust zal gecertificeerd zijn voor natuurbeheer volgens de richtlijnen die Part-Ner heeft opgesteld voor natuurbegraafplaatsen en de aanwezige natuurtypen. Daarin zal jaarlijks verslag gedaan worden van de aanwezige soorten en gedane beheerswerkzaamheden middels een logboek met foto's. Dit verslag- en het daarvoor opgestelde kwaliteitshandboek zijn openbaar en in te zien op het kantoor van de natuurbegraafplaats; Het (ecologisch)werkprotocol zal eens in de vijf jaar geactualiseerd worden op basis van de aanwezige natuurwaarden.
Dit gebeurt door een externe ecoloog; Bij werkzaamheden wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande wegen, paden en sporen; Werkzaamheden worden zoveel mogelijk in een aaneengesloten periode uitgevoerd, zodat de doorlooptijd zo kort mogelijk is. Wanneer gefaseerd uitvoeren van werkzaamheden nodig is voor het voortbestaan van beschermde soorten zal hiervoor een fasering worden opgesteld door natuurbeheerder; Een strooisellaag dikker dan 5cm wordt ten tijde van het actieve seizoen van de hazelworm (maart-oktober) handmatig verwijderd alvorens machinale werkzaamheden plaatsvinden. Hiermee wordt verstoring en mogelijk doden van de hazelworm, kamsalamander, en algemene zoogdieren en amfibieën voorkomen; Bij een aangetroffen nest van een jaarrond beschermde broedvogel wordt de openstelling van het wandelpad opgeschort tijdens het broedseizoen. Dit gebeurt binnen een zone van 50m van het nest.
Gedragscode begravingen en verstoring Om verstoring van de natuur door begraving tegen te gaan zijn een aantal basisprincipes opgesteld voor het begraven in de natuur. Deze worden te allen tijde toegepast voor natuurbegraafplaats op Aust: - Er worden alleen menselijke stoffelijke resten en urnen begraven; - Er wordt alleen in vergankelijke materialen begraven; - Er vindt alleen grondverzet plaats als dit nodig is voor het delven van een graf of het begraven van een urn. Hiervoor wordt een elektrische graafmachine gebruikt met een maximaal tonnage van 3,5; - Bij graafwerkzaamheden wordt de toplaag(humus en strooisellaag) van de bodem voorzichtig afgeschept en apart gelegd op platen. Eventuele andere bodemlagen worden gescheiden gedolven om direct na teraardestelling van het lichaam of stoffelijk overschot weer in eenzelfde volgorde teruggeplaatst te worden. Indien de
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 20 van 64 Juli 2023 Versie 01
-
-
-
-
-
toplaag een overwinterend reptiel of amfibie wordt aangetroffen dan wordt deze direct verplaatst naar een vergelijkbare locatie in de nabije omgeving; Bij het dichten van een graf wordt de bodem in de oorspronkelijke volgorde teruggeplaatst voor zover dit relevant is voor het behouden van de bodem opbouw; Er gelden beperkingen voor natuurgraven in directe nabijheid van (verblijfplaatsen) van beschermde of ernstig bedreigde soorten. In voorkomende gevallen wordt het advies van een ecoloog geraadpleegd om maatregelen te kunnen treffen. Zo worden soorten beschermd of kunnen deze uitwijken naar een andere plek; Er kan in de nabijheid van bomen worden begraven mits dit geen blijvende schade aan het wortelstelsel van bomen als gevolg heeft. Er worden geen bomen (diamterer >20cm) gekapt voor natuurgraven. Waar mogelijk worden kleinere bomen- en heesters herplant; Voorafgaand aan het delven van een graf vindt een controle(straal 20m) plaats op aanwezige verblijfplaatsen van beschermde soorten. Een verzameling hiervan is te vinden in het jaarverslag. Jaarlijks wordt de natuurbeheerder hierin geadviseerd door de ecoloog middels een toolboxmeeting.
