Jaarstukken 2022.pdf

Onze verbonden partijen: - Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Onze speerpunten: Speerpunt We stomen de organisatie klaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 juli 2022. We geven uitvoering aan de verdere gefaseerde implementatie tijdens de transitieperiode Omgevingswet die loopt tot 2030. De Omgevingswet richt zicht op het beschermen en benutten van de fysieke omgeving. Dit betekent een andere manier van kijken, denken en doen. Dit project is erop gericht om processen, mensen, systemen en financiën klaar te maken voor de uitvoering van de gewijzigde wetgeving. Onder het gewijzigde stelsel Omgevingswet beoordelen we aanvragen voor omgevingsvergunningen volgens de eisen van deze wet, zijn we aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en zijn onder werkprocessen hierop aangepast. Daarnaast werken we verder aan de transitie Omgevingswet; het opstellen van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Uitkomst De Omgevingswet is inmiddels uitgesteld naar 1 januari 2024. In 2022 hebben we de volgende acties uitgevoerd: 1. We zijn aangesloten op het DSO voor wat betreft vergunningverleningssoftware, het kunnen wijzigen van het omgevingsplan en het kunnen opstellen van toepasbare regels; 2. De werkprocessen voor vergunningverlening zijn in concept uitgewerkt. Regionaal maakten we de eerste afspraken over de invulling van de regionale omgevingstafel; 3. We werkten verder aan de Omgevingsvisie die we in 2024 afronden; 4. We werkten ambtelijk de basisgedachte uit hoe en op welk tempo we het omgevingsplan willen gaan opbouwen. Relevante verordeningen hebben we alvast juridisch-technisch aangepast aan de Omgevingswet.

3.4 Economische ontwikkeling Wat wilden we bereiken? - Behoud en versterking van de werkgelegenheid; - Een aantrekkelijk vestigingsklimaat met goed georganiseerde ondernemerscollectieven; - Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels, verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers; - Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio; - Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen én te recreëren. Wat hebben we daar voor gedaan? Binnen onze reguliere taken:

We faciliteren een aantrekkelijk vestigingsklimaat - Aantal vestigingen per 1.000 inwoners - Aantal banen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners - Functiemenging - Tevredenheid ondernemers Midden- en Klein bedrijven (MKB onderzoek) We faciliteren stakeholders bij initiatieven die aansluiten bij de economische en toeristisch-recreatieve visie - Aantal overnachtingen We dragen zorg voor een optimale bereikbaarheid van onze toeristisch-recreatieve voorzieningen - Aantal km fietsknoopuntennetwerk - Aantal km wandelknooppuntennetwerk - Aantal geplande wandelroutes op routesinbrabant.nl 26

0-meting

Planning 2022

Realisatie 2022

130,4 203,7 50,2% 6,6

135,0 206,5 50,3% 6,6

138,3 202,6 50,1% 6,6

547.853

761.744

1.028.783

42 117 1.337

43 120 2.000

45 119 679

- Aantal geplande fietsroutes op routesinbrabant.nl Samen met Natuurmonumenten zetten we in op de verhoging van de kwaliteit van het landschap, de verbetering van de belevingswaarden en de vergroting van de betrokkenheid van belanghebbenden.

484

726

598

Toelichting: We zien een iets grotere stijging van het aantal vestigingen dan we hadden verwacht. Deze stijging ligt in lijn met de landelijke trend en heeft geen bijzondere lokale aanleiding; We zien een afname in het aantal banen in de recreatiesector. Dit past bij de landelijke ontwikkeling die zichtbaar is in het tekort aan personeel dat er in deze sector is; De functiemenging is iets afgenomen, maar ligt nog steeds rond de 50%. Dit betekent dat er een goede balans is tussen het aantal banen en het aantal woningen binnen de gemeente Loon op Zand; In de coronaperiode hebben we een flinke toename gezien in het aantal geplande wandel- en fietstochten. In 2022 is de interesse in fietsen en wandelen minder dan in de coronaperiode, wat logisch is, maar de verwachting was dat dit minder snel effect zou hebben op het aantal geplande routes; In 2022 werd een herstel verwacht van het aantal overnachtingen nadat Covid-19 geen beperkingen meer oplegde. Dit herstel blijkt groter dan verwacht, iedereen is blij dat er weer op vakantie gegaan mag worden. Onze verbonden partijen: - Midpoint Brabant

Wat heeft het gekost in 2022? Bedragen x € 1.000

3.1 Omgeving

5.672

Gewijzigde begroting 5.557

3.2 Duurzaamheid

5.313

3.3 Wonen

Lasten

Begroting

Realisatie

Saldo

V/N

6.023

-466

N

5.465

5.321

145

V

2.672

2.800

5.204

-2.404

N

826

773

817

-44

N

14.483

14.595

17.365

-2.769

N

-

253

253

-

14.483

14.849

17.618

-2.769

Begroting

Realisatie

329

Gewijzigde begroting 363

543

180

V

5.814

5.918

5.875

-43

N

3.3 Wonen

589

859

3.643

2.784

V

3.4 Economische ontwikkeling

145

145

340

195

V

Baten voor reserves

6.877

7.285

10.401

3.116

V

Onttrekkingen reserves

872

1.123

1.035

-88

N

Baten na reserves

7.749

8.408

11.436

3.028

V

Saldo venster 3

-6.734

-6.442

-6.184

258

V

3.4 Economische ontwikkeling Lasten voor reserves Toevoegingen reserves Lasten na reserves Baten 3.1 Omgeving 3.2 Duurzaamheid

Saldo

N V/N

Toelichting lasten Incidenteel Voor-/ structureel nadeel

Omschrijving 3.1 Omgeving Wegen Afgelopen jaar is het erg droog geweest, hierdoor is er wortelopdruk en zijn er meer verzakkingen. Nutsvoorzieningen 27

Bedrag

I

N

-64

I

N

-48

Delta is glasvezel aan het aanleggen in onze gemeente, hierdoor is er extra inzet op toezicht. Openbare verlichting Er zijn veel schades aan lantaarnpalen, ook zijn de stroomkosten gestegen. Straatreiniging We onderhouden de openbare ruimte op beeldkwaliteit. In 2022 zijn minder veegrondes nodig geweest om de beeldkwaliteit te realiseren. Gladheidsbestrijding We hebben een zachte winter gehad waardoor er minder strooirondes zijn geweest. Civieltechnische kunstwerken Uit de inspectie van de kunstwerken is gebleken dat er geen groot onderhoud hoefde te worden uitgevoerd in 2022. Groen Er is sprake geweest van een lange periode van droogte. We hebben dus veel beplanting en bomen water gegeven en dode planten vervangen. Vastgoed We hebben verschillende onderzoeken uitgevoerd en ondersteuning ingehuurd voor het opstellen van de Duurzame Meerjaren Onderhouds Programma’s (DMJOP) en de knip in Het Klavier. Verkeer In verband met de ongelukken bij de kruising van de snelfietsroute bij de Horst-Duinlaan hebben we een aantal onderzoeken uitgevoerd. De invoering van de kapitaallasten voor de projecten is nog niet compleet doorgevoerd. Verkeersregelinstallaties We hebben dit jaar veel schades gehad. Er is een stroomkast kapot gereden en meerdere slagbomen. Deze schades hebben we niet allemaal kunnen verhalen op de veroorzaker.

Overig 3.2 Duurzaamheid Afval Milieustraat Het acceptatiebeleid wordt stringenter gehanteerd. Er is minder afval aangeleverd op de milieustraat. PMD (Plastic, Metaal en Drinkverpakkingen) Minder PMD ingezameld. Dit leidt tot minder inzamelen verwerkingskosten kosten. Overige afwijkingen Riolering Storting in de voorziening riolering Vrijverval riool (hoofdriool) We hebben een aantal maatregelen uitgevoerd tijdens de uitvoering van een aantal investeringsprojecten. Hierdoor is er overschot op de exploitatie budget. Drukriool Uit de inspectie is gebleken dat er minder groot onderhoud hoefde te worden uitgevoerd in 2022. 28

I

N

-80

I

V

63

I

V

41

I

V

35

I

N

-226

I

N

-40

I

N

-109

I

N

-48

I

V

10

I

V

112

I

V

34

I

N

-2

I I

N V

-101 68

I

V

18

Hoofdgemalen Naast het maatregelenplan van dit jaar hebben we ook het maatregelenplan van 2021 nog uitgevoerd. Dit was uitgesteld vanwege capaciteit bij de aannemer. Hemelwater We hebben onderzoek gedaan naar onze duikers en sloten. We hebben de openstaande maatregelen nog niet kunnen uitvoeren. Deze worden nu ingepland en worden de komende jaren uitgevoerd. Duurzaamheid Een aantal projecten worden door externe partijen uitgevoerd, hiervan heeft niet alle verrekening van kosten plaats gevonden. Hondenvoorzieningen We onderhouden de openbare ruimte op beeldkwaliteit. De hondenvoorzieningen worden intensief gebruikt en moeten dan ook vaker gereinigd worden om deze op beeld te houden. Milieuzaken Door de Omgevingsdienst Midden en West Brabant zijn minder uren berekend voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Voor de geluidmeetdienst zijn dit jaar geen kosten gemaakt.

I

N

-70

I

V

55

I

V

25

I

N

-38

I

V

37

Overige afwijkingen 3.3 Wonen Ruimte en leefomgeving De kosten zijn lager dan verwacht. Het aantal aanvragen voor ruimtelijke procedures is vraag gestuurd en afhankelijk van externe factoren.

I

V

7

I

V

70

I

N

-2.446

I

N

-36

I

V

221

I

N

-224

I

V

11

I

V

74

I

V

61

I

N

-196

I

V N

17 -2.769

Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Dit betreft de uitgaven die zijn gedaan voor onder andere bouw-en woonrijp maken van grondexploitatie projecten. Deze kosten zijn overgeboekt naar de balans. Op een aantal grondexploitaties is de verliesvoorziening verlaagd als gevolg van het verwachte project resultaat. De kosten zijn lager dan verwacht. Het aantal aanvragen voor ruimtelijke procedures is vraag gestuurd en afhankelijk van externe factoren. Wonen en bouwen Voor de onderdelen bouw- en woningtoezicht, woningbouwprojecten, invoering van de omgevingswet en omgevingsvisie heeft inhuur plaats gevonden aangezien er meer aanvragen waren. Overige afwijkingen 3.4 Economische ontwikkeling Economische zaken In verband met ziekteverzuim hebben we niet alle projecten op kunnen pakken. Evenementen Het opstellen van het nieuwe evenementenbeleid is niet in 2022 uitgevoerd. Bedrijventerrein Kets West II Dit betreft de uitgaven die zijn gedaan voor onder andere bouw-en woonrijp maken van grondexploitatie projecten. Deze kosten zijn overgeboekt naar de balans. Overige afwijkingen Totaal lasten

29

Toelichting baten Omschrijving 3.1 Omgeving Ondergrondse infrastructuur In de gemeente wordt glasvezel aangelegd, hiervan worden meer leges ontvangen. Grondverkopen Er zijn verschillende snippergroen verkopen geweest. Overige afwijkingen 3.2 Duurzaamheid Afval We hebben onze inwoners een éénmalige korting gegeven op de afvalstoffenheffing. Het resultaat aan de batenkant wordt verklaard door de hogere inkomsten van de afvalstoffenheffing. Riolering Het resultaat aan de batenkant wordt verklaard door de hogere inkomsten van de rioolheffing. Duurzaamheid We hebben bijdragen ontvangen uit de RREW (Regeling Reductie Energieverbruik Woningen) vanuit het Rijk, waarbij een grote groep inwoners een bon van €70 ontvingen voor kleine energiebesparende maatregelen. Dit is geld dat is aangevraagd bij de RREW regeling vanuit het Rijk, in totaal €150.000. Daarvan ging in totaal €100.000 naar Casade en €50.000 naar ECLoZ 3.3 Wonen Inkomsten leges principeverzoeken Uit de analyse blijkt dat we deze leges structureel te hoog begroten, deze worden dan ook bij de 1e bestuursrappportage structureel afgeraamd. Van principe verzoeken staan hier de inkomsten die niet gehaald zijn. Daartegenover staat het voordeel bij de lasten Grondexploitaties Dit betreft de opbrengsten vanuit onder andere grondverkopen. Hierop is in mindering gebracht de overboeking van kosten en opbrengsten naar de balans.

Vrijvallen verliesvoorziening en winstneming Westwaard Pachten Overige afwijkingen Wonen en Bouwen De legesopbrengsten in 2022 zijn hoger door het verschuiven van de ingangsdatum van de omgevingswet en door enkele grote bouwprojecten in 2022. 3.4 Economische ontwikkeling Bedrijvenpark Kets-West II Dit betreft de opbrengsten vanuit onder andere grondverkopen. Hierop is in mindering gebracht de overboeking van kosten en opbrengsten naar de balans. Onttrekkingen reserves Voor 2022 was een bedrag geraamd als bijdrage uit de reserve kapitaallasten, de benodigde bijdrage was lager. Voor nieuwe ontwikkelingen was een bijdrage geraamd vanuit de reserve planherziening. De werkelijke kosten en daarmee de werkelijke bijdrage waren lager. Voor wegen is een bedrag onttrokken aan de reserve. 30

Incidenteel structureel

Voor-/ nadeel

Bedrag

I

V

70

I

V

96

I

V

14

I

N

-200

I

V

29

I

N

-22

I

V

100

I

V

50

S

N

-50

I

N

-49

I

V

2.446

I I I I

V V V V

337 14 26 60

I

V

195

I

N

-55

I

N

-126

I

V

21

Uit de reserve openbaar groen en plantsoenen is in 2022 een bedrag onttrokken ter dekking van de exploitatie. Totaal baten

31

I

V

72

V

3.028

Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead Wat heeft het gekost in 2022? Bedragen x € 1.000 Lasten

Begroting

Algemene uitkeringen Lokale heffingen Financieringsfunctie Dividend Overige alg. dekkingsmiddelen Onvoorziene uitgaven Vennootschapsbelasting Overhead Lasten voor reserves Toevoegingen reserves Lasten na reserves Baten

0 350 23 14 238 25 0 10.482 11.132 1.068 12.200 Begroting

Algemene uitkeringen Lokale heffingen Financieringsfunctie Dividend Overige alg. dekkingsmiddelen Onvoorziene uitgaven Vennootschapsbelasting Overhead Baten voor reserves Onttrekkingen reserves Baten na reserves Saldo venster 0

37.293 9.626 284 81 25 0 0 361 47.670 318 47.988 35.789

Gewijzigde begroting 0 350 247 7 238 25 0 10.709 11.577 1.148 12.725 Gewijzigde begroting 41.882 10.385 284 119 25 0 0 417 53.112 681 53.793 41.068

Realisatie

Saldo

V/N

0 339 228 14 150 0 48 12.292 13.071 1.295 14.366 Realisatie

0 12 19 -6 88 25 -48 -1.583 -1.494 -147 -1.641 Saldo

V V N V V N N N N N V/N

42.603 10.536 278 107 47 0 0 2.318 55.888 755 56.644 42.277

721 151 -6 -12 22 0 0 1.901 2.777 74 2.851 1.210

V V N N V

Incidenteel structureel

Voor-/ nadeel

Bedrag

I

V

12

I

V

19

I

N

-6

I

V

88

I

V

25

I

N

-48

I

V

50

V V V V V

Toelichting lasten Omschrijving Lokale heffingen Overige afwijkingen Financieringsfunctie Overige afwijkingen Dividend Overige afwijkingen Overige algemene dekkingsmiddelen Stelpost indexering De stelpost indexering is niet volledig ingezet. Dit is als incidenteel aangemerkt omdat dit in de begroting jaarlijks wordt bijgesteld. Onvoorziene uitgaven Overige afwijkingen Vennootschapsbelasting (vpb) Vpb-last Op basis van de fiscale winst is er sprake van een te betalen bedrag aan vennootschapsbelasting. Deze winst wordt voornamelijk gerealiseerd door de resultaten in het grondbedrijf. Overhead Personele vraagstukken 32

Voor de organisatieontwikkeling is budget beschikbaar gesteld personele vraagstukken. Het budget is niet volledig ingezet doordat niet alle vraagstukken financiële consequenties hebben gehad. Kosten automatisering De groei van de organisatie brengt een toename van het aantal afgegeven accounts en uitgegeven laptops met zich mee. Daarnaast zijn Ipads aangeschaft voor nieuwe raadsleden.

S

N

-69

Algemene benodigdheden Voor onder andere facilitaire zaken, contributies, abonnementen, bijeenkomsten en kantoorbenodigdheden is een centraal budget beschikbaar. Na de coronaperiode zijn de activiteiten toegenomen en zijn de prijzen gestegen. Het budget is hierop niet voldoende bijgesteld.