Mocht er een verblijfplaats of soort worden aangetroffen dan wordt bepaald door de natuurbeheerder of het graf kan worden aangelegd zonder maatregelen, met maatregelen of dat er moet worden uitgeweken in verband met aanwezige te beschermen natuurwaarden. Indien nodig wordt overlegd met een ecoloog; Tijdens een begraving bewandelen bezoekers alleen de door de natuurbeheerder uitgezette paden om zo te voorkomen dat delen van het gebied onnodig betreden of verstoord worden; Tijdens een begraving is er sprake van een ingetogen karakter en -geluidsniveau; De grafrust wordt eeuwigdurend gerespecteerd, daarbinnen zijn werkzaamheden t.b.v. natuurbeheer toegelaten; Er vinden geen bijzettingen plaats; Er vindt geen as-verstrooiing plaats; Er worden geen grafmonumenten geplaatst anders dan een onbehandelde boomschijf gefaciliteerd door de natuurbegraafplaats; Het leggen van geschenken(snijbloemen, kransen e.d.) door bezoekers direct na de begraving is toegestaan. Deze worden binnen twee weken door de natuurbeheerder van het graf verwijderd.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 21 van 64 Juli 2023 Versie 01
4
Hoofdstuk 4 Beleidskader Binnen het ruimtelijk werkveld is door de verschillende overheidslagen veel beleid opgesteld. Middels dit beleid is getracht richting te geven aan de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Getoetst wordt of het plan past binnen het vigerende planologisch kader en binnen het ruimtelijk beleid van de verschillende overheidslagen. In dit hoofdstuk staat een overzicht van het van toepassing zijnde beleid in relatie tot de gewenste ontwikkelingen van de initiatiefnemer.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor de fysieke leefomgeving. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale aandacht. Dit noemen we ‘nationale belangen’. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeemverantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen.
Voorbeelden hiervan zijn: • Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving; • Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving; • Zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte; • Waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem; • Zorgdragen voor nationale veiligheid en ruimte bieden voor militaire activiteiten; • Waarborgen van een goede waterkwaliteit, duurzame drinkwatervoorziening en voldoende beschikbaarheid van zoetwater; • Verbeteren en beschermen van biodiversiteit • Behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten. De hoofdonderwerpen die in het beleid van de NOVI zullen worden gestimuleerd, zijn de volgende: • Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie • Duurzaam economisch groeipotentieel • Sterke en gezonde steden en regio’s • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
4.1.2
Wet op de lijkbezorging De wet op de lijkbezorging regelt de lijkbezorging in ruime zin, zoals de locatie en beheer van een bijzondere begraafplaats. De wet geeft aan dat een bijzondere begraafplaats kan worden aangelegd en in stand kan worden gehouden door een privaatrechtelijke rechtspersoon. Deze regels hebben betrekking op de feitelijke
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 22 van 64 Juli 2023 Versie 01
lijkbezorging. Hieraan zal in casu ook zonder meer worden voldaan. Het beleid rondom natuurbegraven wordt vastgelegd in een Algemeen Reglement door initiatiefnemer. De wet regelt voorts dat de gemeenteraad bevoegd gezag is in het aanwijzen van de locatie van de begraafplaats. De wet schrijft voor dat een register wordt bijgehouden met de begraven lijken en een nauwkeurig aanduiding van de plaats waar zij begraven zijn. In de administratie van de Natuurbegraafplaats zal een register worden bijgehouden van de exacte locatie van de begravingen op de begraafplaats, omdat na verloop van tijd geen zichtbare herkenningspunten meer aanwezig zullen zijn op de plek van het graf. Hiermee zal initiatiefnemer voldoen aan de Wet op de lijkbezorging. 4.1.3
Besluit op de Lijkbezorging Het besluit op de lijkbezorging regelt onder meer de wijze van begraven en de inrichting van het graf. Zo regelt dit besluit dat bij het begraven geen gebruik mag worden gemaakt van kunststof of metalen omhulsel. Dit sluit aan bij het natuurbegraven, waarbij alleen gebruik gemaakt mag worden van materialen die makkelijk afbreken en vergaan in de bodem. Initiatiefnemer zal hier op toezien.