I

N

-54

Groot onderhoud gebouwen De middelen voor groot onderhoud zijn niet volledig besteed. Het overschot is toegevoegd aan de reserve groot onderhoud.

I

V

147

Compensatie kosten Klavier De compensatie voor de kosten van het Klavier zijn begroot als uitgaven maar zijn in de werkelijkheid negatieve baten. Hierdoor ontstaat nu een voordeel op de lasten en een nadeel op de baten. Per saldo is dit budgetneutraal.

I

V

78

Inzet projecten en grondbedrijf Capaciteitsinzet op projecten en grondbedrijf. Deze worden gecompenseerd door baten als gevolg van doorberekening van de uren aan de projecten. Overige afwijkingen Toevoegingen reserves Storting groot onderhoud De middelen voor groot onderhoud die in 2022 niet zijn besteed, zijn toegevoegd aan de reserve groot onderhoud. Totaal lasten

I

N

-1.695

I

N

-40

I

N

-147

N

-1.641

Toelichting baten Omschrijving

Incidenteel structureel

Voor-/ nadeel

Bedrag

Algemene uitkeringen Decembercirculaire 2022 en afrekeningen In de raadsinformatiebrief over deze circulaire d.d. 18-1-2023 is toegelicht dat er voor 2022 een positief effect is van € 697.000. Dit heeft grotendeels te maken met de uitkering voor de energietoeslag (€ 429.000). In het voorstel tot resultaatbestemming zijn deze middelen opgenomen. De algemene uitkering wordt na afloop van het uitkeringsjaar nog een aantal keer bijgesteld voordat deze definitief wordt vastgesteld. De verrekeningen over voorgaande jaren hebben een positief effect in 2022.

I

V

721

Toeristenbelasting 2021 Gedurende 2022 zijn er nog aanslagen over 2021 opgelegd.

I

V

150

Toeristenbelasting 2022

I

V

58

Lokale heffingen

33

De definitieve aanslagen toeristenbelasting 2022 zijn hoger dan wat er bij de voorlopige aanslagen is opgelegd. Vermakelijkhedenretributie De opbrengst van de vermakelijkhedenretributie valt lager uit doordat het berekende tarief per bezoeker is afgerond.

I

N

-30

Overige afwijkingen

I

N

-27

I

N

-6

I

N

-12

I

V

22

Compensatie kosten Klavier De compensatie voor de kosten van het Klavier zijn begroot als uitgaven maar zijn in de werkelijkheid negatieve baten. Hierdoor ontstaat nu een voordeel op de lasten en een nadeel op de baten. Per saldo is dit budgetneutraal.

I

N

-78

Inzet projecten en grondbedrijf Capaciteitsinzet op projecten en grondbedrijf. De doorberekening aan projecten zijn baten binnen de overhead.

I

V

1.695

Doorberekende overhead Doorberekende overhead aan projecten en grondbedrijf

I

V

282

Overige afwijkingen

I

V

2

De onttrekking aan de reserve kapitaallasten is hoger dan geraamd.

I

V

66

Overige afwijkingen

I

V

8

V

2.851

Financieringsfunctie Overige afwijkingen Dividend Overige afwijkingen Overige algemene dekkingsmiddelen Overige afwijkingen Overhead

Onttrekkingen reserves

Totaal baten

34

Paragrafen

35

Paragraaf 1. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen bevat beleidsvoornemens voor de lokale lasten en een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen. De gemeentelijke belastingen en heffingen vormden in 2021 met ruim 20% een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente.

Beleidsuitgangspunten Tariefbeleid In de gemeente Loon op Zand zijn voor de lokale belastingen en heffingen de volgende uitgangspunten gehanteerd in 2022: • We handhaven de ontwikkeling OZB in de begroting 2020 (jaarlijks + 2.5 % opbrengst). • De tarieven afvalstoffenheffing en reinigingsrecht zijn gebaseerd op 100% structurele kostendekkendheid. Om ongewenste fluctuaties in het tarief te voorkomen worden voor- of nadelige saldi verrekend met de voorziening reiniging; • Het tarief voor rioolheffing is gebaseerd op 100% structurele kostendekkendheid. Om ongewenste fluctuaties in het tarief te voorkomen worden voor- of nadelige saldi verrekend met de voorziening riolering; • De tarieven toeristenbelasting zijn gelijk aan die van 2021; • De vermakelijkhedenretributie is sinds 2017 ingestoken vanuit het beleidsuitgangspunt “het profijtbeginsel”. Kwijtschelding Kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling. Particuliere belastingplichtigen kunnen een aanvraag indienen voor de volgende belastingen: • Afvalstoffenheffing tot maximaal 75%; • Rioolheffing tot maximaal 75%; • Hondenbelasting tot maximaal 75% van de eerste hond. Vergelijking lokale lasten Gemeente Bernheze Dalfsen Dongen Heusden Loon op Zand Oisterwijk Oldebroek Tilburg Waalwijk

Rangorde 134 65 232 41 226 238 6 6 14

Voor een vergelijking van de lokale lasten in 2022 is de gemeente Loon op Zand vergeleken met een aantal andere gemeenten met een vergelijkbaar karakter. Hierbij is uitgegaan van een gemiddelde WOZ-waarde van € 305.000 voor de gemeente Loon op Zand. De lokale lasten in de tabel zijn voor een meerpersoonshuishouden. De hoogte van deze woonlasten zegt, zonder nader onderzoek, niets over het voorzieningenniveau van een gemeente. Vandaar dat er geen harde conclusies aan deze uitkomst kunnen worden verbonden.

Totale lokale lasten € 819 €822 € 959 € 794 € 952 € 964 € 687 € 687 € 730

Gemeentelijke belastingen Verzameloverzicht opbrengsten lokale heffingen Bedragen x € 1.000 TV

Omschrijving

0.61 0.62 7.3 7.2 0.64 3.4 3.4 0.64

OZB gebruikers OZB eigenaren Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting Toeristenbelasting Vermakelijkhedenretributie Reclamebelasting Totaal

Begroting primitief 859 5.334 3.067 2.415 130 2.578 564 140 15.087

36

Begroting na wijziging 868 5.415 3.067 2.415 140 3.237 564 140 15.846

Werkelijk 859 5.414 2.898 2.432 142 3.445 535 118 15.843

Saldo -9 -1 -169 17 2 208 -30 -21 -3

V/N N N N V V V N N N

OZB % WOZ-waarde Woningen Eigenaar Gebruiker Totaal Niet woningen Eigenaar Gebruiker Totaal

2020

2021

2022

0,1334

0,1301

0,1213

0,1334

0,1301

0,1213

0,2389 0,1896 0,4285

0,2449 0,1943 0,4392

0,2486 0,1972 0,4458

Ten opzichte van 2020 is de OZB-opbrengst in 2021 gecorrigeerd met 2,5% inflatiepercentage. Het tarief voor de OZB wordt bepaald als percentage van de WOZ-waarde. De gemiddelde WOZ-waarde steeg afgelopen jaar met zo’n 16% ten opzichte van 2021. In de tabel staan de percentages voor 2019-2021 vermeld. Deze zijn gebaseerd op de huidige WOZwaarden en de besluitvorming over de afgelopen jaren.

Afvalstoffenheffing Tarief (in €)

2021

Eenpersoons Meerpersoons Bedrijven (incl. BTW)

247,20 342,48 418,48

2022 (ex korting 240,92 328,34 397,29

2022 225,18 306,89 371,33

Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging wordt verrekend met de voorziening reiniging. Deze voorziening is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te vangen. Als uitgangspunt geldt 100% kostendekkendheid.s

Bij deze tarieven waren de totale baten en lasten op het product reiniging: Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting na primitief wijziging Baten 3.067 3.067 Lasten (inclusief overhead) 3.067 3.067 Extra ontrekking uit de egalisatievoorizening Totale ontrekking uit de 0 0 egalisatievoorziening

Werkelijk 2.898 2.959 61

Saldo

V/N

-169 108 61 61

N V V V

Het resultaat op het product reiniging wordt onttrokken uit de voorziening reiniging. Daarmee komt het saldo van deze voorziening ultimo 2022 op € 893.000. De baten op het product reiniging worden niet alleen bepaald door de opbrengsten uit afvalstoffenheffing en reinigingsrecht maar ook door opbrengsten uit afvalstromen zoals papier en PMD. Rioolheffing Tarief (in €) Minimumtarief (tot 250m3)

2020

2021

2022

247,92

220,00

210,00

In 2017 is het Water-en Rioleringsplan (WRP) 20172020 vastgesteld. Voor 2022 is het tarief rioolheffing gecorrigeerd.

Bij dit tarief waren de totale baten en lasten op het product riolering: Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting na primitief wijziging Baten 2.415 2.415 Lasten (inclusief overhead) 2.415 2.415 Extra storting egalisatievoorziening Totale storting egalisatievoorziening 0 0

Werkelijk

Saldo

V/N

2.432 2.131

17 284 -301 -301

V V N N

-301

Het resultaat op het product riolering wordt gestort in de voorziening riolering. Daarmee komt het saldo van deze voorziening ultimo 2022 op € 7.076.000. De baten op het product riolering worden primair bepaald door de opbrengsten rioolheffing.

37

Hondenbelasting Bedragen x € 1.000

Begroting primitief 130 81 49

Baten Lasten Totaal Tarief (in €) 1e hond 2e en volgende hond Kennel

2020 44,10 66,00 242,15

2021 45,20 67,65 248,20

2022 46,32 69,34 254,40

2020 3,00 250,00 200,00 100,00 2,00 1,25 2,00 1,25

2021 3,00 250,00 200,00 100,00 2,00 1,25 2,00 1,25

2022 3,00 250,00 200,00 100,00 2,00 1,25 2,00 1,25

Begroting na wijziging 140 90 50

Werkelijk

Saldo

V/N

142 123 19

2 -33 -31

V N N

Toeristenbelasting Tarief (in €) Overige accommodaties Jaarplaats Seizoensplaats Voorseizoensplaats Kampeerterrein Mini-kampeerterrein Bed & Breakfast Groepsaccommodatie

In de Verordening toeristenbelasting 2022 zijn de verschillende categorieën gedefinieerd. Ten opzichte van 2019 is de categorie ‘overige accommodaties’ gewijzigd. Vanaf 2020 zijn alleen kampeerterreinen, groepsaccommodaties en kampeerplaatsen apart beschreven. Alle andere accommodaties worden onder ‘overig’ geschaard. Hierbij kan worden gedacht aan hotels, recreatiebungalows en ruimten die worden verhuurd als bed & breakfast, of via platforms zoals Airbnb.

Vermakelijkhedenretributie 2020 2021 2022 Voor 2022 is een tarief gehanteerd van € 0,22 per Bedragen x € 1.000 betalende bezoeker. 553 581 535 Baten Vanaf 1 januari 2018 is de maatstaf van heffing voor de vermakelijkhedenretributie gewijzigd. De onderliggende methodiek is gewijzigd naar het aantal betalende bezoekers van de vermakelijkheid in peiljaar T-2 dat de 50.000 te boven gaat. Voor het berekenen van de retributie wordt gebruik gemaakt van het profijtbeginsel. De heffingsgrondslag is afhankelijk van parameters die bestaan uit de lasten die de gemeente heeft ten behoeve van de dagrecreant. Door gebruik te maken van een peiljaar in het verleden (T-2), is voor alle belastingplichtigen direct de hoogte bekend van het te betalen recht.

38

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. In het coalitieakkoord 2018-2022 is bepaald dat de ratio van het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. Bedragen x € 1.000

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio

Jaarrekening 2020 7.936 5.266 1,51

In de beschikbare weerstandscapaciteit is het voordelige jaarrekeningresultaat 2022 nog niet verwerkt.

Begroting 2022 8.423 4.022 2,09

Jaarrekening 2021 8.793 4.282 2,05

Begroting 2023 13.173 4.432 2,97

Jaarrekening 2022 13.851 6.025 2,30

3,00 2,50

Het risicoprofiel is toegenomen. Aan de inkomstenkant blijft het gemeentefonds een onzekere factor. Over de periode na 2026 is geen duidelijkheid en we verwachten dat dit voorlopig niet verandert. Dit is een gevolg van de eenmalige fondsen het coalitieakkoord van de Tweede Kamer. Aan de kostenkant zien we dat de prijzen en de rente blijven stijgen, zijn er fiscale risico’s aanwezig ten aanzien van onze (sport)accommodaties en kan de mogelijke ver/nieuwbouw van schoolgebouwen een omvangrijke financiële impact hebben.

2,00 1,50 1,00 0,50 JR 2020

B 2022

JR 2021

B 2023

Ratio

Norm (ondergrens)

JR 2022

De reservepositie is de afgelopen jaren behoorlijk verbeterd. Tegelijkertijd neemt de omvang van het risicoprofiel toe. We monitoren de ontwikkelingen op de voet en gaan over tot (her)waardering van de risico’s en onzekerheden zodra hier betere schattingen van te maken zijn. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting: Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet financieel vertaald in het risicoprofiel. Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is. De volgende risico’s zijn geactualiseerd (bedragen x €1.000): Onderwerp

Algemene uitkering gemeentefonds

Rentestijging

Omschrijving

De herverdeling van het gemeentefonds in 2021 is financieel volledig verwerkt in de meerjarenbegroting 2022-2025. De omvang van de algemene uitkering blijft schommelen. Hiervoor is een risico opgenomen dat er 25% kans is dat de algemene uitkering 5% afwijkt (€ 1,8 miljoen).

Medio 2022 heeft de ECB het rentetarief meerdere keren verhoogd. De rente op de kapitaalmarkt is hierdoor verder gestegen. Stijging van de rente leidt tot hogere rentelasten.

I/S

Risico bij begroting 2023

S

466

S

150

39

Actualisatie De onzekerheid komt niet langer door de herverdeling van het gemeentefonds, maar doordat het kabinet met eenmalige fondsen werkt. Hierdoor is de omvang van het gemeentefonds na 2026 onzeker. Op basis van de huidige rekenmodellen is vanaf 2027 een forse daling te verwachten. Risico is daarom naar boven bijgesteld naar 50% kans dat de uitkering 5% gaat afwijken. Het risico is toegenomen doordat de rente verder is gestegen. 1% rentestijging op een lening van € 7.500.000 betekent een extra last van € 75.000. Risico is nu ingeschat op een stijging van 4%.

Risico bij jaarrekening 2022

932

300

In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een extra rentelast van € 150.000 voor nieuwe geldleningen. Het risico is de rentelast voor nieuwe geldleningen hoger is dan dit bedrag. 1% rentestijging op een lening van € 7.500.000 betekent een extra last van € 75.000. Risico is ingeschat op een stijging van 2%.

Projecten "grondbedrijf"

Uit MPG 2021 volgt een risico inschatting van bijna € 1,2 miljoen. Zie ook paragraaf grondbeleid.

I

1.186

Impact corona op opbrengst toeristenbelasting

Risico neemt af nu de maatregelen zijn ingetrokken. Er blijft onzekerheid over het verdere verloop van corona. Risico ingeschat op 5% van de begrote jaaropbrengst

I

130

Onderwijshuisvesting

De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting. De komende jaren wordt duidelijk of meer nieuwbouw noodzakelijk is. Het risico is ingeschat op de omvang van de kapitaallasten van één schoolgebouw.

S

300

Fondsen in het Regeerakkoord

Opvang vluchtelingen Oekraïne

Eenmalige compensatie energie

Voor enkele grote maatschappelijke opgaven vormt het Rijk fondsen gedurende deze kabinetsperiode. Bijvoorbeeld een fonds voor de duurzaamheidsopgave. Echter, voor deze opgave zijn langdurig en ook structurele middelen nodig. Op dit moment werkt het kabinet aan financiering van de opvanglocaties in gemeenten. Uitgangspunt daarbij is dat het kabinet de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal worden vergoed. De opvang van vluchtelingen kan op vele fronten consequenties hebben (Bijvoorbeeld: woningmarkt, zorg, onderwijs, werk, sociale voorzieningen). Vanuit het Rijk is voor 2023 een compensatie per huishouden toegezegd voor de oplopende energiekosten. Voor huishoudens met een inkomen tot maximaal 120% van de bijstandsnorm is er een vergoeding van € 1.300 toegezegd. Deze regeling voert Baanbrekers uit.

S

I

I

Betreft risico van cyberaanval e.d. die de continuïteit van de automatiseringsomgeving bedreigen en/of het verlies van data veroorzaken.

I

40

Zoals toegelicht bij Venster 2 thema 2.1 loopt er ook een haalbaarheidsonderzoek naar een schoolgebouw voor voortgezet onderwijs. Dergelijke gebouwen zijn doorgaans duurder. Ingeschat op € 800.000.

768

0

1.200

pm

Dit risico wordt ondervangen door de aanpassing van het risico op de ontwikkeling van de algemene uitkering. Daarmee vervalt dit risico.