4.1.4
Inspectierichtlijn Lijkbezorging, 3e herziene druk De inspectierichtlijn lijkbezorging kan worden gezien als een advies van de Inspectie van de Volksgezondheid voor de milieuhygiënische aspecten van de lijkbezorging. In de inspectierichtlijn worden adviezen gegeven over het tegengaan van bodem- en grondwaterverontreiniging, onvolledige lijkvertering en hinderaspecten. Aangegeven wordt dat een bodem van zand- of zavelgrond het meest geschikt is voor een begraafplaats. De afwatering van een begraafplaats moet milieuhygiënisch kritisch worden bezien, evenals de mogelijkheid maatregelen te nemen om te voorkomen dat dit water in het grond- of oppervlaktewater terechtkomt. Ook wordt aangegeven dat de afstand tussen de begraafplaats tot een woning, 20 tot 30 meter dient te bedragen en er een erfafscheiding dient te zijn die de privacy waarborgt. In voorliggend bestemmingsplan is sprake van zandgrond. Tevens is gebleken uit eerder onderzoek (Alterra) dat de invloed van natuurbegraven op grond en grondwater verwaarloosbaar is. De afstand tot woningen van derden bedraagt meer dan 30 meter. De begraafplaats is ook niet zichtbaar vanwege de ligging in het bos en ook vanwege de grote afstand tot woningen van derden. Er wordt voldaan aan de Inspectierichtlijn.
4.1.5
Ladder voor duurzame verstedelijking Vraaggericht programmeren en realiseren van verstedelijking door provincies, gemeenten en marktpartijen is nodig om groei te faciliteren, te anticiperen op stagnatie en krimpregio’s leefbaar te houden. Ook dient de ruimte zorgvuldig te worden benut en overprogrammering te worden voorkomen. Om beide te bereiken wordt een ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro).
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 23 van 64 Juli 2023 Versie 01
De ladder voor duurzame verstedelijking werkt met de volgende opeenvolgende stappen : 1. Beoordeling door betrokken overheden of de beoogde ontwikkeling voorziet in een regionale en intergemeentelijke behoefte voor bedrijventerreinen, kantoren, woningbouwlocaties, detailhandel en andere stedelijke voorzieningen waarin nog niet elders is voorzien. Naast de kwantitatieve beoordeling gaat het ook om kwalitatieve vraag op regionale, intergemeentelijke schaal. Het passende regionale schaalniveau wordt voornamelijk bepaald door het woon-werk verkeer; 2. Indien de beoogde ontwikkeling voorziet in een regionale, intergemeentelijke vraag, beoordelen betrokken overheden of deze binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd door locaties voor herstructurering of transformatie te benutten; 3. Indien herstructurering of transformatie van bestaand stedelijk gebied onvoldoende mogelijkheden biedt om aan de regionale, intergemeentelijke vraag te voldoen, beoordelen betrokken overheden of de ontwikkeling zo kan worden gerealiseerd dat deze passend multimodaal ontsloten is of als zodanig wordt ontwikkeld. Naast de ladder voor duurzame verstedelijking, is ook een goed en bestendig ontwerp alsook adequate ruimtelijke informatie onderdeel van een gedegen afweging in de planvormende fase.