0

Pm

De bekostigingsregeling van het rijk blijkt toereikend om de werkelijke kosten van de opvang te betalen. Hiermee komt het financiële risico vervallen.

0

pm

We verwachten dat de rijksmiddelen niet toereikend zijn om de toeslagen en de uitvoeringskosten te betalen. Het risico van een tekort ligt bij de gemeente.

250

Pm

Er is een verhoogd risico op cyberaanvallen. Met onze aanpak rondom privacy, informatiebeveiliging, maar bijvoorbeeld ook ondermijning, treffen we maatregelen om de risico’s te beperken. Het vergroten van de alertheid bij medewerkers op mogelijke aanvallen is één van de belangrijkste actiepunten. Ook in Equalitverband is de samenwerking op dit punt intensief. Dit risico is tweeledig:

200

In 2022 bleken de middelen niet toereikend te zijn om de toeslagen en de uitvoeringskosten te betalen. Het risico van een tekort ligt bij de gemeente.

Cyber- en datasecurity

Uit het MPG 2022 volgt een afname van de risicoinschatting. Dit heeft met name te maken met een afname van het risicoprofiel van Westwaard door de verdere voortgang van het plan zoals de uitgifte/verkoop en aanleg van fase 1. Het risicoprofiel van de andere grondexploitaties is afgenomen door de voortgang van deze projecten. De realisatiecijfers over 2022 laten zien dat corona geen grote invloed meer heeft op het aantal overnachtingen. Het risico is daarmee vervallen. Het betrof hier de inschatting voor 1 schoolgebouw (primair onderwijs). Door de prijsstijgingen is de inschatting van de kapitaallasten naar boven bijgesteld (€ 400.000)

-

Totaal

De schade die wordt aangericht aan systemen, apparatuur en bedrijfscontinuïteit De investeringen die in Equalitverband nodig zijn om te kunnen voldoen aan aangekondigde nieuwe wettelijke vereisten.

2.232

3.650

De volgende risico’s zijn nieuw: Onderwerp

Omschrijving

I/S

Inkoop Wmo begeleiding

Mogelijk gaat de gemeente op het gebied van inkoop Wmo begeleiding samenwerken met de regio HvB. HIervoor is sprake van een éénmalig transformatiebudget, waardoor er een extra last is op het budget.

I

Risico begroting 2023

Risico jaarrekening 2022 175

Actualisatie Dit is een nieuw risico

Totaal

175

Ontwikkelingen in risico’s, maar die niet leiden tot wijzigingen: Onderwerp

Inflatie

Sportvrijstelling BTW (De Werft)

BTW De Wetering

Extra middelen jeugdzorg

Omschrijving Door toenemende materiaalkosten en beschikbaarheid van mensen en materialen worden hogere indexeringen toegepast in contracten door leveranciers. De fiscale positie van EWW B.V. ligt ter beoordeling voor bij de Belastingdienst. Daarna is duidelijk of de btw-aftrek op de investering van onder andere De Werft in stand blijft. Impact is € 1 miljoen, kans is 50%. Voor de Wetering wordt ingezet op het volledig verrekenen van de BTW op de investeringskosten. Hierover bestaat vooraf echter geen zekerheid. In het worst-case scenario blijkt achteraf dat een groot deel van de BTW niet verrekenbaar is. Dit gaat om € 1,2 miljoen. Uit het Regeerakkoord blijkt dat de jeugdgelden voor de periode 2022 – 2025 worden doorgevoerd. Na 2025 moet rekening gehouden worden met een daling. Tot 2026 waarderen we dit risico vooralsnog op 0.

I/S

Risico bij begroting 2023

S

500

Dit risico is ongewijzigd.

500

I

500

Met de Belastingdienst en onze fiscalist is eind 2022 gesproken over dit dossier. De vragen die waren gesteld zijn begin maart 2023 beantwoord. We wachten nu op de reactie van de Belastingdienst.

500

I

1.200

In afwachting van verdere planvorming is dit risico ongewijzigd.

1.200

0

Dit risico is ongewijzigd. De koepels maken jaarlijkse afspraken met het ministerie over de zekerheid die aan gemeenten gegeven kan worden over de ontwikkeling van deze middelen. Deze lijn volgen we en blijkt tot op heden betrouwbaar.

0

S

Risico bij jaarrekening 2022

Actualisatie

2.200

2.200

Samenvatting risico-inschatting Bedragen x € 1.000 Geactualiseerde eerder ingeschatte risico’s Nieuwe risico’s Ongewijzigde risico’s Inschatting jaarrekening 2022

Risico 3.650 175 2.200 6.025

Financiële kengetallen Solvabiliteit (streefwaarde: 20 – 50%) Netto schuldquote (streefwaarde: < 90%) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle geldleningen (streefwaarde: < 90%) Grondexploitatie (streefwaarde: < 20%) Struct. exploitatieruimte (streefwaarde: > 0) Belastingcapaciteit (streefwaarde: 90 – 105%) Nettoschuld per inwoner

2018 23% 67%

Gerealiseerd 2019 2020 21% 25% 62% 38%

2021 29% 42%

2022 37% 26%

2023 33% 41%

Prognose 2024 2025 35% 34% 36% 44%

2026 34% 44%

50%

49%

28%

31%

25%

40%

35%

42%

42%

15% -2% 113% € 1.297

11% -3% 110% € 1.207

2% 6% 121% € 790

1% 5% 115% € 857

1% 11% 98% € 758

-1% 2% 97% € 1.062

-1% 1%

-1% 3%

-1% 0%

€ 946

€ 1.173

€ 1.143

41

De gerealiseerde cijfers zijn gebaseerd op de jaarrekeningen van de betreffende jaren. De prognose vanaf 2023 komt uit de huidige begroting en wordt bij de begroting 2024 voor het eerst bijgesteld. De solvabiliteit is in de afgelopen jaren fors verbeterd en zal de komende periode verder verbeteren. Dit is vooral een gevolg van de positieve resultaten over 2020 t/m 2022 en de incidentele toevoegingen om de reserve te versterken. In de komende begrotingsperiode wordt de algemene reserve door toevoegingen in 2024 en 2025 verder versterkt. De netto schuldquote is gedaald ten opzichte van 2021. Er zijn geen nieuwe langlopende geldleningen aangetrokken en op balansdatum is er geen kortlopende lening opgenomen. Daarnaast is in 2022 is een omvangrijke uitgezette geldlening afgelost. Gecorrigeerd voor uitgezette leningen wijkt daardoor niet veel meer van de schuldquote af. Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. De boekwaarde van de grondexploitatie is relatief laag en daardoor weinig risicovol. De belastingcapaciteit wordt berekend door de gemiddelde woonlasten van een gezin af te zetten tegen het landelijk gemiddelde. Dat gemiddelde wordt gebaseerd op de Atlas van de Lokale Lasten van het COELO.

Een belastingcapaciteit hoger dan 100% betekent dat de gemiddelde woonlasten in onze gemeente hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. In de COELO-atlas wordt gerekend met de WOZ-waarde die door de gemeenten zijn aangeleverd. Voor 2022 en 2023 is dat door ons helaas niet tijdig gebeurd. Door het COELO zijn de verwachte WOZ-waarden bepaald, die afwijken van het werkelijke gemiddelde. Hierdoor zijn de woonlasten voor onze gemeente in de atlas niet juist. Hieronder zijn gemiddelde woonlasten van onze gemeente afgezet tegen het landelijk gemiddelde van de COELOatlas:

WOZ-waarde belastingjaar OZB-tarief Gemiddelde OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden Totaal gemiddelde woonlasten Loon op Zand (a) COELO-atlas landelijk gemiddelde (b) Belastingcapaciteit (a) / (b)

€ € € € € €

2018 247.000 € 0,1380% 341 € 242 € 232 € 815 € 721 € 113%

2019 249.000 € 0,1343% 334 € 242 € 238 € 814 € 740 € 110%

2020 261.000 € 0,1334% 348 € 248 € 342 € 939 € 776 € 121%

2021 286.000 € 0,1301% 372 € 220 € 342 € 935 € 811 € 115%

2022 305.000 € 0,1213% 370 € 210 € 307 € 887 € 904 € 98%

2023 353.800 0,1071% 379 210 328 917 944 97%

Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemiddelde woonlasten vanaf 2022 lager zijn dan het landelijk gemiddelde. Dit komt vooral omdat de gemiddelde OZB gelijk is gebleven en door de daling van de afvalstoffenheffing (onder andere door de eenmalige korting). De schuld per inwoner is licht gedaald. In 2022 is wel afgelost op leningen maar was het niet nodig om nieuwe leningen aan te trekken.

42

Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf leest u informatie over de staat en het beheer van onze kapitaalgoederen: wegen, kunstwerken, openbare verlichting, groen, speelvoorzieningen, riolering/water en gebouwen. Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een groot deel van onze begroting. De beleidsontwikkelingen en lasten hiervan staan in venster 3 Omgeving. Beleid en beheer De basis voor het beheer van onze kapitaalgoederen ligt in de beleids- en beheerplannen. In het Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte staan de kaders en uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte. Daarnaast zijn er sectorale beleidsplannen: Programma Water en Riolering, Verkeersvisie en Groenstructuurplan. De beheerplannen zijn de basis voor ons onderhoud. Ze geven inzicht in de arealen (kwantitatief en kwalitatief) en in de benodigde onderhoudsbudgetten. De beheerplannen zijn in 2019 en 2020 allemaal vernieuwd en door uw raad vastgesteld. In 2020 is ook het Programma Water en Riolering 2021-2024 vastgesteld. Voor het beheer van kapitaalgoederen zijn de volgende beleidsdocumenten leidend: Beleids- en beheerplan

Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) (2014) Beheerplan wegen (2019) Beheerplan civieltechnische kunstwerken (2019) Beleids- en beheerplan openbare verlichting (2020) Programma Water en Riolering (PWR) (2020) Speelnotitie (2015) Groenstructuurplan (2019) Boombeleid (2020) Beheerplan groen, speel- en zitvoorzieningen (2019) Beheerplan bijzondere objecten (2021) Duurzaam Meerjaren onderhoudsplan (MJOP) (2022)

Frequentie actualisatie 10 jaar Financieel: 2 jaar Geheel: 4 jaar

Fin. vertaling in begroting Ja

Reserve/ voorziening

TV

Ja Ja

Bestemmingsreserve wegen

2.1

Divers

Ja 4 jaar

Ja

Voorziening riolering

7.2

10 jaar 10 jaar 10 jaar Financieel: 2 jaar Geheel: 4 jaar 4 jaar 4 jaar

Nee Nee Ja Ja

Bestemmingsreserve calamiteiten groen om kosten te dekken voor ziekten en plagen en stormschade

5.7

Voorziening De Wetering

divers

Ja Ja

Integraal beheer van de openbare ruimte (IBOR) In het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2014-2023 “Samen Buiten-Gewoon Tevreden” zijn de onderhoudskwaliteiten voor de openbare ruimte benoemd. Gemeente Loon op Zand hanteert voor haar openbare ruimte drie verschillende ambitieniveaus. Deze ambitieniveaus zijn gekoppeld aan de onderstaande gebiedsindeling en functies: - Centrum Ambitieniveau A - Woonbuurten Ambitieniveau C - Gebiedsontsluitingswegen Ambitieniveau B - Industrie Ambitieniveau C - Buitengebied Ambitieniveau C De uitvoering van ons planmatig onderhoud is uitbesteed. Voor servicetaken en calamiteiten en zetten we de buitendienst met serviceteams in. De vastgestelde onderhouds-niveaus vormen de basis voor ons onderhoud om kapitaalvernietiging te voorkomen. Groot onderhoud in projectplannen Door beheer en investeringen op elkaar af te stemmen ontstaat een integraal beeld van ons noodzakelijk onderhoud. De uitvoering en planning hiervan zijn inzichtelijk gemaakt in het Integraal Jaarplan Openbare Ruimte (IJOR) en het Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP). Hierin staan de projecten waarmee de kapitaalgoederen in de openbare ruimte op het vastgestelde kwaliteitsniveau en tegelijkertijd functioneel en veilig worden houden. Grote projecten in het programma 2022 waren: • Vossenbergselaan: In 2021 is de uitvoering gestart nadat in het voorjaar de voorbereiding was afgerond.

In 2022 is het project afgerond; 43

• • • • • • •

Van Haestrechtstraat – Wielstraat: In 2022 is de uitvoering gestart van deze grote reconstructie waarbij zowel de wegen als de fietspaden zijn vervangen. De uitvoering loopt nog door in 2023; Lage Zandschel en Moleneind: Er is nieuwe verharding aangebracht; Kloosterstraat: De snelheidsremmers zijn aangepast; Ecliptica: aanleggen plateaus in verband met verkeersveiligheid; Vervanging diverse speelvoorzieningen in Loon op Zand en Kaatsheuvel; Hertog van Brabantweg: vervangen elementen verharding in combinatie met het vergroenen van de omgeving; Waal: vervangen elementen verharding in combinatie met het vergroenen van de omgeving.

Riolering en water Voorziening Inzameling

Kolken hemelwaterriolering Kolken gemengde riolering Afvoer (vrij verval) Gemengde riolering Vuilwaterriolering Hemelwaterriolering Overstortputten (verbeterd) gemengde riolering Hemelwateruitlaten (verbeterd) gescheiden riolering Afvoer (mechanisch) Persleidingen Drukriolering Drukriool-pompunits Rioolgemalen Bergingsvoorzieningen Randvoorzieningen Infiltratievoorzieningen

Hoeveelheden 2.800 stuks 7.200 stuks 84,3 km 20,7 km 30,3 km 16 stuks 18 stuks 14,8 km 67 km 238 stuks 32 stuks 3 stuks 5 stuks 8 stuks

Bijzondere (hemelwater) voorzieningen (bijv. wadi’s)

Meetpunten

Grondwater 22 stuks Afvalwater 3 stuks Oppervlaktewater 0 stuks In 2022 is uitvoering gegeven aan het nieuwe Programma Water en Riolering (PWR) 2021-2024 en bijbehorend Actieplan 2021-2024. De budgetten binnen riolering en water bleken in 2022 voldoende toereikend om de benodigde maatregelen uit te kunnen voeren. Het saldo op de producten riolering en water is gestort in de voorziening riolering, zoals toegelicht in paragraaf 1. De komende jaren wordt deze voorziening onder andere ingezet voor het bekostigen van de grote projecten zoals de Vaertenbuurt en de Prinsessenbuurt. Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken Voorziening Wegen Asfaltverharding Elementenverharding Betonverharding Halfverharding Openbare verlichting Masten Armaturen LED Lampen Gewone lampen Civiele kunstwerken Bruggen en loopconstructies Tunnels en viaducten Muren en keerwanden

Hoeveelheden 529.600 m² 991.200 m² 35.900 m² 119.100 m² 5.700 stuks 5.800 stuks 2.835 stuks 3.465 stuks 4 stuks 4 stuks 4 stuks

In 2022 is er uitvoering gegeven aan de beheerplannen wegen en civiele kunstwerken door middel van zowel kleinere als grotere infrastructurele projecten. Daarnaast is er in 2022 verder gegaan met de omvorming naar energiezuinige verlichting zoals LED. In 2022 is het budget voor civiele kunstwerken voldoende toereikend gebleken om uitvoering te kunnen geven aan de vastgestelde beheerplannen. Bij het budget wegen is een overschrijding van het budget. Door droogte heeft er veel verzakking en wortelopdruk plaats gevonden met extra inzet op herstelwerkzaamheden tot gevolg. Tevens is er sprake van stijgende grondstof- en brandstofprijzen. Bij de openbare verlichting is het budget ook onvoldoende gebleken. In 2022 zijn de prijzen voor het energieverbruik 44

gestegen. Tevens hebben er veel schades aan lichtmasten plaats gevonden door aanrijdingen. We proberen deze kosten te verhalen op de veroorzaker, helaas is dit niet overal mogelijk gebleken. Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair Voorziening Groen

Hoeveelheden

Gazons, beplanting etc. Bloembakken

Meubilair

Banken en afvalbakken Hekwerken

Speelvoorzieningen

Toestellen

Afvalvoorzieningen

Ondergrondse containers

1.374.204 m² 22 stuks 612 stuks 2.114 m 307 stuks 80 stuks 26 locaties

Het openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair in de gemeente Loon op Zand speelt een belangrijke rol in de leefbaarheid van de gemeente. In 2022 is een vervolg gegeven aan het uitvoeren van de verschillende groenrenovaties binnen onze gemeente. De achterstanden in het onderhoud van bomen is nog niet weggewerkt. Tevens hebben we een erg droog jaar achter de rug waardoor er meer sterfte van beplanting en bomen is. Dit heeft voor groen geleid tot een overschrijding van het budget. De bloembakken zijn nog wel ons eigendom maar worden door vrijwilligers onderhouden. Gebouwen Op dit moment zijn negen maatschappelijke gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud van onze gemeente. Daarnaast zijn twee panden in eigendom van de gemeente, maar worden het beheer en al het klein onderhoud conform afspraak uitgevoerd door beheerder/exploitant. - De Wetering - Voor de huidige functies in De Wetering is in 2022 alleen noodzakelijk instandhoudingsonderhoud uitgevoerd, op sobere en doelmatige wijze, zodat deze voldoet aan de wettelijke eisen. Een extern bureau heeft advies gegeven over de veiligheid van het gebouw, de gegeven punten zijn opgepakt zodat het gebouw nog een jaar opengesteld kan blijven voor verenigingen en overige gebruikers. - De Werft – Het vernieuwde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) is vastgesteld in de raad van december 2022.