Als onderdeel van de verantwoordelijkheid voor een goed systeem van ruimtelijke ordening ondersteunt het Rijk de andere overheden door middel van kennis en experimenten en bij de ontwikkeling van alternatieve vormen van financiering en nieuwe verdienmodellen. In het onderhavige geval is er geen sprake van verstedelijking. Daarmee betreft het geen ontwikkeling die verder getoetst hoeft te worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het plan voorziet in de ontwikkeling van een natuurlijke waarde die past bij de landschappelijke/cultuurhistorische karakteristiek van de omgeving. De beoogde ontwikkeling sluit goed aan bij uitgangspunten van het Rijksbeleid. 4.2
Provinciaal beleid
4.2.1
Omgevingsvisie Overijssel Het ruimtelijk beleid van de provincie Overijssel staat vooral in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening. De Omgevingsvisie is een integrale visie waarin de beleidsambities en doelstellingen staan die van provinciaal belang zijn voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Overijssel. Het uitgangspunt is gericht op het jaar 2030. De visie biedt kaders in de vorm van ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Daarbinnen krijgen gemeenten, waterschappen, maatschappelijke organisaties en andere initiatiefnemers mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. De hoofdambitie van de visie is, net als in de oorspronkelijke omgevingsvisie van 2009, een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat heeft men vertaald in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema's. Deze benadert zij vanuit de drie overkoepelende 'rode draden': duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 24 van 64 Juli 2023 Versie 01
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de ambities, gebruikt de provincie het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief kan aan de hand van deze drie stappen bepaald worden of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is (generieke beleidskeuzes), waar het past (ontwikkelperspectieven) en hoe het uitgevoerd kan worden (gebiedskenmerken). In onderstaande afbeelding is het uitvoeringsmodel weergegeven. Vervolgens zijn de niveaus toegelicht. De '“vishaak” met de drie niveaus uit de Omgevingsvisie van 2009 is daarbij behouden gebleven. Boven het uitvoeringsmodel (in de paraplu) staan de rode draden en centrale beleidsambities weergegeven.
Figuur 4.1 weergave model ‘uitvoeringsmodel Overijssel’.
Ontwikkelingsperspectieven (waar) Na de toetsing aan de generieke beleidskeuzes komen de ontwikkelingsperspectieven aan de orde. In de Omgevingsvisie staan zes ontwikkelperspectieven beschreven: drie voor de groene en drie voor de stedelijke omgeving. Daarbinnen is nog een onderverdeling gemaakt. De ontwikkelperspectieven zijn flexibel voor de toekomst en geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Gebiedskenmerken (hoe) Tot slot zijn de gebiedskenmerken van belang, die bestaan uit vier lagen (natuurlijke laag, laag van agrarische cultuurlandschappen, stedelijke laag en laag van de beleving. Voor elke laag gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 25 van 64 Juli 2023 Versie 01
4.2.1.1
Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Indien de ontwikkeling van de natuurbegraafplaats Op Aust nabij De Lutte wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. Ontwikkelingsperspectieven In het plangebied is het ontwikkelingsperspectief Natuurnetwerk Nederland (NNN) van belang.
Figuur 4.2 weergave Ontwikkelperspectief.
Beschrijven ontwikkelingsperspectieven Binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) staan in Overijssel de kwaliteitsambities Natuur als ruggengraat en Continu en Beleefbaar watersysteem voorop. Behoud en versterking van de natuurkwaliteit staat centraal binnen de bestaande natuur van het natuurnetwerk. Voor initiatieven die niet passen binnen de doelstelling van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is binnen het natuurnetwerk geen ruimte, tenzij er sprake is van een groot openbaar belang waar niet op een andere manier aan voldaan kan worden (het ‘nee, tenzij’-principe). Daarbij hanteren we zogenaamde NNNspelregels. Binnen de gebieden waar de komende jaren natuurrealisatie plaatsvindt, is medegebruik mogelijk. Voorwaarde is wel dat initiatieven actief bijdragen aan realisatie van het robuuste en samenhangende netwerk van gebieden met natuur-, water- en landschappelijke kwaliteit. Toetsing van het initiatief aan het Ontwikkelingsperspectief '"NNN" De ontwikkeling van de natuurbegraafplaats op het landgoed past binnen het provinciaal beleid voor de Kwaliteitsimpuls Groene omgeving en draagt bij aan een versterking van de landschappelijke en natuurwaarden binnen het NNN. Voor de realisatie van het beheersgebouw vindt compensatie van het NNN plaats.