Daarnaast zijn ook de aanpassingen op het dak ten behoeve van geluidsoverlast van de WarmteKoude Opslag installatie uitgevoerd, er moet enkel nog een meting verricht worden of de geluidsnormen nu aan de wettelijke eisen voldoen na het aanbrengen van de geluidswand. - Het Klavier – In december 2022 is een (Duurzaam)MJOP (DMJOP) en “de harde knip” vastgesteld door de raad. - Westkant - Het pand is in gebruik voor de tijdelijke huisvesting. - De Brandweerkazernes – Voor deze gebouwen is een (D)MJOP vastgesteld door de raad in december 2022, met als startdatum januari 2023. - Theresiaschool – Het pand is in gebruik voor tijdelijke huisvesting en voor Oekraïense vluchtelingen. - Gemeentewerf – In december 2022 is de raad akkoord gegaan met het opgestelde DMJOP met als startdatum januari 2023. - Voor De Werft, Het Klavier en beide brandweerkazernes is een aanbesteding gedaan voor onderhoud Elektriciteit- & Waterinstallaties. Deze aanbesteding is gewonnen door Heijmans en is voor De Werft en beide brandweerkazernes gestart op 1 juli 2022 en voor Het Klavier op 1 januari 2023. - President Kennedyplein 2 – De huurovereenkomst is eind 2022 verlengd tot 31 december 2023. Verduurzamingsslag Voor het maatschappelijk vastgoed is de actualisatie van de (D)MJOP’s vastgesteld in de raad van december 2022. Dit betekent o.a. dat we diverse gebouwen kunnen gaan verduurzamen vanaf 2023.

45

Paragraaf 4. Bedrijfsvoering In 2022 was de organisatieontwikkeling het centrale thema voor de bedrijfsvoering. In de aanloop naar 2022 vormden we de opgave die voor ons lag. De gemeenteraad zette die opgave kracht bij door op 15 juli 2021 de ambitie uit te spreken om een zelfstandige gemeente te blijven. De organisatievisie kreeg een eerste Strategische •Organisatieprincipes personeelsuitwerking in het MT-plan. In deze paragraaf volgt planning •Formatie op orde een weergave van de resultaten van het MT-plan. In de programmabegroting 2022 categoriseerden we de vraagstukken en verbeteringen op het vlak van strategische personeelsplanning, ondersteunend en •Werkprocessen faciliterend instrumentarium en op externe Ondersteunend •Roadmaps en faciliterend ontwikkelingen: instrumentarium •Flexibel kantoorconcept

Externe ontwikkelingen

•Omgevingswet •Duurzaamheid •"Coronakansen"

De Omgevingswet brengt met zich mee dat onze focus en werkstandaarden in de ruimtelijke omgeving gaan veranderen. Dit betekent een andere kijk op de werkprocessen, maar ook op de benodigde formatie in zowel kwaliteit als kwantiteit. In het implementatieproces van de Omgevingswet krijgt dit ook intensief aandacht. De verwachting was dat we in 2022 de ervaringen op zouden doen om de impact voor de organisatie te kunnen bepalen. In 2022 was grote onzekerheid over de startdatum van de Omgevingswet. Inmiddels is de invoering landelijk vertraagd tot 1 januari 2024. Daardoor laat ook het implementatieproces binnen onze gemeente op zich wachten. Externe ontwikkelingen

We blikten terug op de coronajaren 2020 en 2021. We vertaalden de waardevolle ervaringen in ons nieuwe thuiswerkbeleid en het flexibel kantoorconcept. Het hybride werken heeft hiermee echt zijn intrede gedaan in Loon op Zand. De steeds verder groeiende klem in de arbeidsmarkt laat ook in Loon op Zand zijn sporen na. Voor een aantal vakgebieden is het lastig om passende invulling te vinden. Om continuïteitsproblemen te voorkomen, moeten we gebruik blijven maken van externe ondersteuning.

Ondersteunend en faciliterend instrumentarium Wat willen we bereiken? We leveren de juiste tools, middelen en ondersteuning voor de uitvoering van primaire processen en maatschappelijke opgaven. Zo dragen we bij aan systemen, cultuur, werkprocessen, samenwerking en dienstverlening die passen bij een toekomstbestendige organisatie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Werkprocessen In 2022 volgden een groep enthousiaste collega’s een LEAN-training en zijn nu gecertificeerd om procesoptimalisaties volgens deze methodiek te begeleiden. We onderschrijven nog steeds de lijn “eerst optimaliseren, dan digitaliseren”. Daarmee blijft het doel dat systemen en dossiervorming (archivering) maximaal ondersteunend moeten zijn voor het resultaat. De lijn van procesoptimalisatie pakken we nu op via een aantal invalshoeken: LEAN-training, klantreizen dienstverlening, procesoptimalisaties bedrijfsvoering. Het zijn allemaal varianten op hetzelfde thema die verder met elkaar verbonden moeten worden. Roadmap HRM Het vitaliteitsbeleid gaven we in 2022 verder vorm door met experimenten en pilots te ervaren wat werkt voor onze organisatie en welke behoefte er is bij medewerkers. Daarnaast werd voor 2022 de nieuwe opzet van de HR-gesprekkencyclus geïntroduceerd en opgepakt in de organisatie.

We ervaren dat ook professionele wervingspartners beperkt succesvol zijn in het vinden van latente kandidaten of aanstormend talent. We richten ons op een steeds breder instrumentarium van professionele wervingspartner tot laagdrempelig eerste contact. De mate waarin we hierin succesvol zijn geweest in 2022 blijkt uit de KPI’s in deze paragraaf.

46

-

In het voorjaar van 2022 voerden we het medewerkersonderzoek uit. De resultaten van dit onderzoek zijn besproken in en met de organisatie. De inzichten en benodigde vervolgacties krijgen een plaats in de verdere stappen van de organisatieontwikkeling vanaf 2023. In 2022 verkenden we diverse mogelijkheden om met functieboek en -waardering om te gaan. Dit leidde tot een keuze voor een gewijzigd model van functiebeschrijving, vanuit benodigde rollen in de organisatie. De implementatie van dit model voor onze organisatie wordt in het voorjaar van 2023 opgepakt. De tijdelijke versterking van P&O in 2022 is ingezet en voortgezet in 2023. De inzichten zijn nu dat er sprake is van een structurele behoefte. Bij de begroting 2024 zullen we hiervoor met een verzoek komen.

Roadmap ICT In 2022 zetten we de randvoorwaarden neer om basis op orde van informatiemanagement naar de toekomst te kunnen borgen. Er werden diverse applicaties geïmplementeerd, naar de cloud gebracht en zo’n 90% van de voorbereidingen voor aansluiting op de CLO is afgerond, als onderdeel van de implementatie Omgevingswet. We investeerden in de kwetsbaarheid van het team. Door de beschikbaarheid van functioneel ontwerpen is het beter mogelijk om elkaar te kunnen vervangen. We starten met demandmanagement en zijn een stevige gesprekspartner geworden aan de portfoliotafel van Equalit. Op het terrein van informatiebeheer zijn grote digitaliseringsstappen gezet met het digitaliseren van bouwvergunningen en de start van digitale vernietiging. In 2022 ging bovendien aandacht uit naar de start van de WOO (Wet Open Overheid), gericht op de openbaarmaking van informatie. De WOO vervangt daarmee de Wob. De wet is sinds mei 2022 van kracht en geeft gemeenten ruimten om tot 2030 stappen te zetten tot volledige uitvoering van de WOO, waarbij het gaat om zowel actieve als passieve openbaarmaking. Op de website richtten we de mogelijkheid in dat WOO-verzoeken kunnen worden ingediend. Er werd een 12-tal WOO-verzoeken ingediend en afgewikkeld. We maakten een start met de voorbereidingen op het implementatieplan WOO.

Roadmap Communicatie De onderdelen dienstverlening, participatie en communicatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We legden deze verbinding in een programmatische aanpak, zijnde het drieluik. In de dienstverleningsvisie komt daarom ook nadrukkelijk participatie terug als één van de vijf dienstverleningsformules. Dat geldt ook voor het LOL (Luisteren, Open, Leren) principe. De website werd geoptimaliseerd en we lanceerden sociaal intranet in de organisatie. We zetten de eerste stappen naar een nieuwe huisstijl. Dit proces ronden we in 2023 af. Roadmap Financiële beheersing - We legden het gewijzigde formatieplan voor aan het college. De impact is vertaald in de personeelsbegroting. In 2022 werd besloten om de uitvoering van de belastingtaken over te dragen aan de Belastingsamenwerking West-Brabant. Dit proces werd in 2022 doorlopen en afgerond. Met ingang van 1 januari 2023 is de uitvoering overgedragen. Daarnaast werd de werving voor twee financieel adviseurs succesvol opgepakt. - Tevens werd de werving van de rol van concerncontroller opgepakt. Deze leidde echter niet tot invulling volgens het door ons gewenste profiel. Daarom is besloten om deze rol tijdelijk extern in te vullen, zodat de borging van deze rol wel kan worden ingezet.

- In termen van kwaliteit van de P&C-cyclus is vooral geïnvesteerd in de samenwerking binnen de organisatie waarbij de beleidsafdelingen zich steeds meer eigenaar voelen van de vensters in de begroting. Het resultaat van onze inzet wordt zo steeds belangrijker. Roadmap Dienstverlening In de zomer van 2022 is de Visie Loonse Dienstverlening 2025 vastgesteld door het college. De visie “behoefte inwoner centraal” heeft als doel dat onze inwoners meer eenduidigheid ervaren in onze gemeentelijke dienstverlening en ons meer als een organisatie ervaren. Dit willen we bereiken met serviceformules en het frontoffice-concept. Daarnaast geeft de visie handvatten voor onze medewerkers voor hoe wij onze inwoners willen benaderen (LOL, luisteren open en leren). In 2022 zijn de voorbereidingen gestart voor de serviceformules, zodat in 2023 begonnen kan worden met Klantreizen. Roadmap Bestuurlijke vernieuwing De participatieverordening werd in 2022 vastgesteld door de raad. De stap naar inwonerparticipatie is nog niet gezet en zal in 2023 meer vorm gaan krijgen. We verbinden dit thema met de uitwerkingen van zowel de dienstverleningsvisie als de communicatievisie.

47

Flexibel kantoorconcept “Werk is wat je doet, niet waar je naar toe gaat” is en blijft de slogan van het hybride werken en het kantoorconcept. In 2022 maakten we hybride werken meer mogelijk door faciliteiten op kantoor (in vergaderruimten en concentratieplekken), vergoedingen voor de thuiswerkomgeving en afspraken over ons gedrag in de hybride werkomgeving. Dat betekent dat medewerkers vooral naar kantoor komen voor ontmoeten en samenwerken.

Strategische personeelsplanning Wat willen we bereiken? We willen een personele bezetting die kwalitatief en kwantitatief op orde is, in een organisatie die efficiënt is ingericht op de vaste taken en effectief en wendbaar op maatschappelijke opgaven. Wat hebben we daarvoor gedaan? Organisatieprincipes De contouren van de nieuwe organisatie krijgen steeds meer vorm. In het najaar van 2022 presenteerde de gemeentesecretaris de houtskoolschets aan de organisatie. Deze zal in 2023 verder worden geconcretiseerd waarin ook antwoord wordt gegeven op het toekomstbestendig inrichten van de gelaagdheid en sturing binnen de domeinen met daarbij ook een herijking van de visie op integraal management. Formatie op orde We zijn en blijven alert op het pakken van kansen in de steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Voor de nieuw gecreëerde rollen in de programmabegroting 2022 waren we in een groot aantal gevallen succesvol in het aantrekken van nieuwe medewerkers. In het sociaal domein startten we met twee trainees. Ook op andere plekken in de organisatie worden de mogelijkheden hiervoor verkend. Met de keuze van de aanpak in het functiegebouw verwachten we nog beter zicht te krijgen op de organisatiebehoefte en de kwalitatieve match tussen bezetting en functie.

Daar zullen verschillen zichtbaar worden, maar ook een antwoord op wat nodig is voor duurzame inzetbaarheid en ontwikkeling van onze medewerkers. Dat betekent ook dat de financiële regelruimte wordt ingezet voor diverse oplossingen, van extra ondersteuning en begeleiding van teams of individuele medewerkers tot het – met onderlinge overeenstemming – afscheid nemen als alle andere mogelijke oplossingen zijn verkend.

Hoe kunt u onze resultaten volgen? We presenteren voor het bedrijfsvoering onderdeel personeel en organisatie enkele kengetallen die zicht geven op relevante ontwikkelingen. De ontwikkeling van de formatie is hier uitgesplitst naar drie onderdelen: De toegekende formatie (FTE) De werkelijke bezetting Vacatureruimte De aantallen zijn geordend naar de vensters in de begroting. De ontwikkeling in de formatie laat een stijgende lijn zien. Voor het jaar 2022 is de formatie toegevoegd conform het voorstel in deze begroting. Vooralsnog is de bezetting gelijk gehouden, aangezien de toegevoegde formatie nog ingevuld moet worden en de bestaande vacatureruimte nog niet is opgelost. De vacatureruimte wordt veroorzaakt door arbeidsmarktfactoren, natuurlijk verloop en kwaliteitsontwikkelingen binnen afdelingen.

48

10 9,5 9 8,5 8 7,5 7 2019

2020

2021

2022

De ontwikkeling van het ziekteverzuim had een hoogtepunt in 2019. Sinds 2019 schommelt het ziekteverzuim tussen de 8 en 9 procent. In verhouding tot het gemiddelde onder gemeenten is dit hoog. Van belang is om naar de samenstelling van het ziekteverzuim te kijken. Langdurig ziekteverzuim gaat in onze gemeente ook veelvuldig gepaard met fysieke gezondheidsproblemen. In een aantal gevallen is sprake van werk- of stress-gerelateerde oorzaken al dan niet in combinatie met privé problematieken. We zetten – in samenwerking met de bedrijfsarts – intensief in op preventie. Daarnaast ontwikkelden we in 2021 diverse activiteiten gericht op het verbeteren van de vitaliteit van onze medewerkers. Deze acties zetten we voort naar de toekomst.

Het opleidingsbudget laat een wisselend verloop zien. In 2020 werd het budget afgeraamd vanwege achterblijvende bestedingen. Als gevolg van de toenemende opleidingsbehoefte door de kwaliteitsontwikkelingen binnen de afdelingen, de organisatieontwikkeling maar ook de individuele opleidingsbehoeften is met ingang van de begroting 2021 een groeipad ingerekend. Dit vertaalt zich nog niet helemaal in de realisatie. Hoog verloop waardoor inzet van benodigde capaciteit voor lopende dienstverlening kreeg nog teveel prioriteit. Met de krapte op de arbeidsmarkt, naast de noodzaak om zelf op te leiden van nieuwe medewerkers blijft dit een continu zoeken naar een juiste balans.

Informatiebeveiliging In het kader van dienstverlenend en betrokken gemeente Loon op Zand, is het cruciaal voor onze inwoners en ondernemers, dat onze gemeente goed om gaat met hun gegevens en informatie en deze goed beschermt. In 2022 zijn hiervoor verschillende maatregelen getroffen en wordt in deze paragraaf een kort stand van zaken gegeven. Bewustwording (awareness) Eén van de meest effectieve beveiligingsmaatregel is onze medewerkers goed te informeren over informatiebeveiliging en het trainen in het herkennen van bedreigingen/risico’s waaraan ze dagelijks ongevraagd worden blootgesteld. In 2022 is een vervolg gegeven aan de uitvoering van het InformatieBeveiligings- en Privacy Plan LoZ 2022, met als doel het verhogen van het collectieve bewustzijnsniveau op het gebied van informatieveiligheid en privacy. Hieraan is op de volgende wijze invulling gegeven: 1) Het maandelijks op intranet plaatsen van een nieuwsbrief met algemene informatie over informatiebeveiliging OF een bericht over een actuele specifieke bedreiging. 2) In 2022 zijn meerdere phishingmail testen uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de relevantie om phishingmail tests periodiek uit te voeren nog steeds noodzakelijk is. 3) Het geven van workshops over de onderwerpen informatiebeveiliging en privacy aan nieuwe medewerkers.