De ontwikkeling van de natuurbegraafplaats Op Aust gaat gepaard met een fysieke verbetering van de aanwezige of potentiële waarden van het gebied. Door de realisatie van natuurgraven maakt deze ontwikkeling een verdergaande verbetering van de natuurkwaliteit en een duurzame instandhouding van het natuurgebied mogelijk. Er wordt geïnvesteerd in het uitvoeren van extra natuurherstelmaatregelen voor een versnelde natuurontwikkeling tijdens de aanleg en gebruiksfase. Deze maatregelen zijn
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 26 van 64 Juli 2023 Versie 01
terug te vinden in het Inrichtings- en beheersplan dat als bijlage bij de regels is gevoegd en zodoende op uitvoering ervan is geborgd. Daarnaast wordt de natuurbegraafplaats als natuurgebied beheerd, zowel tijdens als na de gebruiksfase van het gebied als natuurbegraafplaats. Het natuurbeheer is voor langdurige tijd geborgd. De ontwikkeling betreft een evidente vorm van groen ondernemerschap en een menging van functies waarbij de ecologische en de recreatieve waarden van het gebied versterkt worden. Bij de inrichting van de natuurbegraafplaats wordt aangesloten bij de oorspronkelijke ecologische, landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het gebied welke kenmerkend zijn voor Zuidoost-Overijssel. 4.2.2
Gebiedskenmerken Nieuwe ruimtelijke opgaven worden verbonden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de vier lagen die worden onderscheiden en – per laag – een samenvatting van de inzet of ambitie. Catalogus Gebiedskenmerken De gebiedskenmerken met een provinciaal belang zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is beschreven welke kwaliteiten en kenmerken in de vier lagen behouden, versterkt en ontwikkeld moeten worden. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden in de catalogus zijn integraal, in de zin dat ze aspecten als milieu, water, cultuur, landschap en infrastructuur omvatten voor zover ze te koppelen zijn aan een gebiedstype. De gebiedskenmerken onderscheiden we in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de laag van het agrarisch cultuurlandschap 3. de stedelijke laag 4. de laag van de beleving
4.2.2.1
De natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. De ruimtelijke kwaliteitsambities in de natuurlijke laag zijn: • natuur als ruggengraat: de ontwikkeling van een robuust, aaneengesloten natuurlijk landschap • een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur van Overijssel
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 27 van 64 Juli 2023 Versie 01
De kaartlaag ‘Natuurlijke Laag’ geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘dekzandvlakte en ruggen’ (zie 1e figuur hierna) en ‘beekdalen en laagtes’ (zie de figuur daarna).
Figuur 4.3 weergave kaartlaag ‘natuurlijke laag’.
Dekzandvlakte en ruggen Ambitie Met betrekking tot dekzandvlakte is de ambitie gericht op het beleefbaar maken van de verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met 'natuurlijke' soorten. Ook de strekkingsrichting van het landschap kan worden benut. Normerende uitgangspunten • Dekzandvlakten en ruggen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen het huidige reliëf. Richtinggevende uitgangspunten • Als ontwikkelingen plaats vinden, dan dragen deze bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Beiden zijn tevens uitgangspunt bij (her)inrichting. • Bij ontwikkelingen is de (strekkings-)richting van het landschap, gevormd door de afwisseling van beekdalen en ruggen, het uitgangspunt. Toetsing van het initiatief aan de 'Natuurlijke laag' en de bijbehorende normerende en richtinggevende uitgangspunten
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 28 van 64 Juli 2023 Versie 01
Door het medegebruik van de gronden als natuurbegraafplaats worden geen fysieke ingrepen in het aanwezige landschap gepleegd qua hoogteverschillen. Wel wordt het terrein door het medegebruik als natuurbegraafplaats meer beleefbaar. Tevens zal door uitvoering van de inrichtings- en beheersmaatregelen het gebied meer en meer worden ingericht met de natuurlijke soorten. De ontwikkeling is passend binnen de gebiedskenmerken behorende bij de 'Natuurlijke laag'. Beekdalen en natte laagtes Ambitie De ambitie is de beekdalen als functionele en ruimtelijke dragende structuren van het landschap betekenis te geven. Ruimte voor water, continuïteit van het systeem zijn leidend. Tevens is de ambitie afwenteling van wateroverlast op stroomafwaarts gelegen gebieden te voorkomen door het beeksysteem als eenheid te beschouwen en het vasthouden van water te bevorderen. Tot slot zijn beekdalen belangrijke verbindingen voor mens, plant en dier. Norm • Het waterpeil is niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is. Richting • Beekdalen en laagtes krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van het watersysteem, de waterkwaliteit en voldoende ruimte voor water en indien het bestaande (agrarisch) gebruik dat toelaat natuurlijke dynamiek.
• Als ontwikkelingen plaats vinden in of in de directe nabijheid van beekdalen en natte laagtes, dan dragen deze bij aan extra ruimte voor de dynamiek van het stromende water en het vasthouden van water, aan versterking van de samenhang in het beeksysteem en aan vergroting van de zichtbaarheid, bereikbaarheid en beleefbaarheid van het water. Dit zijn uitgangspunten bij (her)inrichting. Toetsing van het initiatief aan de 'Natuurlijke laag' en de bijbehorende normerende en richtinggevende uitgangspunten Door het medegebruik van de gronden als natuurbegraafplaats worden geen fysieke ingrepen in het aanwezige landschap gepleegd qua hoogteverschillen. Het beekdal van de Dinkel blijft onaangetast en er is rekening gehouden met een zone tussen de Dinkel en de natuurbegraafplaats waar niet begraven mag worden. De ontwikkeling is passend binnen de gebiedskenmerken behorende bij de 'Natuurlijke laag'. 4.2.2.2
Laag van het agrarisch cultuurlandschap Het agrarisch cultuurlandschap is bij uitstek een gebruikslandschap. Bij de ontwikkeling ervan hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we het agrarisch cultuurlandschap in de loop van de tijd gaan waarderen. Het heeft als ‘consumptielandschap’ voor bewoners, recreanten en toeristen nieuwe betekenis gekregen. Veel mensen hechten aan de rust, de ruimte, de mogelijkheden om te fietsen, wandelen, etcetera. En aan de kwaliteit: vooral de herkenbaarheid, de contrasten en de afwisseling van verschillende landschapstypen worden gewaardeerd. De landschappelijke structuren zijn belangrijke dragers van de biodiversiteit.
NL.IMRO.0168.BP008vzp1703-0401 Toelichting
Gemeente Losser Bestemmingsplan Buitengebied partiele herziening Natuurbegraafplaats op Aust
Blad 29 van 64 Juli 2023 Versie 01
De kwaliteit van het agrarisch cultuurlandschap wordt in Overijssel bepaald door de variatie op twee schaalniveaus: provinciaal en regionaal. Binnen de regionale landschappen is er vaak op korte afstand sprake van verschillen. Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de laag van het agrarisch cultuurlandschap zijn: • Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen; het palet van agrarische cultuurlandschappen versterken en contrasten tussen de landschappen behouden en ontwikkelen Het is de inzet alle ontwikkelingen bij te laten dragen aan de instandhouding en versterking van bestaande en toevoeging van nieuwe kwaliteiten in de laag van het agrarisch cultuurlandschap. Ambitie is daarbij ook het versterken van de samenhang of het creëren van nieuwe samenhang tussen dorp, erf en landschap. De kaartlaag ‘Laag agrarisch-cultuur landschap” geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘Jonge heide- en broekontginningslandschap’.